॥वाल्मीकिरामायणम् ബാലകാണ്ഡം · 75-ാം സർഗ്ഗം

ബാലകാണ്ഡം

സർഗ്ഗം

പരശുരാമന്റെ വെല്ലുവിളി

ദശരഥന്റെ അപേക്ഷ അവഗണിക്കപ്പെടുന്നു, ശൈവവൈഷ്ണവധനുസ്സുകളുടെ ചരിത്രം, വൈഷ്ണവധനുസ്സിൽ അമ്പു തൊടുക്കാൻ രാമനോടുള്ള വെല്ലുവിളി

കഴിഞ്ഞ സർഗത്തിൽ ഋഷിമാർ അർഘ്യംകൊണ്ടു പൂജിച്ച ജാമദഗ്ന്യരാമൻ ഇപ്പോൾ ദാശരഥിരാമനോടു നേരിട്ടു സംസാരിച്ചുതുടങ്ങുന്നു. അദ്ദേഹം പറയുന്നു: ‘ദാശരഥീ, വീരനായ രാമാ, നിന്റെ വീര്യം അദ്ഭുതമാണെന്നു ലോകത്തിൽ കേൾക്കുന്നു; ശൈവധനുസ്സ് ഒടിച്ചതും ഞാൻ മുഴുവനായി കേട്ടു. ആ ഒടിക്കൽ അദ്ഭുതവും അചിന്ത്യവുമായിരുന്നു; അതു കേട്ടിട്ടുതന്നെയാണ് ഞാൻ മംഗളകരമായ മറ്റൊരു വില്ലുമെടുത്ത് ഇവിടെ എത്തിയിരിക്കുന്നത്.’ ഇവിടെ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടത്: ആരംഭം പ്രശംസയുടെ രൂപത്തിലാണ്; എന്നാൽ അതിന്റെ ഉള്ളിൽ മത്സരമാണ്. മറ്റൊരാളുടെ കീർത്തി കേട്ട് ആയുധമെടുക്കുന്നവന്റെ പ്രശംസതന്നെയാണ് വെല്ലുവിളിയുടെ മുഖം.

‘ഭയങ്കരരൂപമുള്ള, ജമദഗ്നിയിൽനിന്നു ലഭിച്ച ഈ മഹത്തായ വില്ലു നോക്കൂ. ഇത് അമ്പുതൊടുത്തു വലിച്ചുനിറയ്ക്കുക; നിന്റെ ബലം കാണിക്കുക. ഈ വില്ലു വലിച്ചുനിറയ്ക്കുന്നതിലുള്ള നിന്റെ ബലം കണ്ടാൽ, നിന്റെ വീര്യത്തിനു യോജിച്ച പ്രശംസനീയമായ ഒരു ദ്വന്ദ്വയുദ്ധം ഞാൻ നിനക്കു നൽകാം.’ ഇവിടെ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടത്: പരശുരാമൻ ആദ്യം യുദ്ധം ആവശ്യപ്പെടുന്നില്ല; ഒരു പരീക്ഷ മാത്രം സ്ഥാപിക്കുന്നു. വില്ലു കുലയ്ക്കൽതന്നെയാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ദ്വന്ദ്വയുദ്ധത്തിലേക്കുള്ള പ്രവേശനകവാടം. ‘പ്രദാസ്യാമി’ (ഞാൻ നൽകാം) എന്ന പദത്തിലൂടെ അദ്ദേഹം യുദ്ധം ഒരു വരംപോലെ നൽകുന്നു; ഇതാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഗർവിന്റെ ഭാഷ. ശിവധനുർഭംഗത്തിലൂടെ ഉണ്ടായ രാമന്റെ കീർത്തിതന്നെ ഇവിടെ പരീക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു.

ആ വാക്കുകൾ കേട്ട് ദശരഥരാജാവ് വിഷാദം നിറഞ്ഞ മുഖത്തോടെ ദീനനായി; കൈകൂപ്പിക്കൊണ്ടു പറഞ്ഞു: ‘അങ്ങ് ക്ഷത്രിയരോടുള്ള രോഷത്തിൽനിന്നു ശാന്തനായവനാണ്; മഹാതപസ്വിയായ ബ്രാഹ്മണനുമാണ്. അതിനാൽ ബാലന്മാരായ എന്റെ പുത്രന്മാർക്ക് അഭയം നൽകണം. സ്വാധ്യായവും വ്രതവും അനുഷ്ഠിക്കുന്ന ഭാർഗവന്മാരുടെ കുലത്തിലാണ് അങ്ങു ജനിച്ചത്; സഹസ്രാക്ഷനായ ഇന്ദ്രന്റെ സമീപത്തുവെച്ച് പ്രതിജ്ഞ ചെയ്ത് അങ്ങ് ആയുധം ഉപേക്ഷിച്ചതാണല്ലോ.’ പിതാവ് പുത്രന്മാർക്കുവേണ്ടി മാത്രമാണ് അപേക്ഷിക്കുന്നത്; സ്വന്തം കൈക്കരുത്ത് ഓർമിപ്പിക്കുന്നില്ല. മാത്രമല്ല, അദ്ദേഹം പരശുരാമന്റെതന്നെ പൂർവപ്രതിജ്ഞ ഓർമിപ്പിക്കുന്നു: ആയുധം ഉപേക്ഷിച്ചവൻ വീണ്ടും ആയുധംകൊണ്ട് എന്താണ് ആഗ്രഹിക്കുന്നത് എന്ന്. ഇതാണ് ധർമയുക്തമായ ന്യായം; ഭയന്നിരിക്കുമ്പോഴും രാജാവ് അതു മറക്കുന്നില്ല.

‘ധർമനിഷ്ഠനായി അങ്ങ് ഭൂമി കശ്യപനു ദാനംചെയ്ത് വനത്തിൽ ചെന്ന് മഹേന്ദ്രപർവതത്തിൽ വാസമുറപ്പിച്ചു. മഹാമുനേ, ഇപ്പോൾ എന്റെ സർവനാശത്തിനായി എന്തിനാണ് വന്നിരിക്കുന്നത്? രാമൻ ഒരാൾ വധിക്കപ്പെട്ടാൽപോലും ഞങ്ങളാരും ജീവിച്ചിരിക്കുകയില്ല.’ രാജാവിന്റെ വാക്കുകളിൽ പുത്രസ്നേഹമാണ് പ്രധാനം, പുത്രന്റെ സാമർഥ്യത്തിലുള്ള വിശ്വാസമല്ല; അതിനാൽ ആ വാക്കുകൾ കരുണാർദ്രമാകുന്നു, പ്രഭാവമുള്ളതാകുന്നില്ല. ഓർക്കേണ്ടത്, ഈ രാമൻതന്നെയാണ് അല്പം മുമ്പ് ശൈവധനുസ്സ് ഒടിച്ച് സീതയെ വിവാഹം ചെയ്തത്; എന്നിട്ടും പിതാവ് അവനെ ഒരു ബാലനായിത്തന്നെ കരുതുന്നു. സ്നേഹം ഗുണങ്ങളെപ്പോലും മറച്ചുകളയുന്നു.

ദശരഥൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ പ്രതാപവാനായ ജാമദഗ്ന്യൻ ആ വാക്കുകൾ അവഗണിച്ച് രാമനോടുതന്നെ സംസാരിച്ചു: ‘ഈ രണ്ടു വില്ലുകൾ ശ്രേഷ്ഠവും ദിവ്യവും ലോകങ്ങളാൽ പൂജിക്കപ്പെട്ടവയുമാണ്; രണ്ടും ദൃഢവും ബലവത്തും മുഖ്യവുമാണ്; വിശ്വകർമാവ് നന്നായി നിർമിച്ചവയാണ്.’ ഇവിടെ കവി സൂചിപ്പിക്കുന്നു: മത്സരം ഉണരുന്നിടത്ത് വൃദ്ധന്റെ വാക്കു കേൾക്കപ്പെടുന്നില്ല; പരശുരാമൻ പിതാവിനെ ഒഴിവാക്കി പുത്രനെത്തന്നെ അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്നു. ‘അനാദൃത്യ’ (അവഗണിച്ച്) എന്ന പദത്തിൽനിന്നാണ് ഈ സർഗത്തിന്റെ ഉപശീർഷകത്തിൽ ‘ദശരഥന്റെ യാചനയോടുള്ള അനാദരം’ എന്നു പറഞ്ഞിരിക്കുന്നത്. കൂടാതെ കഥയുടെ ഗതി ഇവിടെനിന്നു മാറുന്നു: തർക്കം രാജാവിന്റെ ഭയത്തിൽനിന്നു വില്ലുകളുടെ ചരിത്രത്തിലേക്കു നീങ്ങുന്നു.

‘അവയിൽ ഒന്ന് യുദ്ധം ചെയ്യാനാഗ്രഹിച്ച ത്ര്യംബകന് (ശിവന്) ദേവന്മാർ നൽകിയതാണ്; നരശ്രേഷ്ഠാ, ത്രിപുരങ്ങളെ നശിപ്പിച്ച ആ വില്ലാണ് നീ ഒടിച്ചത്. രണ്ടാമത്തേത്, കീഴടക്കാനാവാത്തത്, ദേവശ്രേഷ്ഠന്മാർ വിഷ്ണുവിനു നൽകിയതാണ്; രാമാ, ശത്രുപുരങ്ങളെ ജയിക്കുന്ന ആ വൈഷ്ണവധനുസ്സാണ് എന്റെ കൈയിലുള്ള ഇത്.’ ഇങ്ങനെ പരശുരാമൻ രണ്ടു വില്ലുകളുടെയും തുല്യത സ്ഥാപിക്കുന്നു. അതിലൂടെ ശിവധനുർഭംഗത്തിന്റെ മാഹാത്മ്യം നിഷേധിക്കുന്നില്ല; എന്നാൽ ‘അതു രണ്ടിൽ ഒന്നു മാത്രം’ എന്നു സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ശേഷിക്കുന്ന രണ്ടാമത്തെ വില്ല് ആരുടെ കൈയിലാണോ അവനാണ് ഇന്നത്തെ എതിരാളി എന്നാണ് ധ്വനി.

‘കാകുത്സ്ഥാ, ഈ വില്ല് രൗദ്രധനുസ്സിനു തുല്യമായ ശക്തിയുള്ളതാണ്.’ പിന്നെ അദ്ദേഹം പൂർവവൃത്തം പറയുന്നു: അന്ന് ദേവതകളെല്ലാം ശിതികണ്ഠന്റെയും (നീലകണ്ഠനായ ശിവന്റെയും) വിഷ്ണുവിന്റെയും ബലാബലം അറിയാനാഗ്രഹിച്ച് പിതാമഹനോടു ചോദിച്ചു: ‘ഇവരിൽ ആർക്കാണ് കൂടുതൽ ബലം?’ സത്യവാന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ പിതാമഹൻ ദേവതകളുടെ അഭിപ്രായം അറിഞ്ഞ് അവർ ഇരുവർക്കുമിടയിൽ വിരോധം ജനിപ്പിച്ചു; അതുവഴി രോമാഞ്ചമുണ്ടാക്കുന്ന ഒരു മഹായുദ്ധം ഉണ്ടായി. ഇവിടെ ചിന്തിക്കേണ്ടത്: ദേവന്മാരുടെ കൗതുകമാണ് ആ യുദ്ധത്തിന്റെ മൂലം; ചോദ്യം അറിവിനുവേണ്ടിയായിരുന്നു, ഫലമോ യുദ്ധവും. ബ്രഹ്മാവും തടയുന്നില്ല; ദേവന്മാരുടെ ഇച്ഛ നിറവേറ്റുക മാത്രം ചെയ്യുന്നു.

പരസ്പരം ജയിക്കാനാഗ്രഹിച്ച ശിതികണ്ഠനും വിഷ്ണുവും തമ്മിലുള്ള ആ യുദ്ധത്തിൽ ഭയങ്കരപരാക്രമമുള്ള ശൈവധനുസ്സ് ജൃംഭിതമായി, അതായത് തളർന്ന് അയഞ്ഞുപോയി; ഹുങ്കാരംകൊണ്ടുമാത്രം ത്രിലോചനനായ മഹാദേവൻ സ്തംഭിതനായി. അപ്പോൾ ഋഷിസംഘങ്ങളോടും ചാരണന്മാരോടുമൊപ്പം ദേവന്മാർ ഒത്തുചേർന്നു. ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടത്: ഇവിടെ വിഷ്ണു ആയുധംകൊണ്ടല്ല, ഹുങ്കാരംകൊണ്ടുമാത്രമാണ് ജയിക്കുന്നത്; ശാന്തരൂപത്തിൽ പ്രകടമാകുന്ന ശക്തി ഇതുതന്നെ. ‘ജൃംഭിതം’ എന്ന പദംകൊണ്ട് വില്ലിന്റെ നിർവീര്യത പറയപ്പെടുന്നു: വില്ല് ഒടിഞ്ഞില്ല, എങ്കിലും ഉപയോഗശൂന്യമായി. ഈ ഭാഗംതന്നെ അടുത്ത സർഗത്തിൽ രാമനെ സംബന്ധിച്ച് വീണ്ടും ആവർത്തിക്കുന്നു.

അവിടെ ദേവന്മാരുടെ അപേക്ഷപ്രകാരം ആ രണ്ടു ദേവശ്രേഷ്ഠന്മാരും ശാന്തരായി. വിഷ്ണുവിന്റെ പരാക്രമത്താൽ തളർന്ന ആ ശൈവധനുസ്സ് കണ്ട് ഋഷിഗണങ്ങളോടുകൂടിയ ദേവന്മാർ വിഷ്ണുവിനെ അധികബലവാനായി കരുതി. അപ്പോൾ മഹായശസ്വിയായ രുദ്രൻ കുപിതനായി, വിദേഹത്തിലെ രാജർഷി ദേവരാതന്റെ കൈയിൽ അമ്പുകളോടുകൂടി ആ വില്ലു നൽകി. ഇങ്ങനെ രാമൻ മിഥിലയിൽ ഒടിച്ച വില്ല് അവിടെ എത്തിച്ചേർന്നതിന്റെ മൂലം ഈ ആഖ്യാനംതന്നെയാണ്; ജനകൻ മുമ്പു പറഞ്ഞ ആഖ്യാനം ഇവിടെ പൂർണമാകുന്നു. ദേവന്മാരുടെ താരതമ്യംതന്നെയാണ് ശിവന്റെ കോപത്തിനു കാരണം; അതിനാലാണ് ആ വില്ല് ജനകവംശത്തിൽ ന്യാസമായി സൂക്ഷിക്കപ്പെട്ടത്.

‘ശത്രുപുരങ്ങളെ ജയിക്കുന്ന ഈ വൈഷ്ണവധനുസ്സാകട്ടെ, വിഷ്ണു ഭാർഗവനായ ഋചീകന് ഉത്തമമായ ഒരു ന്യാസമായി നൽകി. മഹാതേജസ്വിയായ ഋചീകൻ ആ ദിവ്യധനുസ്സ് പ്രതികാരബുദ്ധിയില്ലാത്ത തന്റെ പുത്രനും എന്റെ പിതാവുമായ മഹാത്മാവ് ജമദഗ്നിയുടെ കൈയിൽ നൽകി. പിന്നെ തപോബലമുള്ള ആ പിതാവ് ആയുധം ഉപേക്ഷിച്ചിരിക്കെ…’ ‘അപ്രതികർമൻ’ എന്ന പദംകൊണ്ട് പ്രതികാരബുദ്ധിയില്ലാത്ത ശാന്തനായ മുനിയെയാണ് പറയുന്നത്; അങ്ങനെയുള്ളവന്റെ കൈയിലാണ് ഈ വില്ല് ന്യാസമായി ഇരുന്നത്. ഇങ്ങനെ രണ്ടു വില്ലുകളുടെയും കഥ ഒരേ രൂപത്തിലാണ്: രണ്ടും ഏല്പിക്കപ്പെട്ടത് തപസ്വികളുടെ കൈയിലാണ്, യോദ്ധാക്കളുടെ കൈയിലല്ല.

‘…പ്രാകൃതമായ ബുദ്ധിയെ ആശ്രയിച്ച അർജുനൻ (കാർത്തവീര്യൻ) അദ്ദേഹത്തിന്റെ മരണത്തിനു കാരണമായി. പിതാവിന്റെ അനുചിതവും അതിദാരുണവുമായ ആ വധം കേട്ട് ഞാൻ രോഷത്തോടെ വീണ്ടും വീണ്ടും ജനിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന ക്ഷത്രിയരെ അനേകം തവണ ഉന്മൂലനം ചെയ്തു.’ ‘പ്രാകൃതമായ ബുദ്ധിയെ ആശ്രയിച്ച’ എന്ന പദം കാർത്തവീര്യന്റെ അവിവേകം സൂചിപ്പിക്കുന്നു; ആയുധം ഉപേക്ഷിച്ച തപസ്വിയെ വധിച്ചതുതന്നെയാണ് ക്ഷത്രിയരുടെ വിനാശത്തിന്റെ വിത്തായത്. ഒരാളുടെ അപരാധത്തിന് കുലം മുഴുവൻ ശിക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു: ഇതാണ് പരശുരാമന്റെ ന്യായം; അതുതന്നെ ഇന്നും അദ്ദേഹം പ്രയോഗിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.

‘ഭൂമി മുഴുവൻ നേടിയശേഷം യജ്ഞത്തിന്റെ അവസാനം ഞാൻ അത് പുണ്യകർമാവായ മഹാത്മാവ് കശ്യപനു ദക്ഷിണയായി നൽകി. അതു നൽകിയശേഷം ഞാൻ മഹേന്ദ്രപർവതത്തിൽ വസിക്കുന്നവനും തപോബലമുള്ളവനുമായി. പിന്നെ വില്ല് ഒടിഞ്ഞതു കേട്ട് ഞാൻ വേഗം വന്നു.’ ഇങ്ങനെ പരശുരാമന്റെ കഥ ഒരു വൃത്തം പൂർത്തിയാക്കുന്നു: ഭൂമി ഉപേക്ഷിച്ചു തപസ്സിനു പോയവൻ വീണ്ടും വില്ലുകൊണ്ടുതന്നെ പരീക്ഷിക്കാൻ വരുന്നു. ‘വേഗം വന്നു’ എന്ന പദത്തിൽനിന്ന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഔത്സുക്യം അറിയാം. ത്യാഗം ചെയ്തു; എന്നാൽ ക്ഷത്രിയരോടുള്ള രോഷം പൂർണമായി ശമിച്ചിട്ടില്ല. അത് അടുത്ത സർഗത്തിൽ ശമിക്കും.

‘രാമാ, അതിനാൽ പിതാവിൽനിന്നും പിതാമഹനിൽനിന്നും വന്ന ഈ മഹത്തായ വൈഷ്ണവധനുസ്സ് ക്ഷത്രധർമം മുൻനിർത്തി കൈയിലെടുക്കുക. ധനുസ്സുകളിൽ ശ്രേഷ്ഠമായ ഇതിൽ ശത്രുപുരങ്ങളെ ജയിക്കുന്ന അമ്പു തൊടുക്കുക. കാകുത്സ്ഥാ, നിനക്കു കഴിയുമെങ്കിൽ, അപ്പോൾ ഞാൻ നിനക്കു ദ്വന്ദ്വയുദ്ധം നൽകാം.’ ഇതോടെ സർഗം അവസാനിക്കുന്നു: വെല്ലുവിളി പൂർണമായി; മറുപടി വന്നിട്ടില്ല. ‘ക്ഷത്രധർമം മുൻനിർത്തി’ എന്ന പദത്തിലൂടെ പരശുരാമൻ രാമനെ അവന്റെതന്നെ ധർമംകൊണ്ടു ബന്ധിക്കുന്നു; നിരസിക്കുന്നതും അധർമമാകും. അടുത്ത സർഗത്തിൽ രാമൻ ആ വില്ല് അനായാസം കുലയ്ക്കുന്നു; പരശുരാമന്റെ തേജസ്സ് അപഹരിക്കപ്പെടുന്നു.

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये बालकाण्डे पञ्चसप्ततितमः सर्गः॥ ७५॥

തെറ്റ് അറിയിക്കുക

മൂലശ്ലോകങ്ങളോടും പദവിവരണത്തോടും കൂടി വായിക്കുക