॥वाल्मीकिरामायणम् ബാലകാണ്ഡം · 64-ാം സർഗ്ഗം

ബാലകാണ്ഡം

സർഗ്ഗം

രംഭാശാപം

ഇന്ദ്രൻ രംഭയെ നിയോഗിക്കൽ, കുയിലിന്റെയും കാമദേവന്റെയും സഹായം, വിശ്വാമിത്രന്റെ സംശയം, ശിലയാകാനുള്ള ശാപം, ക്രോധംകൊണ്ടുള്ള തപോഹാനി, മൗനത്തിനും ശ്വാസനിരോധത്തിനുമുള്ള പ്രതിജ്ഞ, ആയിരം വർഷത്തെ ദീക്ഷ

കഴിഞ്ഞ സർഗത്തിൽ ആയിരം വർഷം ഘോരതപസ്സനുഷ്ഠിക്കുന്ന വിശ്വാമിത്രനെ കണ്ട് ദേവന്മാർക്കും വാസവനും വലിയ സന്താപമുണ്ടായി; അപ്പോൾ സഹസ്രാക്ഷൻ രംഭ എന്ന അപ്സരസ്സിനെ എല്ലാ മരുദ്ഗണങ്ങളോടുംകൂടി വിളിച്ചുവരുത്തി തനിക്കു ഹിതവും കൗശികന് അഹിതവുമായ വാക്ക് ആരംഭിച്ചു. ആ വാക്കുതന്നെയാണ് ഈ സർഗത്തിൽ തുടരുന്നത്: ‘രംഭേ, ദേവന്മാരുടെ അതിമഹത്തായ ഈ കാര്യം നീതന്നെ ചെയ്യണം; ഇവിടെ കൗശികനെ കാമമോഹത്തിൽപ്പെടുത്തി പ്രലോഭിപ്പിക്കണം.’ ‘കാര്യം’ എന്നാണ് അവൻ പറയുന്നത്, അപരാധമെന്നല്ല; ദേവഹിതം എന്ന പേരിൽ തപോവിഘ്നംതന്നെയാണ് ആജ്ഞാപിക്കുന്നത്. ധീമാനായ സഹസ്രാക്ഷൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ആ അപ്സരസ്സ് ലജ്ജിതയായി കൈകൂപ്പി ദേവേശ്വരനോടു മറുപടി പറഞ്ഞു. ഇവിടെ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടത്: ഇന്ദ്രൻ സ്വയം പോകുന്നില്ല, അന്യന്റെ കൈകൊണ്ടാണ് കാര്യം സാധിക്കുന്നത്; രംഭയുടെ ലജ്ജതന്നെ അവന്റെ നിയോഗത്തിന്റെ സ്വരൂപം വെളിപ്പെടുത്തുന്നു.

അവൾ മറുപടി പറഞ്ഞു: ‘ദേവപതേ, ഈ മഹാമുനി വിശ്വാമിത്രൻ ഘോരനാണ്; അദ്ദേഹം എന്റെമേൽ ഘോരമായ ക്രോധം ചൊരിയും, ഇതിൽ സംശയമില്ല. അതുകൊണ്ടാണ് എനിക്കു ഭയം; അങ്ങ് എന്നോടു കരുണ കാണിക്കണം.’ ഇങ്ങനെ ഭയന്നവൾ ഭയത്തോടെ പറഞ്ഞപ്പോൾ സഹസ്രാക്ഷൻ വിറച്ചുകൊണ്ടു കൈകൂപ്പിനിൽക്കുന്ന അവളോടു പറഞ്ഞു: ‘ഭയപ്പെടേണ്ട, രംഭേ, നിനക്കു മംഗളം; എന്റെ ആജ്ഞ അനുസരിക്കുക.’ അവളുടെ ഭയം അകാരണമായിരുന്നില്ല: മുമ്പ് മേനക വരുത്തിയ പത്തു വർഷത്തെ തപോവിഘ്നം മുനി ഓർത്തിരുന്നു, അവളെ യാത്രയാക്കിയത് മധുരവാക്കുകളോടെ മാത്രമായിരുന്നു; എന്നാൽ ഇപ്പോൾ അദ്ദേഹം ജിതേന്ദ്രിയത്വത്തിനുവേണ്ടിത്തന്നെയാണ് പ്രയത്നിക്കുന്നത്, അതിനാൽ ശാപം ആശങ്കിക്കുന്നതു യുക്തമാണ്. ദേവരാജനാകട്ടെ അഭയം നൽകുന്നു, ശാപത്തിൽനിന്നുള്ള രക്ഷയല്ല.

ഇന്ദ്രൻ അഭയം നൽകി സഹായം വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു: ‘മനോഹരമായ മരങ്ങളുള്ള മാധവമാസത്തിൽ (വസന്തത്തിൽ) ഹൃദയം കവരുന്ന കുയിൽ മധുരമായി പാടും; ഞാനും കാമദേവനോടൊപ്പം നിന്റെ അരികിൽ നിൽക്കും. നീയാകട്ടെ അനേകഗുണങ്ങളുള്ള, അത്യന്തം പ്രകാശിക്കുന്ന ഒരു രൂപം ധരിച്ച് തപസ്വിയായ ആ കൗശികഋഷിയുടെ ഏകാഗ്രത ഭഞ്ജിക്കുക.’ ഇങ്ങനെ വസന്തം, കുയിൽനാദം, കാമദേവൻ, അപ്സരസ്സിന്റെ രൂപം എന്നീ നാലു സാധനങ്ങൾ ഒരുമിച്ചു ചേർക്കപ്പെട്ടു. രൂപംകൊണ്ടുമാത്രം തപസ്വി ഇളകില്ലെന്ന് ഇന്ദ്രന് അറിയാം; അതിനാൽ ഋതുമണ്ഡലം മുഴുവൻ സഹായമായി നിയോഗിക്കുന്നു. ‘ഭേദയസ്വ’ (ഭഞ്ജിക്കുക) എന്ന പദം മർമസ്പർശിയാണ്: കൊല്ലലല്ല, പരാജയപ്പെടുത്തലല്ല, സമാധിയുടെ ഭഞ്ജനംതന്നെയാണ് ദേവന്മാരുടെ ആഗ്രഹം.

അവന്റെ വാക്കു കേട്ട് ശുഭ്രമായ പുഞ്ചിരിയുള്ള സുന്ദരിയായ രംഭ അനുത്തമമായ ഒരു രൂപം ധരിച്ച് വിശ്വാമിത്രനെ പ്രലോഭിപ്പിക്കാൻ തുടങ്ങി. മധുരമായി പാടുന്ന കുയിലിന്റെ നാദം മുനി കേട്ടു; സന്തുഷ്ടമായ മനസ്സോടെ അദ്ദേഹം അവളെ നോക്കി. പിന്നീട് ആ കുയിലിന്റെ ശബ്ദംകൊണ്ടും അനുപമമായ ഗാനംകൊണ്ടും രംഭയുടെ ദർശനംകൊണ്ടും മുനിക്കു സംശയമുണ്ടായി. ആദ്യം ഹർഷം, പിന്നെ ശങ്ക: ഇതുതന്നെയാണ് തപസ്വിയുടെ രക്ഷ; അകാലത്തിൽ സുഖം വന്നുചേരുമ്പോൾ അതിന്റെ കാരണം തേടണമെന്ന് അദ്ദേഹം കരുതുന്നു. ഹിമവാന്റെ വടക്കേ പർവതത്തിൽ ശിശിരകാലത്ത് വസന്തസമൃദ്ധി എവിടെനിന്ന്, കുയിലിന്റെ നാദം എവിടെനിന്ന്: ഇതുകൊണ്ടുതന്നെയാണ് അദ്ദേഹത്തിനു സംശയം ജനിച്ചത്.

അതെല്ലാം സഹസ്രാക്ഷന്റെ കപടമാണെന്നറിഞ്ഞ് മുനിശ്രേഷ്ഠനായ കുശികപുത്രൻ ക്രോധാവിഷ്ടനായി രംഭയെ ശപിച്ചു: ‘കാമക്രോധങ്ങളെ ജയിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന എന്നെ നീ പ്രലോഭിപ്പിക്കുന്നതുകൊണ്ട്, ദുർഭഗേ, പതിനായിരം വർഷം നീ ശിലയായി നിൽക്കും.’ ശിലയാകുന്നതുതന്നെയാണ് അവളുടെ ശിക്ഷ: ചലിക്കുന്ന രൂപംകൊണ്ടു മോഹിപ്പിക്കുന്നവളെ നിശ്ചലയാക്കുന്നു. എന്നാൽ ശാപത്തിന്റെ അവസാനവും അദ്ദേഹംതന്നെ പറയുന്നു: ‘തപോബലം നിറഞ്ഞ, അതിമഹാതേജസ്വിയായ ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ എന്റെ ക്രോധത്താൽ കലുഷിതയായ നിന്നെ ഉദ്ധരിക്കും.’ ഇങ്ങനെ ശിക്ഷയിലും അനുഗ്രഹം നിക്ഷിപ്തമാണ്; അപരാധമാകട്ടെ അവളുടേതു മാത്രമല്ല, നിയോഗിച്ച ഇന്ദ്രന്റേതാണ് കൂടുതൽ; അവനാകട്ടെ ശിക്ഷിക്കപ്പെടാതെ നിൽക്കുന്നു.

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം മഹാതേജസ്വിയായ മഹാമുനി കോപം അടക്കാനാവാതെ തനിക്കുതന്നെ സന്താപം വരുത്തിവയ്ക്കുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മഹത്തായ ശാപംകൊണ്ട് രംഭ അപ്പോൾ ശിലയായി; ആ വാക്കു കേട്ട് കാമദേവനും ഇന്ദ്രനും ആ മഹർഷിയുടെ അടുക്കൽനിന്നു മിണ്ടാതെ പുറത്തുപോയി: കാര്യം സാധിച്ചുവെന്ന് അവർക്കറിയാം. കോപംകൊണ്ട് തപസ്സ് അപഹരിക്കപ്പെടുകയും ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ജയിക്കപ്പെടാതിരിക്കുകയും ചെയ്തതിനാൽ ആ മഹാതേജസ്വിക്ക് ആത്മശാന്തി ലഭിച്ചില്ല. ഇവിടെ കവി സൂചിപ്പിക്കുന്നു: ശാപം അന്യനെ ശിക്ഷിക്കുന്നു, എന്നാൽ തപസ്വിയെ ശൂന്യനാക്കുന്നു; യഥാർഥത്തിൽ വിജയം ഇന്ദ്രനുതന്നെയായിരുന്നു, കാരണം ആയിരം വർഷംകൊണ്ടു മുനി സംഭരിച്ച തപസ്സ് ക്രോധംകൊണ്ടുതന്നെ ക്ഷയിച്ചു.

തപസ്സ് അപഹരിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മനസ്സിൽ ഒരു ചിന്തയുണ്ടായി: ‘ഇനി ഇങ്ങനെ ഞാൻ ക്രോധത്തിനു വശപ്പെടില്ല, ഒരു വിധത്തിലും സംസാരിക്കുകയുമില്ല. അല്ലെങ്കിൽ നൂറുകണക്കിനു വർഷം ഞാൻ ശ്വാസംപോലും വിടില്ല; ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിച്ച് ശരീരത്തെ ഉണക്കിക്കളയും.’ മൗനം, ശ്വാസനിരോധം, ശരീരശോഷണം: ഈ മൂന്നും അദ്ദേഹം ക്രോധത്തിനുള്ള പ്രതിവിധിയായി സ്വീകരിക്കുന്നു. ജയിക്കപ്പെടാത്ത ഇന്ദ്രിയങ്ങൾകൊണ്ടു നഷ്ടപ്പെട്ടത് ഇന്ദ്രിയജയംകൊണ്ടുതന്നെ വീണ്ടും നേടണം എന്നതാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിശ്ചയം; അദ്ദേഹം ദേവന്മാരെ കുറ്റപ്പെടുത്തുന്നില്ല, തന്നെത്തന്നെ നിയന്ത്രിക്കുന്നു.

അദ്ദേഹം പ്രതിജ്ഞ ചെയ്യുന്നു: ‘തപസ്സുകൊണ്ടു നേടേണ്ട ബ്രാഹ്മണ്യം എനിക്കു ലഭിക്കുന്നതുവരെ ശ്വാസം വിടാതെയും ഭക്ഷിക്കാതെയും എത്ര കാലമായാലും ഞാൻ നിലകൊള്ളും; തപിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന എന്റെ ശരീരാവയവങ്ങൾ ക്ഷയിക്കുകയില്ല.’ ഇങ്ങനെ ആ മുനിശ്രേഷ്ഠൻ വീണ്ടും ആയിരം വർഷത്തെ ദീക്ഷ സ്വീകരിച്ചു, ലോകത്തിൽ അതുല്യമായ ഒരു പ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു. രാജർഷിത്വവും മഹർഷിത്വവും ലഭിച്ചു, ബ്രാഹ്മണ്യം മാത്രം ബാക്കിയായി: അതുതന്നെയാണ് ഈ തപസ്സിന്റെയെല്ലാം ലക്ഷ്യം. ഈ സർഗത്തോടെ രംഭാഖ്യാനം സമാപിക്കുന്നു; അടുത്ത സർഗത്തിൽ കിഴക്കേ ദിക്കിലേക്കു പോയ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ദീക്ഷയുടെ ഫലമായ ബ്രാഹ്മണ്യലാഭവും വസിഷ്ഠനുമായുള്ള സൗഹൃദവും പറയപ്പെടുന്നു.

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये बालकाण्डे चतुःषष्टितमः सर्गः॥ ६४॥

തെറ്റ് അറിയിക്കുക

മൂലശ്ലോകങ്ങളോടും പദവിവരണത്തോടും കൂടി വായിക്കുക