॥वाल्मीकिरामायणम् കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡം · 14-ാം സർഗ്ഗം

കിഷ്കിന്ധാകാണ്ഡം

സർഗ്ഗം

സുഗ്രീവന്റെ പുനരാഹ്വാനവും രാമന്റെ പ്രതിജ്ഞയും

കിഷ്കിന്ധയ്ക്കരികിൽ ഒളിഞ്ഞിരിക്കൽ, സുഗ്രീവന്റെ ക്രോധം, രാമന്റെ സത്യപ്രതിജ്ഞ, ബാലിയെ പോരിനു വിളിക്കൽ, മഹാനാദത്താൽ ജീവികളുടെ ഭയം

അവരെല്ലാവരും വേഗത്തിൽ ബാലിയുടെ നഗരമായ കിഷ്കിന്ധയിലെത്തി, നിബിഡവനത്തിൽ വൃക്ഷങ്ങൾകൊണ്ടു തങ്ങളെ മറച്ചു നിലയുറപ്പിച്ചു. വനം ഇഷ്ടപ്പെടുന്നവനും വിശാലമായ കഴുത്തുള്ളവനുമായ സുഗ്രീവൻ ആ വനത്തിൽ എല്ലായിടത്തേക്കും കണ്ണോടിച്ച് കഠിനമായ ക്രോധം വരുത്തിക്കൂട്ടി. ‘ആത്മാനമാവൃത്യ’ (തങ്ങളെ മറച്ച്) എന്ന പദത്താൽ യുദ്ധനീതി സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു — ആദ്യം ഒളിയൽ, പിന്നെ പോർവിളി. ‘ക്രോധമാഹാരയത്’ (ക്രോധം വരുത്തിക്കൂട്ടി) എന്നതും മർമസ്പർശിയാണ് — ക്രോധം തനിയെ വന്നതല്ല, സുഗ്രീവൻ വരുത്തിക്കൂട്ടിയതാണ്; ഭയത്തിന്റെ സ്ഥാനത്ത് ബോധപൂർവം ക്രോധം സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു. രാമന്റെ സഹായം ലഭിച്ചതുകൊണ്ടുമാത്രമാണ് അവന് വീണ്ടും ആ ക്രോധം ധരിക്കാൻ കഴിയുന്നത് എന്നതാണ് ധ്വനി. വൃക്ഷങ്ങളുടെ ആശ്രയം ഇവിടെ രണ്ടുവിധമാണ് — ഒളിയാനും നിരീക്ഷിക്കാനും; കഴിഞ്ഞ സർഗത്തിൽ അതേ വൃക്ഷങ്ങൾ വഴിയുടെ ശോഭയായിരുന്നു.

പിന്നെ പരിവാരങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട സുഗ്രീവൻ, നാദങ്ങൾകൊണ്ട് ആകാശം പിളർക്കുന്നതുപോലെ ഘോരമായി ഗർജിച്ച് ബാലിയെ യുദ്ധത്തിനു വിളിച്ചു. വായുവേഗം മുന്നിൽ നയിക്കുന്ന മഹാമേഘംപോലെ ഗർജിക്കുന്നവനും, ഉദയസൂര്യനു തുല്യനും, ദർപ്പിതനായ സിംഹത്തിന്റെ നടപ്പുള്ളവനുമായ അവൻ കർമകുശലനായ രാമനെ നോക്കി പറഞ്ഞു — ‘വാനരന്മാരുടെ വലയാൽ വ്യാപിച്ചതും, ഉരുക്കിയ സ്വർണംകൊണ്ടുള്ള തോരണങ്ങളുള്ളതും, കൊടികളും യന്ത്രങ്ങളും നിറഞ്ഞതുമായ ബാലിയുടെ നഗരമായ കിഷ്കിന്ധയിൽ നാം എത്തിയിരിക്കുന്നു. വീരാ, മുമ്പ് ബാലിവധത്തെക്കുറിച്ച് അങ്ങ് ചെയ്ത പ്രതിജ്ഞ വേഗം സഫലമാക്കൂ — വന്നെത്തിയ ഋതു ലതയെ ഫലവത്താക്കുന്നതുപോലെ.’ ഇവിടത്തെ ഉപമ സൂക്ഷ്മമാണ് — ഋതു ലതയെ ബലംപ്രയോഗിച്ചല്ല, സ്വഭാവത്താൽത്തന്നെ ഫലവത്താക്കുന്നു; അതുപോലെ രാമന്റെ പ്രതിജ്ഞയും സ്വഭാവസിദ്ധമാണ് എന്നതാണ് സുഗ്രീവന്റെ വിശ്വാസം. നഗരവർണന മൂന്നു വിശേഷണങ്ങളിലൂടെയാണ് — വാനരസൈന്യം, സ്വർണതോരണം, കൊടികളും യന്ത്രങ്ങളും — അതു കോട്ടയുടെ ബലം സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ‘ഗർജന്നിവ മഹാമേഘഃ’ (മഹാമേഘംപോലെ ഗർജിക്കുന്നവൻ) എന്ന ഉപമയാൽ നാദത്തിന്റെ ഗാംഭീര്യവും ‘ബാലാർകസദൃശഃ’ (ഉദയസൂര്യനു തുല്യൻ) എന്നതിനാൽ അവന്റെ നിറവും തേജസ്സും സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. സിംഹഗതി എന്ന നടപ്പും യുദ്ധസന്നദ്ധന്റെ ലക്ഷണമാണ് — ശബ്ദം, നിറം, ഗതി എന്നീ മൂന്നു വിധത്തിൽ സുഗ്രീവന്റെ ഉത്സാഹം ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്നു. ‘പ്രാപ്താഃ സ്മഃ’ (നാം എത്തിയിരിക്കുന്നു) എന്ന ബഹുവചനത്തിലൂടെ അവൻ തന്നെ രാമനോടു ചേർന്നവനായി കാണുന്നു — ഒറ്റയ്ക്കായതിന്റെ ഭയം പോയി. പ്രതിജ്ഞ ഓർമിപ്പിക്കൽ മിത്രത്തിന്റെ അവകാശമാണ്, സംശയമല്ല. ‘പരിവാരൈഃ പരിവൃതഃ’ (പരിവാരങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടവൻ) എന്ന പദത്താൽ മുമ്പത്തെ ഒറ്റയ്ക്കുള്ള പോർവിളിയിൽനിന്ന് ഇതിനുള്ള വ്യത്യാസം സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു.

ശത്രുസംഹാരകനായ രാമൻ സുഗ്രീവനോട് മുമ്പു പറഞ്ഞ അതേ വാക്കുതന്നെ പറഞ്ഞു — ‘ഈ ഗജപുഷ്പികൊണ്ട് നീ തിരിച്ചറിയാനുള്ള അടയാളം ഉണ്ടാക്കിയിരിക്കുന്നു. ലക്ഷ്മണൻ പറിച്ചെടുത്ത് ഇതു നിന്റെ കഴുത്തിൽ അണിയിച്ചു; കഴുത്തിൽ ചുറ്റിയ ലതയാൽ നീ ഏറെ ശോഭിക്കുന്നു — ആകാശത്തിൽ നക്ഷത്രമാലയണിഞ്ഞ, വിപരീതനായ സൂര്യൻ എന്നപോലെ. ഇന്ന് ബാലിയിൽനിന്ന് ഉണ്ടായ നിന്റെ ഭയവും വൈരവും യുദ്ധത്തിൽ ഒരൊറ്റ ബാണം വിട്ടുകൊണ്ടുതന്നെ ഞാൻ ഇല്ലാതാക്കും. സുഗ്രീവാ, സഹോദരരൂപത്തിലുള്ള ആ ശത്രുവിനെ എനിക്കു കാണിച്ചുതരൂ. ബാലി വധിക്കപ്പെട്ട് വനത്തിലെ പൊടിയിൽ കിടന്നു പിടയുംവരെ — എന്റെ ദൃഷ്ടിപഥത്തിൽ വന്നശേഷം അവൻ ജീവനോടെ മടങ്ങിപ്പോയാൽ, അപ്പോൾ നീ എന്നെ കുറ്റക്കാരനായി കണക്കാക്കിക്കൊള്ളുക, ഉടനെ നിന്ദിക്കുകയും ചെയ്യുക. നിന്റെ കണ്മുന്നിലാണല്ലോ ഞാൻ ഒരൊറ്റ ബാണംകൊണ്ട് ഏഴു സാലങ്ങൾ പിളർന്നത്.’ ഇവിടെ തിരിച്ചറിയലിന്റെ പ്രയോജനം വീണ്ടും ഓർമിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു — പന്ത്രണ്ടാം സർഗത്തിൽ സാദൃശ്യം നിമിത്തം ബാണം വിട്ടില്ല; ഇപ്പോൾ ലതതന്നെ വേർതിരിക്കുന്ന അടയാളം. ‘തദേവ വചനം’ (അതേ വാക്ക്) എന്ന പദത്താൽ രാമന്റെ സ്ഥൈര്യം സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു — പന്ത്രണ്ടാം സർഗത്തിൽ പറഞ്ഞതുതന്നെ വീണ്ടും, കുറവുമില്ല കൂടുതലുമില്ല. ‘വിപരീതനായ സൂര്യൻ’ എന്ന ഉപമ വിചിത്രമാണ് — സൂര്യൻ സ്വയം നക്ഷത്രങ്ങളെ മങ്ങിക്കുന്നവനാണ്, എന്നാൽ ഇവിടെ നക്ഷത്രമാലയാൽ അലംകൃതൻ; അതുപോലെ സുഗ്രീവൻ സ്വയം തേജസ്വിയാണ്, ലതയാൽ അടയാളപ്പെടുത്തപ്പെട്ടവനും. ‘പാംസുഷു ചേഷ്ടതേ’ (പൊടിയിൽ കിടന്നു പിടയുന്നു) എന്നത് ബാലിയുടെ പതനത്തിന്റെ മുൻചിത്രമാണ്. ‘ഏഴു സാലങ്ങൾ പിളർന്നു’ എന്ന ഓർമപ്പെടുത്തലിലൂടെ രാമൻ തന്റെ ബലത്തിന്റെ പ്രത്യക്ഷപ്രമാണം കാണിക്കുന്നു — വാക്കുകൊണ്ടല്ല, കർമംകൊണ്ടുതന്നെയാണ് വിശ്വാസം ജനിപ്പിച്ചത്. ‘ഗർഹേച്ച മാം ഭവാൻ’ (നീ എന്നെ നിന്ദിച്ചുകൊള്ളുക) എന്ന വാക്കിലൂടെ രാമൻ സ്വയംതന്നെ നിന്ദയ്ക്ക് ഇടം നൽകുന്നു — ഇത് ആത്മവിശ്വാസത്തിന്റെ പരമകാഷ്ഠയാണ്.

‘ആ ബലംകൊണ്ട് ഇന്ന് ബാലി യുദ്ധത്തിൽ വധിക്കപ്പെട്ടുകഴിഞ്ഞു എന്നുതന്നെ അറിഞ്ഞുകൊള്ളുക. ഏറെക്കാലം കഷ്ടതയിൽ കഴിഞ്ഞിട്ടും ഞാൻ മുമ്പൊരിക്കലും അസത്യം പറഞ്ഞിട്ടില്ല; ധർമത്തോടുള്ള ആർത്തിയാൽ നിറഞ്ഞ ഞാൻ ഒരിക്കലും പറയുകയുമില്ല. പ്രതിജ്ഞ ഞാൻ സഫലമാക്കും — പരിഭ്രമം കളയൂ. ശതക്രതുവായ ഇന്ദ്രൻ മഴകൊണ്ട് മുളച്ചുപൊന്തിയ നെൽവയലിനെ ഫലവത്താക്കുന്നതുപോലെ ഞാനും ചെയ്യും. സുഗ്രീവാ, സ്വർണമാലയണിഞ്ഞ ബാലിയെ വിളിക്കാനായി ആ ശബ്ദം മുഴക്കൂ, അതുകേട്ട് ആ വാനരൻ പുറത്തേക്കു ചാടിവരട്ടെ.’ ‘ചിരം കൃച്ഛ്രേഽപി’ (ഏറെക്കാലം കഷ്ടതയിലായിരുന്നിട്ടും) എന്ന പദത്തിലൂടെ രാമൻ തന്റെ വനവാസദുഃഖത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു — കഷ്ടതയിലും സത്യം കൈവിട്ടില്ല, അതിനാൽ ഇപ്പോഴും കൈവിടുകയില്ല. ‘ധർമലോഭം’ (ധർമത്തോടുള്ള ആർത്തി) എന്നതും രമണീയമായ പ്രയോഗമാണ് — ലോഭം സാധാരണമായി ദോഷമാണ്, എന്നാൽ ധർമവിഷയത്തിൽ അതു ഗുണമാകുന്നു. മഴയും ബാണവും — രണ്ടും ആകാശത്തുനിന്നു പതിക്കുന്ന ശക്തികളാണ്; ഒന്ന് ജീവൻ നൽകുന്നു, മറ്റേതു മരണവും; എങ്കിലും രണ്ടിന്റെയും ഫലം സുഗ്രീവന്റെ മനോരഥസിദ്ധിതന്നെ. ‘നിഷ്പതേത്’ (ചാടിവരട്ടെ) എന്ന ക്രിയാപദത്താൽ ബാലിയുടെ വേഗത്തിലുള്ള പുറപ്പാട് സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. വില്ലിന്റെ ബലം മുമ്പേ കാണിച്ചുകഴിഞ്ഞു, ഇപ്പോൾ വാക്കിന്റെ ബലം കാണിക്കപ്പെടുന്നു — ഇവ രണ്ടിന്റെയും സംഗമമാണ് രാമന്റെ പ്രതിജ്ഞ.

‘ജയംകൊണ്ടു ശോഭിക്കുന്നവനും ജയത്തെ പുകഴ്ത്തുന്നവനും നിന്നാൽ ഒരിക്കലും അപമാനിക്കപ്പെടാത്തവനും യുദ്ധപ്രിയനുമായ ബാലി ഒട്ടും വൈകാതെ പുറത്തേക്കു ചാടിവരും. സ്വന്തം വീര്യം അറിയുന്ന ശൂരന്മാർ യുദ്ധത്തിൽ ശത്രുക്കൾ തങ്ങളെ വെല്ലുവിളിക്കുന്നതു കേട്ടാൽ സഹിക്കുകയില്ല — പ്രത്യേകിച്ച് സ്ത്രീകളുടെ മുന്നിൽവെച്ച്.’ രാമൻ ഇവിടെ യുദ്ധനീതി മാത്രമല്ല പറയുന്നത്, വീരന്റെ മനഃശാസ്ത്രവും പറയുന്നു — അപമാനമാണ് അവന് സഹിക്കാനാവാത്തത്. ‘സ്ത്രീസമക്ഷം’ (സ്ത്രീകളുടെ മുന്നിൽ) എന്ന വാക്ക് അടുത്ത സർഗത്തിലെ താരയുടെ തടയലിനെയും ഓർമിപ്പിക്കുന്നു. ഈ വാക്കു കേട്ട് സ്വർണപിംഗളവർണനായ സുഗ്രീവൻ ഒരുങ്ങിയിറങ്ങി. ‘അസംഗേന’ (തടസ്സമില്ലാതെ) എന്ന പദത്താൽ താമസമില്ലായ്മ സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു — പോർവിളിതന്നെ അവന് ധാരാളം. ‘ജിതകാശീ ജയശ്ലാഘീ’ (ജയംകൊണ്ടു ശോഭിക്കുന്നവൻ, ജയത്തെ പുകഴ്ത്തുന്നവൻ) എന്നീ രണ്ടു വിശേഷണങ്ങൾ ബാലിയുടെ ഗർവം സൂചിപ്പിക്കുന്നു; ആ ഗർവംതന്നെയാണ് അവന്റെ പുറപ്പാടിനു കാരണമാവുക എന്നതാണ് രാമന്റെ കണക്കുകൂട്ടൽ.

സുഗ്രീവൻ ആകാശം പിളർക്കുന്നതുപോലെ ക്രൂരമായ നാദത്തോടെ ഗർജിച്ചു. ആ ശബ്ദത്താൽ ഭയന്ന പശുക്കൾ കാന്തിയറ്റ്, രാജാവിന്റെ ദോഷത്താൽ കഷ്ടപ്പെടുന്ന കുലസ്ത്രീകളെപ്പോലെ പരിഭ്രമിച്ച് ഓടുന്നു; മൃഗങ്ങൾ യുദ്ധത്തിൽ തോറ്റോടുന്ന കുതിരകളെപ്പോലെ വേഗത്തിൽ പായുന്നു; പക്ഷികൾ പുണ്യം ക്ഷയിച്ച ഗ്രഹങ്ങളെപ്പോലെ ഭൂമിയിൽ വീഴുന്നു. പിന്നെ, മേഘംപോലെ ഗർജനം മുഴക്കിയവനും ശൗര്യത്താൽ തേജസ്സു വർധിച്ചവനുമായ സൂര്യപുത്രൻ, ആത്മവിശ്വാസത്തോടെ, തിടുക്കത്തിൽ, കാറ്റിനാൽ ഇളകുന്ന തിരമാലകളുള്ള നദീപതിയായ സമുദ്രംപോലെ നാദം മുഴക്കി. ഇരുപത്തൊന്നാം ശ്ലോകം മൂന്ന് അർധങ്ങളിലായി രചിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; അതിൽ പശുക്കൾ, മൃഗങ്ങൾ, പക്ഷികൾ എന്നീ മൂന്നിന്റെയും ഭയം ക്രമമായി വർണിക്കപ്പെടുന്നു. മൂന്ന് ഉപമകളും പതനസൂചകമാണ് — ശ്രീനാശം, പലായനം, പുണ്യക്ഷയം. ‘ഹതപ്രഭാഃ’ (കാന്തിയറ്റവ) എന്ന പശുക്കളുടെ വിശേഷണം ഭയത്തിന്റെ ആഴം സൂചിപ്പിക്കുന്നു — ഭയത്താൽ ശോഭപോലും നശിക്കുന്നു. പശുക്കൾ ഗ്രാമ്യജീവികൾ, മൃഗങ്ങൾ വന്യജീവികൾ, പക്ഷികൾ ആകാശചാരികൾ — മൂന്നു സ്ഥാനങ്ങളിലും ഭയം വ്യാപിച്ചു എന്നതാണ് കവിയുടെ യോജന.

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये किष्किन्धाकाण्डे चतुर्दशः सर्गः॥ १४॥

തെറ്റ് അറിയിക്കുക

മൂലശ്ലോകങ്ങളോടും പദവിവരണത്തോടും കൂടി വായിക്കുക