॥वाल्मीकिरामायणम् ഉത്തരകാണ്ഡം · 37-ാം സർഗ്ഗം

ഉത്തരകാണ്ഡം

സർഗ്ഗം

രാമന്റെ ഉണരലും രാജസഭയും

അഭിഷേകത്തിനുശേഷമുള്ള ആദ്യരാത്രി, വന്ദികളുടെ സ്തുതി, രാമന്റെ ഉണരലും നിത്യകർമവും, മന്ത്രിമാർ, പുരോഹിതർ, രാജാക്കന്മാർ, വാനരന്മാർ, രാക്ഷസന്മാർ എന്നിവരോടൊപ്പം സഭയിലിരിക്കൽ, ധർമകഥകൾ

ധർമത്താൽ ആത്മജ്ഞാനിയായ കാകുത്സ്ഥൻ അഭിഷിക്തനായശേഷം, പൗരന്മാരുടെ ഹർഷം വർധിപ്പിച്ച ആദ്യരാത്രി കടന്നുപോയി. ആ രാത്രി പുലർന്നപ്പോൾ, രാവിലെ രാജാവിനെ ഉണർത്താൻ നിയോഗിക്കപ്പെട്ട സൗമ്യരായ വന്ദികൾ രാജഭവനത്തിൽ വന്നുചേർന്നു. ചുവന്ന കണ്ഠമുള്ളവരും മധുരസ്വരമുള്ളവരും കിന്നരന്മാരെപ്പോലെ അഭ്യസിച്ചവരുമായ അവരെല്ലാം അത്യന്തം ഹർഷത്തോടെ വീരനായ രാജാവിനെ യഥാവിധി സ്തുതിച്ചു: ‘വീരാ, സൗമ്യാ, കൗസല്യയുടെ പ്രീതി വർധിപ്പിക്കുന്നവനേ, ഉണരൂ; നരാധിപാ, അങ്ങ് ഉറങ്ങുമ്പോൾ ലോകം മുഴുവൻ ഉറങ്ങുന്നു. അങ്ങയുടെ വിക്രമം വിഷ്ണുവിന്റേതുപോലെ, രൂപം അശ്വിനീദേവന്മാരുടേതുപോലെ; ബുദ്ധിയിൽ അങ്ങ് ബൃഹസ്പതിക്കു തുല്യൻ, പ്രജാപതിക്കു സമനുമാണ്. അങ്ങയുടെ ക്ഷമ ഭൂമിക്കു തുല്യം, തേജസ്സിൽ അങ്ങ് സൂര്യനെപ്പോലെ; വേഗം വായുവിനു തുല്യം, ഗാംഭീര്യം സമുദ്രത്തിന്റേതുപോലെ. സ്ഥാണുവിനെപ്പോലെ (ശിവനെപ്പോലെ) അങ്ങ് ഇളക്കാനാവാത്തവൻ, ചന്ദ്രനിലെന്നപോലെ അങ്ങയിൽ സൗമ്യത; നരാധിപാ, ഇത്തരം രാജാക്കന്മാർ മുമ്പുണ്ടായിട്ടില്ല, ഇനി ഉണ്ടാകുകയുമില്ല. പുരുഷർഷഭാ, അങ്ങ് ദുർധർഷനും എന്നും ധർമനിഷ്ഠനും പ്രജാഹിതനുമാകയാൽ കീർത്തിയും ലക്ഷ്മിയും അങ്ങയെ കൈവിടുന്നില്ല. കാകുത്സ്ഥാ, ശ്രീയും ധർമവും അങ്ങയിൽ എന്നും പ്രതിഷ്ഠിതമായിരിക്കുന്നു.’ ഇവയും മറ്റു മധുരസ്തുതികളും വന്ദികൾ പാടി. സൂതന്മാരും ദിവ്യമായ സ്തവങ്ങളാൽ രാഘവനെ ഉണർത്തി; ഈ സ്തുതികൾ കേട്ട് രാഘവൻ ഉണർന്നു. ഈ സർഗത്തിൽ രാജാവിന്റെ ആദർശദിനചര്യ വർണിക്കപ്പെടുന്നു — ഉണരൽ, ശൗചം, ഹോമം, ദേവാർചന, സഭ. വന്ദികളുടെ സ്തുതി വെറും പ്രശംസയല്ല, രാജഗുണങ്ങളുടെ സ്മരണമാണ് — പരാക്രമം, രൂപം, ബുദ്ധി, ക്ഷമ, തേജസ്സ്, വേഗം, ഗാംഭീര്യം, സ്ഥൈര്യം, സൗമ്യത, ധർമനിഷ്ഠ, പ്രജാഹിതം. ‘അങ്ങ് ഉറങ്ങുമ്പോൾ ലോകം ഉറങ്ങുന്നു’ എന്ന വാക്കിന്റെ ഭാവം, രാജാവിന്റെ ജാഗരണമാണു പ്രജകളുടെ ജീവിതത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം എന്നാണ് — ബ്രാഹ്മമുഹൂർത്തത്തിൽ രാജാവ് എഴുന്നേൽക്കണം. ഓരോ ഗുണവും ഏതെങ്കിലും ദേവന്റെയോ പ്രകൃതിയുടെയോ ഗുണത്തോട് ഉപമിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു — ഇങ്ങനെ രാമൻ സർവദേവമയനാണെന്നു സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. ‘നേദൃശാഃ പാർഥിവാഃ പൂർവം ഭവിതാരഃ’ — ഇതു രാമന്റെ അദ്വിതീയത. ഈ സർഗം സമീക്ഷിതപതിപ്പിലില്ല, എങ്കിലും അച്ചടിയിൽ സംഖ്യയോടുകൂടി നിലകൊള്ളുന്നു; അതിന്റെ വിഷയം രാമന്റെ രാജസഭയുടെ വർണനയാണ്, അത് അടുത്ത സർഗത്തിൽ രാജാക്കന്മാരെ യാത്രയാക്കുന്നതിനു പശ്ചാത്തലമൊരുക്കുന്നു. വന്ദികളും സൂതന്മാരും രാജഭവനത്തിൽ നിയോഗിക്കപ്പെട്ട ഗായകരാണ് — പ്രഭാതത്തിൽ സ്തുതിയാൽ രാജാവിനെ ഉണർത്തുന്നത് അവരുടെ കർത്തവ്യമാണ്; ഇതൊരു പ്രാചീനരാജപരമ്പരയാണ്. ‘കിന്നരന്മാരെപ്പോലെ അഭ്യസിച്ചവർ’ എന്ന വിശേഷണം അവരുടെ സംഗീതകൗശലം കാണിക്കുന്നു. ‘പ്രജാപതിസമോ ഹ്യസി’ എന്നതു സൃഷ്ടികർത്താവിനോടുള്ള രാമന്റെ സമത്വമാണ് — അദ്ദേഹം പ്രജകളെ പിതാവിനെപ്പോലെ പാലിക്കുന്നവനാണ്. സ്തുതികളിൽ അതിശയോക്തിയുണ്ട്; എന്നാൽ രാമന്റെ കാര്യത്തിൽ അതു സത്യംതന്നെയെന്നു കവി സൂചിപ്പിക്കുന്നു. പത്താം ശ്ലോകത്തിൽ സൂതന്മാരുടെ സ്തുതിയും പറയുന്നു — വന്ദികളും സൂതന്മാരും രണ്ടുതരം ഗായകരാണ്.

വെളുത്ത വിരിപ്പു വിരിച്ച ശയ്യ വിട്ട്, നാഗശയ്യയിൽനിന്നു ഹരിയായ നാരായണനെന്നപോലെ അദ്ദേഹം എഴുന്നേറ്റു. എഴുന്നേറ്റ ആ മഹാത്മാവിന്റെ അടുത്ത് ആയിരക്കണക്കിനു ജനങ്ങൾ വിനീതരായി കൈകൂപ്പി, ശുഭ്രമായ പാത്രങ്ങളിൽ വെള്ളവുമായി വന്നുനിന്നു. ജലകൃത്യം ചെയ്തു ശുചിയായി, യഥാകാലം അഗ്നിയിൽ ഹോമം ചെയ്ത്, അദ്ദേഹം ഇക്ഷ്വാകുക്കൾ സേവിച്ചിരുന്ന പുണ്യമായ ദേവാലയത്തിലേക്കു വേഗം പോയി. അവിടെ ദേവന്മാരെയും പിതൃക്കളെയും ബ്രാഹ്മണരെയും വിധിപ്രകാരം അർചിച്ചശേഷം ജനങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് രാമൻ പുറത്തെ സഭാമണ്ഡപത്തിലേക്കു പുറപ്പെട്ടു. ശേഷശയ്യയിൽനിന്നു നാരായണൻ എഴുന്നേൽക്കുന്നതിനോടുള്ള ഉപമ രാമന്റെ വിഷ്ണുത്വം ഓർമിപ്പിക്കുന്നു — വിഷ്ണു യോഗനിദ്രയിൽനിന്ന് ഉണരുന്നതുപോലെ രാമൻ. ‘പാണ്ഡുരാച്ഛാദനാസ്തൃതം’ എന്നതിൽ ശയ്യയുടെ വെണ്മ ശേഷനാഗത്തിന്റെ വെണ്മയോടു തുല്യമാണ്. ദേവാലയം ‘ഇക്ഷ്വാകുസേവിതം’ — പൂർവികരും പൂജ ചെയ്തിരുന്ന കുലദേവതയുടെ ക്ഷേത്രം; രാമൻ കുലപരമ്പര പാലിക്കുന്നു. ദേവന്മാർ, പിതൃക്കൾ, ബ്രാഹ്മണർ എന്നിവരുടെ അർചന മൂന്നുവിധം ഋണങ്ങളെ ഓർമിപ്പിക്കുന്നു — ദേവഋണം, പിതൃഋണം, ഋഷിഋണം. അന്തഃപുരത്തിൽനിന്നു പുറത്തെ മണ്ഡപത്തിലേക്കുള്ള പോക്ക് — ഗൃഹജീവിതത്തിൽനിന്നു രാജകാര്യത്തിലേക്കുള്ള പ്രസ്ഥാനം; അയോധ്യയിലെ രാജഭവനത്തിൽ അനേകം കക്ഷ്യകൾ (മണ്ഡപങ്ങൾ) ഉണ്ടായിരുന്നു, പുറത്തെ കക്ഷ്യയായിരുന്നു സഭാസ്ഥാനം. നാലു ശ്ലോകങ്ങളുടെ ചെറിയൊരു പ്രകരണമാണിത്, എങ്കിലും രാജാവിന്റെ ശുചിത്വത്തിന്റെയും ധർമനിഷ്ഠയുടെയും പൂർണചിത്രം. ‘ഹുതഹുതാശനഃ’ (അഗ്നിയിൽ ഹോമം ചെയ്തവൻ) എന്നത് അഗ്നിഹോത്രത്തിന്റെ നിത്യത്വം കാണിക്കുന്നു.

അവിടെ ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നികളെപ്പോലെ വസിഷ്ഠൻ മുതലായ മഹാത്മാക്കളായ മന്ത്രിമാരും പുരോഹിതരും എല്ലാവരും വന്നുചേർന്നു. പല ജനപദങ്ങളുടെയും അധിപതികളായ മഹാത്മാക്കളായ ക്ഷത്രിയന്മാർ, ശക്രന്റെ അരികിൽ അമരന്മാരെന്നപോലെ, രാമന്റെ അരികിൽ ഇരുന്നു. ഭരതനും ലക്ഷ്മണനും മഹായശസ്വിയായ ശത്രുഘ്നനും ഹൃഷ്ടരായി, മൂന്നു വേദങ്ങൾ യജ്ഞത്തെയെന്നപോലെ, രാമനെ സേവിച്ചു. പ്രസന്നമുഖരായ അനേകം സേവകർ — ‘മുദിതർ’ എന്നുതന്നെ പേരുള്ളവർ — കൈകൂപ്പി വന്ന് അരികിൽ ഇരുന്നു. മഹാവീര്യരും കാമരൂപികളും മഹൗജസ്സുകളുമായ സുഗ്രീവൻ മുതലായ ഇരുപതു വാനരന്മാർ രാമനെ സേവിച്ചു. ഗുഹ്യകൻ ധനേശനെയെന്നപോലെ, നാലു രാക്ഷസന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട വിഭീഷണൻ ആ മഹാത്മാവിനെ സേവിക്കുന്നു. വേദങ്ങളിൽ വൃദ്ധരും കുലീനരും വിചക്ഷണരുമായ മനുഷ്യരും തലകുനിച്ചു രാജാവിനെ വന്ദിച്ചു സേവിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ ശ്രീമാന്മാരായ ഋഷിമാരാലും മഹാവീര്യരായ രാജാക്കന്മാരാലും വാനരന്മാരാലും രാക്ഷസന്മാരാലും ചുറ്റപ്പെട്ട രാജാവ് — ദേവേശ്വരൻ ഋഷിമാരാൽ എന്നും സേവിക്കപ്പെടുന്നതുപോലെ — ആ രൂപത്തിൽ സഹസ്രാക്ഷനെക്കാളും അധികം ശോഭിച്ചു. അവരെല്ലാം ഇരുന്നപ്പോൾ പുരാണജ്ഞരായ മഹാത്മാക്കൾ ധർമയുക്തവും അതിമധുരവുമായ പല പല കഥകളും പറഞ്ഞുകൊണ്ടിരുന്നു. സഭയുടെ വർണനയിലെ ക്രമം ശ്രദ്ധിക്കണം — ആദ്യം പുരോഹിതരും മന്ത്രിമാരും, പിന്നെ ക്ഷത്രിയരാജാക്കന്മാർ, പിന്നെ സഹോദരന്മാർ, പിന്നെ സേവകർ, പിന്നെ വാനരന്മാർ, പിന്നെ രാക്ഷസന്മാർ, ഒടുവിൽ വിദ്വാന്മാരായ നാഗരികർ. ഇങ്ങനെ രാമരാജ്യത്തിൽ എല്ലാ വിഭാഗങ്ങൾക്കും സഭയിൽ സ്ഥാനം ലഭിക്കുന്നു. ഇരുപതു വാനരന്മാർ — അച്ചടിയിലെ അടിക്കുറിപ്പിൽ അവരുടെ പേരുകൾ നൽകിയിട്ടുണ്ട്: സുഗ്രീവൻ, അംഗദൻ, ഹനുമാൻ, ജാംബവാൻ, സുഷേണൻ, താരൻ, നീലൻ, നളൻ, മൈന്ദൻ, ദ്വിവിദൻ, കുമുദൻ, ശരഭൻ, ശതബലി, ഗന്ധമാദനൻ, ഗജൻ, ഗവാക്ഷൻ, ഗവയൻ, ധൂമ്രൻ, രംഭൻ, ജ്യോതിർമുഖൻ. വിഭീഷണന്റെ നാലു രാക്ഷസന്മാർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മന്ത്രിമാരാണ് — അനലൻ, പനസൻ, സമ്പാതി, പ്രമതി എന്നിങ്ങനെ യുദ്ധകാണ്ഡത്തിൽ പ്രസിദ്ധർ. മൂന്നു സഹോദരന്മാരെ മൂന്നു വേദങ്ങളോട് ഉപമിക്കുന്നു — മൂന്നു വേദങ്ങൾ യജ്ഞത്തെ സേവിക്കുന്നതുപോലെ അവർ രാമനെ സേവിക്കുന്നു. രാജസഭയിലെ എല്ലാവരുടെയും സാന്നിധ്യം രാമരാജ്യത്തിന്റെ സമാവേശസ്വഭാവം കാണിക്കുന്നു — മനുഷ്യരും വാനരന്മാരും രാക്ഷസന്മാരും ഒരേ സ്ഥലത്തു രാജാവിനെ സേവിക്കുന്നു; യുദ്ധത്തിലെ മിത്രങ്ങൾ ഇപ്പോൾ രാജ്യത്തിൽ പങ്കാളികൾ. രാമന്റെ ശോഭ ഇന്ദ്രനെക്കാൾ അധികമാണ് — കാരണം ഇന്ദ്രനെ ദേവന്മാരും ഋഷിമാരും മാത്രമേ സേവിക്കുന്നുള്ളൂ, രാമനെയോ മനുഷ്യരും വാനരന്മാരും രാക്ഷസന്മാരും സേവിക്കുന്നു. സർഗാന്ത്യത്തിൽ ധർമകഥകളുടെ ശ്രവണം — രാജസഭ ഭരണത്തിന്റെ സ്ഥാനം മാത്രമല്ല, ജ്ഞാനത്തിന്റെയും ധർമത്തിന്റെയും കേന്ദ്രവുമാണ്. അടുത്ത സർഗത്തിൽ ഇതേ സഭയുടെ സന്ദർഭത്തിൽ ജനകൻ മുതലായവരെ യാത്രയാക്കുന്നതു വർണിക്കുന്നു. വിഭീഷണന്റെ ഉപമ — ഗുഹ്യകന്മാരാൽ സേവിക്കപ്പെടുന്ന കുബേരൻ; കുബേരൻ വിഭീഷണന്റെ സഹോദരൻതന്നെയാകയാൽ ഉപമ അർഥവത്താണ്. ‘മുദിതർ’ എന്നു പേരുള്ള സേവകർ — അവരുടെ പേരുതന്നെ അവരുടെ സ്വഭാവം പറയുന്നു.

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये उत्तरकाण्डे सप्तत्रिंशः सर्गः॥ ३७॥

തെറ്റ് അറിയിക്കുക

മൂലശ്ലോകങ്ങളോടും പദവിവരണത്തോടും കൂടി വായിക്കുക