॥वाल्मीकिरामायणम् ആരണ്യകാണ്ഡം · 33-ാം സർഗ്ഗം

ആരണ്യകാണ്ഡം

സർഗ്ഗം

ശൂർപ്പണഖ രാവണനെ ശകാരിക്കുന്നു

മന്ത്രിമാരുടെ നടുവിൽ ശൂർപ്പണഖയുടെ പരുഷവാക്കുകൾ, രാജധർമോപദേശം, ജനസ്ഥാനവധത്തിന്റെ വിവരണം, രാവണന്റെ ചിന്ത

കഴിഞ്ഞ സർഗത്തിൽ ശൂർപ്പണഖ ജനസ്ഥാനത്തുനിന്നു ലങ്കയിലെത്തി വിമാനത്തിന്റെ മുകൾത്തട്ടിലിരിക്കുന്ന രാവണനെ കണ്ടു. ഈ സർഗത്തിൽ ദീനയും വിരൂപയുമായ അവൾ മന്ത്രിമാരുടെ നടുവിൽത്തന്നെ അത്യന്തം ക്രുദ്ധയായി പരുഷമായ വാക്കുകൾ ആരംഭിക്കുന്നു. ലോകത്തെ കരയിക്കുന്നവനാകയാൽ ‘ലോകരാവണൻ’ ആയ അവനെപ്പോലും അവൾ നിർഭയം ശകാരിക്കുന്നു: ‘കാമഭോഗങ്ങളിൽ മതിമറന്നവനും തോന്നിയപോലെ ജീവിക്കുന്നവനും നിയന്ത്രണമില്ലാത്തവനുമായ നീ, ഉണ്ടായിക്കഴിഞ്ഞ ഘോരമായ ഭയം അറിയേണ്ടതായിട്ടും അറിയുന്നില്ല.’ സർഗാരംഭത്തിൽത്തന്നെ കവി സഹോദരിയുടെ ക്രോധത്തെയും രാജാവിന്റെ അശ്രദ്ധയെയും മുഖാമുഖം നിർത്തുന്നു.

തുടർന്ന് അവൾ രാജനീതിയെക്കുറിച്ചുള്ള ദീർഘമായ ഉപദേശം ആരംഭിക്കുന്നു. ഗ്രാമ്യഭോഗങ്ങളിൽ ആസക്തനും കാമത്തിനടിപ്പെട്ടവനും ലുബ്ധനുമായ രാജാവിനെ ശ്മശാനാഗ്നിയെയെന്നപോലെ പ്രജകൾ വലുതായി മാനിക്കുന്നില്ല — ചിതയിലെ തീയെ ആളുകൾ ദൂരെനിന്നുതന്നെ ഒഴിവാക്കുന്നതുപോലെ അത്തരം രാജാവിനെയും. ഉചിതമായ സമയത്ത് സ്വയം കാര്യങ്ങൾ നിർവഹിക്കാത്ത രാജാവ് രാജ്യത്തോടൊപ്പം ആ കാര്യങ്ങളാൽത്തന്നെ നശിക്കുന്നു — കാര്യനാശവും രാജനാശവും ഒരുമിച്ചുതന്നെ സംഭവിക്കുന്നു. ചാരന്മാരെ നിയോഗിക്കാത്തവനും കാണാൻ കിട്ടാത്തവനും പരാധീനനുമായ രാജാവിനെ, നദീതീരത്തെ ചെളിയെ ആനകൾ എന്നപോലെ, മനുഷ്യർ ദൂരെനിന്നുതന്നെ ഒഴിവാക്കുന്നു. സ്വന്തം രാജ്യം രക്ഷിക്കാത്ത രാജാക്കന്മാർ സമുദ്രത്തിൽ മുങ്ങിയ പർവതങ്ങളെപ്പോലെ അഭിവൃദ്ധിയാൽ പ്രകാശിക്കുന്നില്ല — മഹാന്മാരാണെങ്കിലും അദൃശ്യരായിത്തന്നെ കഴിയുന്നു. ഒടുവിൽ അവൾ മൂർച്ചയേറിയ ഒരു ചോദ്യം ചോദിക്കുന്നു: ‘നിനക്കു തുല്യരായ ദേവന്മാരോടും ഗന്ധർവന്മാരോടും ദാനവന്മാരോടും ശത്രുത ഉണ്ടാക്കിയിട്ടും, ചാരന്മാരെ നിയോഗിക്കാത്തവനും ചപലനുമായ നീ എങ്ങനെ രാജാവായിരിക്കും?’ ഈ ചോദ്യംതന്നെ മുന്നോട്ടു വീണ്ടും ആവർത്തിക്കുന്നു. ഇവിടെ കവി നീതിശാസ്ത്രത്തിന്റെ ഭാഷതന്നെ രാക്ഷസിയുടെ വായിൽ വയ്ക്കുന്നു; അവളുടെ കോപംപോലും ശാസ്ത്രീയമായ ക്രമത്തിലാണ് ഒഴുകുന്നത്. ‘സ്വയം’ എന്ന പദത്തിലൂടെ അവൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു — മന്ത്രിമാർ മാത്രമല്ല, രാജാവും സ്വയം കാര്യങ്ങൾ നോക്കേണ്ടതുണ്ട്.

തുടർന്ന് അവൾ രാവണനെ ബാലസ്വഭാവമുള്ളവനെന്നും ബുദ്ധിയില്ലാത്തവനെന്നും വിളിക്കുന്നു: ‘അറിയേണ്ടതുതന്നെ നീ അറിയുന്നില്ല; പിന്നെ നീ എങ്ങനെ രാജാവായിരിക്കും?’ — ഇങ്ങനെ മുൻപു ചോദിച്ച ചോദ്യം വീണ്ടും ഉച്ചരിക്കുന്നു. ജേതാക്കളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ചാരന്മാരും ഖജനാവും നയവും സ്വാധീനത്തിലില്ലാത്ത രാജാക്കന്മാർ സാധാരണജനങ്ങൾക്കു തുല്യരാണ് — അവരിൽ ‘രാജാവ്’ എന്ന വാക്ക് പേരിനു മാത്രം. ദൂരെയുള്ള എല്ലാ കാര്യങ്ങളും രാജാക്കന്മാർ ചാരന്മാരിലൂടെ കാണുന്നതിനാൽ അവർ ‘ദീർഘചക്ഷുസ്സുകൾ’ (ദൂരദൃഷ്ടിയുള്ളവർ) എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു; ഈ സംജ്ഞതന്നെ ചാരന്റെ മാഹാത്മ്യം വിളിച്ചുപറയുന്നു. പിന്നെ അവൾ നേരിട്ട് ആരോപണം ഉന്നയിക്കുന്നു: ‘നീ ചാരന്മാരെ നിയോഗിക്കാത്തവനാണ്, സാധാരണക്കാരായ മന്ത്രിമാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടവനാണ്; അതിനാൽ സ്വജനങ്ങളും ജനസ്ഥാനവും നശിച്ചിട്ടും നീ അറിയുന്നില്ല.’ പിന്നെ വാർത്തതന്നെ തെളിവായി നിരത്തുന്നു — ഭയങ്കരകർമികളായ പതിനാലായിരം രാക്ഷസന്മാരും ദൂഷണനോടൊപ്പം ഖരനും ഒരൊറ്റ രാമനാൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു; ഋഷിമാർക്ക് അഭയം നൽകപ്പെട്ടു; ദണ്ഡകാരണ്യം ക്ഷേമമുള്ളതായിത്തീർന്നു; അനായാസം കർമം ചെയ്യുന്ന രാമൻ ജനസ്ഥാനം കീഴടക്കി. ഇതൊന്നും ലങ്കാധിപതി ഇതുവരെ കേട്ടിട്ടില്ല എന്നതാണ് അവളുടെ ശകാരത്തിന്റെ മൂലം. ‘ഒന്നര മുഹൂർത്തത്തിനുള്ളിൽ’ (അർധാധികമുഹൂർത്തേന) എന്ന സമയക്കണക്ക് അടുത്ത സർഗത്തിലാണു പറയുന്നത്; ഇവിടെ സംഖ്യതന്നെ ഭയങ്കരമാണ്. ഒരു വശത്ത് കാൽനടക്കാരനായ ഒരൊറ്റ മനുഷ്യൻ, മറുവശത്ത് സന്നദ്ധരായ പതിനാലായിരം രാക്ഷസന്മാർ — ഈ വൈഷമ്യമാണ് അവൾ രാജാവിനു മുന്നിൽ നിരത്തുന്നത്. അവളുടെ വാക്കുകളിൽ മൂന്നു ഘട്ടങ്ങൾ വ്യക്തമാണ് — ആദ്യം സാമാന്യനിയമം, പിന്നെ ആ നിയമത്തിന്റെ പേര്, ഒടുവിൽ ആ നിയമമനുസരിച്ചുള്ള രാവണന്റെ പരീക്ഷ. ഈ ക്രമംതന്നെ സർഗത്തിലുടനീളം തുടരുന്നു.

വീണ്ടും അവൾ രാവണനെത്തന്നെ ലക്ഷ്യമാക്കുന്നു: ‘ലുബ്ധനും അശ്രദ്ധനും പരാധീനനുമായ നീ സ്വന്തം രാജ്യത്തുതന്നെ ഉണ്ടായ ഭയം അറിയുന്നില്ല.’ പിന്നെ അവൾ നീതിവചനങ്ങൾ ഉദ്ധരിക്കുന്നു. തീക്ഷ്ണനും അല്പം മാത്രം നൽകുന്നവനും അശ്രദ്ധനും ഗർവിതനും ശഠനുമായ രാജാവിന്റെ അടുത്തേക്ക് ആപത്തു വരുമ്പോൾ ഒരു ജീവിയും ഓടിയെത്തുന്നില്ല — സഹായികൾ അപ്പോൾ ദൂരെ മാറിനിൽക്കുന്നു. അതിമാനിയും സമീപിക്കാനാവാത്തവനും സ്വയം വലിയവനെന്നു കരുതുന്നവനും ക്രോധിയുമായ രാജാവിനെ ആപത്തിൽ സ്വജനങ്ങൾതന്നെ കൊല്ലുന്നു; പുറത്തെ ശത്രുവിനെ കാത്തിരിക്കേണ്ടതുപോലുമില്ല. കാര്യങ്ങൾ നിർവഹിക്കാത്തവനും ഭയപ്പെടേണ്ടിടത്തു ഭയപ്പെടാത്തവനും വേഗം രാജ്യത്തുനിന്നു ഭ്രഷ്ടനായി ദീനനായി ഇവിടെ പുല്ലിനു തുല്യനായിത്തീരുന്നു. ഉണങ്ങിയ വിറകുകൊണ്ടോ മൺകട്ടകൊണ്ടോ പൊടികൊണ്ടോ പോലും എന്തെങ്കിലും കാര്യം നടന്നേക്കാം; എന്നാൽ സ്ഥാനഭ്രഷ്ടരായ രാജാക്കന്മാരെക്കൊണ്ട് ഒരു കാര്യവും നടക്കുന്നില്ല — ജീവനില്ലാത്ത വസ്തുക്കൾപോലും അവരെക്കാൾ ഉപകാരപ്രദമാണ്. ഉപയോഗിച്ച വസ്ത്രവും ഞെരിഞ്ഞ മാലയും ഉപേക്ഷിക്കപ്പെടുന്നതുപോലെ, രാജ്യത്തുനിന്നു ഭ്രഷ്ടനായ പുരുഷൻ സമർഥനാണെങ്കിലും നിരർഥകനായിത്തീരുന്നു. ഈ ആറു ശ്ലോകങ്ങളിൽ അവൾ ഒരേ സിദ്ധാന്തത്തെ അനേകം ദൃഷ്ടാന്തങ്ങളിലൂടെ ഉറപ്പിക്കുന്നു — രാജാവിന്റെ ബലം ശരീരത്തിലോ ഖജനാവിലോ അല്ല, പ്രജകളുടെ വിശ്വാസത്തിലാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്. ആ വിശ്വാസം നശിക്കുമ്പോൾ രാജാവ് സ്വജനങ്ങളാൽപോലും ഉപേക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു, ശത്രുക്കൾ അവനെ എളുപ്പം പിടികൂടുകയും ചെയ്യുന്നു. ‘ഇവിടെ’ എന്ന പദത്തിലൂടെ അവൾ ആ ഫലം ഈ ലോകത്തുതന്നെ കാണിക്കുന്നു, പരലോകത്തല്ല. പുല്ലിന്റെ ഉപമ അത്യന്തം കഠിനമാണ് — എല്ലാവരുടെയും തലയ്ക്കു മുകളിലായിരുന്നവൻ കാൽച്ചുവട്ടിൽ വീഴുന്നു എന്നു ഭാവം.

മറുവശത്ത് അവൾ ആദർശരാജാവിനെ വർണിക്കുന്നു — ശ്രദ്ധാലുവും എല്ലാം അറിയുന്നവനും ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിച്ചവനും കൃതജ്ഞനും ധർമശീലനുമായ രാജാവ് ദീർഘകാലം നിലനിൽക്കുന്നു. കണ്ണുകൾകൊണ്ട് ഉറങ്ങുമ്പോഴും നയമാകുന്ന കണ്ണുകൊണ്ട് ഉണർന്നിരിക്കുന്നവനും, ക്രോധവും പ്രസാദവും വ്യക്തമായി — ഒളിച്ചുവയ്ക്കാതെ — പ്രകടമാക്കുന്നവനുമായ രാജാവ് ജനങ്ങളാൽ പൂജിക്കപ്പെടുന്നു; പ്രജകൾക്ക് അവന്റെ ഉദ്ദേശ്യം അറിയാൻ കഴിയുന്നു എന്നതുതന്നെ അവന്റെ ബലം. ഈ രണ്ടു ശ്ലോകങ്ങൾ പറഞ്ഞശേഷം അവൾ ഉടനെ താരതമ്യം ചെയ്യുന്നു: ‘രാവണാ, ദുർബുദ്ധിയായ നീയാകട്ടെ ഈ ഗുണങ്ങളെല്ലാം ഇല്ലാത്തവനാണ്; രാക്ഷസന്മാരുടെ ഇത്ര വലിയ വധംപോലും ചാരന്മാരിലൂടെ അറിയാത്ത നിനക്ക് എന്തു രാജത്വം?’ ‘നയചക്ഷുസ്സ്’ (നീതിയാകുന്ന കണ്ണ്) എന്ന രൂപകം പ്രത്യേകം മനനം ചെയ്യേണ്ടതാണ് — മാംസചക്ഷുസ്സ് ഉറക്കത്തിൽ അടയുന്നു, നീതിചക്ഷുസ്സാകട്ടെ ഒരിക്കലും അടയുന്നില്ല.

ഒടുവിൽ അവൾ വംശസ്ഥവൃത്തത്തിൽ ശാപസമാനമായ വാക്കു പറയുന്നു: ‘അന്യരെ അവമാനിക്കുന്നവനും വിഷയങ്ങളിൽ ആസക്തനും ദേശകാലവിഭാഗത്തിന്റെ തത്ത്വം അറിയാത്തവനും ഗുണദോഷനിർണയത്തിൽ ബുദ്ധി ഉറപ്പിക്കാത്തവനുമായ നീ രാജ്യം നശിച്ച് അധികം താമസിയാതെ നശിക്കും.’ ഇങ്ങനെ അവൾ എടുത്തുപറഞ്ഞ സ്വന്തം ദോഷങ്ങൾ ബുദ്ധികൊണ്ടു പരിശോധിച്ച്, ധനവും ദർപ്പവും ബലവും ഉള്ളവനായ, രാത്രിസഞ്ചാരികളുടെ അധിപനായ രാവണൻ ഏറെനേരം ചിന്തിച്ചു — ഈ മൗനചിന്തനത്തോടെ സർഗം അവസാനിക്കുന്നു. ‘ഏറെനേരം’ (ചിരം) എന്ന പദം പ്രധാനമാണ് — രാവണൻ ഉടനെ മറുപടി നൽകുന്നില്ല, ദീർഘമായി ആലോചിക്കുന്നു.

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्येऽरण्यकाण्डे त्रयस्त्रिंशः सर्गः॥ ३३॥

തെറ്റ് അറിയിക്കുക

മൂലശ്ലോകങ്ങളോടും പദവിവരണത്തോടും കൂടി വായിക്കുക