॥वाल्मीकिरामायणम् ബാലകാണ്ഡം · 57-ാം സർഗ്ഗം

ബാലകാണ്ഡം

സർഗ്ഗം

ത്രിശങ്കു വസിഷ്ഠപുത്രന്മാരെ സമീപിക്കൽ

വിശ്വാമിത്രന്റെ ദക്ഷിണദിക്കിലെ തപസ്സ്, ബ്രഹ്മാവ് രാജർഷിത്വം പ്രഖ്യാപിക്കൽ, വിശ്വാമിത്രന്റെ അസന്തോഷം, ശരീരത്തോടെ സ്വർഗത്തിൽ പോകാനുള്ള ത്രിശങ്കുവിന്റെ ആഗ്രഹം, വസിഷ്ഠന്റെ നിരസിക്കൽ, വസിഷ്ഠപുത്രന്മാരെ ശരണം പ്രാപിക്കൽ

കഴിഞ്ഞ സർഗത്തിൽ വസിഷ്ഠന്റെ ബ്രഹ്മദണ്ഡംകൊണ്ട് വിശ്വാമിത്രന്റെ എല്ലാ അസ്ത്രങ്ങളും നശിച്ചു; അതോടെ അദ്ദേഹം ക്ഷാത്രബലത്തെ നിന്ദിച്ച് ബ്രഹ്മത്വം നേടാനായി മഹത്തായ തപസ്സനുഷ്ഠിക്കുമെന്നു പ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു. ഈ സർഗത്തിൽ ആ പ്രതിജ്ഞതന്നെ കർമമായി പരിണമിക്കുന്നു. തനിക്കേറ്റ നിഗ്രഹം ഓർത്ത്, തപിക്കുന്ന ഹൃദയത്തോടെ, മഹാത്മാവായ വസിഷ്ഠനോടു വൈരം പുലർത്തിക്കൊണ്ട്, വീണ്ടും വീണ്ടും നെടുവീർപ്പിട്ട് അദ്ദേഹം പട്ടമഹിഷിയോടൊപ്പം തെക്കേ ദിക്കിലേക്കു പോയി. അവിടെ മഹാതപസ്വിയായ വിശ്വാമിത്രൻ അത്യന്തം ഘോരമായ തപസ്സനുഷ്ഠിച്ചു. ഇവിടെ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടത്: പരാജയം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഉത്സാഹം കെടുത്തുന്നില്ല, തപസ്സിൽത്തന്നെ അദ്ദേഹത്തെ കൂടുതൽ ദൃഢമായി ഉറപ്പിക്കുന്നു; വൈരംപോലും തപസ്സിനു നിമിത്തമാകുന്നു. ‘നിഗ്രഹം’ എന്ന പദംകൊണ്ട് കവി അദ്ദേഹത്തിന്റെ മനസ്സിലുള്ള പരാഭവസ്മരണ കാണിക്കുന്നു; ‘വിനിഃശ്വസ്യ വിനിഃശ്വസ്യ’ (വീണ്ടും വീണ്ടും നെടുവീർപ്പിട്ട്) എന്ന ആവർത്തനംകൊണ്ട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ അശാന്തി സൂചിപ്പിക്കുന്നു. മഹിഷിയോടൊപ്പം പോയതുകൊണ്ട് അദ്ദേഹം ഇപ്പോഴും ഗൃഹസ്ഥൻതന്നെയാണ്, സർവത്യാഗിയല്ല എന്നും അറിയാം.

അവിടെ അദ്ദേഹം ഫലമൂലങ്ങൾ ഭക്ഷിച്ചും ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ അടക്കിയും പരമമായ തപസ്സനുഷ്ഠിച്ചു. അപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന് സത്യധർമപരായണരായ പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു: ഹവിഷ്യന്ദൻ, മധുഷ്യന്ദൻ, ദൃഢനേത്രൻ, മഹാരഥൻ എന്നിവർ. ഇങ്ങനെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ തപസ്സിന് ആയിരം വർഷം തികഞ്ഞു. തപസ്സ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഗൃഹസ്ഥധർമത്തിനു തടസ്സമാകുന്നില്ലെന്ന് കവി ഇവിടെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു; മഹിഷിയോടൊപ്പം പോയ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സന്തതികളും ധർമപരായണരാണ്. ‘ദാന്തഃ’ (ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ അടക്കിയവൻ) എന്ന പദംകൊണ്ട് ഇന്ദ്രിയനിഗ്രഹമാണ് തപസ്സിന്റെ മൂലമെന്ന് അറിയിക്കുന്നു. ആയിരം വർഷം എന്ന കാലമാനം ഇവിടെ പുരാണരീതിയിലാണ് എടുക്കേണ്ടത്; അത്രയും കാലംകൊണ്ട് തപസ്സു പരിപക്വമാകുന്നു.

ആയിരം വർഷം തികഞ്ഞപ്പോൾ ലോകപിതാമഹനായ ബ്രഹ്മാവ് തപോധനനായ വിശ്വാമിത്രനോടു മധുരമായ വാക്കു പറഞ്ഞു: ‘കുശികപുത്രാ, തപസ്സുകൊണ്ട് നീ രാജർഷിമാരുടെ ലോകങ്ങൾ ജയിച്ചിരിക്കുന്നു; ഈ തപസ്സുകൊണ്ട് ഞങ്ങൾ നിന്നെ രാജർഷിയായി അറിയുന്നു.’ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ലോകങ്ങളുടെ പരമേശ്വരനും മഹാതേജസ്വിയുമായ ബ്രഹ്മാവ് ദേവന്മാരോടൊപ്പം സ്വർഗത്തിലേക്കും ബ്രഹ്മലോകത്തിലേക്കും പോയി. അതു കേട്ട് വിശ്വാമിത്രനും ലജ്ജകൊണ്ട് അല്പം മുഖം താഴ്ത്തി. ഇവിടെ ചിന്തിക്കേണ്ടത്: ബ്രഹ്മാവിന്റെ വാക്ക് യഥാർഥത്തിൽ പ്രശംസയാണ്, എന്നാൽ വിശ്വാമിത്രന് അതുതന്നെ അപമാനമാണ്; കാരണം അദ്ദേഹം ആഗ്രഹിക്കുന്നത് ബ്രാഹ്മണ്യമാണ്, രാജർഷിത്വമല്ല. ‘വിദ്മഹേ’ (ഞങ്ങൾ അറിയുന്നു) എന്ന ബഹുവചനംകൊണ്ട് ബ്രഹ്മാവ് ദേവഗണത്തിന്റെ സമ്മതവും വഹിക്കുന്നു.

വലിയ ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങി, മനസ്താപത്തോടെ അദ്ദേഹം ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: ‘ഞാൻ അതിമഹത്തായ തപസ്സു ചെയ്തു, എന്നിട്ടും ദേവന്മാരും ഋഷിഗണങ്ങളും എല്ലാവരും എന്നെ രാജർഷിയായി മാത്രം അറിയുന്നു; ഈ തപസ്സിനു ഫലമില്ലെന്നു ഞാൻ കരുതുന്നു.’ ഇങ്ങനെ മനസ്സിൽ നിശ്ചയിച്ച് ആ മഹാതപസ്വി വീണ്ടും തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടു. ഇവിടെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ അസന്തോഷംതന്നെയാണ് വരാനിരിക്കുന്ന ഉത്കർഷത്തിന്റെ വിത്ത്; ലഭിച്ചതിൽ തൃപ്തിപ്പെടുന്നവൻ അടുത്ത പടി കയറുന്നില്ല. ‘തപസ്സിനു ഫലമില്ല’ എന്ന വാക്ക് ക്രോധത്തിൽനിന്നുണ്ടായതാണ്, സിദ്ധാന്തവാക്യമല്ല; ഇതുതന്നെയാണ് അദ്ദേഹം വീണ്ടും തപസ്സിൽ ഏർപ്പെടാനുള്ള കാരണം.

ധർമാത്മാവും പരമമായ ആത്മസംയമമുള്ളവനുമായ അദ്ദേഹം വീണ്ടും തപസ്സനുഷ്ഠിച്ചു എന്നു ശതാനന്ദൻ രാമനോടു പറയുന്നു. ഇതേ കാലത്തുതന്നെ സത്യവാദിയും ജിതേന്ദ്രിയനും ഇക്ഷ്വാകുകുലത്തെ വളർത്തുന്നവനുമായ ത്രിശങ്കു എന്ന ഒരു രാജാവുണ്ടായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന് ‘യാഗം ചെയ്യണം’ എന്ന ബുദ്ധി ഉദിച്ചു. ഇവിടെ കഥ വിശ്വാമിത്രനിൽനിന്നു ത്രിശങ്കുവിലേക്കു മാറുന്നു; ഇവർ രണ്ടുപേരുംതന്നെ വരുന്ന സർഗങ്ങളിൽ ഒന്നുചേർന്ന് ഒരു മഹത്തായ ആഖ്യായിക സൃഷ്ടിക്കുന്നു. ത്രിശങ്കുവിന്റെ വിശേഷണങ്ങൾ (സത്യവാദി, ജിതേന്ദ്രിയൻ, കുലവർധനൻ) അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഗുണങ്ങൾ കാണിക്കുന്നു; എന്നിട്ടും അനുചിതമായ ഒരൊറ്റ ആഗ്രഹം അദ്ദേഹത്തെ വീഴ്ത്തും.

‘ഈ യാഗംകൊണ്ട് സ്വന്തം ശരീരത്തോടെതന്നെ ദേവന്മാരുടെ പരമഗതിയിലെത്തണം’ എന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ അഭിലാഷം. അദ്ദേഹം വസിഷ്ഠനെ വിളിച്ചുവരുത്തി തന്റെ ചിന്ത അറിയിച്ചു. മഹാത്മാവായ വസിഷ്ഠനാകട്ടെ ‘ഇത് അസാധ്യം’ എന്നു പറഞ്ഞു. വസിഷ്ഠനാൽ നിരസിക്കപ്പെട്ട ആ രാജാവ് തെക്കേ ദിക്കിലേക്കു പോയി. ശരീരത്തോടെ സ്വർഗത്തിൽ പോകുക എന്നത് ശാസ്ത്രവിരുദ്ധമായ ആഗ്രഹമാണ്; അതിനാൽ കുലപുരോഹിതൻ അത് അനുവദിക്കുന്നില്ല. ഇവിടെ ഗുരുവിന്റെ നിഷേധംതന്നെയാണ് കഥയിലെ എല്ലാ അനർഥങ്ങളുടെയും ആരംഭം. ശരീരം പഞ്ചഭൂതനിർമിതമാണല്ലോ; അതോടുകൂടി സ്വർഗപ്രാപ്തി ധർമശാസ്ത്രം വിധിച്ചിട്ടില്ല; അതിനാൽ വസിഷ്ഠൻ ‘അസാധ്യം’ എന്നു ചുരുക്കി മാത്രം ഉത്തരം നൽകുന്നു.

പിന്നീട് ആ കർമം സാധിക്കാനായി ആ രാജാവ് മഹാത്മാവായ വസിഷ്ഠന്റെ പുത്രന്മാരുടെ അടുക്കലേക്കു പോയി, വാസിഷ്ഠന്മാർ ദീർഘകാലം തപസ്സു ചെയ്തിരുന്നിടത്തേക്ക്. മഹാതേജസ്വിയായ ത്രിശങ്കു അവിടെ അത്യന്തം പ്രകാശിക്കുന്ന, മനസ്വികളായ നൂറു വസിഷ്ഠപുത്രന്മാർ തപസ്സു ചെയ്യുന്നതു കണ്ടു. പിതാവിന്റെ നിരസിക്കൽ അവഗണിച്ച് പുത്രന്മാരുടെ അടുക്കലേക്കു പോയതുതന്നെയാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ദോഷത്തിന്റെ മൂലം; ഇതുതന്നെ അടുത്ത സർഗത്തിൽ ശാപത്തിനു കാരണമാകും. ‘ശതം പരമഭാസ്വരം’ (അത്യന്തം പ്രകാശിക്കുന്ന നൂറുപേർ) എന്നതുകൊണ്ട് വസിഷ്ഠപുത്രന്മാരുടെ എണ്ണവും തേജസ്സും പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; അവരെല്ലാവരും പിതാവിനു തുല്യരായ തപസ്വികളാണ്.

അദ്ദേഹം മഹാത്മാക്കളായ ആ ഗുരുപുത്രന്മാരെയെല്ലാം സമീപിച്ച്, ക്രമമായി അഭിവാദ്യം ചെയ്ത്, ലജ്ജകൊണ്ട് അല്പം മുഖം താഴ്ത്തി, കൈകൂപ്പി എല്ലാവരോടും ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: ‘ശരണം നൽകുന്നവരായ നിങ്ങളെ ഞാൻ ശരണം പ്രാപിച്ചിരിക്കുന്നു, ശരണം തേടി വന്നിരിക്കുന്നു.’ ശരണാഗതിയാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഏക ആലംബം; രാജാവുപോലും യാചകനെപ്പോലെ വിനീതനാകുന്നു. ‘ശരണ്യാൻ ശരണം ഗതഃ’ (ശരണം നൽകുന്നവരെ ശരണം പ്രാപിച്ചവൻ) എന്ന രണ്ടു പദങ്ങൾകൊണ്ട് ശരണദാതാക്കളുടെ അതിനുള്ള യോഗ്യതയും യാചകന്റെ ദൈന്യവും രണ്ടും പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.

‘നിങ്ങൾക്കു മംഗളം. മഹാത്മാവായ വസിഷ്ഠൻ എന്നെ നിരസിച്ചു. ഒരു മഹായജ്ഞം ചെയ്യാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; അതിനു നിങ്ങൾ അനുമതി നൽകണം. എല്ലാ ഗുരുപുത്രന്മാരെയും നമസ്കരിച്ച് ഞാൻ പ്രസാദിപ്പിക്കുന്നു; തലകുനിച്ച് തപസ്സിൽ നിലകൊള്ളുന്ന ബ്രാഹ്മണരോടു ഞാൻ യാചിക്കുന്നു.’ ഇവിടെ ‘അനുജ്ഞാതും’ (അനുമതി നൽകാൻ) എന്ന പദം സൂചിപ്പിക്കുന്നത് അദ്ദേഹത്തിന് ഋത്വിക്കുകളെ മാത്രമല്ല, ഗുരുകുലത്തിന്റെ സമ്മതവും വേണമെന്നാണ്. രാജാവ് സ്വയം തലകുനിച്ചു നമസ്കരിക്കുന്നു എന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ തീവ്രമായ ആഗ്രഹം കാണിക്കുന്നു.

‘ഏകാഗ്രചിത്തരായ നിങ്ങൾ സിദ്ധിക്കുവേണ്ടി എന്നെക്കൊണ്ടു യാഗം ചെയ്യിക്കണം, ഞാൻ ശരീരത്തോടെതന്നെ ദേവലോകം പ്രാപിക്കുന്നതിനായി. തപോധനരേ, വസിഷ്ഠനാൽ നിരസിക്കപ്പെട്ട എനിക്ക് ഗുരുപുത്രന്മാരല്ലാതെ മറ്റൊരു ഗതിയും കാണുന്നില്ല. എല്ലാ ഇക്ഷ്വാകുക്കൾക്കും പുരോഹിതനാണ് പരമമായ ആശ്രയം; അദ്ദേഹം കഴിഞ്ഞാൽ നിങ്ങളാണ് എന്റെ ദൈവം.’ ഇതോടെ സർഗം ത്രിശങ്കുവിന്റെ അപേക്ഷയിൽത്തന്നെ നിൽക്കുന്നു. അടുത്ത സർഗത്തിൽ ക്രുദ്ധരായ വസിഷ്ഠപുത്രന്മാർ അദ്ദേഹത്തെ ശപിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ട് അദ്ദേഹം ചണ്ഡാലത്വം പ്രാപിച്ച് വിശ്വാമിത്രനെ ശരണം പ്രാപിക്കുന്നു: ഇങ്ങനെ ഈ രണ്ടു കഥാതന്തുക്കളും ഒന്നുചേരുന്നു.

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये बालकाण्डे सप्तपञ्चाशः सर्गः॥ ५७॥

തെറ്റ് അറിയിക്കുക

മൂലശ്ലോകങ്ങളോടും പദവിവരണത്തോടും കൂടി വായിക്കുക