उत्तरकाण्डम्
Uttara Kāṇḍa
रावणपूर्ववृत्तम्, लवकुशोपाख्यानम्
१ऋषीणाम् आगमनं रामस्य प्रश्नश्च२पुलस्त्यगुणवर्णनं विश्रवसः उत्पत्तिश्च३वैश्रवणस्य उत्पत्तिः तपः वरप्राप्तिः लङ्कानिवासश्च४राक्षसवंशवर्णनम् — हेतिविद्युत्केशसुकेशानाम् उत्पत्तिः५सुकेशपुत्राणां वरप्राप्तिः लङ्कानिवासः सन्ततिश्च६देवानां शरणागतिः राक्षसानां युद्धोद्योगः विष्णोः आगमनं च७विष्णुना राक्षससंहारः मालिवधश्च८माल्यवतः युद्धं पराजयः राक्षसानां पातालप्रवेशश्च९रावणादीनां जन्म गोकर्णे तपश्च१०रावणादीनां तपः वरप्राप्तिश्च११कुबेरस्य कैलासगमनं रावणस्य लङ्काप्रवेशश्च१२राक्षसानां विवाहाः मेघनादजन्म च१३कुम्भकर्णशयनं कुबेरदूतवधश्च१४रावणस्य यक्षैः सह युद्धम्१५कुबेरपराजयः पुष्पकहरणं च१६नन्दीश्वरशापः रावणनामलाभश्च१७वेदवत्याः शापः अग्निप्रवेशः सीतारूपेण पुनर्जन्म च१८मरुत्तस्य पराजयः देवानां पक्षिभ्यः वरदानं च१९अनरण्यवधः रावणस्य शापप्राप्तिश्च२०नारदोपदेशः रावणस्य यमलोकगमनं च२१रावणस्य यमलोकाक्रमणं यमसैनिकसंहारश्च२२यमरावणयुद्धं ब्रह्मवचनात् कालदण्डनिवर्तनं च२३निवातकवचमैत्री कालकेयवधः वरुणपुत्रपराजयश्च२४हृतस्त्रीणां विलापः शापश्च, शूर्पणखायाः आश्वासनं दण्डके प्रेषणं च२५मेघनादयज्ञाः कुम्भीनसीहरणं मधुसख्यं च२६रम्भाधर्षणं नलकूबरशापश्च२७इन्द्रलोकाक्रमणं सुमालिवधश्च२८मेघनादजयन्तयुद्धम् इन्द्ररावणसमागमश्च२९मेघनादेन इन्द्रग्रहणम्३०इन्द्रमोक्षणम् अहल्याशापश्च३१रावणस्य माहिष्मतीगमनं नर्मदायां शिवार्चनं च३२कार्तवीर्यार्जुनेन रावणस्य ग्रहणम्३३पुलस्त्यवचनात् रावणस्य मोक्षः३४वालिना रावणस्य धर्षणं सख्यं च३५हनुमतः बाल्यचरितं वायोः प्रकोपश्च३६हनूमते वरप्रदानं शापः अगस्त्यादीनां प्रस्थानं च३७रामस्य प्रबोधनं राजसभा च३८जनकयुधाजित्प्रतर्दनादीनां राज्ञां विसर्जनम्३९राज्ञाम् उपहाराः वानराणां सत्कारश्च४०वानरऋक्षराक्षसानां विसर्जनम्४१पुष्पकस्य पुनरागमनं रामराज्यप्रभावश्च४२अशोकवनिकाविहारः सीतायाः तपोवनदर्शनेच्छा च४३भद्रेण पौरापवादनिवेदनम्४४रामेण भ्रातॄणाम् आह्वानम्४५सीतापरित्यागस्य आदेशः४६सीतया सह लक्ष्मणस्य गङ्गातीरगमनम्४७लक्ष्मणेन सीतायै परित्यागनिवेदनम्४८सीतायाः सन्देशो विलापश्च४९वाल्मीकिना सीतायाः सान्त्वनम् आश्रमप्रवेशश्च५०लक्ष्मणसुमन्त्रसंवादः५१दुर्वाससः भविष्यवचनं भृगुशापकथा च५२लक्ष्मणस्य प्रत्यागमनं रामसान्त्वनं च५३नृगशापकथा५४नृगस्य श्वभ्रप्रवेशः५५निमिवसिष्ठयोः परस्परशापः५६वसिष्ठस्य मित्रावरुणतेजसि प्रवेशः, उर्वश्याः शापः५७वसिष्ठस्य नूतनदेहः, निमेः नेत्रेषु वासः५८ययातेः शुक्रशापः५९ययातेः जराविनिमयः क्षमा चप्र१कार्यार्थिनः शुनः आगमनम्प्र२शुनः न्यायः, ब्राह्मणस्य कौलपत्यम्६०च्यवनादीनाम् ऋषीणाम् आगमनम्६१मधोः वरप्राप्तिः लवणस्य अत्याचारश्च६२शत्रुघ्नस्य लवणवधे नियोगः६३शत्रुघ्नाभिषेकः शूलरहस्यं च६४शत्रुघ्नस्य प्रस्थानम्६५वाल्मीक्याश्रमे शत्रुघ्नः कल्माषपादकथा च६६कुशलवयोः जन्म६७च्यवनकथिता मान्धातृवधकथा६८शत्रुघ्नलवणसंवादः६९लवणवधः७०मधुपुरीनिवेशः७१वाल्मीक्याश्रमे रामचरितश्रवणम्७२शत्रुघ्नस्य अयोध्यागमनं पुनःप्रस्थानं च७३ब्राह्मणस्य पुत्रशोकः७४नारदस्य युगधर्मकथनम्७५रामस्य दिग्विचयः शूद्रतापसदर्शनं च७६शम्बूकवधः अगस्त्याश्रमगमनं च७७स्वर्गिणः शवभक्षणदर्शनम्७८श्वेतराजस्य आत्मकथा आभरणदानं च७९इक्ष्वाकुपुत्रस्य दण्डस्य राज्यप्राप्तिः८०दण्डेन अरजायाः धर्षणम्८१शुक्रशापेन दण्डराज्यस्य नाशः८२रामस्य अयोध्याप्रत्यागमनम्८३भरतवचनेन राजसूयसंकल्पनिवृत्तिः८४लक्ष्मणेन अश्वमेधप्रस्तावः वृत्रकथारम्भश्च८५वृत्रवधः इन्द्रस्य ब्रह्महत्या च८६अश्वमेधेन इन्द्रस्य ब्रह्महत्यामोक्षः८७इलस्य स्त्रीत्वप्राप्तिः उमावरश्च८८इलाबुधदर्शनं किंपुरुषीसृष्टिश्च८९बुधेलासमागमः पुरूरवसो जन्म च९०अश्वमेधेन इलस्य पुरुषत्वप्राप्तिः९१अश्वमेधस्य सम्भारः९२रामस्य अश्वमेधयज्ञः९३वाल्मीकेः आगमनं कुशलवयोः आदेशश्च९४कुशलवाभ्यां रामायणगानम्९५सीताशपथस्य निश्चयः९६वाल्मीकिना सीताशुद्धेः समर्थनम्९७सीतायाः शपथः रसातलप्रवेशश्च९८रामस्य शोकक्रोधौ ब्रह्मणः सान्त्वनं च९९रामस्य उत्तरजीवनं मातॄणां परलोकगमनं च१००गार्ग्यागमनं भरतस्य गन्धर्वदेशप्रयाणं च१०१गन्धर्ववधः तक्षशिलापुष्कलावतनिवेशनं च१०२अङ्गदचन्द्रकेत्वोः राज्याभिषेकः१०३कालस्य आगमनं समयबन्धश्च१०४कालेन ब्रह्मसन्देशकथनं रामस्य स्वीकारश्च१०५दुर्वाससः आगमनं लक्ष्मणस्य निवेदनं च१०६लक्ष्मणपरित्यागः सशरीरस्वर्गगमनं च१०७कुशलवाभिषेकः पौराणाम् अनुगमननिश्चयश्च१०८शत्रुघ्नवानरादीनाम् आगमनं विभीषणादीनां चिरजीवित्वादेशश्च१०९रामस्य महाप्रस्थानं सर्वेषाम् अनुगमनं च११०रामस्य सानुजस्य वैष्णवतेजःप्रवेशः सर्वेषां स्वर्गप्राप्तिश्च१११रामायणफलश्रुतिः