సర్గ
వైరకారణ నివేదనం
మాయావి సవాలు, వాలి బిలప్రవేశం, సంవత్సరం నిరీక్షణ, శిలతో బిలాన్ని మూయడం, సుగ్రీవుని అభిషేకం, వాలి క్రోధం
సుగ్రీవుడు రామునికి తన వైరపు మూలాన్ని చెప్పడం మొదలుపెడతాడు. ‘వాలి అనేవాడు నా అన్న, శత్రువులను సంహరించేవాడు; తండ్రి అతనిని ఎప్పుడూ ఎంతో గౌరవించేవాడు, వైరానికి ముందు నాకు కూడా అతడు అలాగే గౌరవనీయుడు’ అని. ఈ మొదటి మాటతోనే సుగ్రీవుడు సూచిస్తాడు — ఈ వైరం పుట్టుకతో పుట్టినది కాదు, తరువాత కలిగింది అని. తండ్రి మరణించాక మంత్రులు ‘ఇతడే పెద్దవాడు’ అని నిశ్చయించి అతనిని కపులకు ఈశ్వరునిగా రాజ్యంలో అభిషేకించారు; అతడు అందరికీ పరమ సమ్మతుడయ్యాడు. ‘పరమ సమ్మతుడు’ అనే పదంతో కవి చూపిస్తాడు — వాలి రాజ్యాన్ని బలవంతంగా తీసుకోలేదు, అందరూ ఆమోదించారు; అందుచేత అక్కడ సుగ్రీవునికి ఏ వివాదమూ లేదు. తండ్రి తాతల నుండి వచ్చిన గొప్ప రాజ్యాన్ని వాలి పాలిస్తుండగా సుగ్రీవుడు అన్ని కాలాలలోనూ వినమ్రుడై సేవకునిలా ఉన్నాడు. ‘సేవకునిలా’ అనే ఉపమానంతో తన వినయం ప్రకాశించబడింది — అతడు అన్నకు భృత్యునిలా ఉన్నాడు, ప్రత్యర్థిలా కాదు. ఇలా వైరపు పూర్వభూమిక సౌహార్దంతోనే ఆరంభమైంది, దానితో ముందు వర్ణించబోయే విచ్ఛేదం మరింత కారుణికమవుతుంది. ఇక్కడ కవి సుగ్రీవుని మాటలో ఏ దోషారోపణనూ చూపించడు; మొదటి మూడు శ్లోకాలలోనే వాలి జ్యేష్ఠత్వం, మంత్రుల అనుమతి, సుగ్రీవుని సేవ అనే మూడు సత్యాలు స్పష్టం చేయబడ్డాయి, దానితో రామునికి వైరపు నిష్పక్షపాత చిత్రం లభిస్తుంది.
మాయావి అనే తేజస్వి అయిన దానవుడు ఉండేవాడు, దుందుభికి అన్న; ఒక స్త్రీ కారణంగా అతనికీ వాలికీ గొప్ప వైరం ఉండేది. ‘స్త్రీకృతమ్’ (స్త్రీ కారణంగా కలిగిన) అనే పదంతో వైరపు మూలం సూచించబడుతుంది, విస్తారం మాత్రం చేయబడదు. ఒకనాటి రాత్రి జనులందరూ నిద్రిస్తుండగా అతడు కిష్కింధ ద్వారానికి వచ్చి మిక్కిలి ఆవేశంతో గర్జిస్తూ వాలిని యుద్ధానికి పిలిచాడు. రాత్రి, నిద్రిస్తున్న నగరం, ద్వారంలో గర్జన — ఈ చిత్రంతో కవి ఆకస్మిక భయాన్ని పుట్టిస్తాడు. నిద్రలో ఉన్నా వాలి ఆ భయంకరమైన శబ్దాన్ని విని సహించలేకపోయాడు, వేగంగా బయటికి దూకాడు; ‘న మమృషే’ (సహించలేకపోయాడు) అనే పదంతో అతని అసహనస్వభావం చూపబడింది, అదే ముందు అనర్థానికి కారణమవుతుంది. క్రోధంతో బయలుదేరి ఆ అసురోత్తముణ్ణి చంపడానికి వెళుతున్న అతనిని స్త్రీలూ సుగ్రీవుడూ వినయంతో వారించారు, కాని మహాబలుడైన అతడు అందరినీ తోసివేసి బయటికి వెళ్ళాడు. అప్పుడు సౌహార్దంతో సుగ్రీవుడు కూడా అతనితో బయలుదేరాడు. ఇక్కడ ‘సౌహార్దాత్’ (సౌహార్దంతో) అనే పదం ముఖ్యమైనది — సుగ్రీవుడు లోభంతో కాదు, భయంతో కాదు, స్నేహంతోనే అన్నను అనుసరించాడు. రాత్రి వచ్చి, ద్వారంలో గర్జించి, స్త్రీ కారణంగా కలిగిన వైరాన్ని గుర్తుచేస్తూ — ఇలా మాయావి పూర్తిగా ఆక్రమణకారిగా కనిపిస్తాడు. వాలికి మాత్రం ఒకటే దోషం — అసహనానికి లొంగి రాత్రిపూట ఒంటరిగా బయలుదేరాడు. సుగ్రీవుని అనుగమనం మాత్రం శుద్ధమైన స్నేహమూలకం, ఇదే తరువాతి కథకు ఆధారం; ఇదంతా రామునికి స్పష్టమవాలని సుగ్రీవుని ఆశయం.
అసురుడు దూరం నుండే సోదరులిద్దరినీ చూసి భయపడి వేగంగా పారిపోయాడు. అతడు పారిపోతుండగా వారిద్దరూ ఇంకా వేగంగా వెళ్ళారు; అప్పుడు ఉదయిస్తున్న చంద్రుడు దారిని ప్రకాశింపజేశాడు — చీకటిలో కూడా పలాయనం సిద్ధించదని సూచిస్తూ కవి చంద్రునే సాక్షిగా చేస్తాడు. అతడు గడ్డితో కప్పబడినదీ, దుర్గమమైనదీ అయిన భూమిలోని గొప్ప బిలంలోకి వేగంగా ప్రవేశించాడు; వారిద్దరూ అక్కడికి చేరి ద్వారం దగ్గర నిలిచారు. శత్రువు ప్రవేశించడం చూసి రోషానికి వశుడై ఇంద్రియాలు కలవరపడిన వాలి సుగ్రీవునితో అన్నాడు — ‘నేను లోపలికి ప్రవేశించి యుద్ధంలో శత్రువును చంపేవరకు నువ్వు ఈరోజు ఇక్కడ బిలద్వారం దగ్గర జాగ్రత్తగా నిలిచి ఉండు’ అని. ‘క్షుభితేంద్రియః’ (ఇంద్రియాలు కలవరపడినవాడు) అనే పదంతో వాలి విచారశక్తి నశించడం సూచించబడింది. సుగ్రీవుడు ఆ మాట విని తానూ వెంట వస్తానని యాచించాడు, కాని శత్రువులను తపింపజేసే అతడు తన పాదాలపై ఒట్టు పెట్టించి — పాదాలపై శపథం చేయించి — ఒంటరిగానే బిలంలోకి ప్రవేశించాడు. ఇలా తరువాత వైరానికి కారణమయ్యే ఆదేశం ఇక్కడ స్నేహంతోనే ఇవ్వబడిందని తెలుసుకోవాలి. బిలద్వారం దగ్గర ఉండమనే ఆదేశం వాలి స్వయంగా ఇచ్చినది, సుగ్రీవుడు తనంతట తాను స్వీకరించినది కాదు — ఇది ముందు ప్రాముఖ్యం పొందుతుంది, ఎందుకంటే అక్కడ ఉన్నాడని వాలే తరువాత సుగ్రీవునిపై దోషం మోపుతాడు. ‘పాదాలపై ఒట్టు పెట్టించి’ అనే క్రియ వాలి అతివిశ్వాసాన్ని చూపిస్తుంది; అతడు తమ్ముణ్ణి బంధువులా కాకుండా ప్రతిజ్ఞాబద్ధుడైన కావలివానిలా నిలుపుతాడు.
అతడు ప్రవేశించి ఒక సంవత్సరానికి పైగా గడిచిపోయింది; ద్వారం దగ్గర నిలిచిన సుగ్రీవునికి కూడా అంతే కాలం గడిచింది. ‘నశించాడు’ అని భావించి స్నేహంతో కలవరపడిన అతడు అన్నను చూడలేకపోయాడు, మనస్సు కీడును శంకించింది. తరువాత దీర్ఘకాలం గడిచాక ఆ బిలం నుండి నురుగుతో కూడిన రక్తం బయటికి ప్రవహించింది; అది చూసి అతడు మిక్కిలి దుఃఖించాడు. గర్జిస్తున్న అసురుల ధ్వనే అతని చెవులకు చేరింది, యుద్ధంలో నిమగ్నుడై అరుస్తున్న అన్న స్వరం మాత్రం చేరలేదు. ఈ మూడు చిహ్నాలను — రక్తం, అసురుల గర్జన, అన్న స్వరం లేకపోవడం — చూసి సుగ్రీవుడు బుద్ధితో అన్న చంపబడ్డాడని గ్రహించాడు. ఇక్కడ కవి సుగ్రీవుని నిర్ణయాన్ని దుష్టమైనదిగా కాకుండా సాక్ష్యాన్ని అనుసరించినదిగా చూపిస్తాడు. తరువాత అసురులు బయటికి రాకూడదని కొండంత శిలతో బిలద్వారాన్ని మూసివేసి, అన్నకు జలతర్పణం చేసి, శోకార్తుడై అతడు కిష్కింధకు వచ్చాడు. యథార్థాన్ని దాచిపెట్టినా అతని వృత్తాంతాన్ని మంత్రులు ప్రయత్నంతో విన్నారు. సంవత్సరం అనేది గొప్ప కాలపరిమాణం; అంతకాలం ద్వారం దగ్గర నిలిచిన సుగ్రీవుడు పారిపోలేదు, దానితో అతని నిష్ఠ నిరూపితమైంది. శిలతో మూయడం లోభంతో కాదు, అసురులు బయటికి వస్తారనే భయంతో చేయబడింది; జలతర్పణం కూడా అన్న మరణించాడనే బుద్ధితో. ఈ రెండు పనులూ ధర్మబద్ధమైనవే, అయినా వాలి తరువాత వాటినే అపరాధాలుగా లెక్కించాడు అనేది సుగ్రీవుని వేదన.
తరువాత కలిసి వచ్చిన మంత్రులతో సమావేశమై సుగ్రీవుడు రాజ్యంలో అభిషేకించబడ్డాడు; అతడు న్యాయంగా రాజ్యాన్ని పాలిస్తుండగా వాలి దానవుణ్ణి చంపి తిరిగి వచ్చాడు. అభిషిక్తుడైన అతనిని చూసి క్రోధంతో ఎర్రబడిన కళ్ళతో అతడు సుగ్రీవుని మంత్రులను బంధించి కఠినమైన మాటలు అన్నాడు. నిగ్రహించడానికి సమర్థుడైనా సుగ్రీవుని బుద్ధి అన్నపట్ల గౌరవంతో కట్టుబడి ఆ పాపి వైపు ప్రవర్తించలేదు. ఇక్కడ సుగ్రీవుడు తన ఔదార్యాన్ని పొగడుకోడు, ‘భ్రాతృగౌరవయంత్రితా’ (అన్నపట్ల గౌరవంతో కట్టుబడినది) అనే ఒక్క పదంతోనే తన ధర్మనిష్ఠను రామునికి నివేదిస్తాడు. శత్రువును చంపి అన్న నగరంలోకి ప్రవేశించాడు; ఆ మహాత్మునికి గౌరవం చూపుతూ సుగ్రీవుడు యథోచితంగా నమస్కరించాడు, సంతోషించిన అంతరాత్మతో నమస్కరించినా అతడు (వాలి) ఆశీస్సులు పలకలేదు. చివరకు సుగ్రీవుడు కిరీటంతో అతని పాదాలను తాకుతూ వంగి నిలిచాడు, అయినా వాలి క్రోధంతో అనుగ్రహించలేదు. ఇలా సర్గ చివరకు వైరకారణం రామునికి సంపూర్ణంగా నివేదించబడింది. ‘నా మంత్రులను’ అనే పదంతో వాలి తన క్రోధాన్ని సుగ్రీవునిపైనే కాదు, అతని పక్షంవారిపైనా ప్రయోగించాడని తెలుస్తుంది. సుగ్రీవుడు మాత్రం ఎదురుమాట్లాడలేదు, ప్రతీకారమూ మొదలుపెట్టలేదు. కిరీటంతో తాకడం పరమ వినయం — రాజచిహ్నంతోనే అన్న పాదాలను తాకాడు, దానితో తన రాజ్యాన్ని అతనికి సమర్పించాడని సూచించబడింది. అయినా వాలి ప్రసన్నుడు కాలేదు; ఈ సర్గాంతంతోనే కవి శ్రోత సహానుభూతిని సుగ్రీవునిపై నిలుపుతాడు.
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये किष्किन्धाकाण्डे नवमः सर्गः॥ ९॥