സർഗ്ഗം
മാരീചൻ തന്റെ പൂർവവൃത്താന്തം പറയുന്നു
വിശ്വാമിത്രന്റെ യാഗരക്ഷയിൽ ബാലനായ രാമന്റെ പരാക്രമം, മാരീചൻ സമുദ്രത്തിൽ വീഴുന്നത്, ലങ്കാനാശത്തിന്റെ പ്രവചനം
നേരിട്ടുള്ള ഉദാഹരണത്തിലൂടെ രാവണനു ബോധ്യപ്പെടാനായി മാരീചൻ തന്റെ പൂർവവൃത്താന്തം പറയാൻ തുടങ്ങുന്നു. ഒരിക്കൽ ഞാൻ വീര്യമദത്തോടെ ഈ ഭൂമിയിൽ ചുറ്റിനടക്കുകയായിരുന്നു; ആയിരം ആനകളുടെ ബലം ധരിച്ച് പർവതംപോലെയായിരുന്നു ഞാൻ. കരിമേഘംപോലുള്ള ശരീരം, കാതുകളിൽ ഉരുക്കിയ സ്വർണംകൊണ്ടുള്ള കുണ്ഡലങ്ങൾ, തലയിൽ കിരീടം, കയ്യിൽ പരിഘം; ലോകത്തിനു ഭയം ജനിപ്പിച്ചുകൊണ്ടും ഋഷിമാരുടെ മാംസം ഭക്ഷിച്ചുകൊണ്ടും ഞാൻ ദണ്ഡകാരണ്യത്തിൽ സഞ്ചരിച്ചിരുന്നു. അതിൽ മദിച്ച് ഞാൻ മുനിമാരുടെ യാഗങ്ങൾ മുടക്കിയിരുന്നു. അപ്പോൾ എന്നാൽ പീഡിതനായ ധർമാത്മാവായ മഹാമുനി വിശ്വാമിത്രൻ സ്വയംതന്നെ ദശരഥരാജാവിന്റെ അടുത്തുചെന്ന് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: ‘പർവകാലത്ത് ഏകാഗ്രനായ ഈ രാമൻ എന്നെ രക്ഷിക്കട്ടെ; നരേശ്വരാ, മാരീചനിൽനിന്ന് എനിക്കു ഘോരമായ ഭയം ഉണ്ടായിരിക്കുന്നു.’ മുനിയുടെ ഈ വാക്കു കേട്ട് ധർമാത്മാവായ ദശരഥരാജാവ് അപ്പോൾ മറുപടി പറയാൻ ഒരുങ്ങി. ഇങ്ങനെ മാരീചന്റെ കഥയിൽ രാമന്റെ പേര് ആദ്യം പുറപ്പെടുന്നത് മുനിയുടെ വായിൽനിന്നാണ്. കഴിഞ്ഞ സർഗത്തിൽ മാരീചൻ നീതിവാക്യങ്ങളാൽ ഉപദേശിച്ചു; ഇവിടെ അവൻ സ്വന്തം അനുഭവംതന്നെ തെളിവായി അവതരിപ്പിക്കുന്നു, കാരണം പരോക്ഷമായ ഉപദേശം രാവണനെ സ്പർശിച്ചില്ല. ഈ സർഗത്തിൽ കഥയുടെ കാലം പിന്നോട്ടു പോകുന്നു — ബാലകാണ്ഡത്തിലെ വിശ്വാമിത്രയാഗരക്ഷയുടെ സന്ദർഭം ഇവിടെ മാരീചന്റെ ഓർമയുടെ രൂപത്തിൽ വീണ്ടും പറയപ്പെടുന്നു. അന്ന് എന്റെ ബലം ദേവന്മാർക്കുപോലും തടയാനാവാത്തതായിരുന്നു; വരദാനംകൊണ്ട് ഞാൻ അഹങ്കാരിയുമായിരുന്നു.
ദശരഥൻ മഹാഭാഗനായ മഹാമുനി വിശ്വാമിത്രനോടു മറുപടി പറഞ്ഞു: ‘ഈ രാഘവന് പന്ത്രണ്ടു വയസ്സു തികഞ്ഞിട്ടില്ല; ഇവൻ അസ്ത്രവിദ്യ പഠിച്ചിട്ടുമില്ല; ഇവന്റെ പ്രായം കുറവാണ്, അസ്ത്രാഭ്യാസം പൂർണവുമല്ല. വേണമെങ്കിൽ എന്റെ ആ സൈന്യം എന്നോടൊപ്പം വരും; ചതുരംഗബലത്തോടെ ഞാൻതന്നെ വന്ന് ആ നിശാചരനെ കൊല്ലാം; മുനിശ്രേഷ്ഠാ, അങ്ങയുടെ ശത്രുവിനെ അങ്ങ് ആഗ്രഹിക്കുംപോലെ ഞാൻ വധിക്കാം.’ ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ടപ്പോൾ ആ മുനി രാജാവിനോടു പറഞ്ഞു: ‘ആ രാക്ഷസനെ നേരിടാൻ രാമനല്ലാതെ മറ്റൊരു ബലവും ലോകത്തിൽ പര്യാപ്തമല്ല.’ അദ്ദേഹം രാജാവിനെ സ്തുതിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു: ‘യുദ്ധങ്ങളിൽ അങ്ങ് ദേവന്മാരെപ്പോലും സംരക്ഷിച്ചവനാണ്; അങ്ങു ചെയ്ത കർമം മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും പ്രസിദ്ധമായിരുന്നു. എന്നാൽ ശത്രുതാപനാ, അങ്ങയുടെ മഹാസൈന്യം ഇവിടെത്തന്നെ നിൽക്കട്ടെ; ബാലനാണെങ്കിലും മഹാതേജസ്വിയായ ഇവൻ അവനെ നിഗ്രഹിക്കാൻ സമർഥനാണ്; ഞാൻ രാമനെ കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോകാം; അങ്ങേക്കു സ്വസ്തി.’ മുനിയുടെ നിശ്ചയം രാജാവിന്റെ സങ്കോചത്തെക്കാൾ ബലവത്തായി. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് അത്യന്തം പ്രീതനായ വിശ്വാമിത്രൻ ആ രാജകുമാരനെ കൂട്ടിക്കൊണ്ട് തന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്കു പോയി. ഇവിടെ അച്ചടിയിൽ രാജാവിന്റെ വാക്കിൽ ‘ഊനദ്വാദശവർഷഃ’ (പന്ത്രണ്ടു തികയാത്തവൻ) എന്നാണു പാഠം; ബാലകാണ്ഡത്തിലാകട്ടെ ‘ഊനഷോഡശവർഷഃ’ (പതിനാറു തികയാത്തവൻ) എന്നാണു പറഞ്ഞിരിക്കുന്നതെന്ന് ഗീതാപ്രസ്സ് പതിപ്പിന്റെ അടിക്കുറിപ്പുതന്നെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു; സമീക്ഷിതപതിപ്പും അവിടെ ‘ഊനഷോഡശ’ എന്നാണു വായിക്കുന്നത്. മാരീചന്റെ ആശയം പക്ഷേ ഒന്നുതന്നെ — ബാല്യത്തിൽത്തന്നെ ഇങ്ങനെയായിരുന്നവൻ ഇപ്പോൾ എങ്ങനെയായിരിക്കും എന്ന്. മുനിയുടെ വാക്കിൽ രണ്ടു ഭാവങ്ങൾ ചേർന്നിരിക്കുന്നു — രാജാവിനോടുള്ള ആദരവും ബാലനിലുള്ള വിശ്വാസവും; സ്തുതിയിലൂടെ അദ്ദേഹം രാജാവിന്റെ സങ്കോചം ശമിപ്പിക്കുന്നു, ‘ബാലനാണെങ്കിലും സമർഥൻ’ എന്ന വാക്കിലൂടെ തന്റെ ജ്ഞാനം പ്രകടമാക്കുന്നു.
ദണ്ഡകാരണ്യത്തിൽ യാഗത്തിനായി ദീക്ഷിതനായ ആ മുനിയെ രക്ഷിക്കാൻ രാമൻ വിചിത്രമായ വില്ലു കുലച്ചുകൊണ്ട് അവിടെ സന്നിഹിതനായി. അന്നത്തെ രാമന്റെ രൂപം മാരീചൻ വിസ്മയത്തോടെ ഓർക്കുന്നു — മീശ മുളയ്ക്കാത്തവൻ, അതായത് യൗവനത്തിന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ ഇനിയും പ്രകടമാകാത്തവൻ; ശ്രീമാൻ, ബാലൻ, ശ്യാമവർണൻ, ശുഭമായ നോട്ടമുള്ളവൻ; ഒരൊറ്റ വസ്ത്രം മാത്രം ധരിച്ചവൻ, വില്ലാളി, കുടുമയുള്ളവൻ, സ്വർണമാലയാൽ ശോഭിക്കുന്നവൻ. സ്വന്തം ജ്വലിക്കുന്ന തേജസ്സുകൊണ്ട് ദണ്ഡകാരണ്യത്തെ ശോഭിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് അവൻ അപ്പോൾ ഉദിച്ചുയരുന്ന ബാലചന്ദ്രനെപ്പോലെ കാണപ്പെട്ടു. ഈ ഉപമ മാരീചന്റെ ഓർമയിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു — ബാലചന്ദ്രനെപ്പോലെ സൗമ്യനായി കാണപ്പെട്ടവൻതന്നെ ക്ഷണനേരംകൊണ്ട് കാലാഗ്നിയെപ്പോലെയായി. ഈ വർണന രാവണനുവേണ്ടിത്തന്നെയാണ് — ബാലൻ ഇങ്ങനെയെങ്കിൽ ഇപ്പോൾ പ്രൗഢനായവൻ എങ്ങനെയായിരിക്കും എന്ന് പറയാതെതന്നെ ധ്വനിക്കുന്നു. മാരീചന്റെ വർണനയുടെ സാരം വിരോധാഭാസംതന്നെയാണ് — ഒരേ ശരീരത്തിൽ ബാല്യവും ദിവ്യതേജസ്സും ഒരുമിച്ചു വർത്തിക്കുന്നു. ഒറ്റവസ്ത്രം, കുടുമ, സ്വർണമാല — ഇതെല്ലാം ബ്രഹ്മചാരിയുടെ രൂപം; വില്ലാളി എന്നതാകട്ടെ ക്ഷത്രിയന്റേത്. അതിനാൽ അവൻ അന്ന് ഒരു തപസ്വിയെപ്പോലെ കാണപ്പെട്ടു, എന്നാൽ വാസ്തവത്തിൽ യാഗത്തിന്റെ രക്ഷകനായിരുന്നു.
പിന്നെ മേഘംപോലുള്ളവനും ഉരുക്കിയ സ്വർണംകൊണ്ടുള്ള കുണ്ഡലങ്ങൾ അണിഞ്ഞവനും ബലവാനും വരം ലഭിച്ചവനുമായ ഞാൻ ദർപ്പത്തോടെ ആശ്രമത്തിനുള്ളിലേക്കു വന്നു. ആയുധമുയർത്തി പ്രവേശിച്ച എന്നെ അവൻ കണ്ടു; എന്നെ കണ്ടിട്ടും ഒട്ടും പരിഭ്രമിക്കാതെ അവൻ വില്ലു കുലച്ചു — ഭയവുമില്ല, പരിഭ്രമവുമില്ല. ഞാനാകട്ടെ മൗഢ്യംകൊണ്ട് ‘ഇവൻ ബാലൻ’ എന്നു രാഘവനെ അവഗണിച്ച് തിടുക്കത്തിൽ വിശ്വാമിത്രന്റെ ആ യാഗവേദിയുടെ നേർക്കു പാഞ്ഞു. അപ്പോൾ അവൻ മൂർച്ചയേറിയ, ശത്രുക്കളെ നശിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ബാണം വിട്ടു; അതേറ്റ് തെറിച്ച് ഞാൻ നൂറു യോജന അകലെ സമുദ്രത്തിൽ വീണു. എന്നാൽ താതാ, ആ വീരൻ എന്നെ കൊല്ലാൻ ആഗ്രഹിച്ചില്ല; അതുകൊണ്ടുമാത്രമാണ് ഞാൻ രക്ഷപ്പെട്ടത്; രാമന്റെ ശരവേഗത്താൽ എറിയപ്പെട്ട് ഞാൻ ബോധം മറിഞ്ഞവനായി. അങ്ങനെ അവൻ എന്നെ ആഴമുള്ള സമുദ്രജലത്തിൽ വീഴ്ത്തി; ഏറെനേരം കഴിഞ്ഞ് ബോധം വീണ്ടെടുത്ത് ഞാൻ ലങ്കാനഗരത്തിലേക്കു പോയി. ഈ ഒരൊറ്റ ഉദാഹരണത്തിലൂടെ മാരീചൻ കാണിക്കുന്നു — രാമന്റെ ശരം കൊല്ലാനും സമർഥമാണ്, രക്ഷിക്കാനും; വധിക്കാതിരുന്നത് അവന്റെ അനുഗ്രഹംതന്നെ. ഇവിടെ മാരീചൻ മൂന്നു ഘട്ടങ്ങൾ കാണിക്കുന്നു — ദർപ്പത്തോടെയുള്ള പ്രവേശം, അവഗണനയോടെയുള്ള ആക്രമണം, ശരത്താൽ ദൂരേക്കു തെറിപ്പിക്കൽ. ‘പരിഭ്രമിക്കാതെ’ (അസംഭ്രാന്തഃ) എന്ന പദത്തിലൂടെ ബാലന്റെ ധൈര്യം സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു; ‘മൗഢ്യംകൊണ്ട് അവഗണിച്ച്’ എന്ന പദത്തിലൂടെ സ്വന്തം ദോഷംതന്നെ സമ്മതിക്കപ്പെടുന്നു. രാവണൻ ഇപ്പോൾ ചെയ്യുന്നതുതന്നെയാണ് മാരീചൻ അന്നു ചെയ്തത് എന്ന താരതമ്യം പറയാതെതന്നെ വ്യക്തമാണ്. നൂറു യോജന അകലെ സമുദ്രത്തിൽ വീണിട്ടും ഞാൻ മരിച്ചില്ല എന്നതുതന്നെയാണ് രാമന്റെ സംയമത്തിനു തെളിവ്; അവൻ കൊല്ലാൻ ആഗ്രഹിച്ചിരുന്നെങ്കിൽ ആ നിമിഷംതന്നെ ഞാൻ നശിക്കുമായിരുന്നു.
ഇങ്ങനെ അന്നു ഞാൻ രക്ഷപ്പെട്ടു; എന്നാൽ എന്റെ സഹായികൾ വീഴ്ത്തപ്പെട്ടു — അസ്ത്രവിദ്യ പഠിച്ചിട്ടില്ലാത്ത, അനായാസം കർമം ചെയ്യുന്ന ബാലനായ രാമനാൽത്തന്നെ. അത് ഓർത്തുകൊണ്ട് മാരീചൻ മുന്നറിയിപ്പു നൽകുന്നു — ഞാൻ തടഞ്ഞിട്ടും നീ രാമനോടു യുദ്ധം ചെയ്താൽ, ഘോരമായ ആപത്ത് വേഗം വന്നുപെട്ട് നീ ശേഷിക്കുകയില്ല, നാശംതന്നെ പ്രാപിക്കും. പിന്നെ അവൻ ലങ്കയുടെ വരാനിരിക്കുന്ന നാശം ചിത്രീകരിക്കുന്നു — ക്രീഡയുടെയും രതിയുടെയും രീതികൾ അറിയുന്നവരും സമാജോത്സവങ്ങൾ കണ്ടു രസിക്കുന്നവരും സുഖം മാത്രം തേടുന്നവരുമാണ് ആ രാക്ഷസന്മാർ; അവർക്കു നീ സന്താപവും അനർഥവും വരുത്തിവയ്ക്കും. മാളികകളും കൊട്ടാരങ്ങളും തിങ്ങിനിറഞ്ഞതും പലവിധ രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതുമായ ലങ്കാനഗരം മൈഥിലിക്കുവേണ്ടി നശിക്കുന്നതു നീ കാണും. ഒരു നീതിവാക്യവും അവൻ പറയുന്നു — പാപം ചെയ്യാത്ത ശുദ്ധരും പാപിയെ ആശ്രയിക്കുന്നതിനാൽ അന്യരുടെ പാപംകൊണ്ടു നശിക്കുന്നു, നാഗങ്ങൾ വസിക്കുന്ന തടാകത്തിലെ മത്സ്യങ്ങളെപ്പോലെ. ദിവ്യചന്ദനം പൂശിയ ശരീരമുള്ളവരും ദിവ്യാഭരണങ്ങൾ അണിഞ്ഞവരുമായ രാക്ഷസന്മാർ നിന്റെ ദോഷംകൊണ്ടുതന്നെ നിലത്തു വീണുകിടക്കുന്നതു നീ കാണും; ഭാര്യമാരെ അപഹരിക്കപ്പെട്ടവരും ഭാര്യമാരോടുകൂടിയവരും കൊല്ലപ്പെടാതെ ശേഷിച്ചവരും അഭയമില്ലാത്തവരുമായ നിശാചരന്മാർ പത്തു ദിക്കുകളിലേക്കും ഓടുന്നതു നീ കാണും. ശരജാലങ്ങളാൽ മൂടപ്പെട്ടതും അഗ്നിജ്വാലകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടതും ഭവനങ്ങൾ എരിഞ്ഞുപോയതുമായ ലങ്കയെ നീ സംശയമില്ലാതെ കാണും. ഈ പ്രവചനം യുദ്ധകാണ്ഡത്തിൽ അക്ഷരംപ്രതി സത്യമായിത്തീരുന്നു. ‘നീ കാണും’ (ദ്രക്ഷ്യസി) എന്ന ക്രിയാപദം വീണ്ടും വീണ്ടും — ഏകദേശം ഏഴുവട്ടം — ആവർത്തിക്കുന്നു; ഇതിലൂടെ ഭാവികാലം കണ്മുന്നിലെന്നപോലെ ചിത്രീകരിക്കപ്പെടുന്നു. മത്സ്യങ്ങളുടെ ഉപമയും മർമസ്പർശിയാണ് — നാഗത്തടാകത്തിൽ വസിക്കുന്ന നിർദോഷികളായ മത്സ്യങ്ങൾ സർപ്പങ്ങൾ കാരണം കൊല്ലപ്പെടുന്നു; അതുപോലെ രാവണൻ എന്ന ഒരുവന്റെ ദോഷംകൊണ്ട് സമഗ്ര രാക്ഷസജാതിയും നശിക്കും. ഇവിടെ മാരീചൻ രാക്ഷസന്മാരുടെ സ്വഭാവവും സൂചിപ്പിക്കുന്നു — അവർ യുദ്ധപ്രിയരല്ല, ക്രീഡയിലും രതിയിലും വിലാസത്തിലും പ്രിയമുള്ളവരാണ്; അങ്ങനെയുള്ള നിരപരാധികൾപോലും ഒരു രാജാവിന്റെ കാമംകൊണ്ടു കൊല്ലപ്പെടുന്നു എന്നതാണ് കരുണ. ഭാര്യമാരെ അപഹരിക്കപ്പെട്ടവർ, ഭാര്യമാരോടുകൂടിയവർ, കൊല്ലപ്പെടാതെ ശേഷിച്ചവർ, അഭയമില്ലാത്തവർ — ഈ നാലു പദങ്ങളിലൂടെ പരാജിതമായ ഒരു നഗരത്തിന്റെ സമഗ്രചിത്രം നിർമിക്കപ്പെടുന്നു. അഗ്നിജ്വാലകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടതും ശരജാലത്താൽ മൂടപ്പെട്ടതും ഭവനങ്ങൾ എരിഞ്ഞതുമായ ലങ്ക — ഈ മൂന്നും മാരീചൻ ‘സംശയമില്ലാതെ’ എന്ന നിശ്ചയത്തോടെ പറയുന്നു.
ഒടുവിൽ മാരീചൻ മൂലദോഷംതന്നെ സ്പർശിക്കുന്നു — പരസ്ത്രീയെ കയ്യേറ്റം ചെയ്യുന്നതിനെക്കാൾ വലിയ പാപം മറ്റൊന്നില്ല. നിന്റെ അന്തഃപുരത്തിൽ ആയിരക്കണക്കിനു സ്ത്രീകളുണ്ട്; അതിനാൽ സ്വന്തം ഭാര്യമാരിൽ നിരതനായിരിക്കുക; നിന്റെ കുലത്തെ രക്ഷിക്കുക, രാക്ഷസന്മാരെ രക്ഷിക്കുക; അതുപോലെ മാനവും അഭിവൃദ്ധിയും രാജ്യവും നിനക്കു പ്രിയപ്പെട്ട ജീവിതവും രക്ഷിക്കുക. സൗമ്യരായ ഭാര്യമാരെയും മിത്രവർഗത്തെയും ദീർഘകാലം അനുഭവിക്കാൻ നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ രാമന് അപ്രിയം ചെയ്യരുത്. അവസാനശ്ലോകം വംശസ്ഥവൃത്തത്തിൽ ഗംഭീരമാണ് — സുഹൃത്തായ ഞാൻ ഇത്രയധികം തടഞ്ഞിട്ടും നീ ബലമായി സീതയെ ധർഷിക്കുകയാണെങ്കിൽ, ബലം ക്ഷയിച്ച്, ബന്ധുക്കളോടൊപ്പം, രാമശരങ്ങളാൽ ജീവൻ അപഹരിക്കപ്പെട്ട് നീ യമലോകത്തേക്കു പോകും. ഈ വ്യക്തമായ വാക്കോടെ സർഗം അവസാനിക്കുന്നു; മാരീചന്റെ ഹിതോപദേശമാകട്ടെ രാവണന്റെ ചെവിയിൽ കടക്കുന്നില്ല. ‘പരസ്ത്രീയെ കയ്യേറ്റം ചെയ്യുന്നതിനെക്കാൾ വലിയ പാപം മറ്റൊന്നില്ല’ എന്ന വാക്യമാണ് സർഗത്തിന്റെ നൈതികകേന്ദ്രം. മാരീചൻ ഭയം മാത്രമല്ല കാണിക്കുന്നത്, ധർമവും ഓർമിപ്പിക്കുന്നു; ഭയംകൊണ്ടും ധർമംകൊണ്ടും രണ്ടുംകൊണ്ട് രാവണനെ തടയാൻ അവൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. എന്നാൽ കാലത്താൽ പ്രേരിതനായ രാവണന് ഇവ രണ്ടും നിഷ്ഫലമായിത്തീരുന്നു എന്ന് അടുത്ത സർഗം കാണിക്കും.
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्येऽरण्यकाण्डेऽष्टात्रिंशः सर्गः॥ ३८॥