॥वाल्मीकिरामायणम् ഉത്തരകാണ്ഡം · 49-ാം സർഗ്ഗം

ഉത്തരകാണ്ഡം

സർഗ്ഗം

വാല്മീകി സീതയെ സാന്ത്വനപ്പെടുത്തുന്നതും ആശ്രമപ്രവേശവും

മുനികുമാരന്മാരുടെ അറിയിപ്പ്, വാല്മീകിയുടെ ആഗമനം, സീതയ്ക്കുള്ള ആശ്വാസവാക്കുകൾ, സീതയെ താപസിമാരുടെ കൈയിൽ ഏല്പിക്കൽ

അവിടെ കരയുന്ന സീതയെ കണ്ട് ആ മുനിബാലന്മാർ ഉഗ്രബുദ്ധിയായ ഭഗവാൻ വാല്മീകി ഇരിക്കുന്നിടത്തേക്ക് ഓടി. മുനിപുത്രന്മാരെല്ലാം മുനിയുടെ പാദങ്ങളിൽ അഭിവാദ്യം ചെയ്ത് അവളുടെ കരച്ചിലിന്റെ ശബ്ദം മഹർഷിയെ അറിയിച്ചു: ‘ഭഗവാനേ, മുമ്പു കണ്ടിട്ടില്ലാത്ത, ശ്രീദേവിയെപ്പോലെയുള്ള ഏതോ മഹാത്മാവിന്റെ പത്നി ദുഃഖമോഹത്താൽ മുഖം വികൃതമായി കരയുന്നു. ഭഗവാനേ, നന്നായി നോക്കിയാലും — ആകാശത്തുനിന്നു വീണ ഒരു ദേവതയെപ്പോലെയാണ് അവൾ. നദീതീരത്ത് ഏതോ ശ്രേഷ്ഠയായ ഒരു സ്ത്രീ ദുഃഖിതയായിരിക്കുന്നു. ഗാഢമായ ശോകത്തിലാണ്ട് ഉറക്കെ കരയുന്നവളായി ഞങ്ങൾ അവളെ കണ്ടു — തനിച്ച്, ദീനയായി, അനാഥയെപ്പോലെ, ദുഃഖത്തിനും ശോകത്തിനും അർഹയല്ലാത്തവളായി. ഇവൾ ഒരു മനുഷ്യസ്ത്രീയാണെന്നു ഞങ്ങൾക്കു തോന്നുന്നില്ല; ഇവൾക്കു സത്കാരം നൽകണം. ആശ്രമത്തിന് അധികം ദൂരെയല്ലാതെ അവൾ അങ്ങയെ ശരണം പ്രാപിച്ചിരിക്കുന്നു. ആ സാധ്വി ഒരു രക്ഷകനെ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; ഭഗവാനേ, അവളെ രക്ഷിക്കണം.’ ബാലന്മാരുടെ വാക്കിൽ വിസ്മയവും കരുണയുമുണ്ട് — അവർക്കു സീതയെ അറിയില്ല, എന്നാൽ അവളുടെ ദിവ്യരൂപവും ദുഃഖവും കണ്ട് അവർ വ്യാകുലരാണ്. ‘ശ്രീദേവിയെപ്പോലെ’, ‘ആകാശത്തുനിന്നു വീണ ദേവതയെപ്പോലെ’ എന്നീ ഉപമകളാൽ അവളുടെ സൗന്ദര്യവും പവിത്രതയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ‘സത്ക്രിയാ പ്രയുജ്യതാം’ (സത്കാരം നൽകണം) എന്ന ആതിഥ്യധർമം ബാലന്മാർക്കുപോലും അറിയാം — ഇത് ആശ്രമത്തിന്റെ സംസ്കാരമാണ്. ‘അനർഹാ ദുഃഖശോകാഭ്യാം’ എന്നതാണ് അവരുടെ നിർണയം — ഇത്തരമൊരു സ്ത്രീ ദുഃഖത്തിനു യോഗ്യയല്ല. അവരുടെ വാക്കു കേട്ട് ധർമജ്ഞനായ മുനി ബുദ്ധികൊണ്ടു തീരുമാനിച്ച് ചെയ്യേണ്ടതെന്തെന്ന് അറിയുന്നു. ഈ ഭാഗത്തിലെ അനേകം അർധശ്ലോകങ്ങൾ (4.2, 5, 6.2, 7.1) സമീക്ഷിതപതിപ്പിൽ കാണുന്നില്ല; വൾഗേറ്റ് പാഠത്തിൽ ബാലന്മാരുടെ അറിയിപ്പു വിസ്തൃതമാണ്. ‘മുനിദാരകാഃ’ എന്ന പദത്താൽ ആശ്രമത്തിലെ ബാലന്മാരും ശിഷ്യന്മാരും ഉദ്ദേശിക്കപ്പെടുന്നു; അവരാണ് ആദ്യം സീതയെ കാണുന്നത്. ‘ഉഗ്രധീഃ’ എന്ന വാല്മീകിയുടെ വിശേഷണം അദ്ദേഹത്തിന്റെ തപസ്സിന്റെ തീവ്രത സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

തപസ്സിനാൽ ദിവ്യദൃഷ്ടി ലഭിച്ച വാല്മീകി മൈഥിലി എവിടെയോ അവിടേക്കു വേഗം പോയി. പുറപ്പെട്ട ആ മഹാമതിയെ ശിഷ്യന്മാരും പിന്തുടർന്നു. ആ മഹാമതി ആ സ്ഥലം ലക്ഷ്യമാക്കി കുറച്ചുദൂരം കാൽനടയായിത്തന്നെ ചെന്ന്, മനോഹരമായ അർഘ്യവുമെടുത്ത് ജാഹ്നവീതീരത്തെത്തി. അവിടെ അദ്ദേഹം രാഘവന്റെ പ്രിയപത്നിയായ സീത അനാഥയെപ്പോലെ നിൽക്കുന്നതു കണ്ടു. അപ്പോൾ മുനിശ്രേഷ്ഠനായ വാല്മീകി ശോകഭാരത്താൽ ആർത്തയായ ആ സീതയെ തന്റെ തേജസ്സുകൊണ്ട് ആഹ്ലാദിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ മധുരമായ വാക്കു പറഞ്ഞു. ‘തപസാ ലബ്ധചക്ഷുഷ്മാൻ’ (തപസ്സിനാൽ ദിവ്യദൃഷ്ടി ലഭിച്ചവൻ) എന്ന പദം പ്രധാനമാണ് — ദിവ്യദൃഷ്ടിയാൽ വാല്മീകി എല്ലാം അറിയുന്നു; അദ്ദേഹത്തിനു സീതയുടെ ശുദ്ധി പ്രത്യക്ഷമാണ്. അർഘ്യവുമായുള്ള ആഗമനം — അദ്ദേഹം സീതയെ അനാഥയെപ്പോലെയല്ല, പൂജ്യയായ അതിഥിയെപ്പോലെ സത്കരിക്കുന്നു. ‘പദ്ഭ്യാമേവ’ (കാൽനടയായിത്തന്നെ) — സ്വയം നടന്നുവരുന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിനയവും കരുണയും കാണിക്കുന്നു. ഒൻപതാം ശ്ലോകം ആറു പാദമുള്ളതാണ്. ഇവിടെ രാമായണത്തിന്റെ ആദികവി സ്വയം ഒരു കഥാപാത്രമായി കഥയിൽ പ്രവേശിക്കുന്നു — കവിതന്നെ നായികയുടെ രക്ഷകനാകുന്നു. ‘തേജസാ ഹ്ലാദയന്നിവ’ എന്നതിൽ വിരോധാഭാസമുണ്ട് — തേജസ്സു ദഹിപ്പിക്കുന്നു, എന്നാൽ മുനിയുടെ തേജസ്സ് ആഹ്ലാദിപ്പിക്കുന്നു. അർഘ്യജലം പൂജയ്ക്കായി നൽകുന്നതാണ്; മുനി രാജമഹിഷിയെ യഥോചിതം ആദരിക്കുന്നു. ‘അനാഥവത്’ എന്ന പദത്തിലെ ‘വത്’ പ്രത്യയം സൂചിപ്പിക്കുന്നത് — അവൾ യഥാർഥത്തിൽ അനാഥയല്ല, രാമന്റെ പത്നിയാണ്; അങ്ങനെ കാണപ്പെടുന്നു എന്നു മാത്രം. ദൂരെനിന്നുതന്നെ സീതയെ കണ്ട് മുനി അവളുടെ ദുഃഖം അറിയുന്നു; ഒരു ചോദ്യവും ചോദിക്കാതെതന്നെ അവളെ സാന്ത്വനപ്പെടുത്താൻ ഒരുങ്ങുന്നു.

‘പതിവ്രതേ, നീ ദശരഥന്റെ സ്നുഷയും രാമന്റെ പ്രിയമഹിഷിയും ജനകരാജന്റെ പുത്രിയുമാണ്; നിനക്കു സ്വാഗതം. നീ വരുമ്പോൾത്തന്നെ ധർമസമാധിയാൽ ഞാൻ നിന്നെ അറിഞ്ഞു; കാരണം മുഴുവനും എന്റെ ഹൃദയംകൊണ്ടു ഞാൻ മനസ്സിലാക്കി. മഹാഭാഗേ, നിന്നെക്കുറിച്ചുള്ളതെല്ലാം യഥാർഥമായി എനിക്കറിയാം; ത്രൈലോക്യത്തിൽ നടക്കുന്നതെല്ലാം എനിക്കറിയാം. സീതേ, തപസ്സിനാൽ ലഭിച്ച കണ്ണുകൊണ്ട് നീ പാപമില്ലാത്തവളാണെന്നു ഞാൻ അറിയുന്നു. വൈദേഹീ, നിശ്ചിന്തയായിരിക്കുക; ഇപ്പോൾ നീ എന്റെ സംരക്ഷണത്തിലാണ്. എന്റെ ആശ്രമത്തിന് അധികം ദൂരെയല്ലാതെ തപസ്സിൽ നിഷ്ഠരായ താപസിമാരുണ്ട്; മകളേ, അവർ നിന്നെ സ്വന്തം മകളെയെന്നപോലെ എന്നും പാലിക്കും. ഈ അർഘ്യം സ്വീകരിക്കുക; നിശ്ചിന്തയും ആകുലതയില്ലാത്തവളുമായിരിക്കുക. സ്വന്തം വീട്ടിൽ എത്തിയതുപോലെ കരുതി വിഷാദിക്കരുത്.’ വാല്മീകിയുടെ വാക്ക് സീതയ്ക്കുള്ള ആദ്യത്തെ സാന്ത്വനമാണ് — അദ്ദേഹം അവളുടെ മൂന്നു കുലങ്ങളെ ഓർമിപ്പിക്കുന്നു: പിതൃകുലം, ശ്വശുരകുലം, ഭർത്തൃകുലം; അങ്ങനെ അവളുടെ ഗൗരവം പുനഃസ്ഥാപിക്കുന്നു. ‘അപാപാം വേദ്മി’ (പാപമില്ലാത്തവളെന്നു ഞാൻ അറിയുന്നു) എന്ന സാക്ഷ്യം പ്രധാനമാണ് — പൗരന്മാർ അറിയാത്തതു ഋഷി തപസ്സിനാൽ അറിയുന്നു. ‘സ്വന്തം വീടെന്നപോലെ’ എന്ന വാക്കിലൂടെ ആശ്രമംതന്നെയാണ് അവളുടെ പുതിയ വീട് എന്ന ആശ്വാസം. ‘വത്സേ’ (മകളേ) എന്ന സംബോധന പിതാവിന്റേതുപോലുള്ള സ്നേഹം പ്രകടമാക്കുന്നു. പതിമൂന്നാം ശ്ലോകം വൾഗേറ്റിൽ മാത്രമുള്ളതാണ് — മുനിയുടെ സർവജ്ഞത്വത്തിന്റെ വിശേഷോക്തി. ‘സാമ്പ്രതം മയി വർതസേ’ — ഇപ്പോൾ നീ എന്റെ സംരക്ഷണത്തിലാണ് എന്ന ആശ്വാസം. ‘ധർമസമാധിനാ’ — യോഗബലത്താൽ; മുനി ധ്യാനത്താൽ എല്ലാം കാണുന്നു.

മുനിയുടെ പരമാദ്ഭുതമായ വാക്കു കേട്ട് സീത ശിരസ്സുകൊണ്ട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പാദങ്ങൾ വന്ദിച്ച് കൈകൂപ്പി ‘അങ്ങനെയാകട്ടെ’ എന്നു പറഞ്ഞു. പുറപ്പെട്ട മുനിയെ സീത കൈകൂപ്പി പിന്തുടർന്നു. വൈദേഹിയോടൊപ്പം വരുന്ന മുനിയെ കണ്ട് മുനിപത്നിമാർ സന്തോഷത്തോടെ അടുത്തുവന്ന് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: ‘മുനിശ്രേഷ്ഠാ, അങ്ങേക്കു സ്വാഗതം; ഏറെക്കാലത്തിനുശേഷമാണല്ലോ അങ്ങയുടെ വരവ്. ഞങ്ങളെല്ലാവരും അങ്ങയെ അഭിവാദ്യം ചെയ്യുന്നു; പറഞ്ഞാലും, ഞങ്ങൾ എന്താണു ചെയ്യേണ്ടത്?’ അവരുടെ ആ വാക്കു കേട്ട് വാല്മീകി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: ‘ഇതാ ബുദ്ധിമാനായ രാമന്റെ പത്നി സീത വന്നെത്തിയിരിക്കുന്നു. ഇവൾ ദശരഥന്റെ സ്നുഷയും ജനകന്റെ പുത്രിയുമാണ് — സതിയും പാപരഹിതയും ഭർത്താവിനാൽ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടവളും; ഞാൻ എന്നും ഇവളെ പരിപാലിക്കേണ്ടതാണ്. നിങ്ങൾ ഇവളെ പരമമായ സ്നേഹത്തോടെ കാണണം; എന്നോടുള്ള ഗൗരവംകൊണ്ടും എന്റെ വാക്കുകൊണ്ടും ഇവൾ നിങ്ങൾക്കു വിശേഷിച്ചും പൂജ്യയായിരിക്കട്ടെ.’ ഇങ്ങനെ വീണ്ടും വീണ്ടും വൈദേഹിയെ ഏല്പിച്ച് മഹായശസ്വിയും മഹാതപസ്വിയുമായ വാല്മീകി ശിഷ്യന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് സ്വന്തം ആശ്രമത്തിലേക്കു മടങ്ങി. മുനിപത്നിമാരുടെ സ്വാഗതവാക്ക് ‘ചിരസ്യ ആഗമനം’ (ഏറെക്കാലത്തിനുശേഷമുള്ള വരവ്) — മുനി ദീർഘകാലമായി അവിടെ വന്നിരുന്നില്ല; ഇന്നു സീത നിമിത്തമാണു വന്നത്. വാല്മീകി സീതയെ ‘അപാപാ’ (പാപരഹിത) എന്നു വീണ്ടും വീണ്ടും പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു — സീതയുടെ ശുദ്ധിയുടെ ആദ്യസാക്ഷി അദ്ദേഹമാണ്; മുന്നോട്ട് രാമസഭയിലും അദ്ദേഹംതന്നെ ശപഥത്തോടെ അവളുടെ ശുദ്ധി പ്രഖ്യാപിക്കും. ‘മുഹുർമുഹുഃ പരിദായ’ (വീണ്ടും വീണ്ടും ഏല്പിച്ച്) — മുനി പല പ്രാവശ്യം സീതയുടെ സംരക്ഷണം അവരെ ഏല്പിക്കുന്നു; അവളുടെ സുരക്ഷയെക്കുറിച്ചുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആകുലത കാണാം. പതിനെട്ടാം ശ്ലോകം ആറു പാദമുള്ളതാണ്; സമീക്ഷിതപതിപ്പിലെ 014c ‘അന്വയാദ്യത്ര താപസ്യഃ…’ എന്ന അർധം ഇവിടെ അച്ചടിയിലില്ല. ഇങ്ങനെ സർഗാന്ത്യത്തിൽ സീത പുതിയൊരു വീട്ടിൽ പ്രതിഷ്ഠിതയാകുന്നു — താപസിമാരുടെ സ്നേഹത്തിലും ഋഷിയുടെ സംരക്ഷണത്തിലും; മുന്നോട്ട് അവിടെവച്ചാണ് അവളുടെ പുത്രന്മാർ ജനിക്കാനിരിക്കുന്നത്.

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये उत्तरकाण्डे एकोनपञ्चाशः सर्गः॥ ४९॥

തെറ്റ് അറിയിക്കുക

മൂലശ്ലോകങ്ങളോടും പദവിവരണത്തോടും കൂടി വായിക്കുക