சர்க்கம்
ராவணன் யமலோகத்தைத் தாக்குதலும் யமனின் படைவீரர்களை அழித்தலும்
நாரதர் யமனிடம் செய்தியைச் சொல்லுதல், புஷ்பகத்தின் வருகை, நரக வேதனைகளையும் புண்ணியப் பயன்களையும் காணுதல், பிரேதங்களை விடுவித்தல், யமதூதர்களோடு போர், புஷ்பகம் சிதைக்கப்படுதல், பாசுபதாஸ்திரத்தால் யமனின் படையை எரித்தல்
இவ்வாறு சிந்தித்து, விரைந்து செல்லும் அந்தணர்களில் சிறந்த நாரதர், நிகழ்ந்ததை உள்ளபடி தெரிவிப்பதற்காக யமனின் இருப்பிடத்துக்குச் சென்றார். அங்கே அவர், அக்கினியை முன்னிறுத்தி அமர்ந்து, எந்த உயிருக்கு எத்தகைய செயலோ அதற்கேற்ற தீர்ப்பை நிறைவேற்றிக்கொண்டிருந்த தேவனான யமனைக் கண்டார். யமன் அக்கினியைச் சாட்சியாக வைத்து உயிர்களின் வினைப்பயனைத் தீர்மானிக்கிறான் — இதுவே அவன் தர்மராஜன் என்பதற்கான அடையாளம். யமனும் அங்கே வந்த பெருமுனிவரான நாரதரைக் கண்டு, அறமுறைப்படி அர்க்கியம் அளித்து, சுகமாக அமர்ந்த அவரிடம் கூறினான் — ‘தேவரிஷியே, நலமா? அறம் அழியாமல் இருக்கிறதா? தேவர்களாலும் கந்தர்வர்களாலும் பணியப்படுபவரே, நீர் வந்த காரியம் என்ன?’ யமனின் கேள்வி அறத்தைக் காப்பதில் அவனுக்குள்ள அக்கறையைக் காட்டுகிறது — அவன் முதலில் அறத்தின் நலத்தையே விசாரிக்கிறான். அப்போது பகவானான நாரத ரிஷி கூறினார் — ‘கேளும், சொல்கிறேன்; ஏற்ற ஏற்பாட்டையும் செய்யும். பித்ருக்களின் அரசே, தசக்ரீவன் என்ற இந்த இரவில் திரிபவன், வெல்லுதற்கரிய உம்மையும் தன் வீரச்செயல்களால் அடிபணியவைக்க வருகிறான். பிரபுவே, இந்தக் காரணத்தால்தான் நான் விரைந்து வந்தேன். ஆனால் தண்டத்தை ஆயுதமாகக் கொண்ட உமக்கு இன்று என்ன நேரப்போகிறதோ?’ நாரதரின் இறுதிக் கேள்வி நையாண்டி நிறைந்தது — காலதண்டத்தைத் தாங்கிய யமனுக்கு என்ன அச்சம்? அல்லது இன்று என்ன நடக்கும் என்று ஆர்வத்தால் கேட்கிறார். முந்தைய சர்க்கத்தில் அவர் ராவணனை யமனை நோக்கித் தூண்டினார்; இங்கே யமனை எச்சரிக்கிறார் — இரு தரப்புக்கும் அவர் செய்தி கொண்டுசெல்பவர். இதுவே அவர் இயல்பு — போரைத் தூண்டுகிறார், ஆனால் அறத்தின் பக்கத்தைக் கைவிடுவதில்லை. யமனின் அமைதியும் கவனிக்கத்தக்கது — அவன் விருந்தினரை உபசரித்த பிறகே செய்தியைக் கேட்கிறான், அவசரப்படுவதில்லை. நாரதர் ‘விதாநம் விதீயதாம்’ (ஏற்ற ஏற்பாட்டைச் செய்யும்) என்கிறார் — எதிர்கொள்வதற்கான வழியைச் செய்யவேண்டும் என்பது. அவர் அறிவுரை இருவகையானது — ஒருபுறம் செய்தியைத் தெரிவித்தல், மறுபுறம் ஆயத்தமாக இருக்கத் தூண்டுதல். யமன் காலதண்டம் தாங்கியவன் என்பதை நாரதர் நினைவூட்டுகிறார்; அதனால் அவன் ஆற்றலும் நினைவுக்கு வருகிறது.
இதற்கிடையில், தொலைவில் உதிக்கும் சூரியனைப் போல ஒளிவீசியபடி வரும் அந்த ராக்ஷசனின் விமானத்தை அவர்கள் கண்டனர். பெருவலிமையுடைய ராவணன் புஷ்பகத்தின் ஒளியால் அந்தப் பகுதி முழுவதையும் இருளற்றதாக்கிக்கொண்டு அருகில் வந்தான். யமலோகம் இருள் நிறைந்தது என்பது புகழ்பெற்ற செய்தி; அங்கே புஷ்பகத்தின் ஒளி முதன்முறையாக வந்தது — இந்தக் காட்சி விந்தையானது. பிறகு நீண்ட கைகளுடைய தசக்ரீவன் ஆங்காங்கே உயிர்கள் தம் நல்வினையையும் தீவினையையும் அனுபவிப்பதைக் கண்டான். இங்கே கவி வினைப்பயன் கொள்கையை நேரடியாகக் காட்டுகிறார் — யமலோகத்தில் ஒவ்வொருவரும் தம் சொந்தச் செயல்களின் பயனையே அனுபவிக்கின்றனர், பிறருடையதை அல்ல. ராவணனின் வருகையால் அந்த நியதி குலையப்போகிறது என்பதற்கான குறிப்பு இது. சூரியனின் உவமை புஷ்பகத்தின் ஒளியைக் காட்டுகிறது; ஆனால் அந்த ஒளி யமலோகத்தின் அமைதியைக் குலைக்கிறது. ‘ததஸ்தத:’ (ஆங்காங்கே) என்ற சொல்லால் யமலோகத்தின் பரப்பு குறிப்பிடப்படுகிறது.
ராவணன் யமனின் படைவீரர்களையும், அவனுடைய பணியாளர்களான கொடிய உருவமும் அச்சமூட்டும் தோற்றமும் கடுமையும் கொண்ட ஆடவர்களையும் கண்டான். அடிக்கப்படுபவர்களும் வருத்தப்படுபவர்களுமாக, பெருங்குரலில் கதறியும் கடுமையாக முனகியும் கொண்டிருந்த உடல்தாங்கிகளைக் கண்டான். சிலர் புழுக்களால் தின்னப்பட்டனர், சிலர் கொடிய நாய்களால்; அவர்கள் காதுக்கு வேதனை தரும் அச்சமூட்டும் சொற்களைப் பேசினர். சிலர் குருதியை நீராகக் கொண்ட வைதரணி ஆற்றைப் பலமுறை கடக்கவைக்கப்பட்டனர்; சிலர் சுடுமணலில் மீண்டும் மீண்டும் வாட்டப்பட்டனர். அறமற்றவர்கள் வாள்போன்ற இலைகள் கொண்ட காட்டில் (அஸிபத்ரவனத்தில்) பிளக்கப்பட்டனர்; ரௌரவத்திலும் உப்பு ஆற்றிலும் கத்திமுனைகளிலும் வருத்தப்பட்டனர். சிலர் தாகமும் பசியுமாக நீர் இரந்தனர்; பிணம்போல் ஆகி, மெலிந்து, துயருற்று, நிறம்வெளிறி, தலைமுடி விரிந்து, அழுக்கும் சேறும் படிந்து, துயருற்று, வறண்டு ஓடிக்கொண்டிருந்தனர் — இவ்வாறு நூற்றுக்கணக்கான, ஆயிரக்கணக்கான உயிர்களை ராவணன் வழியில் கண்டான். மறுபுறம் புண்ணியம் செய்த சிலர் சிறந்த மாளிகைகளில் பாடல், இசைக்கருவி ஒலிகளோடு தம் நல்வினைகளால் மகிழ்ந்திருப்பதைக் கண்டான். பசுக்களைத் தானம் செய்தவர்கள் பால்பொருள்களையும், அன்னதானம் செய்தவர்கள் உணவையும், வீடுகளைத் தானம் செய்தவர்கள் வீடுகளையும் — இவ்வாறு தம் செயல்களின் பயனை அனுபவித்துக்கொண்டிருந்தனர். அறவோரான மற்றவர்கள் பொன்னாலும் மணிகளாலும் முத்துகளாலும் அணிசெய்த மங்கையரோடு, தம் ஒளியால் சுடர்விட்டுக்கொண்டிருந்தனர். இங்கே நரகம், சுவர்க்கம் ஆகிய இரண்டின் முழுச் சித்திரமும் தரப்படுகிறது — கொடுத்ததே கிடைக்கிறது, செய்ததே அனுபவிக்கப்படுகிறது. தானத்தின் பயன் அதே வடிவில் — பசுவைக் கொடுத்தவன் பால்பொருளையும், அன்னம் கொடுத்தவன் அன்னத்தையும் பெறுகிறான். இந்தச் சுலோகங்கள் (11–20) வல்கேட் பதிப்புக்கே உரியவை; திறனாய்வுப் பதிப்பில் இந்த வருணனைகள் இல்லை. வைதரணி, அஸிபத்ரவனம், ரௌரவம் முதலிய நரகங்கள் புராணங்களில் புகழ்பெற்றவை. இந்த வருணனை ராவணனின் அடுத்த செயலுக்குப் பின்னணி — வருந்துபவர்களைக் கண்டு அவன் அவர்களை விடுவிக்க விரும்புகிறான், யமனின் ஒழுங்கமைப்பையும் குலைக்கிறான். கவி இங்கே படிப்பவருக்கும் அறிவுரை தருகிறார் — வினையின் பயனை இங்கோ மறுமையிலோ நிச்சயம் அனுபவித்தாகவேண்டும். வருணனையின் வரிசை கவனிக்கத்தக்கது — முதலில் யமதூதர்கள், பிறகு வருத்தப்படும் பாவிகள், பிறகு பலவகை நரகங்கள், இறுதியில் புண்ணியவான்களின் இன்பங்கள். இந்த வரிசை துன்பத்திலிருந்து இன்பத்தை நோக்கிச் செல்கிறது; அதனால் படிப்பவர் மனத்தில் அறத்தின் பயன் பற்றிய தெளிவான சித்திரம் உருவாகிறது. பாவிகளின் வேதனைகள் பலவகை — புழுக்கடி, நாய்க்கடி, ஆற்றைக் கடத்தல், சுடுமணல், வாளால் அறுபடுதல், உப்புநீர், கத்திமுனைகள், பசி, தாகம். ஒவ்வொரு வேதனையும் ஏதேனும் ஒரு குறிப்பிட்ட பாவத்தைக் குறிக்கிறது என்று புராணங்கள் கூறுகின்றன. புண்ணியவான்களின் இன்பங்களும் மூவகை — பால்பொருள், உணவு, வீடு; அவற்றை அவர்கள் தானமாகக் கொடுத்திருந்தனர். இதனால் தானத்தின் பெருமை வெளிப்படுகிறது. ராவணன் இவற்றையெல்லாம் வழியில் பார்த்தபடி செல்கிறான் — அவன் மனத்தில் என்ன நிகழ்கிறது என்று கவி சொல்லவில்லை; ஆனால் அடுத்து அவன் செய்யும் செயல் அவன் உணர்வைக் குறிக்கிறது. புண்ணியவான்களின் ஒளி ‘ஸ்வதேஜஸா தீப்யமாநாந்’ (தம் ஒளியால் சுடர்விடுபவர்கள்) என்ற சொல்லால் காட்டப்படுகிறது — அவர்களின் ஒளி அவர்களுடைய செயல்களிலிருந்தே பிறந்தது.
இவர்களைக் கண்ட பின், நீண்ட கைகளுடைய ராக்ஷசர் தலைவனான ராவணன், தம் தீவினைகளால் பிளக்கப்பட்டுக்கொண்டிருந்த உயிர்களைத் தன் வீரத்தால் வலுக்கட்டாயமாக விடுவித்தான்; பத்துத் தலையனான அந்த ராக்ஷசனால் அந்த உயிர்கள் விடுவிக்கப்பட்டன. இங்கே ராவணனின் செயல் கருணையால் பிறந்தது அல்ல, யமனின் அதிகாரத்தை அவமதிப்பதே — அவன் யமனின் நியதியை உடைக்க விரும்புகிறான். பெருமைமிக்க ராக்ஷசனால் பிரேதங்கள் விடுவிக்கப்பட்டபோது, அவர்கள் ஒரு கணம் எதிர்பாராத, நினைத்தும் பாராத இன்பத்தை அடைந்தனர். ஆனால் அந்த இன்பம் கணநேரமே — வினைப்பயனின் நியதியைக் கடக்க முடியாது. பிறகு கடுஞ்சினங்கொண்ட பிரேதக் காவலர்கள் ராக்ஷசேந்திரனை நோக்கிப் பாய்ந்தனர்; எல்லாத் திசைகளிலிருந்தும் ஓடிவந்த தர்மராஜனின் வீரப் படைவீரர்களின் ‘ஹலஹலா’ என்ற பேரொலி எழுந்தது. நூறாயிரக்கணக்கான அந்த வீரர்கள் ஈட்டிகளாலும் இருப்புத் தடிகளாலும் சூலங்களாலும் உலக்கைகளாலும் சக்திகளாலும் தோமரங்களாலும் புஷ்பகத்தைத் தாக்கினர்; தேனீக்களைப் போல அதன் இருக்கைகளையும் மாடங்களையும் மேடைகளையும் தோரணங்களையும் விரைவாக உடைத்தனர். தேனீக்களின் உவமை அவர்களின் எண்ணிக்கையையும் வேகத்தையும் காட்டுகிறது — தேனீக்கள் மலரைச் சுற்றி மொய்ப்பது போல. ஆனால் தேவர்களின் இருப்பிடமாக விளங்கிய அந்தப் புஷ்பக விமானம் போரில் உடைக்கப்பட்டும் பிரம்மனின் ஒளியால் முன்போலவே அழிவின்றி இருந்தது. புஷ்பகம் பிரம்மாவால் படைக்கப்பட்டது; ஆகவே அழிவற்றது. மகாத்மாவான அந்த யமனின் படை எண்ணற்றது, மிகப் பெரியது; அதில் முன்னணியில் செல்லும் வீரர்கள் நூற்றுக்கணக்கிலும் ஆயிரக்கணக்கிலும் இருந்தனர். ராவணனின் இந்தச் செயலுக்கு இருவகை விளக்கம் சாத்தியம் — சிலர் அதில் கருணையைக் காண்கின்றனர், மற்றவர்கள் யமனுக்கு நேர்ந்த அவமானத்தை. அச்சுப் பதிப்பின் இந்தி உரை ‘வீரத்தால் வலுக்கட்டாயமாக விடுவித்தான்’ என்று நிகழ்ச்சியை மட்டுமே சொல்கிறது. ஆனால் பிரேதங்களின் இன்பத்தைப் பற்றிய ‘அதர்க்கிதம்’ (எதிர்பாராத) என்ற சொல், அவர்கள் விடுதலை அறமுறைப்படி அல்ல, வலுக்கட்டாயத்தால் நிகழ்ந்தது என்பதைக் குறிக்கிறது. ஆகவே யமனின் வீரர்கள் சினமடைகின்றனர் — அவர்கள் தலைவனின் நீதி உடைக்கப்பட்டது. போரின் தொடக்கம் இங்கேதான் — பிரேதக் காவலர்களின் ஆரவாரம் எல்லாத் திசைகளிலும் பரவுகிறது. புஷ்பகத்தைச் சிதைக்கும் முயற்சியும் அதன் அழிவின்மையால் பயனற்றுப்போகிறது — இது முந்தைய சர்க்கங்களில் வருணிக்கப்பட்ட அதன் தெய்விகத் தன்மையை மீண்டும் நினைவூட்டுகிறது. பிரம்மனின் ஒளி இங்கேயும் ராவணனைக் காக்கிறது, அவன் வரத்தைப் போலவே. யமனின் படை எண்ணற்றதாக இருப்பது அவன் ஆட்சியின் பரப்பைக் காட்டுகிறது — இறந்தவர் அனைவருக்கும் அவனே தலைவன்.
பிறகு ராவணனின் பெருவீரர்களான அந்த அமைச்சர்கள் விருப்பம்போலவும் தம் வலிமைக்கேற்பவும் மரங்களாலும் மலைகளாலும் நூற்றுக்கணக்கான மாளிகைகளாலும் போரிட்டனர்; மன்னனான அந்தப் பத்துத் தலையனும் போரிட்டான். யமலோகத்தின் மாளிகைகளே அவர்களின் ஆயுதங்களாயின — இதனால் போரின் கடுமை குறிப்பிடப்படுகிறது. குருதி படிந்த உடலோடு, எல்லா ஆயுதங்களாலும் தாக்கப்பட்ட ராக்ஷசேந்திரனின் அமைச்சர்கள் பெரும் போர் புரிந்தனர். நீண்ட கைகளுடைய ராமா, யமனுடையவும் ராவணனுடையவும் பெருமைமிக்க அந்த அமைச்சர்கள் ஒருவரையொருவர் ஆயுதங்களால் கடுமையாகத் தாக்கினர். பிறகு பெருவலிமையுடைய யமனின் வீரர்கள் அந்த அமைச்சர்களை விட்டுவிட்டு, சூல மழையோடு பத்துத் தலையனையே நோக்கிப் பாய்ந்தனர். அவர்களின் போர் உத்தி சாமர்த்தியமானது — படைத்தலைவனே முதன்மை இலக்கு. பிறகு குருதி படிந்த உடலோடு, அடிகளால் சிதைக்கப்பட்ட ராக்ஷசர் தலைவன் புஷ்பகத்தில் பூத்த அசோக மரத்தைப் போலத் தோன்றினான். குருதியில் நனைந்த ராவணனைப் பூத்த அசோகத்தோடு ஒப்பிடுவது விந்தையானது — அசோகத்தின் சிவந்த மலர்களைப் போல அவனுடைய குருதிப் பெருக்குகள். இங்கே முதன்முறையாக ராவணனே காயமடைந்தவனாகக் காணப்படுகிறான் — யமனின் வீரர்கள் அவனைச் சிதைக்கும் ஆற்றல் உடையவர்கள். அமைச்சர்களின் போரில் மரங்களும் மலைகளும் மாளிகைகளும் ஆயுதங்களாகின்றன — கைக்குக் கிடைத்ததையெல்லாம் ஆயுதமாக்கும் ராக்ஷசர்களின் போர்முறைக்கு இது அறிமுகம். இரு தரப்பு அமைச்சர்களையும் கவி ‘மஹாபாகா:’ (பெருமைமிக்கவர்கள்) என்கிறார் — பகைவர்களும் வீரர்களே என்ற மதிப்பு. ராவணன்மீது பொழிந்த சூல மழை யமனின் வீரர்களுடைய ஒருங்கிணைந்த போர்த்திறனைக் காட்டுகிறது. ராவணன் இங்கே ஓடவில்லை; புஷ்பகத்திலேயே நின்று அடிகளைத் தாங்குகிறான். யமனின் அமைச்சர்களும் ராவணனின் அமைச்சர்களுக்கு நிகரான வலிமையுடையவர்கள் என்பது போர் நீண்டதைக் குறிக்கிறது. அசோக உவமையும் நையாண்டி நிறைந்தது — ‘அசோகம்’ என்ற பெயர் துயரமின்மையைக் குறிக்கிறது; ஆனால் ராவணனின் நிலையோ இரங்கத்தக்கது.
வலிமைமிக்க அவன் அஸ்திர வலிமையால் சூலங்கள், கதைகள், ஈட்டிகள், சக்திகள், தோமரங்கள், அம்புகள், உலக்கைகள், பாறைகள், மரங்கள் ஆகியவற்றை ஏவினான். மரங்களும் பாறைகளும் ஆயுதங்களும் கொண்ட அந்த மிகக் கொடிய மழை யமனின் படைகள்மீது தரையில் விழுந்தது. ஆனால் யமனின் வீரர்கள் அனைவரும் அவையனைத்தையும் பிளந்து, அந்த அஸ்திரத்தையும் தடுத்து, கொடியவனான அந்த ஒரே ராக்ஷசனை நூறாயிரக்கணக்கில் தாக்கினர். மேகக்கூட்டங்கள் மலையைச் சூழ்வது போல அவர்கள் அனைவரும் அவனைச் சூழ்ந்து, பிந்திபாலங்களாலும் சூலங்களாலும் மூச்சுவிடவும் இடமின்றி அவனை நசுக்கினர் — அவனுக்கு மூச்சுவிடவும் வாய்ப்புத் தரவில்லை. பிறகு கவசம் கழன்று, சினங்கொண்டு, குருதிப் பெருக்கால் நனைந்த அவன் புஷ்பகத்தை விட்டுப் பூமியில் இறங்கி நின்றான். பிறகு ஒரு கணத்தில் நினைவு திரும்பி, வில்லும் அம்பும் தாங்கி, அவன் போரில் மேலோங்கி, சினங்கொண்ட அந்தகனைப் போல நின்றான். இங்கே ராவணனின் தற்காலிகத் தோல்வி — கவசம் உடைந்தது, விமானம் கைவிடப்பட்டது; ஆனால் அவன் நினைவு பெற்று மீண்டும் எழுகிறான். ‘யதாந்தக:’ (அந்தகனைப் போல) என்ற உவமை விந்தையானது — யமலோகத்திலேயே அவன் அந்தகனைப் போல நிற்கிறான். யமனின் வீரர்களுடைய ஆற்றல் கவனிக்கத்தக்கது — முன்பு எவரும் செய்யாதது போல அவர்கள் ராவணனின் அஸ்திரங்களையும் தடுக்கின்றனர். ‘கொடியவனான அந்த ஒரே ராக்ஷசனை நூறாயிரக்கணக்கில்’ — ஒருவனுக்கு எதிராக லட்சக்கணக்கானோர். மேகங்களால் சூழப்பட்ட மலையின் உவமை ராவணனின் உறுதியையும் யமனின் வீரர்களுடைய பெருந்திரளையும் ஒருசேரக் காட்டுகிறது. கவசம் அழிந்ததும் புஷ்பகத்தைக் கைவிட்டதும் ராவணனின் நெருக்கடியின் உச்சம். ஆனால் ஒரு கணத்திலேயே நினைவு பெற்று மீண்டும் ஆயத்தமாகிறான் — இது அவனுடைய உறுதியான இயல்பு. ‘கார்முகீ பாணீ’ (வில்லும் அம்பும் தாங்கியவன்) என்ற இரு அடைமொழிகள் அவன் மீண்டும் ஆயத்தமானதைக் குறிக்கின்றன.
பிறகு அவன் வில்லில் தெய்விகமான பாசுபதாஸ்திரத்தைப் பூட்டி, ‘நில், நில்’ என்று அவர்களிடம் கூறி, அந்த வில்லை வளைத்தான். இந்திரனின் பகைவனான அவன் போரில் வில்லைக் காதுவரை இழுத்து, திரிபுரத்தின்மீது சங்கரன் எய்தது போலச் சினத்தோடு அந்த அம்பை எய்தான். பாசுபதாஸ்திரம் சிவனின் அஸ்திரம்; ஆகவே திரிபுர தகனத்தின் உவமை முற்றிலும் பொருத்தமானது. அந்த அம்பின் வடிவம், கோடைக்காலத்தில் காட்டை எரிக்கப்போகும் பெருகும் காட்டுத்தீயைப் போலப் புகையும் தீச்சுடர் வளையமும் கொண்டதாக இருந்தது. தீச்சுடர் மாலை அணிந்த அந்த அம்பு, ஊனுண்ணும் உயிர்கள் பின்தொடர, போரில் ஏவப்பட்டு, புதர்களையும் மரங்களையும் சாம்பலாக்கியபடி பாய்ந்தது. ஊனுண்ணும் உயிர்கள் அம்பைப் பின்தொடர்கின்றன — அது செல்லுமிடத்தில் பிணங்கள் விழும் என்பதை அறிந்து. அதன் ஒளியால் எரிக்கப்பட்ட வைவஸ்வதனின் படைகள் அந்தப் போரில் இந்திரனின் கொடிமரங்களைப் போல வீழ்ந்தன. இந்திரவிழாவின் முடிவில் இந்திரக்கொடி வீழ்த்தப்படுவது போல அவர்கள் வீழ்ந்தனர். பிறகு அச்சமூட்டும் வீரமுடைய அந்த ராக்ஷசன் அமைச்சர்களோடு சேர்ந்து பூமியை நடுங்கச் செய்வது போலப் பெருமுழக்கம் செய்தான். சர்க்கத்தின் இறுதியில் ராவணனுக்கு வெற்றி கிடைத்தது போலத் தோன்றுகிறது; ஆனால் யமனே இன்னும் போர்க்களத்துக்கு வரவில்லை — அவன் வருகை அடுத்த சர்க்கத்தில். இவ்வாறு கவி கதையின் பதற்றத்தை வளர்க்கிறார். படையின் அழிவு யமனின் சினத்துக்குக் காரணமாகும். ராவணன் சிவபக்தன் என்பது புகழ்பெற்றது; அவன் பாசுபதாஸ்திரத்தைப் பெற்றிருப்பதும் அதற்கு ஒத்துப்போகிறது. அஸ்திரத்தின் விளைவு காட்டுத்தீயோடு ஒப்பிடப்படுகிறது — அது பகைவர்களை மட்டுமல்ல, புதர்களையும் மரங்களையும் எரிக்கிறது. ‘நில், நில்’ என்ற சொல் வீரனின் அறைகூவல்; ஓடுபவர்களையும் ராவணன் தடுத்து நிறுத்துகிறான். யமனின் படை அழிந்ததால், அடுத்த சர்க்கத்தில் யமனே போர்க்களத்துக்கு வருவதற்கான காரணம் உருவாகிறது.
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये उत्तरकाण्डे एकविंशः सर्गः॥ २१॥