സർഗ്ഗം
മധുവനപ്രവേശവും വാനരന്മാരുടെ മധുപാനവും
മഹേന്ദ്രത്തിൽനിന്നുള്ള കുതിപ്പ്, മധുവനവർണന, അംഗദന്റെ അനുമതി, വാനരന്മാരുടെ മദവിലാസം, ദധിമുഖന്റെ തടയലും പരാഭവവും
ജാംബവാന്റെ വാക്ക് അംഗദൻ മുതലായ വീരന്മാരും മഹാകപിയായ ഹനുമാനും സ്വീകരിച്ചു. കഴിഞ്ഞ സർഗത്തിൽ അംഗദൻ ലങ്കയിൽ ചെന്നു സ്വയം സീതയെ കൊണ്ടുവരാൻ ആഗ്രഹിച്ചു; ജാംബവാനാകട്ടെ ‘രാമന്റെ മനസ്സ് എങ്ങനെയോ, അതനുസരിച്ചു കാര്യസിദ്ധി കാണുക’ എന്നു പറഞ്ഞ് അവനെ വിലക്കി; ആ വാക്ക് എല്ലാവരും അംഗീകരിച്ചു. പിന്നെ വായുപുത്രനെ മുന്നിൽ നിർത്തി, പ്രീതരായ എല്ലാ വാനരശ്രേഷ്ഠരും മഹേന്ദ്രപർവതത്തിന്റെ ശിഖരത്തിൽനിന്നു കുതിച്ചുയർന്നു പാഞ്ഞു. മേരുവിനും മന്ദരത്തിനും തുല്യരും മദിച്ച മഹാഗജങ്ങളെപ്പോലുള്ളവരും മഹാകായരും മഹാബലരുമായ അവർ ആകാശത്തെ മൂടുന്നതുപോലെ സഞ്ചരിച്ചു. ഭൂതഗണങ്ങളാൽ ബഹുമാനിക്കപ്പെടുന്നവനും ആത്മസംയമിയും മഹാവേഗമുള്ളവനുമായ ഹനുമാനെ അവർ ഇമവെട്ടാത്ത നോട്ടങ്ങളാൽ ചുമന്നുകൊണ്ടുപോകുന്നതുപോലെ ആയിരുന്നു — ഈ ഉപമയിലൂടെ അവരുടെ കൃതജ്ഞതയും ആദരവും പ്രകടമാകുന്നു. രാഘവന്റെ കാര്യം നിറവേറ്റുന്നതും പരമമായ യശസ്സും മനസ്സിൽ ഉറപ്പിച്ച്, ലക്ഷ്യം സാധിച്ചവരായ അവർ കർമസിദ്ധികളാൽ ഉയർന്നുനിന്നു. എല്ലാവരും രാമനോടു പ്രിയവാർത്ത പറയാൻ ഉത്സുകരായിരുന്നു; എല്ലാവരും യുദ്ധത്തെ അഭിനന്ദിക്കുന്നവരായിരുന്നു; എല്ലാവരും രാവണനോടു പകരംവീട്ടാൻ ഉറച്ച ലക്ഷ്യമുള്ളവരും മനസ്വികളുമായിരുന്നു. ‘എല്ലാവരും’ എന്ന പദം മൂന്നുവട്ടം ആവർത്തിച്ചുകൊണ്ട്, ഈ ഹർഷത്തിൽ ഒരു വാനരനും വേറിട്ടുനിന്നില്ലെന്നു കവി കാണിക്കുന്നു. മുമ്പ് ഇതേ വാനരന്മാർ പ്രായോപവേശത്തിന് ഒരുങ്ങിയിരുന്നു; ഇന്നു കാര്യസിദ്ധിയാൽ അവരുടെ മനസ്സുകൾ പൂർണമായും മാറിയിരിക്കുന്നു. ഈ സർഗത്തിലെ മദവിലാസത്തിന്റെ മൂലവും ഇവിടെത്തന്നെ കാണാം — ദീർഘമായ ഭയത്തിനുശേഷം ലഭിച്ച ഹർഷം പെട്ടെന്നു കവിഞ്ഞൊഴുകി. സമുദ്രത്തിന്റെ വടക്കേക്കരയിലുള്ള പർവതമാണു മഹേന്ദ്രം; അവിടെനിന്നാണു ഹനുമാൻ ലങ്കയിലേക്കു കുതിച്ചത്, അവിടേക്കുതന്നെയാണ് അവൻ മടങ്ങിവന്നതും. ഇന്നു കൂട്ടം മുഴുവൻ അവിടെനിന്നുതന്നെ കിഷ്കിന്ധ ലക്ഷ്യമാക്കി വടക്കോട്ടു പുറപ്പെട്ടു. അവരുടെ നടപ്പും ആനകളുടെ മദഗതിപോലെ എന്നു പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; അതിലൂടെ അവരുടെ ബലവും മഹിമയും സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. ഭൂതങ്ങൾ ഹനുമാനെ സൽക്കരിക്കുന്നത്, അവന്റെ പരാക്രമം വാനരന്മാർ മാത്രമല്ല, ദേവന്മാരും ഗന്ധർവന്മാരും മറ്റും പ്രശംസിക്കുന്നുവെന്നു കാണിക്കുന്നു.
ആകാശത്തിലൂടെ പാഞ്ഞുപോയ ആ വനവാസികൾ നന്ദനവനത്തിനു തുല്യമായ, ലക്ഷക്കണക്കിനു മരങ്ങളുള്ള ഒരു വനത്തിലെത്തി. മധുവനം എന്നു പേരുള്ള അതു സുഗ്രീവനാൽ സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടതും എല്ലാ ജീവികൾക്കും കയ്യേറാൻ കഴിയാത്തതും എല്ലാ ജീവികളുടെയും മനസ്സു കവരുന്നതുമായിരുന്നു. ദധിമുഖൻ എന്നു പേരുള്ള മഹാവീരനായ ഒരു കപി ആ വനം എന്നും കാത്തുപോന്നു — അവൻ കപിമുഖ്യനും മഹാത്മാവുമായ സുഗ്രീവന്റെ മാതുലനായിരുന്നു. അങ്ങനെ വനത്തിന്റെ ഉടമ രാജാവ്, കാവൽക്കാരൻ രാജാവിന്റെ മാതുലൻ — ഇതു തുടർന്നുള്ള കലഹത്തിന്റെ ഗൗരവം സൂചിപ്പിക്കുന്നു. വാനരേന്ദ്രന്റെ മനസ്സിനു പ്രിയപ്പെട്ട ആ മഹാവനത്തിലെത്തിയ ആ വാനരന്മാർ അത്യന്തം ഉത്കടരായി — അതായത് മധു കുടിക്കാൻ അത്യധികം ഉത്കണ്ഠയുള്ളവരായി. പിന്നെ ഹർഷംപൂണ്ട, തേൻനിറമുള്ള ആ വാനരന്മാർ വലിയ മധുവനം കണ്ട് കുമാരനായ അംഗദനോടു മധു ചോദിച്ചു. കുമാരനായ അംഗദനും ജാംബവാൻ മുതലായ വൃദ്ധകപികളുടെ സമ്മതം വാങ്ങി അവർക്കു മധു ഭക്ഷിക്കാൻ അനുവാദം നൽകി. ഇവിടെ അംഗദന്റെ വിനയം ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതാണ് — യുവരാജാവായിട്ടും വൃദ്ധരുടെ അനുമതിയില്ലാതെ അവൻ ഒന്നും ചെയ്യുന്നില്ല. വാനരന്മാരുടെ അപേക്ഷയും മര്യാദയോടെയാണ്, ബലാൽക്കാരമായല്ല. എന്നാൽ രാജാവിന്റെ വനത്തിൽ യുവരാജാവ് അനുമതി നൽകുന്നു എന്നതിൽനിന്ന് അധികാരത്തിന്റെ ഒരു ചോദ്യം ഉയരുന്നു; അതാണു തുടർന്നു ദധിമുഖന്റെ ക്രോധത്തിനു കാരണമാകുന്നത്. ‘മധുവനം’ എന്ന പേരുതന്നെ അതിന്റെ സവിശേഷത സൂചിപ്പിക്കുന്നു — അവിടെ തേനീച്ചകളും തേനും സമൃദ്ധമാണ്. മധുവനം വെറുമൊരു ഉദ്യാനമല്ല, രാജകീയസമ്പത്താണ് — തുടർന്നു ദധിമുഖൻ പറയുന്നതുപോലെ, അതു സുഗ്രീവനു പിതൃപിതാമഹന്മാരിൽനിന്നു കിട്ടിയ വനമാണ്. അതിനാൽ അതിന്റെ ഉപഭോഗത്തിനു രാജാവിന്റെ അനുമതി ആവശ്യമാണ്. വാനരന്മാരാകട്ടെ കാര്യസിദ്ധിയാൽ ഉത്സാഹഭരിതരായി, യുവരാജാവിന്റെ അനുമതി മതിയെന്നു കരുതുന്നു. വനം സംരക്ഷിതമാണെന്നു കവി ഇവിടെ മുൻകൂട്ടി രണ്ടുവട്ടം പറയുന്നു; അതുകൊണ്ടു വായനക്കാരൻ വരാനിരിക്കുന്ന തർക്കം പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. ദീർഘമായ ഉപവാസത്തിനും അധ്വാനത്തിനുംശേഷം വാനരന്മാരുടെ വിശപ്പും സ്വാഭാവികമാണ്.
ബുദ്ധിമാനായ ബാലിപുത്രൻ കുമാരൻ അനുവാദം നൽകിയപ്പോൾ ആ വാനരന്മാർ തേനീച്ചകൾ നിറഞ്ഞ മരങ്ങളിലേക്കു കയറി. സുഗന്ധമുള്ള കിഴങ്ങുകളും പഴങ്ങളും ഭക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് അവരെല്ലാവരും അത്യാഹ്ലാദത്തിലായി, മദോന്മത്തരുമായി. അനുമതി ലഭിച്ച്, അത്യന്തം സന്തുഷ്ടരായ ആ വനവാസികൾ ആനന്ദത്തോടെ അങ്ങിങ്ങു നൃത്തം ചെയ്തു. ഇതിനുശേഷം കവി ദീർഘവൃത്തങ്ങളിൽ അവരുടെ മദവിലാസം വർണിക്കുന്നു. ചിലർ പാടുന്നു, ചിലർ പൊട്ടിച്ചിരിക്കുന്നു, ചിലർ നൃത്തം ചെയ്യുന്നു, ചിലർ നമസ്കരിക്കുന്നു; ചിലർ വീഴുന്നു, ചിലർ ചുറ്റിനടക്കുന്നു, ചിലർ ചാടുന്നു, ചിലർ പുലമ്പുന്നു. ചിലർ പരസ്പരം താങ്ങിനിൽക്കുന്നു, ചിലർ പരസ്പരം വാക്കേറ്റം നടത്തുന്നു, അതായത് തർക്കിക്കുന്നു; ചിലർ മരത്തിൽനിന്നു മരത്തിലേക്ക് ഓടുന്നു, ചിലർ മരത്തുമ്പിൽനിന്നു നിലത്തു വീഴുന്നു. വേഗം കൂടിയ ചിലർ നിലത്തുനിന്നു വലിയ മരങ്ങളുടെ തുമ്പുകളിലേക്കു ചാടിക്കയറുന്നു. പാടുന്നവന്റെ അടുക്കലേക്കു മറ്റൊരുവൻ ചിരിച്ചുകൊണ്ടു ചെല്ലുന്നു; ചിരിക്കുന്നവന്റെ അടുക്കലേക്കു മറ്റൊരുവൻ കരഞ്ഞുകൊണ്ടു ചെല്ലുന്നു; കുത്തുന്നവന്റെ അടുക്കലേക്കു മറ്റൊരുവൻ അലറിക്കൊണ്ടു ചെല്ലുന്നു — ഇങ്ങനെ ആ കപിസൈന്യം ആകെ കലങ്ങിമറിഞ്ഞു. അവിടെ മദിക്കാത്തവനായി ആരുമില്ലായിരുന്നു, അഹങ്കരിക്കാത്തവനായി ആരുമില്ലായിരുന്നു. ‘ചിലർ’ എന്ന പദം വീണ്ടും വീണ്ടും ആവർത്തിച്ചുകൊണ്ടു കവി ദൃശ്യത്തിന്റെ ബഹുരൂപതയും ചാഞ്ചല്യവും ചിത്രീകരിക്കുന്നു. വിപരീതഭാവങ്ങളുടെ ജോടികൾ — പാടുന്നവന്റെ അടുക്കൽ ചിരിക്കുന്നവൻ, ചിരിക്കുന്നവന്റെ അടുക്കൽ കരയുന്നവൻ — മദത്തിന്റെ പൊരുത്തക്കേടു കാണിക്കുന്നു. ഈ വർണന ഹാസ്യരസപ്രധാനമാണ്; എന്നാൽ അതിന്റെ പിന്നിൽ ദീർഘമായ അധ്വാനത്തിന്റെയും ആശങ്കയുടെയും അവസാനവും അനുഭവപ്പെടുന്നു. ഈ ഭാഗത്തു മൂലത്തിൽ ഉപജാതിവൃത്തങ്ങൾ പ്രയോഗിച്ചിരിക്കുന്നു; അവയുടെ താളം ദ്രുതമാണ്; അതുകൊണ്ടു വാനരന്മാരുടെ ചാഞ്ചല്യം കേൾക്കാനും കഴിയുന്നു. വാനരസ്വഭാവത്തിന്റെ ഈ ചിത്രം ലോകാനുഭവത്തിൽനിന്ന് എടുത്തതാണ് — മദിച്ച മനുഷ്യരുടെ പെരുമാറ്റവും അതുപോലെതന്നെ. കവി നിന്ദിക്കുന്നില്ല, ഹർഷത്തോടെ ചിത്രീകരിക്കുകമാത്രം ചെയ്യുന്നു; രാമകാര്യസിദ്ധിയുടെ ഉത്സവമാണിത്. ‘മദോന്മത്തർ’ എന്ന പദം ഇവിടെ വീണ്ടും വീണ്ടും ഓർമിക്കപ്പെടുന്നു.
പിന്നെ ആ വനം ഭക്ഷിച്ചുതീർക്കപ്പെടുന്നതും ഇലകളും പൂക്കളും നശിപ്പിക്കപ്പെട്ട മരങ്ങളും കണ്ട് ദധിവക്ത്രൻ എന്നു പേരുള്ള കപി കോപത്തോടെ ആ കപികളെ തടഞ്ഞു. ദധിവക്ത്രൻ എന്നതു ദധിമുഖന്റെതന്നെ മറ്റൊരു പേരാണ്. വനത്തിന്റെ കാവൽക്കാരനും വൃദ്ധനായ വാനരവീരനുമായ ഉഗ്രതേജസ്വിയായ അവൻ, മദിച്ചുകയറിയ അവരാൽ ശകാരിക്കപ്പെട്ടിട്ടും, വാനരന്മാരിൽനിന്നു വനത്തെ രക്ഷിക്കാൻ വീണ്ടും മനസ്സുവച്ചു. ചിലരോട് അവൻ ഭയമില്ലാതെ കടുത്ത വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു; മറ്റുചിലരെ മടിക്കാതെ ഉള്ളംകൈകൊണ്ട് അടിച്ചു; ചിലരോട് അടുത്തുചെന്നു കലഹിച്ചു; ചിലരെയാകട്ടെ സാന്ത്വനത്തോടെ സമീപിച്ചു. ഇങ്ങനെ നാല് ഉപായങ്ങളാൽ — വാക്ക്, ദണ്ഡം, കലഹം, സാന്ത്വനം — അവൻ അവരെ തടയാൻ ശ്രമിച്ചു. എന്നാൽ മദത്താൽ തടുക്കാനാവാത്ത വേഗമുള്ള അവരാൽ ബലമായി അവൻതന്നെ തടയപ്പെട്ടു; ആക്രമിക്കുന്നതിൽ ഭയം കൈവിട്ട അവർ, അതിലെ ദോഷം നോക്കാതെ, അവനെ വലിച്ചിഴച്ചു. ആ കപികൾ മദത്താൽ ആ കപിയെ നഖങ്ങൾകൊണ്ടു മാന്തിയും പല്ലുകൾകൊണ്ടു കടിച്ചും ഉള്ളംകൈകൾകൊണ്ടും കാലുകൾകൊണ്ടും അടിച്ച് അർധമൃതനാക്കിയും, ആ മഹാവനം നാലുപാടും ശൂന്യമാക്കി — വനത്തിൽ ഭോഗ്യമായി ഒന്നും ശേഷിച്ചില്ല. രാജമാതുലന് ഏറ്റ ഈ അപമാനമാണ് അടുത്ത സർഗത്തിലെ കഥയുടെ ബീജം. ‘ദോഷം നോക്കാതെ’ എന്ന പദത്തിലൂടെ, മദത്താൽ അവരുടെ വിവേകം നഷ്ടപ്പെട്ടുവെന്നും രാജാപരാധത്തിന്റെ ഭയംപോലും മറന്നുപോയെന്നും കവി സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ദധിമുഖൻ വൃദ്ധനും ഏകനുമാണ്; അനേകം ബലവാന്മാരോടും അവൻ പോരാടുന്നതിനാൽ അവന്റെ കർത്തവ്യനിഷ്ഠ പ്രശംസനീയമാണ്. എന്നാൽ അവന്റെ പരാജയവും അനിവാര്യമാണ്. കവി വാനരന്മാരുടെ മദത്തെ പ്രശംസിക്കുന്നില്ല; എന്നാൽ അവരുടെ ഹർഷത്തിന്റെ കാരണം മറക്കുന്നുമില്ല. അടുത്ത സർഗത്തിൽ ഈ തർക്കം ഹനുമാന്റെയും അംഗദന്റെയും അനുമതിയിൽനിന്ന് ആരംഭിച്ചു സുഗ്രീവന്റെ അടുക്കൽവരെ എത്തും; അവിടെ സുഗ്രീവൻ ഇതിൽനിന്നുതന്നെ കാര്യസിദ്ധി അനുമാനിക്കും.
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये सुन्दरकाण्डे एकषष्टितमः सर्गः॥ ६१॥