॥वाल्मीकिरामायणम् ബാലകാണ്ഡം · 39-ാം സർഗ്ഗം

ബാലകാണ്ഡം

സർഗ്ഗം

അശ്വാപഹരണവും ഭൂമിഭേദനവും

രാമന്റെ ചോദ്യം, ഹിമവാനും വിന്ധ്യനും ഇടയിലെ യജ്ഞം, ഇന്ദ്രൻ യജ്ഞാശ്വത്തെ അപഹരിക്കൽ, അറുപതിനായിരം പുത്രന്മാരുടെ ഭൂഖനനം, ദേവന്മാർ ബ്രഹ്മാവിനോടു നിവേദിക്കൽ

വിശ്വാമിത്രന്റെ കഥയുടെ അവസാനം ആ വാക്കു കേട്ട് രഘുനന്ദനനായ രാമൻ അത്യന്തം പ്രസന്നനായി, ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിപോലുള്ള ആ മുനിയോടു പറഞ്ഞു: ‘ബ്രഹ്മൻ, അങ്ങേക്കു മംഗളം; ഈ കഥ വിസ്തരിച്ചു കേൾക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. എന്റെ പൂർവികനായ സഗരൻ ആ യജ്ഞം എങ്ങനെ നടത്തി?’ അവന്റെ ആ വാക്കു കേട്ട് കൗതൂഹലത്തോടെ വിശ്വാമിത്രൻ ചിരിക്കുന്നതുപോലെ കാകുത്സ്ഥനോടു പറഞ്ഞു. ഇവിടെ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടത് — രാമൻ വെറും ശ്രോതാവല്ല, ജിജ്ഞാസുവാണ്; സ്വവംശത്തിന്റെ പൂർവവൃത്താന്തം അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. മുനിയുടെ പുഞ്ചിരി സ്നേഹസൂചകമാണ് — പറയാൻ ഒരുങ്ങിയിരുന്ന വിഷയംതന്നെയാണ് ശിഷ്യന്റെ ചോദ്യം സ്പർശിക്കുന്നത്. ഇവിടെ ഗംഗാവതരണത്തിന്റെ മൂലമായ സഗരകഥ ആരംഭിക്കുന്നു; അതിനാൽ ഈ കഥ വെറും വംശവൃത്താന്തമല്ല, ഭഗീരഥപ്രയത്നത്തിന്റെ പൂർവപീഠികയാണ്.

മുനി പറയുന്നു: ‘രാമാ, മഹാത്മാവായ സഗരന്റെ വിസ്താരം കേട്ടാലും. ശങ്കരന്റെ ശ്വശുരൻ ഹിമവാൻ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനാണ്; അദ്ദേഹം വിന്ധ്യപർവതത്തെ സമീപിച്ച് ഇരുവരും പരസ്പരം നോക്കിനിൽക്കുന്നു. അവരുടെ നടുവിലാണ് ആ യജ്ഞം നടന്നത്.’ ഹിമവാൻ പാർവതിയുടെ പിതാവാണ്; അതിനാൽ ശങ്കരന്റെ ശ്വശുരൻ എന്നു നിർദേശിച്ചു. വടക്ക് ഹിമാലയം, തെക്ക് വിന്ധ്യൻ — അവയ്ക്കിടയിലെ ദേശമാണ് ആര്യാവർത്തം; അവിടെയാണ് ശ്രൗതകർമങ്ങൾ പ്രശസ്തം എന്നതാണ് ശാസ്ത്രമര്യാദ. ‘പരസ്പരം നോക്കിനിൽക്കുന്നു’ എന്ന വർണനയാൽ കവി മധ്യദേശത്തിന്റെ വിശാലതയും തുറസ്സും സൂചിപ്പിക്കുന്നു — അവയ്ക്കിടയിൽ കാഴ്ച മറയ്ക്കുന്ന അത്ര ഉയരമുള്ള മറ്റൊരു പർവതവുമില്ല.

‘നരവ്യാഘ്രാ, ആ ദേശം യജ്ഞകർമത്തിനു പ്രശസ്തമാണ്. കാകുത്സ്ഥാ, ആ കുതിരയുടെ സഞ്ചാരരക്ഷ ദൃഢധന്വാവും മഹാരഥനുമായ അംശുമാൻ സഗരന്റെ ഇച്ഛയനുസരിച്ചു നിർവഹിച്ചു.’ അശ്വമേധത്തിൽ വിട്ടയച്ച കുതിര ഒരു വർഷം ഇഷ്ടംപോലെ സഞ്ചരിക്കുന്നു; അതിനെ കാക്കാൻ ശൂരന്മാർ പിന്തുടരുന്നു — അതാണ് ‘അശ്വചര്യ’. അംശുമാൻ അസമഞ്ജന്റെ പുത്രനും സഗരന്റെ പൗത്രനുമാണ്. പിന്നെ ഒരു പർവദിവസം യജമാനനായ സഗരന്റെ ആ യജ്ഞത്തിൽനിന്ന് വാസവനായ ഇന്ദ്രൻ രാക്ഷസരൂപം കൈക്കൊണ്ട് യജ്ഞാശ്വത്തെ അപഹരിച്ചു. ഇന്ദ്രൻ സ്വയം യജ്ഞഭാഗഭോക്താവാണ്; എന്നിട്ടും അവൻതന്നെ വിഘ്നമുണ്ടാക്കുന്നു — മഹായജ്ഞത്തിന്റെ ഫലത്താൽ സ്വന്തം പദവി നഷ്ടപ്പെടുമോ എന്ന ഭയമാണ് ഇവിടെ കാരണം. രാക്ഷസരൂപം ധരിക്കുന്നത് കപടത്തിന്റെ സൂചകമാണ്; ദേവരാജൻപോലും സ്വാർഥത്തിൽ ഏർപ്പെടുമ്പോൾ അസുരവൃത്തി ആശ്രയിക്കുന്നു.

മഹാത്മാവിന്റെ ആ കുതിര അപഹരിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ എല്ലാ ഉപാധ്യായഗണങ്ങളും യജമാനനോടു പറഞ്ഞു: ‘ഈ പർവദിവസം യജ്ഞാശ്വം വേഗത്തിൽ കൊണ്ടുപോകപ്പെടുന്നു. കാകുത്സ്ഥാ, അപഹർത്താവിനെ കൊല്ലുക; കുതിരയെ തിരികെ കൊണ്ടുവരിക. ഇത് യജ്ഞത്തിൽ ഒരു ഛിദ്രമാകുന്നു; അതു നമുക്കെല്ലാവർക്കും അമംഗളത്തിനാണ്. രാജാവേ, ഈ യജ്ഞം ഛിദ്രരഹിതമാകുംവിധം അതു ചെയ്താലും.’ ‘ഛിദ്രം’ എന്നത് യജ്ഞത്തിന്റെ ന്യൂനതയാണ്; ന്യൂനതയുള്ളിടത്ത് അനിഷ്ടം പ്രവേശിക്കുന്നു എന്നതാണ് ശ്രൗതമര്യാദ. ഋത്വിക്കുകൾ ശാപം നൽകുന്നില്ല, സ്വയം യുദ്ധം ചെയ്യുന്നുമില്ല; യജമാനനെത്തന്നെ പ്രതിവിധിക്കു പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു; കാരണം യജ്ഞരക്ഷണം യജമാനന്റെ ഭാരമാണ്. ‘എല്ലാവർക്കും അമംഗളത്തിന്’ എന്ന പദത്താൽ സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു — യജ്ഞഭംഗം ഒരു രാജാവിന്റെ മാത്രം നഷ്ടമല്ല, എല്ലാ ലോകങ്ങളുടെയും അനിഷ്ടമാണ്.

ഉപാധ്യായരുടെ വാക്കു കേട്ട് ആ സദസ്സിലിരുന്ന സഗരരാജാവ് അറുപതിനായിരം പുത്രന്മാരോട് ഈ വാക്കു പറഞ്ഞു: ‘പുരുഷശ്രേഷ്ഠരായ പുത്രന്മാരേ, രാക്ഷസരുടെ ഗതി ഇവിടെ ഞാൻ കാണുന്നില്ല; മന്ത്രപൂതരായ മഹാഭാഗന്മാരാൽ ഈ മഹായജ്ഞം നടത്തപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ പോകുവിൻ, അന്വേഷിക്കുവിൻ; മക്കളേ, നിങ്ങൾക്കു മംഗളം. സമുദ്രമാലിനിയായ ഭൂമി മുഴുവൻ ചുറ്റിനടക്കുവിൻ; ഓരോരുത്തരും ഓരോ യോജന വിസ്താരം ഏറ്റെടുക്കുവിൻ.’ ‘സമുദ്രമാലിനി’ എന്ന പദത്താൽ പൗരാണികമായ ഭൂസ്വരൂപം സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു — ഭൂമി സമുദ്രത്താൽ ഒരു മാലകൊണ്ടെന്നപോലെ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. യോജന പ്രാചീനമായ ഒരു ദൂരമാനമാണ് (ഏകദേശം നാലു ക്രോശം); ഓരോ പുത്രനും ഓരോ യോജന വിഭജിച്ചെടുത്ത് കുഴിക്കും എന്നതാണ് ക്രമീകരണം. അറുപതിനായിരം പുത്രന്മാരാൽ ഇങ്ങനെ ഭൂമി മുഴുവൻ വിഭജിക്കപ്പെടുന്നു — ഈ സംഖ്യ ആധിക്യത്തിന്റെയും ബലത്തിന്റെ അപരിമിതത്വത്തിന്റെയും സൂചകമാണ്.

‘കുതിരയെ കാണുന്നതുവരെ എന്റെ ആജ്ഞയാൽ ആ അശ്വാപഹർത്താവിനെത്തന്നെ തേടിക്കൊണ്ട് ഭൂമി കുഴിക്കുവിൻ. ഞാനോ ദീക്ഷിതനാണ്; പൗത്രനോടും ഉപാധ്യായഗണത്തോടുമൊപ്പം കുതിരയെ കാണുന്നതുവരെ ഇവിടെത്തന്നെ നിൽക്കും; നിങ്ങൾക്കു മംഗളം.’ ദീക്ഷിതന് യജ്ഞവേദി വിട്ടുപോകാൻ അധികാരമില്ല — ഇതാണ് ദീക്ഷയുടെ മര്യാദ; അതിനാൽ സഗരൻ സ്വയം പോകുന്നില്ല. ഇവിടെത്തന്നെയാണ് കഥയുടെ വിത്ത് — പിതാവ് നിൽക്കുന്നു, പുത്രന്മാർ പുറപ്പെടുന്നു, അംശുമാൻ പിതാമഹനോടൊപ്പം ശേഷിക്കുന്നു; അതിനാലാണ് അവൻ പിന്നീട് കുലത്തിന്റെ ശേഷിപ്പും രക്ഷകനുമാകുന്നത്. വേദിയുടെ അരികിൽ നിൽക്കുന്നവൻ ശേഷിക്കുന്നു, ദൂരേക്കു പായുന്നവർ നശിക്കുന്നു — ഇതു പിന്നീട് വ്യക്തമാകും.

മഹാബലരായ ആ രാജകുമാരന്മാരെല്ലാം ആഹ്ലാദിച്ച മനസ്സോടെ, പിതാവിന്റെ വാക്കിനാൽ നിയന്ത്രിതരായി ഭൂതലത്തിലേക്കു പോയി. ഭൂമി മുഴുവൻ ചുറ്റിയിട്ടും ആ കുതിരയെ കാണാതെ, പുരുഷവ്യാഘ്രന്മാരായ അവർ ഓരോരുത്തരും ഓരോ യോജന നീളവും വീതിയുമുള്ള ഭൂതലം വജ്രസ്പർശംപോലുള്ള കൈകളാൽ പിളർന്നു. ഇടിവാളുപോലുള്ള ശൂലങ്ങളാലും അതിദാരുണമായ കലപ്പകളാലും പിളർക്കപ്പെട്ട ഭൂമി നിലവിളിച്ചു. ‘വചനയന്ത്രിതാഃ’ (വാക്കിനാൽ നിയന്ത്രിതർ) എന്ന പദം മർമസ്പർശിയാണ് — പിതാവിന്റെ ആജ്ഞതന്നെയാണ് അവരുടെ ബന്ധനം; അതുതന്നെ അവരെ അനർഥത്തിൽ നിയോഗിക്കുന്നു. ആയുധങ്ങളും കൃഷിയുപകരണങ്ങളാണ് — കലപ്പയാൽ ഭൂമി വയലെന്നപോലെ ഉഴുതുമറിക്കപ്പെടുന്നു; എന്നാൽ ഫലം വിളവല്ല, ഹിംസയാണ്. ‘നനാദ’ (നിലവിളിച്ചു) എന്ന ക്രിയാപദത്താൽ ഭൂമി ചേതനയുള്ളവളെപ്പോലെ വർണിക്കപ്പെടുന്നു; അവൾ മാതാവ്, അവർ പുത്രന്മാർ — എന്നിട്ടും അവൾതന്നെ അവരാൽ പിളർക്കപ്പെടുന്നു.

വധിക്കപ്പെടുന്ന നാഗങ്ങളുടെയും അസുരന്മാരുടെയും രാക്ഷസരുടെയും മറ്റു ജീവികളുടെയും അസഹ്യമായ നിലവിളി ഉയർന്നു. അനുപമമായ രസാതലംവരെ അവർ അറുപതിനായിരം യോജന ഭൂമി പിളർന്നു. ഇങ്ങനെ പർവതങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ജംബുദ്വീപം കുഴിച്ചുകൊണ്ട് ആ രാജകുമാരന്മാർ എല്ലായിടത്തും ചുറ്റിനടന്നു. ഇവിടെ പൗരാണികമായ ലോകരചന അറിയണം — ഭൂപ്രതലത്തിനു താഴെ അതലം, വിതലം തുടങ്ങിയ ഏഴു പാതാളങ്ങൾ; അവയിൽ നാഗങ്ങളും അസുരന്മാരും ദാനവന്മാരും വസിക്കുന്നു; ഭൂമിയുടെ അടിഭാഗം ശൂന്യമല്ല, ജീവനുള്ളതാണ്. നടുവിൽ പർവതങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ജംബുദ്വീപം. മനുഷ്യർ ‘മണ്ണു മാത്രം’ എന്നു കരുതുന്നത് മറ്റുള്ളവരുടെ വീടാണ്; അതിനാൽ അശ്വാന്വേഷണംതന്നെ ഭൂതഹിംസയായിത്തീർന്നു. മാത്രമല്ല, ഈ ഭൂമിയെ ദിക്കുകളിൽ ദിഗ്ഗജങ്ങൾ താങ്ങുന്നു എന്നതു പുരാണസമ്മതമാണ്; അവയുടെ ദർശനം അടുത്ത സർഗങ്ങളിൽ വരും. ഇങ്ങനെ ആജ്ഞാപാലനമായി ആരംഭിച്ചത് ലോകോപദ്രവത്തിൽ പരിണമിച്ചു.

പിന്നെ ഗന്ധർവന്മാരോടും അസുരന്മാരോടും നാഗങ്ങളോടുമൊപ്പം എല്ലാ ദേവന്മാരും പരിഭ്രാന്തമനസ്കരായി പിതാമഹനെ സമീപിച്ചു. അവർ മഹാത്മാവിനെ പ്രസാദിപ്പിച്ച്, വിഷണ്ണമുഖരും അത്യന്തം ഭയചകിതരുമായി പിതാമഹനോട് ഈ വാക്കു പറഞ്ഞു. ഇവിടെ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടത് — സാധാരണ പരസ്പരവിരോധികളായ ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും നാഗങ്ങളും ഗന്ധർവന്മാരും എല്ലാവരും ഒരുമിച്ചു വന്നു; ലോകത്തിന്റെ ആധാരംതന്നെ പിളർക്കപ്പെടുമ്പോൾ വൈരം ഗൗണമാകുന്നു. ബ്രഹ്മാവ് ‘പിതാമഹൻ’ ആണ് — എല്ലാ പ്രജകളുടെയും മുതുമുത്തച്ഛൻ; അതിനാൽ എല്ലാവരും അദ്ദേഹത്തെത്തന്നെ ശരണം പ്രാപിക്കുന്നു. ‘പ്രസാദ്യ’ (പ്രസാദിപ്പിച്ച്) എന്ന പദം മര്യാദയെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു — ആദ്യം പ്രസാദിപ്പിക്കൽ, പിന്നെ നിവേദനം; ആർത്തരായിട്ടും വിധി ഉപേക്ഷിക്കുന്നില്ല.

‘ഭഗവാനേ, സഗരപുത്രന്മാരാൽ ഭൂമി മുഴുവൻ കുഴിക്കപ്പെടുന്നു; അനേകം മഹാത്മാക്കളും ജലചരങ്ങളും വധിക്കപ്പെടുന്നു. ‘ഇവനാണ് ഞങ്ങളുടെ യജ്ഞം അപഹരിച്ചവൻ, ഇവനാലാണ് കുതിര കൊണ്ടുപോകപ്പെട്ടത്’ എന്നു പറഞ്ഞുകൊണ്ട് ആ സഗരപുത്രന്മാർ എല്ലാ ജീവികളെയും ഹിംസിക്കുന്നു.’ ദേവന്മാരുടെ നിവേദനത്തിൽ രണ്ടു ദോഷങ്ങൾ പറയുന്നു — നിരപരാധികളുടെ വധം, മിഥ്യാസംശയത്താൽ എല്ലാവരെയും കുറ്റപ്പെടുത്തൽ. പുത്രന്മാർ ആരെയെല്ലാം കാണുന്നുവോ അവരെയെല്ലാം കള്ളനായി കരുതുന്നു; ഇതാണ് സംയമമില്ലാത്ത ബലത്തിന്റെ രീതി. സർഗം ഇവിടെ നിൽക്കുന്നു; ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഉത്തരവും കപിലന്റെ പ്രഭാവവും അടുത്ത സർഗത്തിൽ കേൾക്കാം. പിതാവ് സ്വയം വേദിയിൽ നിൽക്കുന്നു, പുത്രന്മാർ ഭൂമിയെ പിളർക്കുന്നു — ഇങ്ങനെ സഗരവംശത്തിന്റെ മഹാവിപത്ത് ആരംഭിക്കുന്നു.

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये बालकाण्डे एकोनचत्वारिंशः सर्गः॥ ३९॥

തെറ്റ് അറിയിക്കുക

മൂലശ്ലോകങ്ങളോടും പദവിവരണത്തോടും കൂടി വായിക്കുക