सिंहासनस्थौ रामः सीता च, पार्श्वे लक्ष्मणः, पुरतः कृताञ्जलिः हनूमान्। — रामपञ्चायतनम्राजा रविवर्मा (१८४८–१९०६)

श्रीमद्वाल्मीकीयरामायणम्

तपःस्वाध्यायनिरतं तपस्वी वाग्विदां वरम्।
नारदं परिपप्रच्छ वाल्मीकिर्मुनिपुंगवम्॥

आदिकाव्यस्य प्रथमः श्लोकः — बालकाण्डे प्रथमे सर्गे

प्रतिसर्गं मूलपाठः, सरलसंस्कृते भावार्थः, कठिनपदानां सन्धिसमासविभक्तिविवरणं च।

Every sarga with its mūla text, a bhāvārtha in simple Sanskrit, and the harder words broken down by sandhi, samāsa and vibhakti.

काण्डानि

प्रथमः बालकाण्डम्Bāla Kāṇḍa रामस्य जन्म, विश्वामित्रयज्ञरक्षणम्, सीतास्वयंवरः च ३ / ७७ द्वितीयः अयोध्याकाण्डम्Ayodhyā Kāṇḍa यौवराज्यविघ्नः, वनवासः, दशरथस्वर्गारोहणम् ० / ११९ तृतीयः अरण्यकाण्डम्Araṇya Kāṇḍa दण्डकारण्यवासः, खरवधः, सीताहरणम् ० / ७५ चतुर्थः किष्किन्धाकाण्डम्Kiṣkindhā Kāṇḍa सुग्रीवसख्यम्, वालिवधः, सीतान्वेषणम् ० / ६७ पञ्चमः सुन्दरकाण्डम्Sundara Kāṇḍa हनूमतः सागरलङ्घनम्, सीतादर्शनम्, लङ्कादाहः ० / ६८ षष्ठः युद्धकाण्डम्Yuddha Kāṇḍa सेतुबन्धः, रावणवधः, राज्याभिषेकः ० / १२८ सप्तमः उत्तरकाण्डम्Uttara Kāṇḍa रावणपूर्ववृत्तम्, लवकुशोपाख्यानम् ० / १११