॥वाल्मीकिरामायणम् ആരണ്യകാണ്ഡം · 34-ാം സർഗ്ഗം

ആരണ്യകാണ്ഡം

സർഗ്ഗം

ശൂർപ്പണഖ രാമനെയും സീതയെയും വർണിക്കുന്നു

രാവണന്റെ ചോദ്യങ്ങൾ, രാമലക്ഷ്മണന്മാരുടെ വർണന, സീതയുടെ രൂപവർണന, അപഹരിക്കാനുള്ള പ്രേരണ

കഴിഞ്ഞ സർഗത്തിൽ ശൂർപ്പണഖയുടെ പരുഷവാക്കുകൾ കേട്ട് രാവണനും അത്യന്തം ക്രുദ്ധനാകുന്നു. മന്ത്രിമാരുടെ നടുവിൽവച്ചുതന്നെ അവൻ പരുഷമായി സംസാരിച്ച ആ സഹോദരിയോടു ചോദിക്കുന്നു: ‘ആരാണ് ഈ രാമൻ? അവന്റെ വീര്യം എങ്ങനെ, രൂപം എങ്ങനെ, പരാക്രമം എങ്ങനെ? കടക്കാൻ അത്യന്തം ദുഷ്കരമായ ദണ്ഡകാരണ്യത്തിൽ അവൻ എന്തിനു പ്രവേശിച്ചു? ആ രാക്ഷസന്മാരെ കൊല്ലുകയും ഖരനെയും ദൂഷണനെയും ത്രിശിരസ്സിനെയും യുദ്ധത്തിൽ വീഴ്ത്തുകയും ചെയ്ത അവന്റെ ആയുധം ഏതാണ്? മനോഹരാംഗീ, സത്യം പറയുക — ആരാണ് നിന്നെ വിരൂപയാക്കിയത്?’ ഈ ചോദ്യങ്ങളാണ് സർഗത്തിന്റെ ശേഷഭാഗം മുഴുവൻ ജനിപ്പിക്കുന്നത്. രാക്ഷസേന്ദ്രൻ ഇങ്ങനെ ചോദിച്ചപ്പോൾ ആ രാക്ഷസി ക്രോധംകൊണ്ടു ബോധംകെട്ടവളെപ്പോലെയായി. ഇവിടെ രാവണന്റെ ചോദ്യക്രമംതന്നെ അവന്റെ മനോനില വെളിപ്പെടുത്തുന്നു — ആദ്യം അവൻ രാമന്റെ സ്വരൂപം അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, പിന്നെ അവന്റെ വനപ്രവേശത്തിന്റെ കാരണം, പിന്നെ അത്രയും വലിയ സൈന്യത്തെ നിമിഷംകൊണ്ടു നശിപ്പിച്ച ആയുധം. ഒടുവിൽ മാത്രമാണ് അവൻ സഹോദരിയുടെ വൈരൂപ്യം ഓർക്കുന്നത്. ഇതിലൂടെ കവി സൂചിപ്പിക്കുന്നു — രാജാവ് ആദ്യം ശത്രുവിന്റെ ബലം കണക്കാക്കുന്നു, അതിനുശേഷം മാത്രം കുലത്തിനേറ്റ അപമാനം. ‘തത്ത്വം’ (സത്യം) എന്ന പദത്തിലൂടെ അവൻ സത്യംതന്നെയാണ് ആവശ്യപ്പെടുന്നത്, കോപത്തിൽനിന്നു ജനിക്കുന്ന അതിശയോക്തിയല്ല.

തുടർന്ന് അവൾ ക്രമമനുസരിച്ച് രാമനെ വർണിക്കാൻ തുടങ്ങുന്നു. അവൻ നീണ്ട കൈകളുള്ളവനും വിശാലനേത്രനും മരവുരിയും കറുത്ത മാൻതോലും ധരിച്ചവനും കാമദേവനെപ്പോലെ സുന്ദരനും ദശരഥന്റെ പുത്രനുമാണ്. ഇന്ദ്രധനുസ്സുപോലുള്ളതും സ്വർണവളകളാൽ അലങ്കരിച്ചതുമായ വില്ലു വലിച്ച്, മഹാവിഷമുള്ള സർപ്പങ്ങളെപ്പോലെ ജ്വലിക്കുന്ന നാരാചങ്ങൾ അവൻ എയ്യുന്നു. ‘അവൻ ശരം എടുക്കുന്നതോ വിടുന്നതോ വില്ലു വലിക്കുന്നതോ യുദ്ധത്തിൽ എനിക്കു കാണാൻ കഴിഞ്ഞില്ല; ശരവർഷത്താൽ കൊല്ലപ്പെടുന്ന സൈന്യത്തെ മാത്രമേ ഞാൻ കണ്ടുള്ളൂ’ എന്ന് അവൾ സ്വന്തം അനുഭവം പറയുന്നു. ഇന്ദ്രൻ വർഷിക്കുന്ന കന്മഴയാൽ നല്ല വിളവ് നശിപ്പിക്കപ്പെടുന്നതുപോലെ, ഭയങ്കരവീര്യമുള്ള പതിനാലായിരം രാക്ഷസന്മാർ കാൽനടക്കാരനായ ആ ഒരുവന്റെ മൂർച്ചയേറിയ ശരങ്ങളാൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു. ഒന്നര മുഹൂർത്തത്തിനുള്ളിൽ ദൂഷണനോടൊപ്പം ഖരൻ കൊല്ലപ്പെട്ടു, ഋഷിമാർക്ക് അഭയം നൽകപ്പെട്ടു, ദണ്ഡകങ്ങൾ ക്ഷേമമുള്ളതായിത്തീർന്നു. ശൂർപ്പണഖയുടെ വർണനയ്ക്കു രണ്ടു ഭാഗങ്ങളുണ്ട് — ആദ്യത്തേത് രാമന്റെ സൗന്ദര്യത്തെക്കുറിച്ച്, രണ്ടാമത്തേത് അവന്റെ യുദ്ധകൗശലത്തെക്കുറിച്ച്. രണ്ടിടത്തും അവൾ അതിശയോക്തി പ്രയോഗിക്കുന്നില്ല, താൻ നേരിൽ കണ്ടതുമാത്രം പറയുന്നു. ‘എടുക്കുന്നതു കണ്ടില്ല, വിടുന്നതു കണ്ടില്ല, വലിക്കുന്നതു കണ്ടില്ല’ എന്നിങ്ങനെ മൂന്നുവട്ടമുള്ള നിഷേധത്തിലൂടെ അവൾ രാമന്റെ കൈവേഗം കാണിക്കുന്നു — ക്രിയ കാണുന്നേയില്ല, ഫലം മാത്രം കാണുന്നു. വിളവിന്റെ ഉപമയും അത്യന്തം ഉചിതമാണ് — കന്മഴയിൽ വയൽ വേരോടെ നശിക്കുന്നതുപോലെ രാക്ഷസസൈന്യം. ‘കാൽനടക്കാരനായ ഒരുവൻ’ (ഏകേന പദാതിനാ) എന്ന രണ്ടു പദങ്ങൾ എല്ലായിടത്തും ആവർത്തിക്കുന്നു — രഥമില്ല, സഹായിയില്ല, സൈന്യമില്ല; കാൽനടയായി സഞ്ചരിക്കുന്ന ഒരൊറ്റ മനുഷ്യൻ. ഈ വിസ്മയംതന്നെ രാവണന്റെ ഹൃദയത്തിൽ ഭയം ജനിപ്പിക്കും. കവി ഇവിടെ നേരിൽ കണ്ടവളുടെ വായിലൂടെത്തന്നെ രാമന്റെ പരാക്രമം വർണിക്കുന്നു; ഇതിലൂടെ വർണന പ്രാമാണികമാകുന്നു, രാവണന്റെ മനസ്സിൽ അത് കൂടുതൽ ആഴത്തിൽ പതിയുകയും ചെയ്യുന്നു.

‘ഞാൻ ഒരുത്തി മാത്രം എങ്ങനെയോ രക്ഷപ്പെട്ടു’ എന്ന് അവൾ തന്റെ വൃത്താന്തം പറയുന്നു — ആത്മജ്ഞാനിയായ രാമൻ സ്ത്രീവധം ശങ്കിച്ച് എന്നെ അപമാനിച്ചു വിട്ടയച്ചതേയുള്ളൂ. പിന്നെ അവൾ ലക്ഷ്മണനെ വർണിക്കുന്നു — രാമന്റെ സഹോദരൻ, മഹാതേജസ്വി, ഗുണങ്ങളിലും പരാക്രമത്തിലും തുല്യൻ, അനുരക്തനും ഭക്തനും, ലക്ഷ്മണൻ എന്നു പേരുള്ള വീര്യവാൻ. അവൻ അമർഷമുള്ളവനും ദുർജയനും ജേതാവും വിക്രമിയും ബുദ്ധിമാനും ബലവാനുമാണ്. ‘ഇവൻ രാമന്റെ വലംകൈയാണ്, എപ്പോഴും പുറത്തു സഞ്ചരിക്കുന്ന പ്രാണനെപ്പോലെ’ എന്ന ഉപമയിലൂടെ അവൾ അവരുടെ അഭേദം കാണിക്കുന്നു. ‘അപമാനിച്ച്’ (പരിഭൂയ) എന്ന പദത്തിലൂടെ അവൾ തന്റെ അപമാനംതന്നെ സമ്മതിക്കുന്നു; എങ്കിലും അതുതന്നെ രാമന്റെ ധർമനിഷ്ഠയ്ക്കുള്ള തെളിവാണ്. സ്ത്രീയെ കൊല്ലാൻ ആഗ്രഹിക്കാത്തവൻ ശത്രുവിനെപ്പോലും ധർമത്താൽത്തന്നെ ജയിക്കുന്നു എന്നു ധ്വനി.

തുടർന്ന് അവൾ സീതയെത്തന്നെ വർണിക്കാൻ തുടങ്ങുന്നു, കാരണം അവളുടെ ഉദ്ദേശ്യം അവിടെയാണ്. രാമന്റെ ധർമപത്നി വിശാലാക്ഷിയും പൂർണചന്ദ്രനെപ്പോലുള്ള മുഖമുള്ളവളും പ്രിയപ്പെട്ടവളും എപ്പോഴും ഭർത്താവിന്റെ പ്രിയത്തിലും ഹിതത്തിലും നിരതയുമാണ്. അവൾ സുന്ദരമായ കേശവും സുന്ദരമായ നാസികയും സുന്ദരമായ തുടകളുമുള്ളവളും സുരൂപയും യശസ്വിനിയുമാണ് — ഈ വനത്തിന്റെ ദേവതയെപ്പോലെ, മറ്റൊരു ലക്ഷ്മിയെപ്പോലെ അവൾ ശോഭിക്കുന്നു. ഉരുക്കിയ സ്വർണത്തിന്റെ നിറംപോലെയാണ് അവളുടെ കാന്തി; നഖങ്ങൾ ചുവന്നതും ഉയർന്നതും; അവൾ ശുഭലക്ഷണങ്ങളുള്ളവളും സുന്ദരമായ നിതംബമുള്ളവളും നേർത്ത അരക്കെട്ടുള്ളവളുമാണ്; വൈദേഹി, സീത എന്നു പേര്. ‘ദേവിയോ ഗന്ധർവിയോ യക്ഷിയോ കിന്നരിയോ ആയി അങ്ങനെയൊരുത്തിയെ ഭൂമിയിൽ ഞാൻ മുൻപു കണ്ടിട്ടില്ല. സീത ആരുടെ ഭാര്യയാകുന്നുവോ, സന്തോഷത്തോടെ അവൾ ആരെ ആലിംഗനം ചെയ്യുന്നുവോ, അവൻ എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും ഇന്ദ്രനെക്കാളും ശ്രേഷ്ഠമായി ജീവിക്കും. സുശീലയും ശരീരംകൊണ്ടു പ്രശംസനീയയും രൂപത്തിൽ ഭൂമിയിൽ സമാനതയില്ലാത്തവളുമായ അവൾ നിനക്കു ചേർന്ന ഭാര്യയാണ്, നീ അവൾക്കു ചേർന്ന ശ്രേഷ്ഠനായ ഭർത്താവും’ — ഇങ്ങനെ അവൾ രാവണന്റെ കാമം ഉദ്ദീപിപ്പിക്കുന്നു. ഈ ഭാഗത്ത് ശൂർപ്പണഖയുടെ ചാതുര്യം പ്രകടമാണ് — സീതയുടെ രൂപം വർണിച്ചുകൊണ്ടുതന്നെ അവൾ രാവണന്റെ കാമം ഉണർത്തുന്നു. ആദ്യം അവൾ സീതയുടെ പാതിവ്രത്യം പറയുന്നു, പിന്നെ അംഗസൗന്ദര്യം, പിന്നെ ‘നിനക്കു ചേർന്നവൾ’ എന്ന ബന്ധസൂചന. പതിനാറും പതിനേഴും ശ്ലോകങ്ങൾ സമീക്ഷിതപതിപ്പിൽ ഇല്ല; അവയിലെ ‘ഈ വനത്തിന്റെ ദേവതയെപ്പോലെ, മറ്റൊരു ലക്ഷ്മിയെപ്പോലെ ശോഭിക്കുന്നു’ എന്ന ഉപമ പ്രചലിതപാഠത്തിന്റെ (വൾഗേറ്റിന്റെ) സവിശേഷതയാണ്. ‘വൈദേഹി’, ‘തനുമധ്യമ’ (നേർത്ത അരക്കെട്ടുള്ളവൾ) എന്നീ പദങ്ങളിലൂടെ അവൾ സീതയുടെ കുലവും ശരീരലാവണ്യവും ഒരുമിച്ചു സൂചിപ്പിക്കുന്നു; രാജകുമാരിയാണെന്നറിയുന്നതോടെ രാവണന്റെ അഭിമാനവും ഉദ്ദീപിക്കപ്പെടുന്നു.

പിന്നെ അവൾ തന്റെ വൈരൂപ്യത്തിന്റെ കാരണം വെളിപ്പെടുത്തുന്നു: ‘വിസ്തൃതമായ ജഘനവും തടിച്ചുയർന്ന സ്തനങ്ങളുമുള്ള ആ സുമുഖിയെ നിനക്കു ഭാര്യയായി കൊണ്ടുവരാൻ ഞാൻ ഒരുങ്ങിയതായിരുന്നു; അപ്പോഴാണ് ക്രൂരനായ ലക്ഷ്മണൻ എന്നെ വിരൂപയാക്കിയത്.’ പിന്നെ അവൾ ഭാവി പ്രവചിക്കുന്നു: ‘പൂർണചന്ദ്രനെപ്പോലുള്ള മുഖമുള്ള ആ വൈദേഹിയെ ഇന്നു കാണുന്ന മാത്രയിൽ നീ കാമദേവന്റെ ശരങ്ങൾക്കു വശംവദനാകും.’ ഇരുപത്തിമൂന്നാം ശ്ലോകം മൂന്ന് അർധങ്ങളിലായാണു രചിച്ചിരിക്കുന്നത്; അതിന്റെ അവസാനത്തിൽ അവൾ ഉപായം ഉപദേശിക്കുന്നു: ‘അവളെ ഭാര്യയാക്കാൻ നിനക്ക് ആഗ്രഹമുണ്ടാകുന്നുവെങ്കിൽ, വിജയത്തിനായി വേഗം വലതുകാൽ എടുത്തുവയ്ക്കുക.’ ഇവിടെ അവൾ അപഹരണത്തിന്റെ ഉപായം പറയുന്നില്ല, സങ്കല്പം മാത്രം ആവശ്യപ്പെടുന്നു; ഉപായം തുടർന്നുള്ള സർഗങ്ങളിൽ മാരീചനോടൊപ്പമാണു രൂപപ്പെടുക. ‘വലതുകാൽ’ എന്നത് യാത്രാരംഭത്തിന്റെ ശുഭശകുനം സൂചിപ്പിക്കുന്ന വാക്കാണ്.

ഒടുവിൽ അവൾ നിശ്ചയംതന്നെ ആവശ്യപ്പെടുന്നു: ‘രാക്ഷസേശ്വരാ, എന്റെ ഈ വാക്ക് നിനക്കു രുചിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, ശങ്കയില്ലാതെ എന്റെ വാക്ക് അനുസരിക്കുക. മഹാബലാ, രാമാദികളുടെ അശക്തിയും നിന്റെ ശക്തിയും മനസ്സിലാക്കി, കുറ്റമറ്റ അവയവങ്ങളുള്ള സീതയെ നിന്റെ ഭാര്യയാക്കുക.’ ഇരുപത്താറാം ശ്ലോകം വംശസ്ഥവൃത്തത്തിൽ ഉപസംഹരിക്കുന്നു: ‘നേരേ പായുന്ന ശരങ്ങളാൽ രാമൻ ജനസ്ഥാനത്തുണ്ടായിരുന്ന നിശാചരന്മാരെ കൊന്നു; ഖരനും ദൂഷണനും കൊല്ലപ്പെട്ടു കിടക്കുന്നതു കണ്ടു — ഇതു കേട്ട് ഇന്നു നീ ചെയ്യേണ്ടതു ചെയ്യാൻ തയ്യാറാകണം.’ ഇങ്ങനെ ശൂർപ്പണഖയുടെ പ്രേരണ അവസാനിക്കുന്നു, രാവണന്റെ മനസ്സിൽ അപഹരണസങ്കല്പം ജനിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ‘ശങ്കയില്ലാതെ’ (നിർവിശങ്കേന) എന്ന പദം പ്രധാനമാണ് — രാവണന്റെ മനസ്സിൽ ശങ്കയുണ്ടെന്ന് അവൾക്കറിയാം. അതിനാൽ ആ ശങ്കയെത്തന്നെ ആദ്യം നീക്കാൻ അവൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्येऽरण्यकाण्डे चतुस्त्रिंशः सर्गः॥ ३४॥

തെറ്റ് അറിയിക്കുക

മൂലശ്ലോകങ്ങളോടും പദവിവരണത്തോടും കൂടി വായിക്കുക