॥वाल्मीकिरामायणम् ആരണ്യകാണ്ഡം · 49-ാം സർഗ്ഗം

ആരണ്യകാണ്ഡം

സർഗ്ഗം

രാവണന്റെ സ്വരൂപപ്രകടനവും സീതാപഹരണവും

രാവണന്റെ ആത്മപ്രശംസ, സൗമ്യവേഷം ഉപേക്ഷിച്ച് രാക്ഷസരൂപം പ്രകടിപ്പിക്കൽ, സീതയെ ബലാൽ പിടിക്കൽ, ആകാശമാർഗമായുള്ള അപഹരണം, അവളുടെ വിലാപം, ജടായുവിനെ കാണൽ

കഴിഞ്ഞ സർഗത്തിൽ സീത ധർമംകൊണ്ട് രാവണനെ ശകാരിച്ചു — ‘ഞാൻ രാമന്റെ പത്നിയാണ്, മറ്റൊരാളെ ഞാൻ കാമിക്കുന്നില്ല’ എന്ന്. അവളുടെ ആ വാക്കു കേട്ട് പ്രതാപവാനായ ദശഗ്രീവൻ കൈയിൽ കൈകൊട്ടി തന്റെ ശരീരം വലുതാക്കി — കോപത്തിന്റെ ആദ്യത്തെ അടയാളം ഇതാണ്. വാക്കുകളിൽ സമർഥനായ അവൻ വീണ്ടും മൈഥിലിയോടു പറഞ്ഞു — ‘ഭ്രാന്തുപിടിച്ച നീ എന്റെ വീര്യവും പരാക്രമവും കേട്ടിട്ടില്ലെന്നു ഞാൻ കരുതുന്നു.’ പിന്നെ ആത്മപ്രശംസ ആരംഭിക്കുന്നു — ‘ആകാശത്തിൽ നിന്നുകൊണ്ട് കൈകൾകൊണ്ട് ഭൂമിയെ ഉയർത്താൻ എനിക്കു കഴിയും, സമുദ്രം കുടിച്ചുവറ്റിക്കാൻ കഴിയും, യുദ്ധത്തിൽ നിന്ന് മൃത്യുവിനെപ്പോലും കൊല്ലാൻ കഴിയും, തീക്ഷ്ണബാണങ്ങൾകൊണ്ട് സൂര്യനെ പിളർക്കാൻ കഴിയും, ഭൂതലം പിളർക്കാൻ കഴിയും. ഹേ ഭ്രാന്തീ, ഇഷ്ടരൂപം ധരിക്കുന്ന എന്നെ നോക്കൂ.’ ഇവിടെ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതാണ് — മുൻപ് പരിവ്രാജകവേഷത്തിൽ ശാന്തവാക്കുകൾ പറഞ്ഞവൻ ഇപ്പോൾ ബലപ്രദർശനത്തെത്തന്നെ ശരണം പ്രാപിക്കുന്നു. ധർമവാക്കുകളാൽ പരാജിതനായ കാമി ബലത്തെത്തന്നെ പ്രമാണമായി കരുതുന്നു എന്ന് കവി സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ‘ഉന്മത്തയാ’ (ഭ്രാന്തുപിടിച്ചവളാൽ) എന്ന പദംകൊണ്ട് അവൻ സീതയുടെ ധർമനിഷ്ഠയെത്തന്നെ ഉന്മാദമെന്നു പറയുന്നു — ദോഷദൃഷ്ടിയുടെ വിപര്യാസമാണിത്. ‘കൈയിൽ കൈകൊട്ടി’ എന്ന ക്രിയ ലോകത്തിലും കോപത്തിന്റെയും വെല്ലുവിളിയുടെയും അടയാളമാണ്; അതിനുശേഷമുള്ള ശരീരവർധനം രണ്ടാമത്തെ അടയാളം. ‘ഉദ്വഹേയം’, ‘ആപിബേയം’, ‘ഹന്യാം’, ‘തുദ്യാം’, ‘വിഭിന്ദ്യാം’ എന്ന അഞ്ചു വിധിലിങ്രൂപങ്ങൾ ഒരുമിച്ചു കോർത്തിരിക്കുന്നു — സാധ്യത മാത്രമാണ് വർണിക്കപ്പെടുന്നത്, ചെയ്ത കർമമല്ല; അതിനാൽ ഈ ആത്മപ്രശംസ കല്പനമാത്രമാണെന്ന് സൂക്ഷ്മദൃഷ്ടിയിൽ അറിയാം. ഭൂമി, സമുദ്രം, മൃത്യു, സൂര്യൻ, ഭൂതലം എന്ന അഞ്ചു മഹദ്‌വസ്തുക്കൾ ഉപമാനങ്ങളായി എടുത്തിരിക്കുന്നു — വസ്തു എത്ര വലുതോ ആത്മപ്രശംസയും അത്ര വലുത്.

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ രാവണന്റെ കണ്ണുകൾ അഗ്നിജ്വാലപോലെ പ്രകാശിക്കുന്നവയും മഞ്ഞച്ച അരികുകളുള്ളവയും ചുവന്നവയുമായി — കോപം ആദ്യം കണ്ണുകളിലാണ് തെളിയുന്നത്. ഉടൻതന്നെ സൗമ്യരൂപം ഉപേക്ഷിച്ച് അവൻ തീക്ഷ്ണവും കാലനെപ്പോലെ തോന്നിക്കുന്നതുമായ സ്വന്തം രൂപം കൈക്കൊണ്ടു. ചുവന്ന കണ്ണുകളോടെ, ഉരുക്കിയ സ്വർണത്തിന്റെ ആഭരണങ്ങളണിഞ്ഞ്, മഹാക്രോധത്താൽ ആവിഷ്ടനായി, കാർമേഘംപോലെ കറുത്ത്, പത്തു മുഖങ്ങളോടും ഇരുപതു കൈകളോടും കൂടി — അങ്ങനെ ആ രാത്രിഞ്ചരൻ ആയിത്തീർന്നു. പരിവ്രാജകവേഷമാകുന്ന കപടം ഉപേക്ഷിച്ച് മഹാകായനായ രാക്ഷസാധിപൻ സ്വന്തം രൂപം പ്രാപിച്ചു. ചുവന്ന വസ്ത്രം ധരിച്ച് സ്ത്രീരത്നമായ മൈഥിലിയെ നോക്കി അവൻ നിന്നു. ഇവിടെ വർണനയുടെ ക്രമം മനനം ചെയ്യേണ്ടതാണ് — ആദ്യം കണ്ണുകൾ, പിന്നെ രൂപം, പിന്നെ ആഭരണങ്ങൾ, ഒടുവിൽ പത്തു മുഖങ്ങളും ഇരുപതു കൈകളും. കപടവേഷത്തിന്റെ ഉപേക്ഷണംതന്നെയാണ് ഈ സർഗത്തിന്റെ കേന്ദ്രം; വഞ്ചനകൊണ്ടു കാര്യം നടക്കുന്നിടത്തോളം കപടം, അതിനുശേഷം ബലാത്കാരം — ഇതാണ് രാക്ഷസനീതി. ‘ഉരുക്കിയ സ്വർണാഭരണങ്ങൾ’ ശോഭയെയും ‘കാർമേഘംപോലെ’ ഭയങ്കരതയെയും കാണിക്കുന്നു — ഇവ രണ്ടും ഒരുമിച്ച് എന്നതാണ് രാവണന്റെ സ്വഭാവംതന്നെ. ‘സദ്യഃ’ (ഉടൻ) എന്ന പദം പ്രധാനമാണ് — ക്ഷണമാത്രംകൊണ്ടുള്ള വേഷമാറ്റം, ഇഷ്ടരൂപധാരിത്വത്തിന്റെ പ്രത്യക്ഷപ്രമാണം. നാലാം ശ്ലോകത്തിൽ അവൻ ‘ഇഷ്ടരൂപം ധരിക്കുന്ന എന്നെ നോക്കൂ’ എന്നു പറഞ്ഞതുതന്നെ ഇവിടെ പ്രവൃത്തിയിലൂടെ കാണിക്കപ്പെടുന്നു. ‘സ്ത്രീരത്നം’ എന്ന പദംകൊണ്ട് രാവണന്റെ ദൃഷ്ടി സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു — അവന്റെ കണ്ണിൽ സീത ഒരു രത്നം മാത്രം, അപഹരിക്കേണ്ട വസ്തു, പൂജ്യയായ സാധ്വിയല്ല. ഇതിലൂടെ തുടർന്നുള്ള ശ്ലോകങ്ങളിലെ പ്രലോഭനവാക്കുകൾക്കു ഭൂമിക ഒരുങ്ങുന്നു. പത്തു മുഖങ്ങളും ഇരുപതു കൈകളും എന്ന എണ്ണവും അർഥപൂർണമാണ് — ഒരേ പുരുഷൻ പത്തുവിധത്തിൽ ഭിന്നചിത്തനാണ് എന്ന് വ്യാഖ്യാതാക്കൾ വിശദീകരിക്കുന്നു.

കറുത്ത കേശാഗ്രങ്ങളുള്ളവളും സൂര്യപ്രഭപോലെ ശോഭിക്കുന്നവളും വസ്ത്രാഭരണങ്ങളണിഞ്ഞവളുമായ മൈഥിലിയെ കണ്ട് രാവണൻ പറഞ്ഞു — ‘മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും പ്രസിദ്ധനായ ഭർത്താവിനെ നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ എന്നെ ആശ്രയിക്കൂ, ഹേ വരാരോഹേ; ഞാൻ നിനക്കു യോജിച്ച ഭർത്താവാണ്. ഏറെക്കാലം എന്നെ ഭജിക്കൂ; ഞാൻ ശ്ലാഘ്യനാണ്; ഒരിക്കലും നിനക്ക് അപ്രിയം ചെയ്യുകയില്ല. മനുഷ്യനിലുള്ള നിന്റെ ഭാവം ഉപേക്ഷിക്കൂ, എന്നിൽ ഭാവം ഉറപ്പിക്കൂ.’ പിന്നെ അവൻ രാമനിന്ദ ആരംഭിക്കുന്നു — ‘രാജ്യത്തിൽനിന്നു ഭ്രഷ്ടനും ലക്ഷ്യം നേടാത്തവനും പരിമിതായുസ്സുമായ രാമനിൽ ഏതു ഗുണങ്ങൾകൊണ്ടാണ് നീ അനുരക്തയായിരിക്കുന്നത്, ഹേ പണ്ഡിതയെന്നു ഭാവിക്കുന്ന മൂഢേ? ഒരു സ്ത്രീയുടെ വാക്കുകേട്ട് രാജ്യവും സുഹൃജ്ജനങ്ങളും ഉപേക്ഷിച്ച് ഹിംസ്രജന്തുക്കൾ വിഹരിക്കുന്ന വനത്തിൽ വസിക്കുന്നവൻ ദുർമതിയാണ്.’ ഇവിടെ രാവണന്റെ യുക്തി കേവലം ലൗകികമാണ് — ഐശ്വര്യം, യശസ്സ്, ദീർഘായുസ്സ് — ഇവ മാത്രമാണ് ഭർത്താവിന്റെ ഗുണങ്ങൾ എന്ന് അവൻ കരുതുന്നു; രാമന്റെ ധർമനിഷ്ഠയാകട്ടെ അവന്റെ കണ്ണിൽ മൗഢ്യമാണ്. ‘പണ്ഡിതമാനിനീ’ (പണ്ഡിതയെന്നു ഭാവിക്കുന്നവളേ) എന്ന സംബോധനകൊണ്ട് അവൻ സീതയുടെ വിവേകത്തെത്തന്നെ പരിഹസിക്കുന്നു. ധർമദൃഷ്ടിയും അർഥദൃഷ്ടിയും എന്ന രണ്ടു മാർഗങ്ങളുടെ വിരോധം ഇവിടെ വ്യക്തമാണ്. ‘മനുഷ്യനിലുള്ള ഭാവം ഉപേക്ഷിക്കൂ’ എന്ന വാക്കിലൂടെ അവൻ മനുഷ്യത്വത്തെത്തന്നെ താഴ്ന്നതായും രാക്ഷസൈശ്വര്യത്തെ ശ്രേഷ്ഠമായും കരുതുന്നു. എന്നാൽ സീതയ്ക്ക് മനുഷ്യഭാവംതന്നെയാണ് ധർമം. ‘പരിമിതായുസ്സ്’ എന്ന വിശേഷണംകൊണ്ട് അവൻ രാമന്റെ മർത്ത്യത്വം ഓർമിപ്പിക്കുന്നു, വരബലംകൊണ്ടുള്ള തന്റെ ദീർഘായുസ്സു സൂചിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ‘സ്ത്രീയുടെ വാക്കുകേട്ട്’ എന്ന നിന്ദയിൽ, സ്വയം സ്ത്രീകാമത്താൽ പ്രേരിതനായിരിക്കെ മറ്റൊരാളെ സ്ത്രീവശനെന്നു പറയുന്നു — ഇതൊരു വലിയ വൈരുധ്യമാണ്; ഈ വിഡംബനം കവി ഉദ്ദേശിച്ചതുതന്നെ.

പ്രിയവാക്കുകൾക്ക് അർഹയും പ്രിയം പറയുന്നവളുമായ മൈഥിലിയോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, അതിദുഷ്ടാത്മാവും കാമമോഹിതനുമായ രാക്ഷസൻ അടുത്തുചെന്ന് സീതയെ പിടിച്ചു — ആകാശത്തിൽ ബുധൻ രോഹിണിയെയെന്നപോലെ. ഇടതുകൈകൊണ്ട് മുടിയിലും വലതുകൈകൊണ്ട് തുടകളിലും — അങ്ങനെ അവൻ അവളെ പിടിച്ചെടുത്തു. പർവതശിഖരംപോലെയുള്ളവനും മൂർച്ചയേറിയ ദംഷ്ട്രകളുള്ളവനും മഹാബാഹുവും മൃത്യുസമാനനുമായ അവനെ കണ്ട് വനദേവതകൾ ഭയാർത്തരായി ഓടിപ്പോയി. അപ്പോൾ മായാമയവും കഴുതകളെ പൂട്ടിയതും കർക്കശശബ്ദമുള്ളതും സ്വർണാംഗങ്ങളുള്ളതുമായ രാവണന്റെ മഹാരഥം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. പരുഷവാക്കുകളാൽ അവളെ ഭർത്സിച്ച്, ഉച്ചസ്വരമുള്ള അവൻ വൈദേഹിയെ മടിയിലെടുത്ത് രഥത്തിൽ കയറ്റി. പിടിക്കപ്പെട്ട ആ യശസ്വിനി ദൂരെപ്പോയ ഭർത്താവിനെ ഉദ്ദേശിച്ച് ‘രാമാ!’ എന്ന് ഉറക്കെ നിലവിളിച്ചു. ഇഷ്ടമില്ലാത്തവളും നാഗരാജവധുവിനെപ്പോലെ പിടയുന്നവളുമായ അവളെ എടുത്ത് കാമാർത്തനായ അവൻ മുകളിലേക്കു കുതിച്ചു. ഇവിടെ ഉപമ മനനം ചെയ്യേണ്ടതാണ് — ഗ്രഹം പിടിച്ച രോഹിണി, ഗരുഡൻ പിടിച്ച നാഗവധു — രണ്ട് ഉപമാനങ്ങളിലും ബലവാനും ദുർബലയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധംതന്നെ സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. വനദേവതകളുടെ പലായനത്തിലൂടെ രാവണന്റെ ഭയങ്കരത പരോക്ഷമായി വർണിക്കപ്പെടുന്നു. ‘പ്രിയാർഹ’ (പ്രിയത്തിന് അർഹയായവൾ) എന്ന വിശേഷണം കരുണരസത്തിന്റെ ബീജമാണ് — പ്രിയവാക്കുകൾ മാത്രം അർഹിക്കുന്നവൾ പരുഷവാക്കുകളാൽ ഭർത്സിക്കപ്പെടുന്നു. മുടി പിടിക്കലും തുട പിടിക്കലും — ഈ രണ്ടു സ്പർശങ്ങളും ശാസ്ത്രത്തിൽ പരദാരധർഷണത്തിന്റെ പരമപാപമായി എണ്ണപ്പെടുന്നു. കഴുതകളെ പൂട്ടിയ രഥം എന്ന വിശേഷണം അപശകുനസൂചകമാണ് — കുതിരകളല്ല, കഴുതകളെ പൂട്ടിയ രഥം; ‘കർക്കശശബ്ദമുള്ളത്’ എന്ന അതിന്റെ സ്വരവും അമംഗളമാണ്. ഇതിലൂടെ രാവണന്റെ വിനാശം ഇവിടെത്തന്നെ സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. ‘ആകാശത്തിൽ ബുധൻ രോഹിണിയെയെന്നപോലെ’ എന്ന ഉപമയിൽ ഗ്രഹനക്ഷത്രങ്ങളുടെ ബന്ധമുണ്ട്; വ്യാഖ്യാനങ്ങളിൽ പറയുന്നു — ബുധൻ രോഹിണിയെ സ്പർശിക്കുമ്പോൾ അപശകുനം ഉണ്ടാകുന്നതുപോലെ, രാവണന്റെ സ്പർശം ലോകത്തിന്റെ അനർഥത്തിനുള്ളതാണ്.

രാക്ഷസേന്ദ്രനാൽ ആകാശമാർഗമായി കൊണ്ടുപോകപ്പെടുന്ന അവൾ, മത്തയെപ്പോലെ, ഭ്രാന്തചിത്തയായി, ആതുരയെപ്പോലെ ഉറക്കെ നിലവിളിച്ചു. ‘ഹേ ലക്ഷ്മണാ, മഹാബാഹോ, ഗുരുജനങ്ങളുടെ മനസ്സിനെ പ്രസാദിപ്പിക്കുന്നവനേ, ഇഷ്ടരൂപം ധരിക്കുന്ന രാക്ഷസൻ കൊണ്ടുപോകുന്ന എന്നെ നീ അറിയുന്നില്ലല്ലോ! ഹേ രാഘവാ, ധർമത്തിനുവേണ്ടി ജീവിതവും സുഖവും സമ്പത്തും ഉപേക്ഷിക്കുന്ന അങ്ങ് അധർമത്താൽ കൊണ്ടുപോകപ്പെടുന്ന എന്നെ കാണുന്നില്ലല്ലോ. പരന്തപാ, അവിനീതരെ ശിക്ഷിച്ചു നേർവഴിക്കാക്കുന്നവനല്ലേ അങ്ങ്; പിന്നെ ഇങ്ങനെയുള്ള പാപിയായ രാവണനെ എന്തുകൊണ്ടു ശിക്ഷിക്കുന്നില്ല?’ പിന്നെ അവൾതന്നെ സമാധാനം കണ്ടെത്തുന്നു — ‘ദുഷ്കർമത്തിന്റെ ഫലം ഉടൻ കാണപ്പെടുന്നില്ല; വിളകൾ പാകമാകുന്നതിലെന്നപോലെ ഇവിടെയും കാലം ഒരു ഘടകമാകുന്നു.’ പിന്നെ അവൾ രാവണനെ ശപിക്കുന്നു — ‘കാലത്താൽ ബുദ്ധി നശിച്ചവനായ നീ ഈ കർമം ചെയ്തു; രാമനിൽനിന്ന് ജീവിതം അവസാനിപ്പിക്കുന്ന ഘോരമായ വിപത്ത് നീ പ്രാപിക്കട്ടെ.’ ഇവിടെ സീതയുടെ ശോകം ക്രമമായി പരിണമിക്കുന്നു — ആദ്യം നിലവിളി, പിന്നെ ഉപാലംഭം, പിന്നെ ധർമവിചാരം, ഒടുവിൽ ശാപം. ‘കാലം ഒരു ഘടകമാകുന്നു’ എന്ന കൃഷിദൃഷ്ടാന്തത്തിലൂടെ അവൾ സ്വയംതന്നെ ഭർത്താക്കന്മാരുടെ വൈകലിനെ സമാധാനിപ്പിക്കുന്നു — ഭക്തിതന്നെ യുക്തിയെ ജനിപ്പിക്കുന്നു. ആദ്യം അവൾ ലക്ഷ്മണനെ വിളിക്കുന്നു, കാരണം അവനെയാണ് ആശ്രമത്തിൽ രക്ഷകനായി നിർത്തിയിരുന്നത്; പിന്നെ രാമനെ, കാരണം അദ്ദേഹമാണ് ഭർത്താവും ശരണവും. ‘വിനേതാസി’ (ശിക്ഷിക്കുന്നവനാണ്) എന്ന പദംകൊണ്ട് അവൾ രാമന്റെ രാജധർമംതന്നെ ഓർമിപ്പിക്കുന്നു — ദുഷ്ടനിഗ്രഹം രാജാവിന്റെ കർത്തവ്യമാണല്ലോ. ‘വിളകൾ പാകമാകുന്നതിലെന്നപോലെ’ എന്ന ഉപമയിലൂടെ അവൾ ഭർത്താവിന്റെ വൈകലിനെ സമാധാനിപ്പിക്കുക മാത്രമല്ല, രാവണന്റെ വിനാശം അവശ്യംഭാവിയാണെന്നും അതു കാലം മാത്രമേ കാത്തിരിക്കുന്നുള്ളൂ എന്നും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ‘ശാധി ഹി രാവണം’ (രാവണനെ ശിക്ഷിക്കൂ) എന്ന ആജ്ഞാർഥത്തിലൂടെ അവൾ ദൂരെയുള്ള ഭർത്താവിനെപ്പോലും ആജ്ഞാപിക്കുന്നതുപോലെ — വിരഹത്തിലും വിശ്വാസമാണ് വാക്കിനെ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നത്.

‘കഷ്ടം, ഇപ്പോൾ കൈകേയി ബന്ധുക്കളോടൊപ്പം ആഗ്രഹം നിറവേറിയവളായി — കാരണം ധർമം ആഗ്രഹിക്കുന്ന യശസ്വിയുടെ ധർമപത്നിയായ ഞാൻ അപഹരിക്കപ്പെടുന്നു.’ പിന്നെ അവൾ അചേതനങ്ങളെപ്പോലും വിളിച്ച് യാത്ര ചോദിക്കുന്നു — ‘ഹേ ജനസ്ഥാനമേ, ഹേ പൂത്തുനിൽക്കുന്ന കർണികാരങ്ങളേ, വേഗം രാമനോടു പറയുവിൻ — സീതയെ രാവണൻ അപഹരിക്കുന്നു എന്ന്. അരയന്നങ്ങളുടെയും സാരസങ്ങളുടെയും ശബ്ദം മുഴങ്ങുന്ന ഗോദാവരീ, നിനക്കു വന്ദനം; നീയും വേഗം രാമനോടു പറയൂ. വിവിധവൃക്ഷങ്ങളുള്ള ഈ വനത്തിലുള്ള ദേവതകളേ, നിങ്ങളെ ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു; ഞാൻ അപഹരിക്കപ്പെട്ടു എന്ന് ഭർത്താവിനോടു പറയുവിൻ. ഇവിടെയുള്ള വിവിധജീവികളേ, മൃഗപക്ഷിഗണങ്ങളേ — നിങ്ങളെയെല്ലാം ഞാൻ ശരണം പ്രാപിക്കുന്നു. “ഭർത്താവിനു പ്രാണനെക്കാളും പ്രിയപ്പെട്ട സീത നിസ്സഹായയായി അപഹരിക്കപ്പെട്ടു” എന്നു പറയുവിൻ. ഇതറിഞ്ഞാൽ മഹാബാഹുവും മഹാബലനുമായ രാമൻ പരലോകത്തുനിന്നുപോലും പരാക്രമം കാട്ടി എന്നെ തിരികെക്കൊണ്ടുവരും — വൈവസ്വതൻ (യമൻ) കൊണ്ടുപോയാൽപോലും.’ ഇവിടെ കരുണ പരമകാഷ്ഠയിലെത്തുന്നു — സഹായത്തിന് ഒരു മനുഷ്യനുമില്ലാത്തപ്പോൾ വൃക്ഷങ്ങളും നദികളും മൃഗങ്ങളും പക്ഷികളുംതന്നെ ദൂതന്മാരാകുന്നു. അവസാനവാക്യത്തിലാകട്ടെ സീതയുടെ അചഞ്ചലമായ വിശ്വാസം പ്രകാശിക്കുന്നു. ‘ആമന്ത്രയേ’ എന്ന ക്രിയ സംഭാഷണത്തിലും യാത്ര ചോദിക്കുന്നതിലും പ്രയോഗിക്കപ്പെടുന്നു — സീത ജനസ്ഥാനത്തുനിന്നു പുറപ്പെട്ടുകഴിഞ്ഞു എന്നും ധ്വനിക്കുന്നു. കർണികാരങ്ങൾ, ഗോദാവരി, വനദേവതകൾ, മൃഗപക്ഷികൾ എന്ന ക്രമത്തിൽ വൃക്ഷങ്ങൾ, നദി, ദേവതകൾ, ജീവികൾ — ജനസ്ഥാനത്തിന്റെ ജീവിതം മുഴുവനും ദൂതരായിരിക്കാൻ പ്രാർഥിക്കപ്പെടുന്നു. ‘വേഗം രാമനോടു പറയുവിൻ’ എന്ന പദങ്ങൾ രണ്ടുതവണ ആവർത്തിക്കപ്പെടുന്നു — ഒരു ധ്രുവപദംപോലെ; ആർത്തന്റെ വീണ്ടും വീണ്ടുമുള്ള ആവർത്തനം സ്വാഭാവികമാണെന്ന് ഇതിലൂടെ കാണിക്കുന്നു. ഒടുവിൽ ‘ആനേഷ്യതി’ (കൊണ്ടുവരും) എന്ന ഭാവികാലം — ഒരു സന്ദേഹവുമില്ല.

ഇങ്ങനെ കരുണമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു വിലപിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ അതിദുഃഖിതയും വിശാലാക്ഷിയുമായ അവൾ ഒരു വൃക്ഷത്തിലിരിക്കുന്ന കഴുകനെ കണ്ടു. അവനെ നോക്കി, രാവണന്റെ വശത്തായ ആ സുശ്രോണി ഭയാകുലയായി ദുഃഖംകൊണ്ടു തളർന്ന സ്വരത്തിൽ നിലവിളിച്ചു — ‘ഹേ ആര്യ ജടായോ, നോക്കൂ! പാപകർമിയായ ഈ രാക്ഷസേന്ദ്രൻ കരുണയില്ലാതെ, അനാഥയെപ്പോലെ എന്നെ കൊണ്ടുപോകുന്നു. എന്നാൽ ക്രൂരനായ ഈ നിശാചരനെ തടയാൻ അങ്ങേക്കു കഴിയില്ല — ഇവൻ ബലവാനും വിജയഗർവിതനും ആയുധധാരിയും ദുർമതിയുമാണ്. അതിനാൽ എന്റെ അപഹരണം രാമനോട് ഉള്ളതുപോലെ പറയൂ; ലക്ഷ്മണനോടും അതെല്ലാം ഒന്നും വിടാതെ അറിയിക്കണം.’ ഇവിടെ സീതയുടെ വിവേകം പ്രശംസനീയമാണ് — വൃദ്ധനായ കഴുകനെ അവൾ യുദ്ധത്തിനു പ്രേരിപ്പിക്കുന്നില്ല, ദൂതകർമത്തിനു മാത്രമാണ് നിയോഗിക്കുന്നത്; ശത്രുവിന്റെ ബലം അവൾതന്നെ അംഗീകരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. എന്നിട്ടും ജടായു യുദ്ധംതന്നെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു എന്ന് അടുത്ത സർഗത്തിൽ കാണാം. ‘അനാഥവത്’ (അനാഥയെപ്പോലെ) എന്ന പദത്തിലൂടെ, സനാഥയായിരുന്നിട്ടും ആ നിമിഷം അവൾ അനാഥയാണ് എന്ന കരുണ വ്യഞ്ജിക്കുന്നു; ഇതോടെ സർഗം സമാപിക്കുന്നു. ‘വനസ്പതിഗതം’ (വൃക്ഷത്തിലിരിക്കുന്ന) എന്ന പദത്തിലൂടെ ജടായുവിന്റെ സ്ഥാനം സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു — വൃദ്ധനായ അവൻ വൃക്ഷത്തിൽത്തന്നെ ഉറങ്ങുകയായിരുന്നു എന്ന് അടുത്ത സർഗത്തിൽ വ്യക്തമാകും. സീത അവനെ ‘ആര്യ’ എന്നു സംബോധന ചെയ്യുന്നു — പക്ഷിയെപ്പോലും ഗൗരവത്തോടെ, കാരണം അവൻ ദശരഥന്റെ സഖാവാണ്. ‘അകരുണം’ (കരുണയില്ലാതെ) എന്ന ക്രിയാവിശേഷണത്തിലൂടെ അപഹരണത്തിന്റെ നിർദയത സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. അവസാനത്തെ രണ്ടു ശ്ലോകങ്ങൾ ദൂതനിർദേശരൂപമാണ് — ഇവതന്നെയാണ് അടുത്ത രണ്ടു സർഗങ്ങളുടെ ബീജം; കാരണം ജടായു ആദ്യം വാക്കുകൊണ്ടും പിന്നെ യുദ്ധംകൊണ്ടും രാവണനെ തടയുന്നു. ‘യഥാതത്ത്വം’ (ഉള്ളതുപോലെ) എന്ന പദത്തിലൂടെ അവൾ അലങ്കാരമില്ലാതെ കണ്ടതുപോലെയുള്ള അറിയിപ്പുമാത്രം അപേക്ഷിക്കുന്നു.

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्येऽरण्यकाण्डे एकोनपञ्चाशः सर्गः॥ ४९॥

തെറ്റ് അറിയിക്കുക

മൂലശ്ലോകങ്ങളോടും പദവിവരണത്തോടും കൂടി വായിക്കുക