॥वाल्मीकिरामायणम् ആരണ്യകാണ്ഡം · 27-ാം സർഗ്ഗം

ആരണ്യകാണ്ഡം

സർഗ്ഗം

ത്രിശിരസ്സിന്റെ വധം

ത്രിശിരസ്സിന്റെ പ്രതിജ്ഞ, ഖരന്റെ അനുമതി, ത്രിശിരസ്സും രാമനും തമ്മിലുള്ള യുദ്ധം, ത്രിശിരസ്സിന്റെ ശിരച്ഛേദം, രാക്ഷസന്മാരുടെ പലായനം, ഖരന്റെ പുനരാഗമനം

കഴിഞ്ഞ സർഗത്തിന്റെ ഒടുവിൽ ഖരൻ സ്വയം രഥത്തിൽ രാമന്റെ നേർക്കു പുറപ്പെട്ടിരുന്നു. ഈ സർഗത്തിൽ അവന്റെ സേനാനായകനായ ത്രിശിരസ്സ് എന്ന രാക്ഷസൻ അവൻ പോകുന്നതു കണ്ട് അടുത്തുചെന്ന് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു. ‘വാഹിനീപതി’ (സേനാനായകൻ) എന്ന പദത്താൽ അവന്റെ സ്ഥാനം സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു — ഖരന്റെ സൈന്യത്തിലെ നായകന്മാരിൽ ഒരാൾ. അവൻ പറയുന്നു: ‘വിക്രമശാലിയായ എന്നെ നിയോഗിക്കുക; നീ ഈ സാഹസത്തിൽനിന്നു പിന്തിരിയുക; നോക്കൂ, മഹാബാഹുവായ രാമനെ ഞാൻ യുദ്ധത്തിൽ വീഴ്ത്തും. നിന്റെ മുന്നിൽ ഞാൻ സത്യം പ്രതിജ്ഞ ചെയ്യുന്നു, ആയുധം തൊട്ട് ശപഥം ചെയ്യുന്നു — എല്ലാ രാക്ഷസന്മാരാലും വധിക്കപ്പെടേണ്ടവനായ രാമനെ ഞാൻ വധിക്കും. ഈ യുദ്ധത്തിൽ ഒന്നുകിൽ ഞാൻ ഇവന്റെ മൃത്യുവാകും, അല്ലെങ്കിൽ ഇവൻ എന്റേത്; അതിനാൽ നീ യുദ്ധോത്സാഹം അടക്കി ഒരു മുഹൂർത്തം വിധികർത്താവായി നിൽക്കുക. രാമൻ കൊല്ലപ്പെട്ടാൽ നീ ഹൃഷ്ടനായി ജനസ്ഥാനത്തേക്കു മടങ്ങും; ഞാൻ കൊല്ലപ്പെട്ടാൽ രാമനോടു യുദ്ധത്തിനു പോകും.’ ‘പ്രാശ്നികഃ’ എന്ന പദം രസകരമാണ് — തർക്കത്തിൽ വിധികർത്താവായി നിൽക്കുന്നവനാണ് പ്രാശ്നികൻ; ഇവിടെ യുദ്ധം രണ്ടു വീരന്മാർ തമ്മിലുള്ള ഒരു തർക്കംപോലെ സങ്കല്പിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. മൃത്യുലോഭത്താൽ (മരണത്തോടുള്ള ആർത്തിയാൽ) അവൻ പ്രസാദിപ്പിച്ച ഖരൻ ‘പോകൂ, യുദ്ധം ചെയ്യൂ’ എന്ന് അനുമതി നൽകുന്നു; ത്രിശിരസ്സ് രാഘവന്റെ നേർക്കു പോയി. ‘മൃത്യുലോഭാത്’ എന്ന പദം അത്യന്തം മർമസ്പർശിയാണ് — ത്രിശിരസ്സ് ആർത്തിയോടെ ആഗ്രഹിക്കുന്നതു വിജയമാണ്, എന്നാൽ യഥാർഥത്തിൽ അവൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നതു മരണമാണെന്നു കവിക്കറിയാം; ഈ ഒറ്റ പദംകൊണ്ട് അവന്റെ വരാനിരിക്കുന്ന ഗതി മുൻകൂട്ടി സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. ഈ ഖണ്ഡത്തിൽ കവി രാക്ഷസപക്ഷത്തിന്റെ ആന്തരികചിത്രം കാണിക്കുന്നു. ഖരൻ സ്വയം പോകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, എന്നാൽ അവന്റെതന്നെ സേനാപതി അവനെ തടയുന്നു; ദൂഷണവധത്തിനുശേഷം രാക്ഷസന്മാരുടെ മനസ്സിൽ സംശയം ജനിച്ചുവെന്നും അവർ നേതാവിന്റെ രക്ഷ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെന്നും ഇതിൽനിന്ന് അറിയാം. ത്രിശിരസ്സിന്റെ വാക്കാകട്ടെ പുറമേ ശൗര്യപൂർണംതന്നെ; എങ്കിലും ജയപരാജയങ്ങൾ രണ്ടിന്റെയും സാധ്യത അംഗീകരിക്കുന്നത് അവന്റെ ഭയത്തിന്റെയും അടയാളമാണ്.

കുതിരകളെ പൂട്ടിയ ശോഭയുള്ള രഥത്തിൽത്തന്നെ ത്രിശിരസ്സ് യുദ്ധത്തിൽ രാമന്റെ നേർക്കു പാഞ്ഞു — മൂന്നു ശിഖരങ്ങളുള്ള പർവതംപോലെ കാണപ്പെട്ടു. പേരിന് അനുരൂപമാണ് ഈ ഉപമ — മൂന്നു തലകളുള്ളവൻ മൂന്നു ശിഖരങ്ങളുള്ള പർവതംപോലെ. മഹാമേഘംപോലെ ശരധാരകളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ പൊഴിച്ചുകൊണ്ട് അവൻ നനഞ്ഞ പെരുമ്പറയുടേതുപോലുള്ള നാദം പുറപ്പെടുവിച്ചു; നനഞ്ഞ പെരുമ്പറയുടെ ശബ്ദം ഗംഭീരമെങ്കിലും മന്ദമാണ്; അതിനാൽ ഉപമയിലൂടെ അവന്റെ ഗർജനത്തിന്റെ ഗാംഭീര്യത്തോടൊപ്പം അല്പം മാന്ദ്യവും ധ്വനിക്കുന്നു. വരുന്ന ആ രാക്ഷസനെ നോക്കി രാഘവൻ മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾ കുലുക്കിക്കൊണ്ട് വില്ലുമായി അവനെ നേരിട്ടു. അതിബലരായ ആ ഇരുവരുടെയും ഏറ്റുമുട്ടൽ അപ്പോൾ സിംഹവും ആനയും തമ്മിലെന്നപോലെ തുമുലമായി. പിന്നെ ത്രിശിരസ്സിന്റെ മൂന്ന് അമ്പുകൾ നെറ്റിയിൽ ഏറ്റ്, അമർഷിയായ രാമൻ കുപിതനും ക്ഷുബ്ധനുമായി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: ‘ഹോ, വിക്രമശൂരനായ ഈ രാക്ഷസന്റെ ബലം ഇത്രയുമാണ് — പൂക്കളെക്കൊണ്ടെന്നപോലെ അമ്പുകളാൽ എന്റെ നെറ്റിയിൽ മുറിവേൽപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു! ഇനി എന്റെ ഞാണിൽനിന്നു പായുന്ന അമ്പുകളും ഏറ്റുവാങ്ങുക.’ രാമന്റെ ഈ വാക്ക് പരിഹാസഗർഭവും പ്രതിജ്ഞാഗർഭവുമാണ്; ‘പൂക്കളെക്കൊണ്ടെന്നപോലെ’ എന്ന പരിഹാസത്താൽ അദ്ദേഹം എതിരാളിയുടെ പ്രഹരത്തെ നിസ്സാരമാക്കുന്നു, പിന്നെ സ്വന്തം പ്രഹരം പ്രതിജ്ഞ ചെയ്യുന്നു. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് അത്യന്തം ക്ഷുബ്ധനായ അദ്ദേഹം വിഷസർപ്പങ്ങളെപ്പോലുള്ള അമ്പുകളെടുത്തു. ഈ ഖണ്ഡത്തിൽ രണ്ട് ഉപമകൾ പ്രധാനമാണ് — പർവതോപമയും സിംഹകുഞ്ജരോപമയും. ആദ്യത്തേതിലൂടെ ത്രിശിരസ്സിന്റെ സ്ഥൂലതയും ഉയരവും, രണ്ടാമത്തേതിലൂടെ യുദ്ധത്തിന്റെ തുല്യതയും കാണിക്കപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ സിംഹകുഞ്ജരോപമയിൽ ആരാണു സിംഹം, ആരാണ് ആന എന്നു കവി പറയുന്നില്ല; അതു വായനക്കാരന്റെ ബുദ്ധിക്കു വിടുന്നു. രാമന്റെ നെറ്റിയിൽ മൂന്ന് അമ്പുകൾ ഏറ്റു — ഈ സർഗത്തിൽ അദ്ദേഹത്തിനുണ്ടാകുന്ന ഏക മുറിവ് ഇതാണ്; അത് അദ്ദേഹത്തെ ക്രുദ്ധനാക്കുന്നു. വാല്മീകിയുടെ രാമൻ മിക്കപ്പോഴും ശാന്തനാണ്, എന്നാൽ അവമാനമുണ്ടാകുമ്പോൾ അദ്ദേഹം സംസാരിക്കുകതന്നെ ചെയ്യും; അദ്ദേഹത്തിന്റെ വാക്കും കഠിനമല്ല, പരിഹാസം കലർന്നതാണ്. ‘ആശീവിഷോപമാൻ’ (വിഷസർപ്പങ്ങളെപ്പോലുള്ള) എന്ന അമ്പുകളുടെ വിശേഷണത്താൽ മറുപടിയുടെ തീവ്രത സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു.

ക്രുദ്ധനായ രാമൻ ത്രിശിരസ്സിന്റെ മാറിടത്തിൽ പതിനാല് അമ്പുകൾ എയ്തു. പിന്നെ ചരിഞ്ഞ മുട്ടുകളുള്ള നാല് അമ്പുകളാൽ ആ തേജസ്വി അവന്റെ നാലു കുതിരകളെ വീഴ്ത്തി; എട്ട് അമ്പുകളാൽ സാരഥിയെ രഥത്തട്ടിൽത്തന്നെ വീഴ്ത്തി. ഒരു അമ്പുകൊണ്ട് രാമൻ അവന്റെ ഉയർന്ന കൊടി മുറിച്ചു. പിന്നെ തകർന്ന ആ രഥത്തിൽനിന്നു ചാടിയെഴുന്നേൽക്കുന്ന നിശാചരനെ അദ്ദേഹം അമ്പുകളാൽ ഹൃദയത്തിൽ തുളച്ചു പിളർന്നു; അവൻ ജഡനായി. അനന്തരം അപ്രമേയാത്മാവായ രാമൻ അമർഷത്തോടെ വേഗമുള്ള മൂന്ന് അമ്പുകളാൽ ആ രാക്ഷസന്റെ മൂന്നു തലകളും വീഴ്ത്തി. രാമബാണങ്ങളാൽ പീഡിതനായി, പുകയും ചോരയും തുപ്പിക്കൊണ്ട്, യുദ്ധക്കളത്തിൽ നിന്ന ആ നിശാചരൻ നേരത്തെ വീണ തലകളോടൊപ്പം നിലത്തു വീണു. ‘ധൂമശോണിതോദ്ഗാരീ’ (പുകയും ചോരയും തുപ്പുന്നവൻ) എന്ന പദം ഭയങ്കരമായ ഒരു ദൃശ്യം ജനിപ്പിക്കുന്നു — കഴുത്തിൽനിന്നു പുകയോടുകൂടിയ ചോര തുപ്പിക്കൊണ്ട് അവൻ വീഴുന്നു; ഹിന്ദിഭാഷ്യവും ‘ആവിയോടുകൂടി ചോര തുപ്പിക്കൊണ്ട്’ എന്ന അതേ അർഥംതന്നെ പിന്തുടരുന്നു. കൊല്ലപ്പെട്ടവരിൽ ശേഷിച്ച, ഖരനെ ആശ്രയിച്ചിരുന്ന രാക്ഷസന്മാർ തകർന്ന്, പുലിയെക്കണ്ടു പേടിച്ച മാനുകളെപ്പോലെ ഓടി; എവിടെയും നിന്നില്ല. അവർ ഓടുന്നതു കണ്ട് രോഷാകുലനായ ഖരൻ തിടുക്കത്തിൽ അവരെ തിരിച്ചുനിർത്തി, രാഹു ചന്ദ്രന്റെ നേർക്കെന്നപോലെ രാമന്റെ നേർക്കുതന്നെ പാഞ്ഞു — ഇതോടെ സർഗം അവസാനിക്കുന്നു; അടുത്ത സർഗത്തിൽ ഇരുവരുടെയും ദ്വന്ദ്വയുദ്ധം വർണിക്കപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ വധത്തിന്റെ ക്രമം സുനിശ്ചിതമാണ് — ആദ്യം മാറിടത്തിൽ പതിനാല് അമ്പുകൾ, പിന്നെ നാലു കുതിരകൾ, പിന്നെ എട്ട് അമ്പുകളാൽ സാരഥി, പിന്നെ ഒന്നുകൊണ്ടു കൊടി, പിന്നെ ഹൃദയത്തിൽ അമ്പുകൾ, ഒടുവിൽ മൂന്ന് അമ്പുകളാൽ മൂന്നു തലകൾ. സംഖ്യകളുടെ എണ്ണൽ വാല്മീകിയുടെ യുദ്ധവർണനയുടെ വൈശിഷ്ട്യമാണ്; അതിലൂടെ വായനക്കാരന്റെ മനസ്സിൽ ക്രിയയുടെ വ്യക്തമായ ചിത്രം സ്ഥാപിക്കപ്പെടുന്നു. ഇരുപതാം ശ്ലോകം മൂന്ന് അർധങ്ങളുള്ളതാണ് (ആറു പാദങ്ങൾ) — ‘ദ്രവന്തി സ്മ ന തിഷ്ഠന്തി’ (ഓടി, നിന്നില്ല), ‘താൻഖരോ ദ്രവതോ ദൃഷ്ട്വാ’ (ഓടുന്ന അവരെ ഖരൻ കണ്ട്), ‘രാമമേവാഭിദുദ്രാവ’ (രാമന്റെ നേർക്കുതന്നെ പാഞ്ഞു); ഈ ത്രിപദിരചന സർഗാന്തത്തിൽ വേഗം വർധിപ്പിക്കുന്നു. രാഹുവിന്റെയും ചന്ദ്രന്റെയും ഉപമയും സൂചകമാണ് — രാഹു ചന്ദ്രനെ ആക്രമിക്കുന്നുണ്ട്, എന്നാൽ അവനെ വിഴുങ്ങാൻ കഴിയുന്നില്ല; ഗ്രഹണം ഒടുവിൽ വിടുകതന്നെ ചെയ്യും.

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्येऽरण्यकाण्डे सप्तविंशः सर्गः॥ २७॥

തെറ്റ് അറിയിക്കുക

മൂലശ്ലോകങ്ങളോടും പദവിവരണത്തോടും കൂടി വായിക്കുക