॥वाल्मीकिरामायणम् బాలకాండ · 9వ సర్గ

బాలకాండ

సర్గ

సనత్కుమారుని భవిష్యవాణి

సుమంత్రుడు చెప్పిన ఋష్యశృంగుని పూర్వవృత్తాంతం

అశ్వమేధ నిశ్చయాన్ని విని సూతుడైన సుమంత్రుడు రాజుతో ఏకాంతంలో ఇలా అన్నాడు — రాజా, ఒక పూర్వవృత్తాంతాన్ని వినండి; పురాణంలో నేను కూడా దానిని విన్నాను. ఋత్విజులు ఉపదేశించిన ఉపాయం ఇదే; కానీ నేను ఇతిహాసరూపంలో ఒక విశేషాన్ని విన్నాను. పూర్వం భగవానుడైన సనత్కుమారుడు ఒక కథ చెప్పాడు. ఇక్కడ గమనించాలి — ఈ సర్గలో కథలోపల కథ ప్రారంభమవుతుంది. చెప్పేవాడు సుమంత్రుడు, మూలవక్త సనత్కుమారుడు; వినేవాడు దశరథుడు. ‘రహః’ (ఏకాంతంలో) అనే పదాన్ని కూడా గుర్తుంచుకోవాలి — మంత్రాంగం ఏకాంతంలోనే జరగాలి అనే పూర్వసర్గ శిక్షణ ఇక్కడ ఆచరణలో చూపబడింది.

ఆ కథ ఋషుల సన్నిధిలో, నీకు పుత్రులు కలగడం గురించే చెప్పబడింది. కశ్యపునికి విభాండకుడు అనే ముని కుమారుడు ఉన్నాడు; అతని కుమారుడు ఋష్యశృంగుడు అని ప్రసిద్ధుడవుతాడు. అతడు అడవిలోనే నిత్యం పెరిగి, ఎల్లప్పుడూ వనచరుడైన మునిగా ఉంటాడు. ఇక్కడ మననీయం — సనత్కుమారుడు అంతా భవిష్యత్కాలంలోనే చెబుతాడు. ఇది భవిష్యవాణి, కేవలం పురాకథ కాదు; అందువల్ల వినడంలో దశరథుని ఉత్కంఠ పెరుగుతుంది. పుత్రుని కోసం తపించేవానికి పుత్రలాభ మార్గాన్ని పూర్వమే ఋషి నిర్దేశించాడని ధ్వనిస్తుంది.

ఆ విప్రశ్రేష్ఠుడు తండ్రిని అనుసరించడం తప్ప మరేదీ ఎరుగడు — స్త్రీని గానీ, నగరాన్ని గానీ, విషయసుఖాన్ని గానీ ఎరుగడు. ఆ మహాత్ముని బ్రహ్మచర్యం రెండు విధాలుగా ఉంటుంది; అది లోకాలలో ప్రసిద్ధం, విప్రులు ఎల్లప్పుడూ దానిని చెప్పుకుంటారు. ఇలా ఉండగా అతని కాలం గడుస్తుంది. ఇక్కడ కవి ముని శుద్ధిని తపస్సుతో కాక అజ్ఞానంతో వర్ణిస్తున్నాడు — చూడనిదానిపై రాగమే పుట్టదు. దీనితో ముందు రాబోయే గణికల సామర్థ్యమూ, అతని సరళత్వమూ రెండూ సూచించబడ్డాయి.

అగ్నిని శుశ్రూష చేస్తూ, యశస్వి అయిన తండ్రిని సేవిస్తూ అతని రోజులు గడిచాయి. సరిగ్గా ఈ కాలంలోనే అంగదేశంలో రోమపాదుడు అనే ప్రతాపవంతుడు, మహాబలుడు అయిన రాజు ఉంటాడు. ఆ రాజు వ్యతిక్రమం వల్ల, అంటే ధర్మమర్యాదను అతిక్రమించడం వల్ల, అతి దారుణమైన ఆపద పుడుతుంది. ఇక్కడ రామాయణపు మూలనీతి మళ్ళీ చెప్పబడుతోంది — రాజు దోషం అతనిది మాత్రమే కాదు, అది ప్రజలందరినీ తాకుతుంది. ఒక్కని ప్రమాదం వల్ల దేశం కష్టపడుతుంది; కాబట్టి రాజధర్మం అన్ని ధర్మాలకూ మూలం.

ఆ ఆపద అనావృష్టి; అది అతి ఘోరమైనది, అన్ని లోకాలకూ భయం కలిగించేది అవుతుంది. అనావృష్టి ఏర్పడినప్పుడు దుఃఖంతో నిండిన ఆ రాజు శ్రుతజ్ఞానంలో వృద్ధులైన బ్రాహ్మణులను పిలిపించి ఇలా అంటాడు — మీరు శాస్త్రకర్మలను ఎరిగినవారు, లోకాచారాన్ని తెలిసినవారు. వర్షం లేనప్పుడు రాజు ఆయుధం పట్టడు, ప్రజలను నిందించడు; విద్వాంసులను పిలుస్తాడు. శాస్త్రజ్ఞులు, లోకాచారజ్ఞులు అనే రెండు గుణాలు కలిపి చెప్పబడ్డాయి — కేవలం శాస్త్రం సరిపోదు, లోకవ్యవహార జ్ఞానం కూడా అవసరం.

నా పాపానికి ప్రాయశ్చిత్తం అయ్యేలాంటి నియమాన్ని ఆదేశించండి — అని అతడు ప్రార్థిస్తాడు. ఇలా అడగబడిన వేదపారంగతులైన ఆ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠులందరూ రాజుకు సమాధానం చెబుతారు. ఇక్కడ రాజు వినయాన్ని చూడాలి — అనావృష్టికి కారణాన్ని అతడు దైవంపై ఉంచడు, తన దోషంపైనే ఉంచుతాడు. ‘నా పాపం’ అనే మాటే మొదటి ప్రాయశ్చిత్తం; ఆత్మనిందతోనే శుద్ధికి ద్వారం తెరుచుకుంటుంది. విప్రులు కూడా శాపం ఇవ్వరు, ఉపాయమే చెబుతారు.

వారి మాట ఇది — రాజా, విభాండకుని కుమారుడు, వేదపారంగతుడు అయిన ఆ బ్రాహ్మణుని అన్ని ఉపాయాలతో ఇక్కడికి తీసుకురా; తీసుకువచ్చి చక్కగా సత్కరించి, శ్రద్ధగా విధిపూర్వకంగా శాంత అనే కన్యను అతనికి ఇవ్వు. రెండే కర్మలు ఉపదేశించబడ్డాయి — తీసుకురావడం, వివాహం చేయడం; క్రూరమైన నియమం ఏదీ లేదు.

వారి ఆ మాట విని రాజు చింతలో పడతాడు — ఏ ఉపాయంతో ఆ వీర్యవంతుడైన మునిని ఇక్కడికి తీసుకురాగలమా అని. తర్వాత ఆత్మనిగ్రహం గల ఆ రాజు మంత్రులతో కలిసి నిశ్చయించి, సత్కరించిన పురోహితుడినీ అమాత్యులనూ పంపుతాడు. గమనించాలి — తపస్విని తీసుకురావడానికి ఉపాయమే ఆలోచించాలి, బలం కాదు. రాజు శక్తిమంతుడైనప్పటికీ ఋషిపై ఆజ్ఞ చలాయించడు; మంత్రులతో ఆలోచించిన తర్వాతనే అడుగు వేస్తాడు. ఇదే దశరథుని వంశపు నీతి.

వారు మాత్రం రాజు మాట విని బాధపడి తలవంచుకుంటారు — ఋషికి భయపడి మేము వెళ్ళలేము అని రాజును బతిమాలుకుంటారు. తర్వాత ఆలోచించి వారు అతనికి తగిన ఉపాయాలు చెబుతారు — మేము ఆ విప్రుని తీసుకువస్తాము, దోషమూ కలగదు. వారు భయాన్ని దాచరు, స్పష్టంగానే నివేదిస్తారు; అయినా రాజకార్యాన్ని విడిచిపెట్టరు. ‘క్షమాన్ ఉపాయాన్’ (తగిన ఉపాయాలు) అనే రెండు పదాలు ఇక్కడ ముఖ్యమైనవి — దోషాన్ని కలిగించే ఉపాయం అసలు ఉపాయమే కాదు.

ఇలా అంగాధిపతి గణికల ద్వారానే ఋషికుమారుని తీసుకువస్తాడు; అతడు రాగానే దేవుడు (ఇంద్రుడు) వర్షం కురిపించాడు, శాంతను అతనికి ఇస్తారు. ఋష్యశృంగుడు అల్లుడై నీకు పుత్రులను కలిగిస్తాడు. సనత్కుమారుడు ఎంత చెప్పాడో అంతా నేను చెప్పాను అని సుమంత్రుడు కథను ముగిస్తాడు. ఇక్కడ గమనించాలి — భవిష్యవాణిలో కూడా ‘అవర్షయత్’ (వర్షం కురిపించాడు) అని భూతకాలం ప్రయోగించబడింది. ఋషి దృష్టిలో జరగబోయేది జరిగిపోయినట్లే కనిపిస్తుంది; అందువల్ల అక్కడ కాలభేదం లుప్తమవుతుంది.

ఇది విని సంతోషించిన దశరథుడు సుమంత్రునితో ఇలా అన్నాడు — ఋష్యశృంగుడు ఎలా తీసుకురాబడ్డాడో, ఏ ఉపాయంతో తీసుకురాబడ్డాడో అది చెప్పు. భవిష్యవాణి విన్నాము, ఇప్పుడు వృత్తాంతం వినాలి. ఈ ప్రశ్నతోనే తర్వాతి సర్గ ప్రారంభమవుతుంది; సుమంత్రుని కథ ఇక్కడ ముగియలేదు, విస్తారాన్ని కోరుతోంది.

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये बालकाण्डे नवमः सर्गः॥ ९॥

తప్పును తెలియజేయండి

మూల శ్లోకాలు, పదవివరణతో చదవండి