॥वाल्मीकिरामायणम् ബാലകാണ്ഡം · 77-ാം സർഗ്ഗം

ബാലകാണ്ഡം

സർഗ്ഗം

അയോധ്യയിലേക്കുള്ള മടക്കവും സീതാരാമന്മാരുടെ പ്രീതിയും

വില്ല് വരുണനു സമർപ്പിക്കുന്നു, സൈന്യം അയോധ്യയിലേക്കു പുറപ്പെടുന്നു, വധുക്കളോടൊപ്പം രാജാവിന്റെ നഗരപ്രവേശം, ഭരതൻ ശത്രുഘ്നനോടൊപ്പം മാതുലഗൃഹത്തിലേക്കു പോകുന്നു, രാമന്റെ പിതൃശുശ്രൂഷയും പൗരകാര്യങ്ങളും, സീതാരാമന്മാരുടെ പരസ്പരപ്രീതി, ബാലകാണ്ഡസമാപ്തി

കഴിഞ്ഞ സർഗത്തിൽ ജാമദഗ്ന്യരാമൻ തപസ്സുകൊണ്ടു നേടിയ തന്റെ ലോകങ്ങൾ നഷ്ടപ്പെടുത്തി നിർവീര്യനായി മഹേന്ദ്രപർവതത്തിലേക്കു പോയി. അദ്ദേഹം പോയശേഷം ദാശരഥിരാമൻ ശാന്തചിത്തനായി ആ മഹത്തായ വൈഷ്ണവധനുസ്സ് അപ്രമേയനായ വരുണന്റെ കൈയിൽ നൽകി. ആ ആയുധം അദ്ദേഹം സ്വന്തം ആവശ്യത്തിനായി സൂക്ഷിച്ചില്ല; അത് ആരുടെ നിധിയാണോ അവനുതന്നെ തിരിച്ചേല്പിച്ചു. പിന്നെ മഹായശസ്വിയായ ആ രഘുനന്ദനൻ വസിഷ്ഠൻ മുതലായ ഋഷിമാരെ അഭിവാദ്യം ചെയ്ത്, ഭാർഗവനെക്കുറിച്ചുള്ള ഭയത്താൽ പരിഭ്രാന്തനായ പിതാവ് ദശരഥനെ കണ്ട് പറഞ്ഞു: ‘ജാമദഗ്ന്യരാമൻ പോയി; അതിനാൽ നാഥനായ അങ്ങയാൽ പാലിക്കപ്പെടുന്ന, ആന, കുതിര, തേര്, കാലാൾ എന്നിവയടങ്ങിയ ഈ ചതുരംഗസേന അയോധ്യയിലേക്കു യാത്രയാകട്ടെ.’ ഇവിടെ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടത്: രാമൻ സ്വന്തം വിജയം പ്രശംസിക്കുന്നില്ല; ആദ്യം ഗുരുക്കന്മാരെ അഭിവാദ്യം ചെയ്യുന്നു, പിന്നെ പിതാവിന്റെ വിഷാദം ശമിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ യുദ്ധപ്രസംഗം കഴിഞ്ഞ് ശാന്തിപ്രസംഗം ആരംഭിക്കുന്നു; യാത്ര വീണ്ടും അയോധ്യയിലേക്കു തിരിയുന്നു.

രാമന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട് ദശരഥരാജാവ് പുത്രനെ ഇരുകൈകളാലും ആലിംഗനം ചെയ്ത് അവന്റെ ശിരസ്സിൽ മുകർന്നു. ‘രാമൻ പോയി’ എന്നു വീണ്ടും വീണ്ടും കേട്ട് അദ്ദേഹം സന്തുഷ്ടനും ആഹ്ലാദിതനുമായി. അപ്പോൾ അദ്ദേഹം തന്നെയും പുത്രനെയും വീണ്ടും ജനിച്ചവരെപ്പോലെ കരുതി; ഭാർഗവൻ വന്നപ്പോൾ ഇരുവരും മരിച്ചതുപോലെയായിരുന്നു; ഇപ്പോൾ ഇരുവരുടെയും ജീവൻ തിരിച്ചുകിട്ടിയതുപോലെ. പിന്നെ അദ്ദേഹം സൈന്യത്തെ മുന്നോട്ടു നയിച്ച് അതോടൊപ്പം വേഗം അയോധ്യാപുരിയിലെത്തി. ആ പുരി പതാകകളാലും കൊടികളാലും ശോഭിച്ചിരുന്നു; ദർശനീയവും മനോഹരവും വാദ്യഘോഷങ്ങളാൽ മുഴങ്ങുന്നതുമായിരുന്നു. നഗരവാസികൾ രാജാവിന്റെയും പുത്രന്മാരുടെയും ആഗമനം പ്രതീക്ഷിച്ച് മുൻകൂട്ടിത്തന്നെ എല്ലാം ഒരുക്കിയിരുന്നു. ഇങ്ങനെ ഭാർഗവനെക്കുറിച്ചുള്ള ശോകത്തോടെ ആരംഭിച്ച വഴി ഉത്സവത്തോടെ അവസാനിക്കുന്നു. അതോടെ ദശരഥന്റെ ഏറെനേരം നീണ്ട ഭയം പൂർണമായി നീങ്ങി.

ആ നഗരത്തിലെ രാജവീഥികൾ ജലം തളിച്ചവയായിരുന്നു; അവിടവിടെ പൂക്കൂമ്പാരങ്ങൾ വിതറിയിരുന്നു. രാജാവിന്റെ പ്രവേശത്തിൽ സന്തുഷ്ടരും പ്രസന്നമുഖരുമായ പൗരന്മാർ മംഗളദ്രവ്യങ്ങൾ കൈയിലേന്തി വഴിയുടെ ഇരുവശത്തും നിന്നു; ചിലർ തൈരും കറുകയും അക്ഷതവും, ചിലർ ദീപങ്ങളും ധരിച്ചിരുന്നു. ഇങ്ങനെ ജനക്കൂട്ടങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട, ജനനിബിഡമായ നഗരത്തിൽ രാജാവ് പ്രവേശിച്ചു. പൗരന്മാരും പുരവാസികളും ബ്രാഹ്മണരും ദൂരം ചെന്ന് അദ്ദേഹത്തെ എതിരേറ്റു; ആശീർവാദങ്ങളാൽ അഭിനന്ദിച്ചു. പിന്നെ ശ്രീമാന്മാരും കാന്തിമാന്മാരുമായ പുത്രന്മാരാൽ അനുഗമിക്കപ്പെട്ട്, മഹായശസ്വിയായ ശ്രീമാനായ രാജാവ് ഹിമവാനെപ്പോലെ ഉയർന്നതും വെണ്മയുള്ളതും പ്രിയപ്പെട്ടതുമായ തന്റെ ഗൃഹത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു. ഇവിടെ കവി നഗരത്തിന്റെ ഹർഷവും രാജകുലത്തിന്റെ സമൃദ്ധിയും ഒരുപോലെ കാണിക്കുന്നു; വിവാഹയാത്രയുടെ ഫലം എല്ലാവരുടെയും പ്രീതിതന്നെ. വഴിയിൽ വാദ്യനാദങ്ങളും വേദഘോഷങ്ങളും സ്ത്രീകളുടെ മംഗളഗീതങ്ങളും ഇടകലർന്നു കേട്ടു. ഇങ്ങനെ രാജാവ് ഒറ്റയ്ക്കല്ല, നഗരത്തോടു മുഴുവനോടുമൊപ്പമാണ് സ്വഗൃഹത്തിൽ പ്രവേശിച്ചത്.

ഗൃഹത്തിൽ സ്വജനങ്ങളാലും ഇഷ്ടപ്പെട്ട ഭോഗങ്ങളാലും നന്നായി സത്കരിക്കപ്പെട്ട രാജാവ് ആനന്ദിച്ചു; ഏറെക്കാലത്തിനുശേഷം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഗൃഹം വീണ്ടും നിറഞ്ഞു. കൗസല്യയും സുമിത്രയും സുന്ദരിയായ കൈകേയിയും മറ്റു രാജപത്നിമാരും വധുക്കളെ സ്വീകരിക്കുന്നതിൽ മുഴുകി. ആ രാജപത്നിമാർ മഹാഭാഗയായ ജനകപുത്രി സീതയെയും യശസ്വിനിയായ ഊർമിളയെയും കുശധ്വജന്റെ രണ്ടു പുത്രിമാരായ മാണ്ഡവിയെയും ശ്രുതകീർത്തിയെയും വാഹനങ്ങളിൽനിന്ന് ഇറക്കി ആദരത്തോടെ സ്വീകരിച്ചു. മംഗളഗീതങ്ങളാലും ആലാപനങ്ങളാലും ഗൃഹപ്രവേശവേളയിലെ ഹോമങ്ങളാലും ശോഭിച്ച ആ വധുക്കൾ പട്ടുവസ്ത്രങ്ങൾ ധരിച്ചവരും വെളുത്ത ലിനൻവസ്ത്രങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവരുമായിരുന്നു. ഇങ്ങനെ മിഥിലയിൽ നടന്ന വിവാഹം അയോധ്യയിലെ ഗൃഹത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠ നേടുന്നു; നാലു വധുക്കളും രഘുകുലത്തിനു പുതിയ ശ്രീ കൊണ്ടുവരുന്നു. കൗസല്യയുടെ പുത്രൻ രാമൻ, കൈകേയിയുടെ പുത്രൻ ഭരതൻ, സുമിത്രയുടെ പുത്രന്മാർ ലക്ഷ്മണനും ശത്രുഘ്നനും; അതിനാൽ നാലു വധുക്കൾക്കും എല്ലാ രാജപത്നിമാരും ഒരുപോലെതന്നെ സ്വാഗതം നൽകി.

ആ രാജപത്നിമാർ വധുക്കളെ വേഗം ദേവാലയങ്ങളിലേക്കു കൊണ്ടുപോയി അവിടെ കുലദേവതകളെ പൂജിപ്പിച്ചു; കുലത്തിൽ പുതുതായി വന്നവർ ആദ്യം ദേവാർച്ചന ചെയ്യുക എന്നതാണ് വിധി. എല്ലാ രാജപുത്രിമാരും അഭിവാദ്യം ചെയ്യേണ്ടവരായ ശ്വശുരനെയും ശ്വശ്രൂക്കളെയും ഗുരുജനങ്ങളെയും യഥാവിധി അഭിവാദ്യം ചെയ്തിട്ട്, സന്തോഷത്തോടെ തങ്ങളുടെ ഭർത്താക്കന്മാരോടൊപ്പം ഏകാന്തതയിൽ രമിച്ചു. വിവാഹിതരും അസ്ത്രവിദ്യ നേടിയവരും ധനമുള്ളവരും സുഹൃദ്ജനങ്ങളോടുകൂടിയവരുമായ ആ നരശ്രേഷ്ഠന്മാർ പിതാവിനെ ശുശ്രൂഷിച്ചുകൊണ്ട് സുഖമായി കഴിഞ്ഞു. അസ്ത്രവിദ്യ, വിവാഹം, ധനം, സുഹൃദ്ജനം, പിതൃസേവ: ഈ അഞ്ചുകൊണ്ട് അവരുടെ ഗൃഹസ്ഥജീവിതം പൂർണമായിരുന്നു. ഇങ്ങനെ കുറച്ചുകാലം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ രഘുനന്ദനനായ ദശരഥരാജാവ് കൈകേയീപുത്രനായ ഭരതനോടു സംസാരിച്ചു.

‘മകനേ, കേകയരാജാവിന്റെ പുത്രനും നിന്റെ അമ്മാവനുമായ വീരനായ ഈ യുധാജിത്ത് നമ്മുടെ ഗൃഹത്തിൽ താമസിക്കുന്നു. നിന്നെ സ്വദേശത്തേക്കു കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോകാനാണ് അദ്ദേഹം വന്നത്; അനേകം ദിവസങ്ങളായി കാത്തിരിക്കുന്നു.’ ഇവിടെ ‘പുത്രക’ (മകനേ) എന്നതു സ്നേഹവചനമാണ്; രാജാവ് ആജ്ഞാപിക്കുന്നില്ല, അമ്മാവന്റെ ആഗ്രഹം അറിയിക്കുക മാത്രം ചെയ്യുന്നു. ദശരഥന്റെ ഈ വാക്കു കേട്ട് കൈകേയീപുത്രനായ ഭരതൻ അമ്മാവനോടൊപ്പം പോകാൻ മനസ്സുവെച്ചു. യുധാജിത്ത് സഹോദരീപുത്രനെ കാണാനും കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോകാനുമായി വിവാഹവേളയിൽത്തന്നെ മിഥിലയിൽ എത്തിയിരുന്നു; ഇപ്പോൾ അയോധ്യയിൽ ആ ലക്ഷ്യം സാധിക്കുന്നു.

അപ്പോൾ അദ്ദേഹം ശത്രുഘ്നനോടൊപ്പം യാത്രയ്ക്കായി പുറപ്പെട്ടു; ഭരതശത്രുഘ്നന്മാർ എപ്പോഴും വേർപിരിയാത്തവരാണല്ലോ. ശൂരനും നരശ്രേഷ്ഠനുമായ ഭരതൻ പിതാവിനോടും ക്ലേശമില്ലാതെ കർമം ചെയ്യുന്ന രാമനോടും എല്ലാ അമ്മമാരോടും യാത്ര ചോദിച്ച്, അവരുടെ അനുമതി വാങ്ങി, ശത്രുഘ്നനോടൊപ്പം പോയി; ആരോടും യാത്ര ചോദിക്കാതെ അദ്ദേഹം പോയില്ല. യുധാജിത്തും ശത്രുഘ്നനോടുകൂടിയ ഭരതനെ ലഭിച്ചതിൽ അത്യന്തം ഹർഷിതനായി തന്റെ പുരത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു. ഭരതൻ അമ്മ കൈകേയിയുടെ മാത്രം അനുമതി നോക്കിയല്ല പോയത്, എല്ലാ അമ്മമാരുടെയും അനുമതിയോടെയാണ്; ഇതു അദ്ദേഹത്തിന്റെ സമദൃഷ്ടിയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിതാവായ കേകയരാജാവ് അതിൽ അത്യന്തം സന്തുഷ്ടനായി; ദൗഹിത്രന്റെ (മകളുടെ മകന്റെ) ആഗമനം അദ്ദേഹം ഏറെക്കാലമായി ആഗ്രഹിച്ചിരുന്നതാണ്. ഭരതൻ പോയശേഷം മഹാബലനായ രാമനും ലക്ഷ്മണനും അന്ന് ദേവതുല്യനായ പിതാവിനെ നിത്യവും പൂജിച്ചു. ഒരു സഹോദരൻ ദൂരെപ്പോയിട്ടും ശേഷിച്ച പുത്രന്മാർ പിതാവിന്റെ സേവനത്തിൽ ഒട്ടും അലസത കാട്ടുന്നില്ല. രാമൻ പിതാവിന്റെ ആജ്ഞ മുൻനിർത്തി പൗരന്മാരുടെ കാര്യങ്ങളെല്ലാം നിർവഹിച്ചു. രാജകാര്യങ്ങളിൽ സ്വയം വ്യാപൃതനായിരിക്കുമ്പോഴും രാമൻ പിതാവിന്റെ പാദസേവ ഉപേക്ഷിച്ചില്ല.

പൗരന്മാർക്കു പ്രിയവും ഹിതവുമായതെല്ലാം അദ്ദേഹം ചെയ്തു. പ്രിയം മാത്രമല്ല, ഹിതവും ചെയ്യുന്നു എന്നതാണ് ഇവിടത്തെ പ്രത്യേകത; കാരണം പ്രിയവും ഹിതവും എപ്പോഴും ഒന്നല്ല. അത്യന്തം സംയമിയായ അദ്ദേഹം അമ്മമാർക്കുവേണ്ടി മാതൃകാര്യങ്ങൾ ചെയ്തു; കാലാകാലങ്ങളിൽ ഗുരുക്കന്മാരുടെ ഗുരുകാര്യങ്ങളും ശ്രദ്ധിച്ചു. ഇങ്ങനെ രാമന്റെ ആചരണത്താൽ ദശരഥനും വേദജ്ഞരായ ബ്രാഹ്മണരും നൈഗമന്മാരായ വ്യാപാരികളും പ്രീതരായി. പ്രജകളുടെ ഇച്ഛ ഒന്നും അവരുടെ ഹിതം മറ്റൊന്നുമാകാം; രാമനാകട്ടെ രണ്ടും ഒരുപോലെ സാധിച്ചിരുന്നു.

രാമന്റെ ശീലത്താലും സദ്വൃത്തത്താലും രാജ്യവാസികളെല്ലാം സന്തുഷ്ടരായിരുന്നു. ആ നാലു സഹോദരന്മാരിൽ സത്യപരാക്രമിയായ രാമൻ ലോകത്തിൽ അതിയശസ്വിയും, എല്ലാ ഭൂതങ്ങളുടെയും ഇടയിൽ സ്വയംഭൂവായ ബ്രഹ്മാവെന്നപോലെ ഗുണങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനുമായി. ഈ ഉപമ രാമന്റെ മാഹാത്മ്യം ബലംകൊണ്ടല്ല, ഗുണങ്ങൾകൊണ്ടുതന്നെയാണ് അളക്കുന്നത്. അദ്ദേഹം സീതയോടൊപ്പം അനേകം ഋതുക്കൾ വിഹരിച്ചു; ഗൃഹസ്ഥധർമത്തിന്റെ സുഖം അനുഭവിച്ചു. നാലു സഹോദരന്മാരും ഗുണവാന്മാരായിരുന്നു; എന്നാൽ അവരിൽ രാമൻ ഏറ്റവും മികച്ചവൻതന്നെ.

മനസ്വിയായ രാമൻ അവളിൽ മനസ്സുറപ്പിച്ച് അവളുടെ ഹൃദയത്തിൽ സമർപ്പിതനായിരുന്നു; ഇരുവരുടെയും മനസ്സിൽ ഒരേ പ്രതിബിംബമായിരുന്നു. പിതാവായ ദശരഥൻ സ്വയം തിരഞ്ഞെടുത്ത പത്നി എന്ന നിലയിലും സീത രാമനു പ്രിയയായിരുന്നു; കുലധർമമനുസരിച്ചും അവൾ പൂജ്യയാണ്. അവളുടെ ശീലഗുണവും രൂപഗുണവും കാരണം രാമന്റെ പ്രീതി കൂടുതൽ കൂടുതൽ വർധിച്ചു; അവളുടെ ഹൃദയത്തിലാകട്ടെ ഭർത്താവ് ഇരട്ടിയായി നിറഞ്ഞുനിന്നു. രാമൻ സീതയിൽ, സീത രാമനിൽ: ഈ പരസ്പരസമർപ്പണം കവി തുല്യമായ വാക്കുകളാൽത്തന്നെ വർണിച്ചിരിക്കുന്നു.

ഹൃദയം ഉള്ളിൽ ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്ന ഭാവംപോലും ഹൃദയത്തിലൂടെത്തന്നെ വ്യക്തമായി അറിയിക്കുന്നു; ജനകപുത്രിയായ മൈഥിലിയാകട്ടെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഹൃദയഭാവം പ്രത്യേകിച്ചും കൂടുതലായി അറിഞ്ഞിരുന്നു; വാക്കില്ലാതെതന്നെ മനസ്സിലാക്കിയിരുന്നു. രൂപത്തിൽ അവൾ ദേവതകൾക്കു തുല്യയും മൂർത്തിമതിയായ ശ്രീയെപ്പോലെയുമായിരുന്നു. ഇങ്ങനെ തന്നെ സ്നേഹിക്കുന്ന ഉത്തമരാജകന്യകയോടു ചേർന്ന രാജർഷിപുത്രനും പ്രഭുവുമായ രാമൻ ആനന്ദത്തോടെ, ശ്രീദേവിയോടൊപ്പം വിഷ്ണുവെന്നപോലെ, അത്യന്തം ശോഭിച്ചു. വംശസ്ഥവൃത്തത്തിലുള്ള ഈ ശ്ലോകത്തോടെ സർഗവും ബാലകാണ്ഡവും അവസാനിക്കുന്നു. ബാലകാണ്ഡത്തോടൊപ്പം രാമന്റെ ബാല്യവും വിശ്വാമിത്രനിൽനിന്നുള്ള അസ്ത്രശിക്ഷയും ധനുർഭംഗവും വിവാഹവും പൂർത്തിയാകുന്നു; അടുത്ത അയോധ്യാകാണ്ഡത്തിൽ പുതിയൊരു പ്രസംഗം ആരംഭിക്കുന്നു.

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये बालकाण्डे सप्तसप्ततितमः सर्गः॥ ७७॥

തെറ്റ് അറിയിക്കുക

മൂലശ്ലോകങ്ങളോടും പദവിവരണത്തോടും കൂടി വായിക്കുക