സർഗ്ഗം
ച്യവനൻ മുതലായ ഋഷിമാരുടെ ആഗമനം
വസന്തരാത്രി, പ്രഭാതത്തിൽ രാമന്റെ ദർശനം, സുമന്ത്രന്റെ അറിയിപ്പ്, ഭാർഗവനായ ച്യവനന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ യമുനാതീരവാസികളായ ഋഷിമാരുടെ പ്രവേശം, സത്കാരം, രാമന്റെ പ്രതിജ്ഞ, ഋഷിമാരുടെ പ്രശംസ
രാമലക്ഷ്മണന്മാർ ഇങ്ങനെ സംസാരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ, തണുപ്പോ ചൂടോ ഇല്ലാത്ത ഒരു വസന്തരാത്രി കടന്നുപോയി. പിന്നീട് നിർമലമായ പ്രഭാതത്തിൽ പൂർവാഹ്ണകർമങ്ങൾ ചെയ്തശേഷം പൗരകാര്യങ്ങൾ അറിയുന്ന കാകുത്സ്ഥൻ പ്രജകൾക്കു ദർശനം നൽകാനായി പുറത്തുവന്നു. അപ്പോൾ സുമന്ത്രൻ വന്ന് രാഘവനോടു പറഞ്ഞു: ‘രാജാവേ, ഈ താപസന്മാർ വാതിൽക്കൽ തടഞ്ഞുനിർത്തപ്പെട്ടു നിൽക്കുന്നു. മഹാരാജാവേ, ഭാർഗവനായ ച്യവനനെ മുൻനിർത്തി, യമുനാതീരത്തു വസിക്കുന്ന ഈ മഹർഷിമാർ, നരവ്യാഘ്രമേ, അങ്ങയോടുള്ള പ്രീതിയോടെ തിടുക്കത്തിൽ അങ്ങയുടെ ദർശനം ആവശ്യപ്പെടുന്നു.’ അവന്റെ ആ വാക്കു കേട്ട് ധർമജ്ഞനായ രാമൻ മറുപടി പറഞ്ഞു. ആദ്യത്തെ രണ്ടു ശ്ലോകങ്ങൾ പ്രചലിതപാഠത്തിൽ (വൾഗേറ്റിൽ) മാത്രമുള്ളവയാണ് — മുൻസർഗങ്ങളിലെ കഥാരാത്രിയെയും പ്രഭാതത്തെയും അവ കൂട്ടിയിണക്കുന്നു. സമീക്ഷിതപാഠത്തിൽ സർഗം സുമന്ത്രന്റെ വരവോടെതന്നെ ആരംഭിക്കുന്നു. ‘പ്രതിഹതാഃ’ എന്നാൽ ദ്വാരപാലകന്മാരാൽ തടയപ്പെട്ടവർ; അതുകൊണ്ടാണ് ഋഷിമാരുടെ തിടുക്കവും രാമന്റെ ഉടനടിയുള്ള ആജ്ഞയും. ‘പ്രീയമാണാഃ’ എന്നാൽ ഋഷിമാർ രാമനോടു പ്രീതിയുള്ളവരാണ്. മുൻസർഗങ്ങളിൽ രാജാവ് ദർശനം നൽകാത്തതിന്റെ ദോഷങ്ങൾ പറഞ്ഞു; ഇവിടെ രാമൻ ആ ഉപദേശങ്ങൾ ആചരിക്കുന്നു — ഋഷിമാർ ഒരു നിമിഷംപോലും കാത്തുനിൽക്കേണ്ടിവരുന്നത് അദ്ദേഹത്തിനു സഹിക്കാനാവില്ല. ചൂടും തണുപ്പും സമമായ വസന്തരാത്രി കഥയ്ക്കു ശുഭകരമായ അന്തരീക്ഷം സൃഷ്ടിക്കുന്നു. ഭാർഗവനായ ച്യവനൻ ഭൃഗുവിന്റെ പുത്രനും മഹാതപസ്വിയുമാണ്; അദ്ദേഹത്തിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ആഗമനം വിഷയത്തിന്റെ ഗൗരവം സൂചിപ്പിക്കുന്നു. യമുനാതീരം മധുവനത്തിനടുത്താണ്; അവിടെയാണു ലവണൻ വസിക്കുന്നതെന്നു പിന്നീടു വർണിക്കപ്പെടുന്നു; അതിനാൽ ഋഷിമാരുടെ വാസസ്ഥലംതന്നെ അവരുടെ ഭയത്തിന്റെ കാരണം സൂചിപ്പിക്കുന്നു. സുമന്ത്രൻ രാജാവിന്റെ വൃദ്ധനായ സചിവനാണ്; ഋഷിമാരുടെ തിടുക്കം കണ്ട് അദ്ദേഹം ഉടനെ അറിയിക്കുന്നു.
രാമൻ പറഞ്ഞു: ‘ഭാർഗവൻ മുതലായ മഹാഭാഗരായ ദ്വിജന്മാരെ അകത്തേക്കു കൊണ്ടുവരിക.’ രാജാവിന്റെ ആജ്ഞ ശിരസാവഹിച്ച് ദ്വാരപാലകൻ തലയിൽ കൈകൂപ്പിക്കൊണ്ട്, സമീപിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ള ആ താപസന്മാരെ അകത്തേക്കു കൊണ്ടുവന്നു. സ്വതേജസ്സാൽ ജ്വലിക്കുന്ന നൂറിലധികം മഹാത്മാക്കളായ താപസന്മാർ രാജഭവനത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു. ആ ദ്വിജന്മാർ എല്ലാ തീർഥങ്ങളിലെയും ജലം നിറച്ച, അലങ്കരിച്ച കലശങ്ങളും ഫലമൂലങ്ങളും എടുത്ത് രാമനു ധാരാളമായി സമർപ്പിച്ചു. രാമൻ പ്രീതിയോടെ ആ തീർഥജലങ്ങളും വിവിധഫലങ്ങളും എല്ലാം സ്വീകരിച്ച് എല്ലാ മഹാമുനിമാരോടും പറഞ്ഞു: ‘ഇതാ ശ്രേഷ്ഠമായ ആസനങ്ങൾ; യഥായോഗ്യം ഇരുന്നാലും.’ രാമന്റെ വാക്കു കേട്ട് മഹർഷിമാരെല്ലാം മനോഹരമായ സ്വർണാസനങ്ങളിൽ ഇരുന്നു. അവിടെ ഇരിക്കുന്ന ഋഷിമാരെ കണ്ട്, ശത്രുനഗരങ്ങളെ ജയിക്കുന്ന രാഘവൻ ഭക്തിയോടെ കൈകൂപ്പി പറഞ്ഞു. ഋഷിമാർ രാജാവിന്റെ അടുക്കൽ വെറുംകൈയോടെ വന്നില്ല — തീർഥജലവും ഫലമൂലങ്ങളും, താപസന്മാർക്കു യോജിച്ച ഉപഹാരം. ദ്വാരപാലകൻ തലയിൽ കൈകൂപ്പുന്നത് ഋഷിമാരോടുള്ള രാജഭവനത്തിന്റെ ആദരം സൂചിപ്പിക്കുന്നു. നൂറിലധികം ഋഷിമാർ — അതിനാൽ അവരുടെ കാര്യം ഗൗരവമുള്ളതാണെന്നു മുൻകൂട്ടിത്തന്നെ അറിയാം. രാജാവായിട്ടും രാമൻ അതിഥികളെ സ്വയം സത്കരിക്കുന്നു, ആസനങ്ങൾ കാണിച്ചുകൊടുക്കുന്നു. ‘യഥാർഹം’ (യഥായോഗ്യം) എന്നാൽ ഓരോ ഋഷിയും തന്റെ തപസ്സിനും പ്രായത്തിനും അനുസരിച്ച് ആസനം സ്വീകരിക്കട്ടെ എന്ന്; ഇതാണു സഭയുടെ മര്യാദ. സ്വർണാസനങ്ങൾ രാജോചിതമായ ബഹുമാനമാണ് — മുനിമാരുടെ സാധാരണ ആസനം ദർഭകൊണ്ടുള്ളതാണ്, എന്നാൽ ഇവിടെ സ്വർണമയമാണ്. രാമന്റെ ഭക്തിയും കൈകൂപ്പലും ബ്രാഹ്മണരോടുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിനയം കാണിക്കുന്നു; അതു മുമ്പും പലവട്ടം പ്രകടമായിട്ടുള്ളതാണ്.
രാമൻ പറഞ്ഞു: ‘നിങ്ങളുടെ ആഗമനത്തിന്റെ കാര്യമെന്താണ്? ഏകാഗ്രചിത്തനായ ഞാൻ എന്തു ചെയ്യണം? ഞാൻ മഹർഷിമാരുടെ ആജ്ഞ അനുസരിക്കുന്നവനാണ്; നിങ്ങളുടെ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും സന്തോഷത്തോടെ നിറവേറ്റുന്നവനാണ്. ഈ രാജ്യം മുഴുവനും ഹൃദയത്തിൽ കുടികൊള്ളുന്ന ജീവിതവും — ഇതെല്ലാം എനിക്കു ദ്വിജന്മാർക്കുവേണ്ടിയുള്ളതാണ്; ഇതു ഞാൻ നിങ്ങളോടു സത്യമായി പറയുന്നു.’ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആ വാക്കു കേട്ട് ഉഗ്രതപസ്വികളായ യമുനാതീരവാസികളായ ഋഷിമാരിൽനിന്ന് ‘സാധു, സാധു’ എന്ന വലിയ ആരവമുയർന്നു. അത്യധികം ഹർഷഭരിതരായ ആ മഹാത്മാക്കൾ പറഞ്ഞു: ‘നരശ്രേഷ്ഠാ, ഭൂമിയിൽ ഇത് അങ്ങേക്കുമാത്രമേ ചേരൂ, മറ്റാർക്കുമല്ല. രാജാവേ, മഹാബലവാന്മാരായ അനേകം രാജാക്കന്മാർ കടന്നുപോയി; കാര്യത്തിന്റെ ഗൗരവം കണ്ട് അവർ ആരും ഇങ്ങനെയൊരു പ്രതിജ്ഞ ചെയ്യാൻ ഇഷ്ടപ്പെട്ടില്ല. അങ്ങാകട്ടെ ബ്രാഹ്മണരോടുള്ള ആദരംകൊണ്ട് കാരണം നോക്കാതെതന്നെ ഈ പ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു. അതിനാൽ അങ്ങ് ഇതു നിർവഹിക്കും, ഇതിൽ സംശയമില്ല; മഹാഭയത്തിൽനിന്ന് ഋഷിമാരെ രക്ഷിക്കാൻ അങ്ങേക്കു കഴിയും.’ രാമന്റെ പ്രതിജ്ഞ ആലോചനയില്ലാത്തതായി തോന്നാം; എന്നാൽ അതു ബ്രാഹ്മണരിലുള്ള ശ്രദ്ധയുടെ ഫലമാണ്. ഋഷിമാർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഈ ഗുണംതന്നെയാണു പ്രശംസിക്കുന്നത് — മുൻരാജാക്കന്മാർ കാര്യം അറിഞ്ഞു ഭയന്നു; രാമനാകട്ടെ കാര്യം അറിയാതെതന്നെ പ്രതിജ്ഞ ചെയ്യുന്നു. ഇതു വരാനിരിക്കുന്ന ലവണവധത്തിന്റെ ഭൂമികയാണ്; അതിൽ ശത്രുഘ്നൻ ആ കാര്യത്തിനായി നിയോഗിക്കപ്പെടുന്നു. ‘ഹൃദയത്തിൽ കുടികൊള്ളുന്ന ജീവിതം’ എന്ന വാക്ക് രാമന്റെ സമർപ്പണത്തിന്റെ പരകോടിയാണ് — രാജ്യം, പ്രാണൻ, എല്ലാം. രാമൻതന്നെയാണ് ‘കർത്താവ്’ (നിർവഹിക്കുന്നവൻ) എന്നാണ് ഋഷിമാരുടെ വിശ്വാസം; അതിനാൽ അവർ കാര്യം പറയുന്നില്ല, ‘മഹാഭയം’ എന്നു മാത്രം സൂചിപ്പിക്കുന്നു; അതിന്റെ വിവരണം അടുത്ത സർഗത്തിലാണ്. ‘ഉപപന്നം തവൈവ ഭുവി’ (ഭൂമിയിൽ അങ്ങേക്കുമാത്രം ചേർന്നത്) എന്ന വാക്കിലൂടെ രാമന്റെ അദ്വിതീയത്വം പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെടുന്നു. മറ്റു രാജാക്കന്മാർ കാര്യഗൗരവം അറിഞ്ഞു ഭയന്നുവെന്നത് ലവണന്റെ ഭയങ്കരത്വം മുൻകൂട്ടിത്തന്നെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. അവസാനശ്ലോകം വംശസ്ഥവൃത്തത്തിൽ രചിക്കപ്പെട്ടതാണ്; അതു സർഗം സമാപിപ്പിക്കുകയും ഋഷിമാരുടെ പ്രതീക്ഷയെ ദൃഢമാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये उत्तरकाण्डे षष्टितमः सर्गः॥ ६०॥