॥वाल्मीकिरामायणम् ഉത്തരകാണ്ഡം · 61-ാം സർഗ്ഗം

ഉത്തരകാണ്ഡം

സർഗ്ഗം

മധുവിന്റെ വരപ്രാപ്തിയും ലവണന്റെ അതിക്രമവും

രാമന്റെ ചോദ്യം, ഭാർഗവന്റെ വിവരണം — ലോലയുടെ പുത്രനായ മധുവിന്റെ ധർമനിഷ്ഠ, രുദ്രനിൽനിന്നു ശൂലം വരമായി ലഭിക്കുന്നു, ശൂലം പുത്രനിലേക്കു പകരുന്നു, കുംഭീനസിയുടെ പുത്രനായ ലവണന്റെ ദുഷ്ടത, ഋഷിമാരുടെ ശരണാഗതി

ഋഷിമാർ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ കാകുത്സ്ഥൻ പറഞ്ഞു: ‘മുനിമാരേ, എന്താണു കാര്യം? പറയുവിൻ; നിങ്ങളുടെ ഭയം ഇപ്പോൾത്തന്നെ നീങ്ങട്ടെ.’ കാകുത്സ്ഥൻ അങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ഭാർഗവനായ ച്യവനൻ പറഞ്ഞു: ‘നരേശ്വരാ, ഈ ദേശത്തിന്റെയും ഞങ്ങളുടെയും ഭയങ്ങളുടെ മൂലം എന്താണെന്നു കേട്ടാലും. രാജാവേ, പണ്ട് കൃതയുഗത്തിൽ ലോലയുടെ ജ്യേഷ്ഠപുത്രനായി മധു എന്നു പേരുള്ള, അതീവ ബുദ്ധിമാനായ ഒരു ദൈത്യൻ — മഹാസുരൻ — ഉണ്ടായിരുന്നു. അവൻ ബ്രാഹ്മണഭക്തനും ശരണാഗതരെ രക്ഷിക്കുന്നവനും ബുദ്ധിയിൽ ഉറച്ചവനുമായിരുന്നു; അത്യന്തം ഉദാരരായ ദേവന്മാരുമായിപ്പോലും അവന് അതുല്യമായ സൗഹൃദമുണ്ടായിരുന്നു. ആ മധു വീര്യസമ്പന്നനും ധർമത്തിൽ ഏകാഗ്രചിത്തനുമായിരുന്നു; ബഹുമാനം നിമിത്തം രുദ്രൻ അവന് അദ്ഭുതകരമായ ഒരു വരം നൽകി.’ ‘ഭയം താവദ് അപൈതു’ (ഭയം ഇപ്പോൾത്തന്നെ നീങ്ങട്ടെ) എന്ന രാമന്റെ വാക്ക് കാര്യം കേൾക്കുന്നതിനു മുമ്പുതന്നെയുള്ള അഭയദാനമാണ് — ഇതാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ രാജധർമം. ആശ്ചര്യകരമെന്നു പറയട്ടെ — ഭയത്തിന്റെ മൂലമായ മധു ദൈത്യനായിട്ടും ധർമിഷ്ഠനാണ്; അസുരനും ധർമംകൊണ്ടു ശിവന്റെ പ്രസാദം നേടുന്നു. ദുഷ്ടത ജാതികൊണ്ടല്ല, ആചരണംകൊണ്ടാണ് എന്ന് ഇങ്ങനെ കവി കാണിക്കുന്നു. സമീക്ഷിതപാഠത്തിൽ മധു ‘സുമഹാബലഃ’ (അതിബലവാൻ) ആണ്; ഇവിടെ ‘സുമഹാമതിഃ’ (അതീവ ബുദ്ധിമാൻ) — മുദ്രണത്തിലെ പാഠം അവന്റെ ബുദ്ധിശക്തിയും ധർമനിഷ്ഠയും കൂടുതൽ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു. ലോല അവന്റെ അമ്മയാണ്; മറ്റെങ്ങും അവൾ പ്രസിദ്ധയല്ല. ഭാർഗവൻ ‘ദേശസ്യ ച’ (ദേശത്തിന്റെയും) എന്നു പറയുന്നു — ഭയം ഋഷിമാർക്കു മാത്രമല്ല, ദേശത്തിനു മുഴുവനുമാണ്. കഥയുടെ ആരംഭം കൃതയുഗത്തിൽനിന്നാണ്; അതിനാൽ ഈ പ്രശ്നം പുരാതനമാണ്, അനേകം യുഗങ്ങളിലെ രാജാക്കന്മാർ അതു പരിഹരിച്ചില്ല. ഋഷിമാർ കഥ അച്ഛന്റെ ഗുണങ്ങളിൽനിന്ന് ആരംഭിക്കുന്നു — അതിലൂടെ പുത്രന്റെ ദുഷ്ടത കൂടുതൽ വ്യക്തമാകുന്നു.

‘അത്യന്തം പ്രീതനായ മഹാത്മാവ് രുദ്രൻ തന്റെ ശൂലത്തിൽനിന്ന് മഹാവീര്യമുള്ളതും മഹാപ്രഭയുള്ളതുമായ ഒരു ശൂലം വലിച്ചെടുത്തു നൽകി, ഇങ്ങനെ പറയുകയും ചെയ്തു: “എന്നെ പ്രസാദിപ്പിക്കുന്ന ഈ അതുല്യമായ ധർമം നീ അനുഷ്ഠിച്ചു; അത്യന്തം പ്രീതനായ ഞാൻ നിനക്ക് ഉത്തമമായ ഒരു ആയുധം നൽകുന്നു. മഹാസുരാ, ദേവന്മാരോടും വിപ്രന്മാരോടും നീ വിരോധം കാണിക്കാത്തിടത്തോളം ഈ ശൂലം നിന്റേതായിരിക്കും; അല്ലാത്തപക്ഷം ഇതു നശിക്കും. നിർഭയനായി, സംശയമില്ലാതെ നിന്നോടു യുദ്ധത്തിനു വരുന്നവനെ ഭസ്മമാക്കി ശൂലം വീണ്ടും നിന്റെ കൈയിൽ തിരിച്ചെത്തും.” ഇങ്ങനെ രുദ്രനിൽനിന്നു വരം ലഭിച്ച മഹാസുരൻ വീണ്ടും മഹാദേവനെ നമസ്കരിച്ച് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: “ഭഗവാനേ, ഈ അനുത്തമമായ ശൂലം എന്റെ വംശത്തിനും എക്കാലവും ഉണ്ടാകണം; ദേവാ, അങ്ങു ദേവന്മാരുടെ ഈശ്വരനാണല്ലോ.” ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ മധുവിനോട് സകലജീവികളുടെയും പതിയായ മഹാദേവൻ ശിവൻ മറുപടി പറഞ്ഞു: “ഇത് അങ്ങനെ സംഭവിക്കുകയില്ല. എങ്കിലും എന്റെ പ്രസാദംകൊണ്ടുണ്ടായ നിന്റെ മംഗളകരമായ വാക്ക് വിഫലമാകാതിരിക്കട്ടെ; നിന്റെ ഒരു പുത്രന് ഈ ശൂലം ലഭിക്കും. ഈ ശൂലം നിന്റെ പുത്രന്റെ കൈയിലുള്ളിടത്തോളം, ശൂലം കൈയിലേന്തിയ അവൻ സകലജീവികൾക്കും അവധ്യനായിരിക്കും.”’ വരത്തിന്റെ വ്യവസ്ഥ ശ്രദ്ധേയമാണ് — ദേവന്മാരോടും ബ്രാഹ്മണരോടും വിരോധിച്ചാൽ ശൂലം നശിക്കും; അതിനാൽ ശൂലത്തിന്റെ ശക്തി ധർമനിഷ്ഠയെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു. മധുവിന്റെ രണ്ടാമത്തെ അപേക്ഷ ലോഭത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു — വംശപരമ്പരയിൽ ആയുധം സ്ഥിരമായി നിലനിൽക്കണമെന്ന്. ശിവൻ അതു ഭാഗികമായി മാത്രം സ്വീകരിക്കുന്നു — ഒരു പുത്രനു മാത്രം; പിന്നീട് ഈ പരിധിതന്നെയാണു ലവണവധത്തിനുള്ള ഉപായം നൽകുന്നത്; കാരണം ശൂലം എപ്പോഴും കൈയിലുണ്ടാകില്ല. ‘മാ ഭൂത് തേ വിഫലാ വാണീ’ (നിന്റെ വാക്കു വിഫലമാകാതിരിക്കട്ടെ) എന്നതിൽ ശിവന്റെ കരുണ കാണാം — ഭക്തന്റെ അപേക്ഷ പൂർണമായി നിരസിക്കാൻ അദ്ദേഹം ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല. ‘ഭസ്മമാക്കി വീണ്ടും കൈയിൽ തിരിച്ചെത്തും’ എന്നതാണു ശൂലത്തിന്റെ സ്വഭാവം — അമോഘവും തിരിച്ചുവരുന്നതും; അതിനാൽ ശൂലം കൈയിലേന്തിയ ലവണനെ യുദ്ധത്തിൽ ജയിക്കാൻ ശത്രുവിനു കഴിയില്ല. പിന്നീടുള്ള ശത്രുഘ്നന്റെ യുദ്ധതന്ത്രത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം ഇതാണ് — ശൂലം കൈയിലില്ലാത്തപ്പോൾ ലവണനെ ആക്രമിക്കണം.

‘ഇങ്ങനെ ദേവനിൽനിന്ന് അതിമഹത്തും അദ്ഭുതകരവുമായ വരം ലഭിച്ച ആ അസുരശ്രേഷ്ഠൻ മധു അതിമനോഹരമായ ഒരു ഭവനം നിർമിച്ചു. അവന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട, മഹാഭാഗയായ പത്നി കുംഭീനസി, വിശ്വാവസുവിന് അനലയിൽ ജനിച്ച മഹാപ്രഭയുള്ള മകളായിരുന്നു. അവളുടെ പുത്രനായിരുന്നു മഹാവീര്യനും ദാരുണനുമായ ലവണൻ; ആ ദുഷ്ടാത്മാവ് ബാല്യംമുതൽതന്നെ പാപങ്ങൾ മാത്രം ചെയ്തുപോന്നു. ദുർവിനീതനായ ആ പുത്രനെ കണ്ട് ക്രോധം നിറഞ്ഞ മധു ശോകത്തിലാണ്ടു; എന്നാൽ അവനോട് ഒന്നും പറഞ്ഞില്ല. അവൻ ഈ ലോകം ഉപേക്ഷിച്ച് വരുണാലയമായ സമുദ്രത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു; ശൂലം ലവണനിൽ ഏൽപ്പിച്ച് വരത്തെക്കുറിച്ച് അവനെ അറിയിച്ചു. ആ ലവണൻ ശൂലത്തിന്റെ പ്രഭാവത്താലും സ്വന്തം ദുഷ്ടതയാലും മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും, വിശേഷിച്ചും താപസന്മാരെ, പീഡിപ്പിക്കുന്നു.’ കുംഭീനസി രാവണകുലത്തിലെ ബന്ധുവാണ്; അവളെ മധു അപഹരിച്ചതായി ഉത്തരകാണ്ഡത്തിന്റെ മുൻഭാഗത്തു വർണിച്ചിട്ടുണ്ട്; അതിനാൽ ലവണനു രാക്ഷസകുലവുമായും ബന്ധമുണ്ട്. ധർമിഷ്ഠനായ അച്ഛന്റെ ദുഷ്ടനായ പുത്രൻ — മധുവിന്റെ ശോകം ഇതിൽനിന്നാണ്. പുത്രസ്നേഹംകൊണ്ടാണ് അവൻ മൗനം പാലിച്ചത്; ശിക്ഷിക്കാൻ അവനു കഴിഞ്ഞില്ല; ഒടുവിൽ അവൻതന്നെ ലോകം വിട്ടുപോകുന്നു. ഇത് അച്ഛന്റെ ദൗർബല്യത്തിന്റെ ഉദാഹരണമാണ് — പുത്രനെ നിയന്ത്രിക്കുന്നില്ല, ആയുധം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. ‘വിശേഷേണ ച താപസാൻ’ (വിശേഷിച്ചും താപസന്മാരെ) എന്നതാണ് ഋഷിമാരുടെ ഭയത്തിന്റെ കാരണം. മധു ദേവബ്രാഹ്മണവിരോധം ചെയ്തില്ല, അതിനാൽ അവന്റെ ശൂലം സുരക്ഷിതമായിരുന്നു; ലവണനാകട്ടെ താപസന്മാരെ പീഡിപ്പിക്കുന്നു — എന്നാൽ വരത്തിന്റെ ആ വ്യവസ്ഥ മധുവിനെ സംബന്ധിച്ചു മാത്രമായിരുന്നു; പുത്രനെ സംബന്ധിച്ച് ‘കൈയിലുള്ളിടത്തോളം’ എന്നു മാത്രമേയുള്ളൂ. ഇങ്ങനെ ദുഷ്ടന്റെ കൈയിലെ ദിവ്യായുധം ലോകത്തിന്റെ ആപത്തിനു കാരണമാകുന്നു.

‘കാകുത്സ്ഥാ, ലവണൻ ഇത്തരം പ്രഭാവമുള്ളവനാണ്, ശൂലവും അത്തരത്തിലുള്ളതാണ്; ഇതു കേട്ട് ഉചിതമായതു നിശ്ചയിക്കുക; അങ്ങാണല്ലോ ഞങ്ങളുടെ പരമഗതി. രാമാ, മുമ്പു ഭയാർത്തരായ ഋഷിമാർ അനേകം രാജാക്കന്മാരോട് അഭയം യാചിച്ചു; എന്നാൽ വീരാ, ഒരു രക്ഷകനെ ഞങ്ങൾ കണ്ടില്ല. ഉണ്ണീ, സൈന്യവാഹനങ്ങളോടൊപ്പം രാവണൻ കൊല്ലപ്പെട്ടുവെന്നു കേട്ടശേഷം ഭൂമിയിൽ മറ്റൊരു രാജാവിനെ രക്ഷകനായി ഞങ്ങൾ കാണുന്നില്ല. അതിനാൽ ലവണഭയത്താൽ പീഡിതരായ ഞങ്ങളെ അങ്ങു രക്ഷിക്കണമെന്നു ഞങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. രാമാ, ഇങ്ങനെ ഭയത്തിൽനിന്നുയർന്ന കാരണം അങ്ങയെ അറിയിച്ചുകഴിഞ്ഞു. അതു നിവാരണം ചെയ്യാൻ അങ്ങേക്കു കഴിയും; കുറവില്ലാത്ത പരാക്രമമുള്ളവനേ, ഞങ്ങളുടെ ആ ആഗ്രഹം നിറവേറ്റിയാലും.’ രാവണവധത്തിന്റെ കീർത്തിയാണ് ഋഷിമാരുടെ വിശ്വാസത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം — രാവണനെ ജയിച്ചവനു ലവണനെയും ജയിക്കാൻ കഴിയും. ‘ത്രാതാരം ന വിദ്മഹേ’ (രക്ഷകനെ ഞങ്ങൾ കാണുന്നില്ല) എന്ന വാക്കിന്റെ രണ്ടുവട്ടമുള്ള ആവർത്തനം നിരാശയുടെ ആവർത്തനമാണ്; മറ്റു രാജാക്കന്മാർ കാര്യഗൗരവം കണ്ടു ഭയന്നുവെന്നു കഴിഞ്ഞ സർഗത്തിൽ പറഞ്ഞിരുന്നു. ‘ത്വം ഹി നഃ പരമാ ഗതിഃ’ (അങ്ങാണല്ലോ ഞങ്ങളുടെ പരമഗതി) എന്നതു ശരണാഗതിയുടെ വാക്കാണ്; രാമന്റെ ശരണാഗതവാത്സല്യം പ്രസിദ്ധവുമാണ്. അവസാനശ്ലോകം ദീർഘവൃത്തത്തിൽ (വിയോഗിനി) ഋഷിമാരുടെ പ്രാർഥന സമാപിപ്പിക്കുന്നു; അതു പ്രചലിതപാഠത്തിൽ (വൾഗേറ്റിൽ) മാത്രമുള്ളതാണ്. ഋഷിമാർക്കു തങ്ങളുടെ തപോബലംകൊണ്ടുതന്നെ ലവണനെ ശപിക്കാൻ കഴിയുമായിരുന്നു; എന്നിട്ടും അവർ രാജാവിനെ ശരണം പ്രാപിക്കുന്നു — കാരണം ദുഷ്ടനിഗ്രഹം രാജാവിന്റെ ധർമമാണ്; താപസന്മാരുടെ തപസ്സ് ശാപംകൊണ്ടു പാഴാക്കരുത്.

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये उत्तरकाण्डे एकषष्टितमः सर्गः॥ ६१॥

തെറ്റ് അറിയിക്കുക

മൂലശ്ലോകങ്ങളോടും പദവിവരണത്തോടും കൂടി വായിക്കുക