बालकाण्डम् — त्रिसप्ततितमः सर्गः
బాలకాండ — 73వ సర్గ
பால காண்டம் — சர்க்கம் 73
ಬಾಲಕಾಂಡ — 73ನೇ ಸರ್ಗ
ബാലകാണ്ഡം — 73-ാം സർഗ്ഗം
Bāla Kāṇḍa — Sarga 73
युधाजितः आगमनम्, वसिष्ठेन वेदिनिर्माणम्, जनकेन कन्यादानम्, अग्निप्रदक्षिणा च
యుధాజిత్తు రాక, వసిష్ఠుడు వేదికను నిర్మించడం, జనకుడి కన్యాదానం, అగ్నిప్రదక్షిణం
யுதாஜித்தின் வருகை, வசிஷ்டர் வேதிகை அமைத்தல், ஜனகரின் கன்னிகாதானம், அக்னியை வலம் வருதல்
ಯುಧಾಜಿತ್ತಿನ ಆಗಮನ, ವಸಿಷ್ಠನಿಂದ ವೇದಿನಿರ್ಮಾಣ, ಜನಕನಿಂದ ಕನ್ಯಾದಾನ, ಅಗ್ನಿಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ
യുധാജിത്തിന്റെ ആഗമനം, വസിഷ്ഠൻ വേദി നിർമിക്കുന്നു, ജനകന്റെ കന്യാദാനം, അഗ്നിപ്രദക്ഷിണം
अस्मिन् सर्गे चतुर्णां राघवाणां विवाहः वर्ण्यते। यस्मिन् दिवसे दशरथः गोदानकर्म कृतवान्, तस्मिन् एव दिवसे केकयराजपुत्रः युधाजित् भरतं द्रष्टुकामः मिथिलाम् आगच्छति। दशरथः तं प्रियातिथिं पूजयति। प्रभाते तत्त्ववित् नृपः ऋषीन् पुरस्कृत्य यज्ञवाटं गच्छति; विजये मुहूर्ते कृतकौतुकमंगलः रामः भ्रातृभिः सह वसिष्ठं पुरस्कृत्य उपतिष्ठते। वसिष्ठः जनकं वदति — दातृप्रतिग्रहीतृभ्याम् एव सर्वे अर्थाः सम्भवन्ति, अतः स्वधर्मं प्रतिपद्यस्व। जनकः प्रतिवदति — मम गृहे प्रतिहारः नास्ति, इदं राज्यं तव एव; कन्याः वेदिमूलम् उपागताः, वह्नेः अर्चिषः इव दीप्ताः। ततः वसिष्ठः विश्वामित्रं शतानन्दं च पुरस्कृत्य प्रपामध्ये वेदिं निर्माय गन्धपुष्पकुम्भशरावधूपपात्रस्रुवस्रग्लाजाक्षतादिभिः तां समलंकृत्य दर्भान् आस्तीर्य अग्निम् आधाय जुहोति। अनन्तरं जनकः सीताम् अग्नेः समक्षं राघवाभिमुखे संस्थाप्य ‘इयं मम सुता सहधर्मचरी तव’ इति कन्यादानं करोति; देवदुन्दुभयः वादन्ते, पुष्पवर्षः च पतति। एवम् एव लक्ष्मणाय ऊर्मिला, भरताय माण्डवी, शत्रुघ्नाय श्रुतकीर्तिः च दीयते। चत्वारः राघवाः वसिष्ठस्य मते स्थिताः सभार्याः अग्निं वेदिं राजानम् ऋषींश्च प्रदक्षिणीकृत्य त्रिः अग्निं परिक्रम्य भार्याः ऊहुः। अप्सरसः नृत्यन्ति, गन्धर्वाः गायन्ति। अन्ते रघुनन्दनाः सभार्याः उपकार्यां गच्छन्ति, दशरथः च सर्षिसङ्घः सबान्धवः तान् पश्यन् अनुयाति।
पुस्तकरूपेण पठतुపుస్తకంగా చదవండిநூலாகப் படிக்கಪುಸ್ತಕವಾಗಿ ಓದಿപുസ്തകമായി വായിക്കുകRead as a book
१यस्मिंस्तु दिवसे राजा चक्रे गोदानमुत्तमम्।
तस्मिंस्तु दिवसे वीरो युधाजित्समुपेयिवान्॥
२पुत्रः केकयराजस्य साक्षाद्भरतमातुलः।
दृष्ट्वा पृष्ट्वा च कुशलं राजानमिदमब्रवीत्॥
३केकयाधिपती राजा स्नेहात्कुशलमब्रवीत्।
येषां कुशलकामोऽसि तेषां सम्प्रत्यनामयम्॥
४स्वस्रीयं मम राजेन्द्र द्रष्टुकामो महीपतिः।
तदर्थमुपयातोऽहमयोध्यां रघुनन्दन॥
५श्रुत्वा त्वहमयोध्यायां विवाहार्थं तवात्मजान्।
मिथिलामुपयातांस्तु त्वया सह महीपते॥
६त्वरयाभ्युपयातोऽहं द्रष्टुकामः स्वसुः सुतम्।
अथ राजा दशरथः प्रियातिथिमुपस्थितम्॥
७दृष्ट्वा परमसत्कारैः पूजनार्हमपूजयत्।
ततस्तामुषितो रात्रिं सह पुत्रैर्महात्मभिः॥
पूर्वेषु एव सर्गेषु विश्वामित्रेण शतानन्देन च कथिताः पूर्वकथाः समाप्ताः; अस्मिन् सर्गे तु चतुर्णां राघवाणां विवाहः एव वर्ण्यते। पूर्वसर्गे दशरथः पुत्राणां कृते गोदानसंस्कारम् अकरोत्। यस्मिन् दिवसे सः राजा तम् उत्तमं गोदानं कृतवान्, तस्मिन् एव दिवसे वीरः युधाजित् मिथिलां प्राप्तः। सः केकयराजस्य पुत्रः, भरतस्य साक्षात् मातुलः च। सः दशरथं दृष्ट्वा कुशलं पृष्ट्वा च एवम् अवदत् — ‘केकयाधिपतिः राजा स्नेहात् तव कुशलं पृष्टवान्; येषां त्वं कुशलम् इच्छसि, तेषाम् अपि सम्प्रति अनामयम् एव वर्तते। हे राजेन्द्र, सः महीपतिः मम स्वस्रीयं भरतं द्रष्टुकामः; तदर्थम् एव अहम् अयोध्यां गतवान्, हे रघुनन्दन। तत्र च श्रुतवान् — तव पुत्राः विवाहार्थं त्वया सह मिथिलाम् उपयाताः इति। अतः स्वसुः सुतं द्रष्टुकामः अहं त्वरया अत्र आगतः।’ एवम् उपस्थितं प्रियातिथिं दृष्ट्वा दशरथः परमैः सत्कारैः तं पूजनार्हं पूजितवान्। अत्र द्रष्टव्यम् — विवाहपर्वणि बन्धुसमागमः अपि तस्य अङ्गम् एव; युधाजितः आगमनेन भरतस्य मातुलकुलम् अपि उत्सवे सम्मिलितं भवति, न च कस्यचित् आह्वानस्य अपेक्षा तिष्ठति। किञ्च सः प्रथमम् अयोध्यां गतः, तत्र राजकुलं रिक्तं दृष्ट्वा च मिथिलाम् आगतः; एतेन कथायाः देशान्तरम् अपि सूच्यते। अयं च युधाजित् अग्रिमेषु काण्डेषु भरतस्य प्रवासस्य हेतुः भविष्यति, अतः अस्य प्रवेशः अत्र स्मर्तव्यः। गोदानम् इति अत्र केशान्तसंस्कारः, यः विवाहात् पूर्वं वरस्य कर्तव्यः; तत्र गावः दीयन्ते, अतः तत् नाम। एतेन च ज्ञायते यत् विवाहस्य सर्वाणि पूर्वाङ्गानि तस्मिन् एव दिवसे समापितानि आसन्। युधाजितः वचनं च केवलं कुशलप्रश्नः न, अपितु भरतस्य याचना अपि; सा च अस्मिन् सर्गे न पूर्यते।
విశ్వామిత్రుడు, శతానందుడు చెప్పిన పూర్వకథలు గత సర్గలలోనే ముగిశాయి; ఈ సర్గలో నలుగురు రాఘవుల వివాహమే వర్ణించబడుతుంది. క్రిందటి సర్గలో దశరథుడు కుమారుల కోసం గోదాన సంస్కారం చేశాడు. ఆ రాజు ఆ ఉత్తమమైన గోదానం చేసిన రోజునే వీరుడైన యుధాజిత్తు మిథిలకు చేరుకున్నాడు. అతడు కేకయరాజు కుమారుడు, భరతుడికి స్వయంగా మేనమామ. అతడు దశరథుణ్ణి చూసి, క్షేమం అడిగి ఇలా అన్నాడు: ‘కేకయాధిపతి అయిన మహారాజు ప్రేమతో మీ క్షేమం అడిగాడు; మీరు ఎవరి క్షేమం కోరుకుంటారో వారంతా కూడా ప్రస్తుతం ఆరోగ్యంగానే ఉన్నారు. రాజేంద్రా, ఆ భూపతి నా మేనల్లుడు భరతుణ్ణి చూడాలని కోరుకుంటున్నాడు; అందుకోసమే రఘునందనా, నేను అయోధ్యకు వెళ్ళాను. అక్కడ, మీ కుమారులు వివాహం కోసం మీతో కలిసి మిథిలకు వెళ్ళారని విన్నాను. అందుకే సోదరి కుమారుణ్ణి చూడాలనే కోరికతో త్వరగా ఇక్కడికి వచ్చాను.’ ఇలా వచ్చిన ప్రియమైన అతిథిని చూసి దశరథుడు పూజార్హుడైన అతణ్ణి గొప్ప సత్కారాలతో పూజించాడు. ఇక్కడ గమనించాలి: వివాహపర్వంలో బంధువుల కలయిక కూడా దానికి అంగమే; యుధాజిత్తు రాకతో భరతుడి మేనమామ వంశం కూడా ఉత్సవంలో పాలుపంచుకుంటుంది; ఎవరి ఆహ్వానం కోసమూ ఎదురుచూడవలసిన అవసరం ఉండదు. అంతేకాక అతడు మొదట అయోధ్యకు వెళ్ళి, అక్కడ రాజకుటుంబం లేకపోవడం చూసి మిథిలకు వచ్చాడు; దీనితో కథలో దేశాంతరం కూడా సూచించబడుతుంది. ఈ యుధాజిత్తే రాబోయే కాండలలో భరతుడు మేనమామ ఇంట ఉండటానికి కారణమవుతాడు; కాబట్టి ఇక్కడ అతడి ప్రవేశాన్ని గుర్తుంచుకోవాలి. ఇక్కడ గోదానం అంటే కేశాంత సంస్కారం; వివాహానికి ముందు వరుడికి చేయవలసినది అది; అందులో గోవులు దానం చేయబడతాయి కాబట్టి ఆ పేరు. దీనితో వివాహానికి సంబంధించిన పూర్వాంగాలన్నీ ఆ రోజుకే పూర్తయ్యాయని తెలుస్తుంది. యుధాజిత్తు మాట కేవలం క్షేమప్రశ్న కాదు, భరతుణ్ణి పంపమనే అభ్యర్థన కూడా; అది ఈ సర్గలో నెరవేరదు.
விசுவாமித்திரரும் சதானந்தரும் சொன்ன பழங்கதைகள் முந்தைய சர்க்கங்களிலேயே நிறைவுற்றுவிட்டன; இந்தச் சர்க்கத்தில் ராகவர் நால்வரின் திருமணமே வருணிக்கப்படுகிறது. முந்தைய சர்க்கத்தில் தசரதன் தன் புதல்வர்களுக்காகக் கோதான சம்ஸ்காரத்தைச் செய்தான். அந்த மன்னன் அந்தச் சிறந்த கோதானத்தைச் செய்த அதே நாளில் வீரனான யுதாஜித் மிதிலைக்கு வந்து சேர்ந்தான். அவன் கேகய மன்னனின் மகன், பரதனின் நேரடித் தாய்மாமன். அவன் தசரதனைக் கண்டு நலம் விசாரித்து இவ்வாறு கூறினான்: ‘கேகய அதிபதியான மன்னர் அன்போடு உமது நலத்தை விசாரித்தார்; நீர் யாருடைய நலத்தை விரும்புகிறீரோ, அவர்களும் இப்போது நோய்நொடியின்றி நலமாகவே இருக்கின்றனர். ராஜேந்திரரே, அந்த மன்னர் என் சகோதரியின் மகனான பரதனைக் காண விரும்புகிறார்; அதற்காகவே நான் அயோத்திக்குச் சென்றேன், ரகுநந்தனரே. அங்கே, உம் புதல்வர்கள் திருமணத்திற்காக உம்முடன் மிதிலைக்குச் சென்றுள்ளனர் என்று கேள்விப்பட்டேன். ஆகவே என் சகோதரியின் மகனைக் காண விரும்பி விரைந்து இங்கே வந்தேன்.’ இவ்வாறு வந்த அன்புக்குரிய விருந்தினரைக் கண்ட தசரதன், பூஜைக்குரிய அவனைச் சிறந்த உபசாரங்களால் போற்றினான். இங்கே கவனிக்க வேண்டியது: திருமண விழாவில் உறவினர் கூடுவதும் அதன் ஓர் அங்கமே; யுதாஜித்தின் வருகையால் பரதனின் தாய்மாமன் குடும்பமும் விழாவில் இணைகிறது; எந்த அழைப்புக்கும் காத்திருக்க வேண்டியதில்லை. மேலும் அவன் முதலில் அயோத்திக்குச் சென்று, அங்கே அரச குடும்பம் இல்லாததைக் கண்டு மிதிலைக்கு வந்தான்; இதனால் கதையின் இடமாற்றமும் குறிப்பிடப்படுகிறது. இந்த யுதாஜித்தே அடுத்த காண்டங்களில் பரதன் வெளியூரில் தங்கியிருப்பதற்குக் காரணமாவான்; ஆகவே அவன் இங்கே நுழைவது நினைவில் கொள்ளத்தக்கது. கோதானம் என்பது இங்கே கேசாந்த சம்ஸ்காரம்; திருமணத்திற்கு முன் மணமகன் செய்ய வேண்டியது; அதில் பசுக்கள் தானம் செய்யப்படுவதால் அந்தப் பெயர். திருமணத்தின் முன்சடங்குகள் அனைத்தும் அதே நாளில் முடிக்கப்பட்டன என்பதும் இதனால் தெரிகிறது. யுதாஜித்தின் சொல் வெறும் நலம் விசாரிப்பு மட்டுமல்ல, பரதனை அழைத்துச் செல்லும் வேண்டுகோளும் ஆகும்; அது இந்தச் சர்க்கத்தில் நிறைவேறவில்லை.
ಈ ಸರ್ಗದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನೂ ಶತಾನಂದನೂ ಹೇಳಿದ ಹಿಂದಿನ ಕಥೆಗಳು ಮುಗಿದಿವೆ; ಇನ್ನು ನಾಲ್ವರು ರಾಘವರ ವಿವಾಹವೇ ವರ್ಣಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಹಿಂದಿನ ಸರ್ಗದಲ್ಲಿ ದಶರಥನು ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಗೋದಾನಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದನು. ಆ ರಾಜನು ಆ ಉತ್ತಮ ಗೋದಾನವನ್ನು ಮಾಡಿದ ದಿನವೇ ವೀರನಾದ ಯುಧಾಜಿತ್ತು ಮಿಥಿಲೆಗೆ ಬಂದನು. ಅವನು ಕೇಕಯರಾಜನ ಮಗ, ಭರತನ ಸ್ವಂತ ಸೋದರಮಾವ. ಅವನು ದಶರಥನನ್ನು ಕಂಡು ಕುಶಲವನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಿ ಹೀಗೆಂದನು: ‘ಕೇಕಯಾಧಿಪತಿಯಾದ ರಾಜನು ಸ್ನೇಹದಿಂದ ನಿನ್ನ ಕುಶಲವನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದಾನೆ; ಯಾರ ಕುಶಲವನ್ನು ನೀನು ಬಯಸುವೆಯೋ ಅವರೂ ಈಗ ಆರೋಗ್ಯದಿಂದಿದ್ದಾರೆ. ರಾಜೇಂದ್ರ, ಆ ಮಹೀಪತಿ ನನ್ನ ಸೋದರಳಿಯ ಭರತನನ್ನು ನೋಡಬಯಸುತ್ತಾನೆ; ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ, ರಘುನಂದನ, ನಾನು ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಹೋಗಿದ್ದೆ. ಅಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಮಕ್ಕಳು ವಿವಾಹಕ್ಕಾಗಿ ನಿನ್ನೊಡನೆ ಮಿಥಿಲೆಗೆ ಹೋಗಿದ್ದಾರೆಂದು ಕೇಳಿದೆನು. ಆದ್ದರಿಂದ ತಂಗಿಯ ಮಗನನ್ನು ನೋಡಬಯಸಿ ನಾನು ತ್ವರೆಯಿಂದ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದೆನು.’ ಹೀಗೆ ಬಂದ ಪ್ರಿಯ ಅತಿಥಿಯನ್ನು ಕಂಡು ದಶರಥನು ಪೂಜಾರ್ಹನಾದ ಅವನನ್ನು ಪರಮ ಸತ್ಕಾರಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸಿದನು. ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದುದು: ವಿವಾಹಪರ್ವದಲ್ಲಿ ಬಂಧುಸಮಾಗಮವೂ ಅದರ ಅಂಗವೇ; ಯುಧಾಜಿತ್ತಿನ ಆಗಮನದಿಂದ ಭರತನ ತಾಯಿಯ ತವರುಕುಲವೂ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಯಾರ ಆಹ್ವಾನದ ಅಪೇಕ್ಷೆಯೂ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲದೆ ಅವನು ಮೊದಲು ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಹೋಗಿ, ಅಲ್ಲಿ ರಾಜಕುಲ ಬರಿದಾಗಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಮಿಥಿಲೆಗೆ ಬಂದನು; ಇದರಿಂದ ಕಥೆಯ ದೇಶಾಂತರವೂ ಸೂಚಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಯುಧಾಜಿತ್ತು ಮುಂದಿನ ಕಾಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಭರತನ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ಕಾರಣನಾಗುವನು; ಆದ್ದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಅವನ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ನೆನಪಿಡಬೇಕು. ಇಲ್ಲಿ ಗೋದಾನವೆಂದರೆ ಕೇಶಾಂತಸಂಸ್ಕಾರ, ಅದನ್ನು ವಿವಾಹಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ವರನು ಮಾಡಬೇಕು; ಅದರಲ್ಲಿ ಹಸುಗಳನ್ನು ದಾನ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಆ ಹೆಸರು. ಇದರಿಂದ ವಿವಾಹದ ಎಲ್ಲ ಪೂರ್ವಾಂಗಗಳೂ ಅದೇ ದಿನ ಮುಗಿದಿದ್ದುವೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಯುಧಾಜಿತ್ತಿನ ಮಾತು ಕೇವಲ ಕುಶಲಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲ, ಭರತನನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ಬೇಡಿಕೆಯೂ ಹೌದು; ಅದು ಈ ಸರ್ಗದಲ್ಲಿ ಪೂರೈಸುವುದಿಲ್ಲ.
വിശ്വാമിത്രനും ശതാനന്ദനും പറഞ്ഞ പൂർവകഥകൾ മുൻസർഗങ്ങളിൽത്തന്നെ അവസാനിച്ചു; ഈ സർഗത്തിൽ നാലു രാഘവന്മാരുടെ വിവാഹംതന്നെയാണ് വർണിക്കപ്പെടുന്നത്. കഴിഞ്ഞ സർഗത്തിൽ ദശരഥൻ പുത്രന്മാർക്കുവേണ്ടി ഗോദാനസംസ്കാരം നടത്തി. ആ രാജാവ് ആ ഉത്തമമായ ഗോദാനം നടത്തിയ അതേ ദിവസംതന്നെ വീരനായ യുധാജിത്ത് മിഥിലയിലെത്തി. അദ്ദേഹം കേകയരാജാവിന്റെ പുത്രനും ഭരതന്റെ സ്വന്തം അമ്മാവനുമാണ്. ദശരഥനെ കണ്ട് കുശലം ചോദിച്ചശേഷം അദ്ദേഹം ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: ‘കേകയാധിപനായ രാജാവ് സ്നേഹത്തോടെ അങ്ങയുടെ കുശലം അന്വേഷിച്ചു; അങ്ങ് ആരുടെ ക്ഷേമം ആഗ്രഹിക്കുന്നുവോ അവരെല്ലാം ഇപ്പോൾ സുഖമായിരിക്കുന്നു. രാജേന്ദ്രാ, ആ ഭൂപതി എന്റെ സഹോദരീപുത്രനായ ഭരതനെ കാണാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; അതിനായിത്തന്നെയാണ് രഘുനന്ദനാ, ഞാൻ അയോധ്യയിലേക്കു പോയത്. അവിടെവെച്ച് ഞാൻ കേട്ടു: അങ്ങയുടെ പുത്രന്മാർ വിവാഹത്തിനായി അങ്ങയോടൊപ്പം മിഥിലയിലേക്കു പോയിരിക്കുന്നു എന്ന്. അതിനാൽ സഹോദരിയുടെ പുത്രനെ കാണാനാഗ്രഹിച്ച് ഞാൻ തിടുക്കത്തിൽ ഇവിടെ വന്നു.’ ഇങ്ങനെ വന്നെത്തിയ പ്രിയപ്പെട്ട അതിഥിയെ കണ്ട് ദശരഥൻ പൂജാർഹനായ അദ്ദേഹത്തെ പരമമായ സത്കാരങ്ങളാൽ പൂജിച്ചു. ഇവിടെ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടത്: വിവാഹപർവത്തിൽ ബന്ധുസമാഗമവും അതിന്റെ ഒരംഗംതന്നെയാണ്. യുധാജിത്തിന്റെ ആഗമനത്തോടെ ഭരതന്റെ മാതുലകുലവും ഉത്സവത്തിൽ പങ്കുചേരുന്നു; ആരുടെയും ക്ഷണത്തിനു കാത്തുനിൽക്കേണ്ടിവരുന്നില്ല. കൂടാതെ അദ്ദേഹം ആദ്യം അയോധ്യയിലേക്കു പോയി, അവിടെ രാജകുലം ശൂന്യമായിക്കണ്ട് മിഥിലയിലേക്കു വന്നു; ഇതിലൂടെ കഥയുടെ ദേശമാറ്റവും സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. ഈ യുധാജിത്താണ് അടുത്ത കാണ്ഡങ്ങളിൽ ഭരതന്റെ പ്രവാസത്തിനു കാരണമാകുന്നത്; അതിനാൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഇവിടത്തെ പ്രവേശം ഓർമിക്കേണ്ടതാണ്. ഗോദാനം എന്നത് ഇവിടെ കേശാന്തസംസ്കാരമാണ്; വിവാഹത്തിനു മുമ്പ് വരൻ ചെയ്യേണ്ടത്. അതിൽ പശുക്കളെ ദാനം ചെയ്യുന്നതിനാലാണ് ആ പേര്. വിവാഹത്തിന്റെ എല്ലാ പൂർവാംഗങ്ങളും ആ ദിവസംതന്നെ പൂർത്തിയായിരുന്നു എന്നും ഇതിൽനിന്ന് അറിയാം. യുധാജിത്തിന്റെ വാക്കുകൾ വെറും കുശലപ്രശ്നമല്ല, ഭരതനെ (കൊണ്ടുപോകാനുള്ള) അപേക്ഷകൂടിയാണ്; അത് ഈ സർഗത്തിൽ നിറവേറുന്നില്ല.
With the old tales now told, this sarga describes the wedding of the four Rāghavas. In the previous sarga Daśaratha had performed the gift of cows for his sons. On the very day the king made that excellent gift, the hero Yudhājit arrived in Mithilā. He was the son of the king of the Kekayas and Bharata's own maternal uncle. Seeing Daśaratha and asking after his welfare, he said: "The king of the Kekayas asks after your welfare with affection, and those whose well-being you care for are all in good health. Lord of kings, that ruler of the earth wishes to see my sister's son Bharata, and that is why I went to Ayodhyā, Raghunandana. There I heard that your sons had gone with you to Mithilā to be married, and so, eager to see my sister's son, I came here in haste." Seeing his dear guest before him, Daśaratha honoured him as he deserved with the highest marks of respect. The gathering of kin is itself part of a wedding, and with Yudhājit's coming Bharata's mother's family too joins the celebration without needing any invitation. He first went to Ayodhyā and, finding the royal household away, came on to Mithilā, which also shows the movement of the story from place to place. This Yudhājit will be the reason for Bharata's absence in the books to come, so his entrance should be remembered. The "gift of cows" here is the rite of the first shaving of the beard, which a bridegroom must undergo before marriage and at which cows are given, hence its name; so all the preliminaries of the wedding were completed that day. And Yudhājit's words are not just a greeting but also a request for Bharata, one that is not fulfilled in this sarga.
११राजा दशरथो राजन्कृतकौतुकमंगलैः।
पुत्रैर्नरवरश्रेष्ठो दातारमभिकाङ्क्षते॥
१२दातृप्रतिग्रहीतृभ्यां सर्वार्थाः सम्भवन्ति हि।
स्वधर्मं प्रतिपद्यस्व कृत्वा वैवाह्यमुत्तमम्॥
१३इत्युक्तः परमोदारो वसिष्ठेन महात्मना।
प्रत्युवाच महातेजा वाक्यं परमधर्मवित्॥
१४कः स्थितः प्रतिहारो मे कस्याज्ञां सम्प्रतीक्षते।
स्वगृहे को विचारोऽस्ति यथा राज्यमिदं तव॥
वसिष्ठः अवदत् — ‘हे राजन्, नरवरश्रेष्ठः राजा दशरथः कृतकौतुकमंगलैः पुत्रैः सह दातारं त्वाम् अभिकाङ्क्षते। दातृप्रतिग्रहीतृभ्यां मिलिताभ्याम् एव हि सर्वे अर्थाः सम्भवन्ति; अतः उत्तमं वैवाह्यं कृत्वा स्वधर्मं प्रतिपद्यस्व।’ महात्मना वसिष्ठेन एवम् उक्तः परमोदारः महातेजाः परमधर्मवित् जनकः प्रत्युवाच — ‘मम गृहे कः प्रतिहारः स्थितः? कस्य आज्ञां सः सम्प्रतीक्षते? स्वगृहे प्रवेशाय कः पुनः विचारः? यथा इदं राज्यं मम, तथा एव तव अपि।’ एतेन उत्तरेण जनकस्य औदार्यं प्रकट्यते — दाता न केवलं कन्यां ददाति, अपितु गृहं राज्यं च वरपक्षाय समर्पयति। वसिष्ठस्य वचने ‘दातृप्रतिग्रहीतृभ्याम्’ इति पदेन दानधर्मस्य मूलनियमः उक्तः — एकेन दात्रा न, नापि एकेन ग्रहीत्रा, उभयोः संयोगेन एव दानं पूर्णं भवति। अतः जनकस्य सम्मतिः अपेक्षिता आसीत्, सा च तत्क्षणम् एव लब्धा। जनकस्य उत्तरे ‘स्वगृहे’ इति पदं मार्मिकम् — वरपक्षाय वधूगृहं परगृहं न भवति।
వసిష్ఠుడు ఇలా అన్నాడు: ‘రాజా, నరశ్రేష్ఠులలో శ్రేష్ఠుడైన దశరథ మహారాజు కౌతుకమంగళాలు ధరించిన కుమారులతో కలిసి, దాతవైన మీ కోసం ఎదురుచూస్తున్నాడు. దాతా స్వీకర్తా కలిసినప్పుడే అన్ని ప్రయోజనాలూ సిద్ధిస్తాయి; కాబట్టి ఉత్తమమైన వివాహం జరిపించి మీ ధర్మాన్ని నెరవేర్చండి.’ మహాత్ముడైన వసిష్ఠుడు ఇలా అనగా, పరమ ఉదారుడు, మహాతేజస్వి, పరమ ధర్మజ్ఞుడు అయిన జనకుడు ఇలా బదులిచ్చాడు: ‘నా ఇంట్లో ఏ ద్వారపాలకుడు నిలబడి ఉన్నాడు? అతడు ఎవరి ఆజ్ఞ కోసం ఎదురుచూస్తున్నాడు? సొంత ఇంట్లో ప్రవేశించడానికి ఆలోచన ఏమిటి? ఈ రాజ్యం నాది ఎలాగో, మీది కూడా అలాగే.’ ఈ జవాబుతో జనకుడి ఔదార్యం ప్రకటమవుతుంది: దాత కన్యను మాత్రమే కాదు, ఇంటినీ రాజ్యాన్నీ కూడా వరుడి పక్షానికి సమర్పిస్తున్నాడు. వసిష్ఠుడి మాటలో ‘దాతృప్రతిగ్రహీతృభ్యామ్’ (దాతా స్వీకర్తా ఇద్దరితో) అనే పదం దానధర్మపు మూలనియమాన్ని చెబుతుంది: ఒక్క దాతతోనూ కాదు, ఒక్క స్వీకర్తతోనూ కాదు, ఇద్దరి కలయికతోనే దానం పూర్ణమవుతుంది. అందుచేత జనకుడి సమ్మతి అవసరమైంది, అది క్షణంలోనే లభించింది. జనకుడి జవాబులో ‘స్వగృహే’ (సొంత ఇంట్లో) అనే పదం మర్మస్పర్శి: వరుడి పక్షానికి వధువు ఇల్లు పరాయి ఇల్లు కాదు.
வசிஷ்டர் கூறினார்: ‘மன்னா, மனிதருள் சிறந்தோரிலும் சிறந்தவரான மன்னர் தசரதன் மங்கலச் சடங்குகள் செய்யப்பெற்ற புதல்வர்களுடன் கொடையாளராகிய உம்மை எதிர்நோக்கியிருக்கிறார். கொடுப்பவரும் பெறுபவரும் இணைந்தால்தான் எல்லாக் காரியங்களும் நிறைவேறுகின்றன; ஆகவே சிறந்த திருமணச் சடங்கை நிறைவேற்றி உம் கடமையை மேற்கொள்வீராக.’ மகாத்மாவான வசிஷ்டர் இவ்வாறு சொன்னதும், மிகுந்த வள்ளன்மையும் பெரும் தேஜஸும் கொண்ட, தர்மத்தை நன்கறிந்த ஜனகர் மறுமொழி கூறினார்: ‘என் இல்லத்தில் எந்த வாயிற்காவலன் நிற்கிறான்? யாருடைய ஆணைக்காக அவன் காத்திருக்கிறான்? தம் சொந்த இல்லத்தில் நுழைவதற்கு என்ன யோசனை? இந்த அரசு எனக்கு உரியது போலவே உமக்கும் உரியது.’ இந்தப் பதிலால் ஜனகரின் வள்ளன்மை வெளிப்படுகிறது: கொடுப்பவர் மகளை மட்டுமல்ல, இல்லத்தையும் அரசையும் மணமகன் வீட்டாருக்கு அர்ப்பணிக்கிறார். வசிஷ்டரின் சொல்லில் ‘தாத்ருப்ரதிக்ரஹீத்ருப்யாம்’ (கொடுப்பவராலும் பெறுபவராலும்) என்ற சொல்லால் தான தர்மத்தின் அடிப்படை விதி சொல்லப்படுகிறது: கொடுப்பவர் ஒருவரால் மட்டுமோ பெறுபவர் ஒருவரால் மட்டுமோ அல்ல, இருவரும் இணைவதால்தான் தானம் முழுமை பெறுகிறது. ஆகவே ஜனகரின் இசைவு தேவைப்பட்டது; அது அக்கணமே கிடைத்தது. ஜனகரின் பதிலில் ‘சொந்த இல்லம்’ என்ற சொல் மனதைத் தொடுவது: மணமகன் வீட்டாருக்கு மணமகளின் இல்லம் அயலார் இல்லமல்ல.
ವಸಿಷ್ಠನು ಹೇಳಿದನು: ‘ರಾಜನ್, ನರಶ್ರೇಷ್ಠರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ರಾಜ ದಶರಥನು ಕೌತುಕಮಂಗಳವನ್ನು ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡ ಮಕ್ಕಳೊಡನೆ ದಾತನಾದ ನಿನ್ನನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ದಾತನೂ ಸ್ವೀಕರಿಸುವವನೂ ಸೇರಿದಾಗಲೇ ಎಲ್ಲ ಅರ್ಥಗಳೂ ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತವೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಉತ್ತಮವಾದ ವಿವಾಹಕರ್ಮವನ್ನು ಮಾಡಿ ನಿನ್ನ ಧರ್ಮವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸು.’ ಮಹಾತ್ಮನಾದ ವಸಿಷ್ಠನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಲು, ಪರಮೋದಾರನೂ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯೂ ಪರಮಧರ್ಮಜ್ಞನೂ ಆದ ಜನಕನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು: ‘ನನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವ ದ್ವಾರಪಾಲಕ ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ? ಅವನು ಯಾರ ಆಜ್ಞೆಗಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದಾನೆ? ತನ್ನ ಮನೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಮತ್ತೆ ಯಾವ ವಿಚಾರ? ಈ ರಾಜ್ಯ ನನ್ನದು ಹೇಗೋ ಹಾಗೆಯೇ ನಿನ್ನದೂ ಹೌದು.’ ಈ ಉತ್ತರದಿಂದ ಜನಕನ ಔದಾರ್ಯ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತದೆ - ದಾತನು ಕೇವಲ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ, ಮನೆಯನ್ನೂ ರಾಜ್ಯವನ್ನೂ ವರನ ಕಡೆಯವರಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ವಸಿಷ್ಠನ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ‘ದಾತೃಪ್ರತಿಗ್ರಹೀತೃಭ್ಯಾಮ್’ - ‘ದಾತನಿಂದಲೂ ಸ್ವೀಕರಿಸುವವನಿಂದಲೂ’ - ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ದಾನಧರ್ಮದ ಮೂಲನಿಯಮವನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ: ಒಬ್ಬ ದಾತನಿಂದಾಗಲೀ ಒಬ್ಬ ಸ್ವೀಕರಿಸುವವನಿಂದಾಗಲೀ ಅಲ್ಲ, ಇಬ್ಬರ ಸಂಯೋಗದಿಂದಲೇ ದಾನ ಪೂರ್ಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಜನಕನ ಸಮ್ಮತಿ ಅಪೇಕ್ಷಿತವಾಗಿತ್ತು, ಅದು ಆ ಕ್ಷಣವೇ ದೊರೆಯಿತು. ಜನಕನ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ‘ಸ್ವಗೃಹೇ’ - ‘ತನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ’ - ಎಂಬ ಪದ ಮಾರ್ಮಿಕ: ವರನ ಕಡೆಯವರಿಗೆ ವಧುವಿನ ಮನೆ ಪರರ ಮನೆಯಲ್ಲ.
വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു: ‘രാജാവേ, നരശ്രേഷ്ഠന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ദശരഥരാജാവ് കൗതുകമംഗളങ്ങൾ കഴിഞ്ഞ പുത്രന്മാരോടൊപ്പം ദാതാവായ അങ്ങയെ കാത്തിരിക്കുന്നു. ദാതാവും സ്വീകർത്താവും ഒന്നിച്ചുചേരുമ്പോഴാണല്ലോ എല്ലാ കാര്യങ്ങളും സാധിക്കുന്നത്; അതിനാൽ ഉത്തമമായ വിവാഹകർമം നടത്തി അങ്ങയുടെ സ്വധർമം നിറവേറ്റിയാലും.’ മഹാത്മാവായ വസിഷ്ഠൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ പരമോദാരനും മഹാതേജസ്വിയും പരമധർമജ്ഞനുമായ ജനകൻ മറുപടി പറഞ്ഞു: ‘എന്റെ ഗൃഹത്തിൽ ഏതു ദ്വാരപാലകനാണ് നിൽക്കുന്നത്? ആരുടെ ആജ്ഞയാണ് അദ്ദേഹം കാത്തിരിക്കുന്നത്? സ്വന്തം ഗൃഹത്തിൽ പ്രവേശിക്കാൻ എന്തിനാണ് ആലോചന? ഈ രാജ്യം എനിക്കെന്നപോലെതന്നെ അങ്ങേക്കുമുള്ളതാണ്.’ ഈ മറുപടിയിലൂടെ ജനകന്റെ ഔദാര്യം പ്രകടമാകുന്നു: ദാതാവ് കന്യകയെ മാത്രമല്ല, ഗൃഹവും രാജ്യവും വരന്റെ പക്ഷത്തിനു സമർപ്പിക്കുന്നു. വസിഷ്ഠന്റെ വാക്കുകളിലെ ‘ദാതൃപ്രതിഗ്രഹീതൃഭ്യാം’ (ദാതാവിനാലും സ്വീകർത്താവിനാലും) എന്ന പദത്താൽ ദാനധർമത്തിന്റെ മൂലനിയമം പറയപ്പെടുന്നു: ദാതാവു മാത്രമോ സ്വീകർത്താവു മാത്രമോ അല്ല, ഇരുവരുടെയും സംയോഗത്താലാണ് ദാനം പൂർണമാകുന്നത്. അതിനാൽ ജനകന്റെ സമ്മതം ആവശ്യമായിരുന്നു; അത് ആ നിമിഷംതന്നെ ലഭിച്ചു. ജനകന്റെ മറുപടിയിലെ ‘സ്വഗൃഹേ’ (സ്വന്തം ഗൃഹത്തിൽ) എന്ന പദം മർമസ്പർശിയാണ്: വരന്റെ പക്ഷത്തിനു വധുവിന്റെ ഗൃഹം അന്യഗൃഹമല്ല.
Vasiṣṭha said: "King, Daśaratha, best among the best of men, is waiting for the giver, together with his sons, who have completed the auspicious rites. For every purpose is achieved only when giver and receiver come together. So perform the excellent marriage rite and fulfil your own duty." To the great-souled Vasiṣṭha the most generous Janaka, majestic and deeply versed in dharma, replied: "What doorkeeper of mine stands in his way? Whose permission is he waiting for? Why should anyone hesitate to enter his own house? This kingdom is yours as much as mine." This answer reveals Janaka's generosity: the giver gives not only his daughter but offers his home and kingdom to the groom's family. Vasiṣṭha's words state the basic rule of giving: a gift is complete only when giver and receiver come together, neither one alone, so Janaka's consent was needed, and it was given at once. "His own house" is the touching phrase: to the groom's family the bride's home is no stranger's house.
१५कृतकौतुकसर्वस्वा वेदिमूलमुपागताः।
मम कन्या मुनिश्रेष्ठ दीप्ता वह्नेरिवार्चिषः॥
१६सद्योऽहं त्वत्प्रतीक्षोऽस्मि वेद्यामस्यां प्रतिष्ठितः।
अविघ्नं क्रियतां सर्वं किमर्थं हि विलम्ब्यते॥
१७तद्वाक्यं जनकेनोक्तं श्रुत्वा दशरथस्तदा।
प्रवेशयामास सुतान्सर्वानृषिगणानपि॥
जनकः पुनः अवदत् — ‘हे मुनिश्रेष्ठ, मम कन्याः कृतकौतुकसर्वस्वाः सत्यः वेदिमूलम् उपागताः, वह्नेः अर्चिषः इव दीप्ताः तिष्ठन्ति। अहम् अपि सद्यः अस्यां वेद्यां प्रतिष्ठितः सन् त्वत्प्रतीक्षः अस्मि। सर्वम् अविघ्नं क्रियताम्; किमर्थं हि विलम्ब्यते?’ जनकेन उक्तं तत् वाक्यं श्रुत्वा दशरथः तदा सर्वान् सुतान् सर्वान् ऋषिगणान् च प्रवेशयामास। अत्र कन्यानां वह्न्यर्चिःसादृश्येन तासां तेजः शुद्धिः च सूच्यते; ताः न भीताः, न च लज्जया अवनतमुख्यः, अपितु यज्ञाग्निवत् प्रज्वलिताः वर्णिताः। जनकस्य ‘किमर्थं विलम्ब्यते’ इति प्रश्नेन विवाहकाले मुहूर्तस्य अनतिक्रमणीयता अपि स्मार्यते। ‘सद्यः’ इति पदेन जनकः स्वयम् अपि सज्जः इति सूचयति, न तु केवलं कन्याः।
జనకుడు మళ్ళీ ఇలా అన్నాడు: ‘మునిశ్రేష్ఠా, నా కుమార్తెలు కౌతుకమంగళాలన్నీ పూర్తి చేసుకొని వేదిక వద్దకు వచ్చి, అగ్నిజ్వాలల వలె ప్రకాశిస్తూ నిలిచి ఉన్నారు. నేను కూడా ఇప్పుడే ఈ వేదికపై నిలిచి మీ కోసం ఎదురుచూస్తున్నాను. అంతా విఘ్నం లేకుండా జరిపించండి; ఆలస్యం ఎందుకు?’ జనకుడు పలికిన ఆ మాట విని దశరథుడు అప్పుడు కుమారులందరినీ, ఋషిగణాలందరినీ లోపలికి ప్రవేశపెట్టాడు. ఇక్కడ కన్యలను అగ్నిజ్వాలలతో పోల్చడం వల్ల వారి తేజస్సూ శుద్ధీ సూచించబడుతున్నాయి; వారు భయపడినవారుగా గానీ, సిగ్గుతో తలవంచినవారుగా గానీ కాకుండా, యజ్ఞాగ్నిలా జ్వలిస్తున్నవారుగా వర్ణించబడ్డారు. జనకుడి ‘ఆలస్యం ఎందుకు’ అనే ప్రశ్నతో వివాహ సమయంలో ముహూర్తాన్ని దాటకూడదనే విషయం కూడా గుర్తుచేయబడుతుంది. ‘సద్యః’ (ఇప్పుడే) అనే పదంతో జనకుడు కన్యలు మాత్రమే కాదు, తాను కూడా సిద్ధంగా ఉన్నానని సూచిస్తున్నాడు.
ஜனகர் மீண்டும் கூறினார்: ‘முனிசிரேஷ்டரே, என் மகள்கள் எல்லா மங்கலச் சடங்குகளும் செய்யப்பெற்றவர்களாக வேதிகையின் அருகே வந்து, அக்னியின் சுடர்களைப் போல ஒளிர்ந்தவாறு நிற்கின்றனர். நானும் உடனே இந்த வேதிகையில் அமர்ந்து உமக்காகக் காத்திருக்கிறேன். எல்லாம் இடையூறின்றி நடைபெறட்டும்; எதற்காகத் தாமதிக்கப்படுகிறது?’ ஜனகர் சொன்ன அந்தச் சொல்லைக் கேட்ட தசரதன் அப்போது தன் புதல்வர்கள் அனைவரையும் ரிஷிகணங்கள் அனைத்தையும் உள்ளே அழைத்துச் சென்றான். இங்கே மணமகள்களை அக்னிச் சுடர்களுக்கு ஒப்பிடுவதால் அவர்களுடைய தேஜஸும் தூய்மையும் குறிப்பிடப்படுகின்றன; அவர்கள் அஞ்சியவர்களாகவோ வெட்கத்தால் முகம் கவிழ்ந்தவர்களாகவோ அல்ல, யாகத் தீயைப் போலச் சுடர்விடுபவர்களாக வருணிக்கப்படுகின்றனர். ‘எதற்காகத் தாமதிக்கப்படுகிறது’ என்ற ஜனகரின் கேள்வியால், திருமண நேரத்தில் முகூர்த்தத்தைக் கடக்கக் கூடாது என்பதும் நினைவூட்டப்படுகிறது. ‘ஸத்ய:’ (உடனே) என்ற சொல்லால் மகள்கள் மட்டுமல்ல, தாமும் தயாராக இருப்பதை ஜனகர் குறிப்பிடுகிறார்.
ಜನಕನು ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿದನು: ‘ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ನನ್ನ ಕನ್ಯೆಯರು ಸಮಸ್ತ ಕೌತುಕಮಂಗಳವನ್ನೂ ಮುಗಿಸಿ ವೇದಿಯ ಬುಡಕ್ಕೆ ಬಂದು, ಅಗ್ನಿಜ್ವಾಲೆಗಳಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತ ನಿಂತಿದ್ದಾರೆ. ನಾನೂ ಈಗಲೇ ಈ ವೇದಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡು ನಿನ್ನನ್ನು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಿರ್ವಿಘ್ನವಾಗಿ ಮಾಡಲಿ; ಏಕೆ ತಡಮಾಡಬೇಕು?’ ಜನಕನು ಹೇಳಿದ ಆ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ದಶರಥನು ಆಗ ಎಲ್ಲ ಮಕ್ಕಳನ್ನೂ ಎಲ್ಲ ಋಷಿಗಣಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೆ ಕರೆತಂದನು. ಇಲ್ಲಿ ಕನ್ಯೆಯರನ್ನು ಅಗ್ನಿಜ್ವಾಲೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸುವುದರಿಂದ ಅವರ ತೇಜಸ್ಸೂ ಶುದ್ಧಿಯೂ ಸೂಚಿತವಾಗುತ್ತವೆ; ಅವರು ಭಯಗೊಂಡವರಾಗಲೀ ನಾಚಿಕೆಯಿಂದ ಮುಖ ತಗ್ಗಿಸಿದವರಾಗಲೀ ಅಲ್ಲ, ಯಜ್ಞಾಗ್ನಿಯಂತೆ ಪ್ರಜ್ವಲಿಸುವವರಾಗಿ ವರ್ಣಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಜನಕನ ‘ಏಕೆ ತಡಮಾಡಬೇಕು’ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯಿಂದ ವಿವಾಹಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮುಹೂರ್ತವನ್ನು ಮೀರಬಾರದು ಎಂಬುದೂ ನೆನಪಾಗುತ್ತದೆ. ‘ಸದ್ಯಃ’ - ‘ಈಗಲೇ’ - ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ಜನಕನು ಕನ್ಯೆಯರು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ತಾನೂ ಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ.
ജനകൻ വീണ്ടും പറഞ്ഞു: ‘മുനിശ്രേഷ്ഠാ, എന്റെ കന്യകമാർ എല്ലാ കൗതുകമംഗളങ്ങളും പൂർത്തിയാക്കി വേദിയുടെ ചുവട്ടിലെത്തി, അഗ്നിജ്വാലകളെപ്പോലെ പ്രകാശിച്ചുകൊണ്ടു നിൽക്കുന്നു. ഞാനും ഇപ്പോൾത്തന്നെ ഈ വേദിയിൽ നിലയുറപ്പിച്ച് അങ്ങയെ കാത്തിരിക്കുന്നു. എല്ലാം വിഘ്നമില്ലാതെ നടക്കട്ടെ; എന്തിനാണ് താമസിക്കുന്നത്?’ ജനകൻ പറഞ്ഞ ആ വാക്കുകൾ കേട്ട് ദശരഥൻ അപ്പോൾ എല്ലാ പുത്രന്മാരെയും എല്ലാ ഋഷിഗണങ്ങളെയും അകത്തേക്കു പ്രവേശിപ്പിച്ചു. ഇവിടെ കന്യകമാരെ അഗ്നിജ്വാലകളോട് ഉപമിക്കുന്നതിലൂടെ അവരുടെ തേജസ്സും ശുദ്ധിയും സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. അവർ ഭയന്നവരായോ ലജ്ജകൊണ്ടു മുഖം താഴ്ത്തിയവരായോ അല്ല, യജ്ഞാഗ്നിപോലെ ജ്വലിക്കുന്നവരായാണ് വർണിക്കപ്പെടുന്നത്. ‘എന്തിനാണ് താമസിക്കുന്നത്’ എന്ന ജനകന്റെ ചോദ്യം വിവാഹസമയത്ത് മുഹൂർത്തം തെറ്റിക്കാൻ പാടില്ല എന്നതും ഓർമിപ്പിക്കുന്നു. ‘സദ്യഃ’ (ഇപ്പോൾത്തന്നെ) എന്ന പദംകൊണ്ട് കന്യകമാർ മാത്രമല്ല ജനകനും സജ്ജനാണെന്നു സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
Janaka went on: "Best of sages, my daughters have completed every nuptial rite and have come to the foot of the altar, shining like the flames of a fire. I myself am here at this altar, ready and waiting for you. Let everything be done without hindrance; why is there any delay?" Hearing Janaka's words, Daśaratha brought in all his sons and all the hosts of seers. The comparison of the brides to the flames of a fire suggests their radiance and purity: they are not described as timid or with eyes lowered in shyness, but as blazing like the sacrificial fire. Janaka's question "why the delay?" is also a reminder that the hour of a wedding must not be allowed to pass, and he shows that he himself, not only his daughters, is ready.
१८ततो राजा विदेहानां वसिष्ठमिदमब्रवीत्।
कारयस्व ऋषे सर्वामृषिभिः सह धार्मिक॥
१९रामस्य लोकरामस्य क्रियां वैवाहिकीं प्रभो।
तथेत्युक्त्वा तु जनकं वसिष्ठो भगवानृषिः॥
२०विश्वामित्रं पुरस्कृत्य शतानन्दं च धार्मिकम्।
प्रपामध्ये तु विधिवद्वेदिं कृत्वा महातपाः॥
ततः विदेहानां राजा वसिष्ठम् इदम् अब्रवीत् — ‘हे धार्मिक ऋषे, हे प्रभो, ऋषिभिः सह लोकाभिरामस्य रामस्य सर्वां वैवाहिकीं क्रियां कारयस्व।’ ‘तथा’ इति जनकम् उक्त्वा भगवान् ऋषिः वसिष्ठः विश्वामित्रं धार्मिकं शतानन्दं च पुरस्कृत्य, महातपाः सन्, प्रपायाः मध्ये विधिवत् वेदिं कृतवान्। अत्र त्रयाणां मुनीनां सान्निध्यं द्रष्टव्यम् — वसिष्ठः रघुकुलस्य गुरुः, विश्वामित्रः अस्य सर्वस्य प्रयोजकः, शतानन्दः च जनककुलस्य पुरोहितः; एतेषां त्रयाणां सम्मुखे एव कर्म आरब्धम्। ‘रामस्य लोकरामस्य’ इति पदद्वयेन कविः श्लेषम् आश्रित्य वदति — यः लोकं रमयति, सः एव रामः। जनकः च स्वयं न करोति, अपितु वरपक्षस्य गुरुणा एव कारयति; एषा अपि विवाहविधेः मर्यादा।
అప్పుడు విదేహరాజు వసిష్ఠుడితో ఇలా అన్నాడు: ‘ధార్మికుడవైన ఋషీ, ప్రభూ, ఋషులతో కలిసి లోకాభిరాముడైన రాముడి వైవాహిక క్రియనంతటినీ జరిపించండి.’ జనకుడితో ‘అలాగే’ అని చెప్పి, మహాతపస్వి అయిన భగవాన్ వసిష్ఠ ఋషి విశ్వామిత్రుణ్ణి, ధార్మికుడైన శతానందుణ్ణి ముందుంచుకొని పందిరి మధ్యలో విధిపూర్వకంగా వేదికను నిర్మించాడు. ఇక్కడ ముగ్గురు మునుల సాన్నిధ్యాన్ని గమనించాలి: వసిష్ఠుడు రఘువంశ గురువు, విశ్వామిత్రుడు వీటన్నిటికీ ప్రయోజకుడు, శతానందుడు జనకవంశ పురోహితుడు; ఈ ముగ్గురి సమక్షంలోనే కర్మ ఆరంభమైంది. ‘రామస్య లోకరామస్య’ (లోకాన్ని రమింపజేసే రాముడు) అనే రెండు పదాలతో కవి శ్లేషను ఆశ్రయించి చెబుతున్నాడు: లోకాన్ని ఆనందింపజేసేవాడే రాముడు. జనకుడు తాను స్వయంగా చేయడు, వరుడి పక్షపు గురువుచేతనే చేయిస్తాడు; ఇది కూడా వివాహవిధి మర్యాదే.
பின்னர் விதேக மன்னர் வசிஷ்டரிடம் கூறினார்: ‘தர்மசீலரான ரிஷியே, பிரபுவே, உலகை மகிழ்விக்கும் ராமனின் திருமணச் சடங்குகள் அனைத்தையும் ரிஷிகளோடு கூடி நடத்தி வைப்பீராக.’ ஜனகரிடம் ‘அப்படியே’ என்று கூறிய பெருந்தவசியான பகவான் வசிஷ்ட ரிஷி, விசுவாமித்திரரையும் தர்மசீலரான சதானந்தரையும் முன்னிட்டுக்கொண்டு, பந்தலின் நடுவில் விதிமுறைப்படி வேதிகையை அமைத்தார். இங்கே மூன்று முனிவர்களின் அண்மை கவனிக்கத்தக்கது: வசிஷ்டர் ரகு குலத்தின் குரு; விசுவாமித்திரர் இவை அனைத்தையும் நிகழ்த்தியவர்; சதானந்தர் ஜனக குலத்தின் புரோகிதர்; இம்மூவரின் முன்னிலையிலேயே சடங்கு தொடங்கியது. ‘ராமஸ்ய லோகராமஸ்ய’ என்ற இரு சொற்களால் கவி சிலேடையைக் கையாண்டு சொல்கிறார்: உலகை மகிழ்விப்பவனே ராமன். ஜனகர் தாமே சடங்கை நடத்தவில்லை; மணமகன் வீட்டாரின் குருவைக் கொண்டே நடத்துவிக்கிறார்; இதுவும் திருமண விதியின் மரபு.
ಅನಂತರ ವಿದೇಹರಾಜನು ವಸಿಷ್ಠನಿಗೆ ಹೀಗೆಂದನು: ‘ಧಾರ್ಮಿಕನಾದ ಋಷಿಯೇ, ಪ್ರಭುವೇ, ಋಷಿಗಳೊಡನೆ ಕೂಡಿ ಲೋಕಾಭಿರಾಮನಾದ ರಾಮನ ಸಮಸ್ತ ವಿವಾಹಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸು.’ ಜನಕನಿಗೆ ‘ಹಾಗೆಯೇ’ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಮಹಾತಪಸ್ವಿಯಾದ ಭಗವಾನ್ ಋಷಿ ವಸಿಷ್ಠನು ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನನ್ನೂ ಧಾರ್ಮಿಕನಾದ ಶತಾನಂದನನ್ನೂ ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಮಂಟಪದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ವೇದಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ಇಲ್ಲಿ ಮೂವರು ಮುನಿಗಳ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯವನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು - ವಸಿಷ್ಠನು ರಘುಕುಲದ ಗುರು, ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಇದೆಲ್ಲದರ ಪ್ರಯೋಜಕ, ಶತಾನಂದನು ಜನಕಕುಲದ ಪುರೋಹಿತ; ಈ ಮೂವರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲೇ ಕರ್ಮ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ‘ರಾಮಸ್ಯ ಲೋಕರಾಮಸ್ಯ’ ಎಂಬ ಎರಡು ಪದಗಳಿಂದ ಕವಿ ಶ್ಲೇಷವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ - ಲೋಕವನ್ನು ರಮಿಸುವವನೇ ರಾಮ. ಜನಕನು ತಾನೇ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ, ವರನ ಕಡೆಯ ಗುರುವಿನಿಂದಲೇ ಮಾಡಿಸುತ್ತಾನೆ; ಇದೂ ವಿವಾಹವಿಧಿಯ ಮರ್ಯಾದೆ.
പിന്നെ വിദേഹരാജാവ് വസിഷ്ഠനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: ‘ധാർമികനായ ഋഷേ, പ്രഭോ, ഋഷിമാരോടൊപ്പം ലോകാഭിരാമനായ രാമന്റെ എല്ലാ വിവാഹക്രിയകളും നടത്തിയാലും.’ ‘അങ്ങനെയാകട്ടെ’ എന്നു ജനകനോടു പറഞ്ഞ് മഹാതപസ്വിയായ ഭഗവാൻ വസിഷ്ഠമഹർഷി വിശ്വാമിത്രനെയും ധാർമികനായ ശതാനന്ദനെയും മുന്നിൽനിർത്തി പന്തലിന്റെ നടുവിൽ വിധിപ്രകാരം വേദി നിർമിച്ചു. ഇവിടെ മൂന്നു മുനിമാരുടെ സാന്നിധ്യം ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതാണ്: വസിഷ്ഠൻ രഘുകുലത്തിന്റെ ഗുരു; വിശ്വാമിത്രൻ ഇതിനെല്ലാം പ്രേരകൻ; ശതാനന്ദൻ ജനകകുലത്തിന്റെ പുരോഹിതൻ. ഈ മൂവരുടെയും മുന്നിൽവെച്ചാണ് കർമം ആരംഭിച്ചത്. ‘രാമസ്യ ലോകരാമസ്യ’ എന്ന പദജോഡിയിൽ കവി ശ്ലേഷം ആശ്രയിച്ചു പറയുന്നു: ലോകത്തെ രമിപ്പിക്കുന്നവൻതന്നെയാണ് രാമൻ. ജനകൻ സ്വയം ചെയ്യുന്നില്ല; വരന്റെ പക്ഷത്തെ ഗുരുവിനെക്കൊണ്ടുതന്നെ ചെയ്യിക്കുന്നു. ഇതും വിവാഹവിധിയുടെ മര്യാദയാണ്.
Then the king of the Videhas said to Vasiṣṭha: "Righteous seer, my lord, with the other seers, perform the whole marriage ceremony of Rāma, the delight of the world." "So be it," said the blessed seer Vasiṣṭha to Janaka, and placing Viśvāmitra and the righteous Śatānanda in front, that great ascetic duly built an altar in the middle of the pavilion. Three sages are present: Vasiṣṭha, the preceptor of the Raghus; Viśvāmitra, who set all this in motion; and Śatānanda, the priest of Janaka's house, and the rite begins before all three. In calling Rāma "the delight of the world" the poet plays on his name: Rāma is the one who delights the world. Janaka does not perform the rite himself but has it performed by the groom's preceptor, which also belongs to the proper order of a wedding.
२१अलंचकार तां वेदिं गन्धपुष्पैः समन्ततः।
सुवर्णपालिकाभिश्च चित्रकुम्भैश्च साङ्कुरैः॥
२२अङ्कुराढ्यैः शरावैश्च धूपपात्रैः सधूपकैः।
शङ्खपात्रैः स्रुवैः स्रग्भिः पात्रैरर्घ्यादिपूजितैः॥
२३लाजपूर्णैश्च पात्रीभिरक्षतैरपि संस्कृतैः।
दर्भैः समैः समास्तीर्य विधिवन्मन्त्रपूर्वकम्॥
२४अग्निमाधाय तं वेद्यां विधिमन्त्रपुरस्कृतम्।
जुहावाग्नौ महातेजा वसिष्ठो मुनिपुंगवः॥
वसिष्ठः तां वेदिं समन्ततः गन्धपुष्पैः अलंचकार। सुवर्णपालिकाभिः, अङ्कुरयुक्तैः चित्रकुम्भैः, अङ्कुराढ्यैः शरावैः, सधूपकैः धूपपात्रैः, शङ्खपात्रैः, स्रुवैः, स्रग्भिः, अर्घ्यादिभिः पूजितैः पात्रैः, लाजपूर्णाभिः पात्रीभिः, संस्कृतैः अक्षतैः च सा वेदिः समलंकृता। ततः समान् दर्भान् विधिवत् मन्त्रपूर्वकं समास्तीर्य, विधिमन्त्रपुरस्कृतम् अग्निं वेद्यां आधाय, महातेजाः मुनिपुंगवः वसिष्ठः अग्नौ जुहाव। एषा सर्वा सामग्री गृह्यसूत्रोक्ता एव; कविः तां विस्तरेण गणयन् विवाहस्य वैदिकीं गरिमां दर्शयति। अङ्कुराः इत्यत्र यवाङ्कुराः गृह्यन्ते, ये मङ्गलार्थं कलशेषु शरावेषु च वापिताः; लाजाः च विवाहस्य प्रसिद्धा होमसामग्री। अयं समग्रः प्रकरणः समीक्षितसंस्करणे नास्ति, प्रचलितपाठे एव उपलभ्यते। पालिकाः इति च अङ्कुरवापनार्थाः लघुपात्र्यः; कुम्भाः चित्रिताः, तेषु च अङ्कुराः स्थापिताः। धूपपात्राणि सधूपकानि, शङ्खपात्राणि च अर्घ्यार्थानि। एवं दृष्टिस्पर्शगन्धश्रवणानाम् अपि तृप्तिः विवाहवेद्यां साधिता। मन्त्रपूर्वकं दर्भास्तरणम् इति च वेद्याः परिष्कारस्य अन्तिमम् अङ्गम्, तदनन्तरम् एव अग्निः आहितः।
వసిష్ఠుడు ఆ వేదికను చుట్టూ గంధపుష్పాలతో అలంకరించాడు. బంగారు పాలికలతో, మొలకలు గల చిత్రించిన కుంభాలతో, మొలకలతో నిండిన మూకుళ్ళతో, ధూపం గల ధూపపాత్రలతో, శంఖపాత్రలతో, స్రువాలతో, పూలమాలలతో, అర్ఘ్యాదులతో పూజించిన పాత్రలతో, పేలాలు నిండిన పాత్రలతో, సంస్కరించిన అక్షతలతో ఆ వేదిక చక్కగా అలంకరించబడింది. ఆ తరువాత సమానమైన దర్భలను విధిపూర్వకంగా మంత్రాలతో పరచి, విధిమంత్రాలతో అగ్నిని వేదికపై ప్రతిష్ఠించి, మహాతేజస్వి, మునిపుంగవుడు అయిన వసిష్ఠుడు అగ్నిలో హోమం చేశాడు. ఈ సామగ్రి అంతా గృహ్యసూత్రాలలో చెప్పినదే; కవి దానిని విస్తారంగా లెక్కిస్తూ వివాహపు వైదిక గరిమను చూపుతున్నాడు. ఇక్కడ మొలకలు అంటే యవ (బార్లీ) మొలకలు; మంగళార్థం కలశాలలో, మూకుళ్ళలో వాటిని నాటుతారు; పేలాలు వివాహంలో ప్రసిద్ధమైన హోమసామగ్రి. ఈ ప్రకరణమంతా సమీక్షిత సంస్కరణలో లేదు, వల్గేట్ పాఠంలో మాత్రమే లభిస్తుంది. పాలికలు అంటే మొలకలు నాటడానికి ఉపయోగించే చిన్న పాత్రలు; కుంభాలు చిత్రించబడినవి, వాటిలో మొలకలు ఉంచబడ్డాయి. ధూపపాత్రలు ధూపంతో కూడినవి, శంఖపాత్రలు అర్ఘ్యం కోసం. ఈ విధంగా వివాహ వేదికపై చూపుకు, స్పర్శకు, వాసనకు, వినికిడికి కూడా తృప్తి కల్పించబడింది. మంత్రపూర్వకంగా దర్భలు పరచడం వేదిక సంస్కారంలో చివరి అంగం; దాని తరువాతనే అగ్ని ప్రతిష్ఠించబడింది.
வசிஷ்டர் அந்த வேதிகையைச் சுற்றிலும் நறுமணப் பொருள்களாலும் மலர்களாலும் அலங்கரித்தார். பொன் பாலிகைகள், முளைகள் கொண்ட சித்திரக் கலசங்கள், முளைகள் நிறைந்த மண் அகல்கள், தூபத்தோடு கூடிய தூபக் கலங்கள், சங்கு வடிவக் கலங்கள், ஸ்ருவம் என்னும் நெய்க்கரண்டிகள், மாலைகள், அர்க்கியம் முதலியவற்றுக்கான பூஜிக்கப்பெற்ற கலங்கள், பொரி நிறைந்த தட்டுகள், பக்குவப்படுத்திய அட்சதை ஆகியவற்றால் அந்த வேதிகை அலங்கரிக்கப்பட்டது. பின்னர் சீரான தர்ப்பைகளை விதிமுறைப்படி மந்திரத்தோடு பரப்பி, விதியையும் மந்திரத்தையும் முன்னிட்டு அக்னியை வேதிகையில் நிறுவி, பெரும் தேஜஸ் கொண்ட முனிபுங்கவர் வசிஷ்டர் அக்னியில் ஆகுதி செய்தார். இந்தப் பொருள்கள் அனைத்தும் க்ருஹ்யசூத்திரங்களில் சொல்லப்பட்டவையே; கவி அவற்றை விரிவாக எண்ணிக் காட்டுவதன் மூலம் திருமணத்தின் வைதிகப் பெருமையைக் காட்டுகிறார். முளைகள் என்பது இங்கே யவ (வாற்கோதுமை) முளைகள்; மங்கலத்திற்காகக் கலசங்களிலும் அகல்களிலும் விதைக்கப்பட்டவை; பொரி திருமணத்தின் புகழ்பெற்ற ஹோமப் பொருள். இந்தப் பகுதி முழுவதும் ஆய்வுச் திறனாய்வுப் பதிப்பில் இல்லை; வல்கேட் பாடத்தில் மட்டுமே காணப்படுகிறது. பாலிகைகள் என்பவை முளைகளை விதைப்பதற்கான சிறு கலங்கள்; கலசங்கள் சித்திரம் தீட்டப்பட்டவை; அவற்றில் முளைகள் வைக்கப்பட்டன. தூபக் கலங்கள் தூபத்தோடு கூடியவை; சங்கு வடிவக் கலங்கள் அர்க்கியத்திற்கானவை. இவ்வாறு காட்சி, தொடுகை, மணம், ஒலி ஆகிய புலன்களுக்கும் திருமண வேதிகையில் நிறைவு அளிக்கப்பட்டது. மந்திரத்தோடு தர்ப்பை பரப்புதல் வேதிகையைச் சீர்செய்வதன் கடைசி அங்கம்; அதன் பின்னரே அக்னி நிறுவப்பட்டது.
ವಸಿಷ್ಠನು ಆ ವೇದಿಯನ್ನು ಸುತ್ತಲೂ ಗಂಧಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದನು. ಚಿನ್ನದ ಪಾಲಿಕೆಗಳಿಂದ, ಮೊಳಕೆಗಳುಳ್ಳ ಚಿತ್ರಿತ ಕುಂಭಗಳಿಂದ, ಮೊಳಕೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮಣ್ಣಿನ ತಟ್ಟೆಗಳಿಂದ, ಧೂಪವುಳ್ಳ ಧೂಪಪಾತ್ರೆಗಳಿಂದ, ಶಂಖಪಾತ್ರೆಗಳಿಂದ, ಸ್ರುವಗಳಿಂದ, ಹೂಮಾಲೆಗಳಿಂದ, ಅರ್ಘ್ಯಾದಿಗಳಿಂದ ಪೂಜಿತವಾದ ಪಾತ್ರೆಗಳಿಂದ, ಅರಳಿನಿಂದ ತುಂಬಿದ ಪಾತ್ರೆಗಳಿಂದ, ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ಅಕ್ಷತೆಗಳಿಂದ ಆ ವೇದಿ ಸಮಲಂಕೃತವಾಯಿತು. ಅನಂತರ ಸಮಾನವಾದ ದರ್ಭೆಗಳನ್ನು ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಮಂತ್ರಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಹರಡಿ, ವಿಧಿಮಂತ್ರಗಳೊಡನೆ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ವೇದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ ವಸಿಷ್ಠನು ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಮ ಮಾಡಿದನು. ಈ ಸಾಮಗ್ರಿಯೆಲ್ಲವೂ ಗೃಹ್ಯಸೂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವುದೇ; ಕವಿ ಅದನ್ನು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಎಣಿಸುತ್ತ ವಿವಾಹದ ವೈದಿಕ ಗರಿಮೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮೊಳಕೆಗಳೆಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಜವೆಗೋಧಿಯ ಮೊಳಕೆಗಳು; ಮಂಗಳಕ್ಕಾಗಿ ಕಲಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ತಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅವನ್ನು ಬಿತ್ತಲಾಗುತ್ತದೆ; ಅರಳು ವಿವಾಹದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹೋಮಸಾಮಗ್ರಿ. ಈ ಇಡೀ ಪ್ರಕರಣ ಸಮೀಕ್ಷಿತ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿಲ್ಲ, ಪ್ರಚಲಿತ (ವಲ್ಗೇಟ್) ಪಾಠದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಪಾಲಿಕೆಗಳೆಂದರೆ ಮೊಳಕೆ ಬಿತ್ತಲು ಬಳಸುವ ಚಿಕ್ಕ ಪಾತ್ರೆಗಳು; ಕುಂಭಗಳು ಚಿತ್ರಿತವಾದುವು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊಳಕೆಗಳನ್ನಿರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಧೂಪಪಾತ್ರೆಗಳು ಧೂಪದೊಡನೆ, ಶಂಖಪಾತ್ರೆಗಳು ಅರ್ಘ್ಯಕ್ಕಾಗಿ. ಹೀಗೆ ವಿವಾಹವೇದಿಯಲ್ಲಿ ನೋಟ, ಸ್ಪರ್ಶ, ಗಂಧ, ಶ್ರವಣಗಳಿಗೂ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲಾಯಿತು. ಮಂತ್ರಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ದರ್ಭೆಗಳನ್ನು ಹರಡುವುದು ವೇದಿಯ ಸಿದ್ಧತೆಯ ಕೊನೆಯ ಅಂಗ; ಅದರ ಅನಂತರವೇ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.
വസിഷ്ഠൻ ആ വേദി ചുറ്റും ഗന്ധപുഷ്പങ്ങൾകൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചു. സ്വർണപ്പാലികകൾ, മുളപ്പിച്ച ധാന്യാങ്കുരങ്ങളുള്ള ചിത്രകുംഭങ്ങൾ, അങ്കുരങ്ങൾ നിറഞ്ഞ മൺചട്ടികൾ, ധൂപം പുകയുന്ന ധൂപപാത്രങ്ങൾ, ശംഖുപാത്രങ്ങൾ, സ്രുവങ്ങൾ, മാലകൾ, അർഘ്യം മുതലായവ നിറച്ചു പൂജിച്ച പാത്രങ്ങൾ, മലർ നിറച്ച പാത്രങ്ങൾ, സംസ്കരിച്ച അക്ഷതം എന്നിവകൊണ്ട് ആ വേദി നന്നായി അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടു. പിന്നെ സമമായ ദർഭകൾ വിധിപ്രകാരം മന്ത്രപൂർവം വിരിച്ച്, വിധിയും മന്ത്രവും മുൻനിർത്തി വേദിയിൽ അഗ്നി ആധാനം ചെയ്ത്, മഹാതേജസ്വിയായ മുനിപുംഗവൻ വസിഷ്ഠൻ അഗ്നിയിൽ ഹോമം ചെയ്തു. ഈ സാമഗ്രികളെല്ലാം ഗൃഹ്യസൂത്രങ്ങളിൽ പറഞ്ഞവതന്നെയാണ്; അവ വിസ്തരിച്ച് എണ്ണിപ്പറയുന്നതിലൂടെ കവി വിവാഹത്തിന്റെ വൈദികമായ ഗരിമ കാണിക്കുന്നു. അങ്കുരങ്ങൾ എന്നതുകൊണ്ട് ഇവിടെ യവാങ്കുരങ്ങളാണ് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്; മംഗളത്തിനായി കലശങ്ങളിലും ചട്ടികളിലും അവ വിതയ്ക്കുന്നു. മലർ (ലാജം) വിവാഹത്തിലെ പ്രസിദ്ധമായ ഹോമസാമഗ്രിയാണ്. ഈ പ്രകരണം മുഴുവൻ സമീക്ഷിതപതിപ്പിൽ ഇല്ല; വൾഗേറ്റിൽ മാത്രമേ കാണുന്നുള്ളൂ. പാലികകൾ എന്നാൽ അങ്കുരം മുളപ്പിക്കാനുള്ള ചെറിയ പാത്രങ്ങൾ; കുംഭങ്ങൾ ചിത്രപ്പണി ചെയ്തവ, അവയിൽ അങ്കുരങ്ങൾ വെച്ചിരുന്നു. ധൂപപാത്രങ്ങളിൽ ധൂപം; ശംഖുപാത്രങ്ങൾ അർഘ്യത്തിനുള്ളവ. ഇങ്ങനെ കാഴ്ചയ്ക്കും സ്പർശത്തിനും ഗന്ധത്തിനും ശ്രവണത്തിനുംപോലും വിവാഹവേദിയിൽ തൃപ്തി ഒരുക്കപ്പെട്ടു. മന്ത്രപൂർവം ദർഭ വിരിക്കൽ വേദിയുടെ സംസ്കരണത്തിലെ അവസാനത്തെ അംഗമാണ്; അതിനുശേഷമാണ് അഗ്നി ആധാനം ചെയ്തത്.
Vasiṣṭha decorated the altar all around with perfumes and flowers. It was adorned with golden bowls, painted jars bearing fresh shoots, earthen dishes full of sprouts, censers with incense, conch-shaped vessels, ladles, garlands, vessels honoured for the guest-offering and other uses, dishes heaped with parched grain and consecrated whole rice. Then, having spread level darbha grass all around according to rule and with the proper mantras, and having set the fire on the altar with due rite and mantras, the radiant Vasiṣṭha, bull among sages, made offerings into the fire. All these things are those the domestic ritual texts prescribe, and by listing them at length the poet shows the Vedic dignity of the wedding. The sprouts are barley shoots grown for good fortune in the jars and dishes, and parched grain is the well-known offering of the wedding fire. So sight, touch, scent and hearing all find their satisfaction at the wedding altar. Spreading the grass with mantras is the last step in preparing the altar, and only after it is the fire laid.
२५ततः सीतां समानीय सर्वाभरणभूषिताम्।
समक्षमग्नेः संस्थाप्य राघवाभिमुखे तदा॥
२६अब्रवीज्जनको राजा कौसल्यानन्दवर्धनम्।
इयं सीता मम सुता सहधर्मचरी तव॥
२७प्रतीच्छ चैनां भद्रं ते पाणिं गृह्णीष्व पाणिना।
पतिव्रता महाभागा छायेवानुगता सदा॥
२८इत्युक्त्वा प्राक्षिपद्राजा मन्त्रपूतं जलं तदा।
साधुसाध्विति देवानामृषीणां वदतां तदा॥
२९देवदुन्दुभिनिर्घोषः पुष्पवर्षो महानभूत्।
एवं दत्त्वा सुतां सीतां मन्त्रोदकपुरस्कृताम्॥
ततः जनकः सर्वाभरणभूषितां सीताम् आनीय अग्नेः समक्षं राघवाभिमुखे संस्थाप्य कौसल्यानन्दवर्धनं रामं प्रति अब्रवीत् — ‘इयं मम सुता सीता तव सहधर्मचरी। एनां प्रतीच्छ, ते भद्रं भवतु, पाणिना पाणिं गृह्णीष्व। इयं पतिव्रता महाभागा छाया इव सदा त्वाम् अनुगता भविष्यति।’ एवम् उक्त्वा राजा तदा मन्त्रपूतं जलं प्राक्षिपत्। तस्मिन् काले देवानाम् ऋषीणां च ‘साधु साधु’ इति वदताम् उद्घोषः श्रुतः; देवदुन्दुभीनां निर्घोषः महान् पुष्पवर्षः च अभवत्। एवं मन्त्रोदकपुरस्कृतां सुतां सीतां सः दत्तवान्। ‘सहधर्मचरी’ इति पदेन विवाहस्य मूलम् एव उक्तम् — पत्नी न भोग्या, अपितु धर्मे सहचारिणी। ‘छायेव अनुगता’ इति उपमया च अवियोगः सूचितः; एषा एव उपमा अग्रिमेषु काण्डेषु सीतायाः वनगमनकाले फलिष्यति। जलस्य प्रक्षेपः च संकल्पस्य चिह्नम् — तेन दानं निश्चितं भवति। कविः अत्र सीतायाः त्रयः विशेषणाः दत्तवान् — पतिव्रता, महाभागा, छायेवानुगता; एतैः त्रिभिः एव तस्याः समग्रं चरित्रं सूचितम्। ‘कौसल्यानन्दवर्धनम्’ इति च रामस्य सम्बोधने मातुः स्मरणम् अपि कृतम्। जलप्रक्षेपानन्तरम् एव देवानां साधुवादः, तेन दानस्य सार्वत्रिकम् अनुमोदनं दर्शितम्।
అప్పుడు జనకుడు సర్వాభరణ భూషిత అయిన సీతను తీసుకువచ్చి, అగ్ని సమక్షంలో రాఘవుడికి ఎదురుగా నిలిపి, కౌసల్య ఆనందాన్ని పెంచే రాముడితో ఇలా అన్నాడు: ‘ఈ నా కుమార్తె సీత నీకు సహధర్మచారిణి. ఈమెను స్వీకరించు, నీకు శుభం కలుగుగాక; చేతితో ఈమె చేతిని గ్రహించు. పతివ్రత, మహాభాగ్యవతి అయిన ఈమె నీడలా ఎల్లప్పుడూ నిన్ను అనుసరిస్తుంది.’ ఇలా చెప్పి రాజు అప్పుడు మంత్రపూతమైన జలాన్ని విడిచాడు. ఆ సమయంలో ‘సాధు సాధు’ అంటున్న దేవతల, ఋషుల ఘోష వినిపించింది; దేవదుందుభుల మోత, గొప్ప పుష్పవర్షం కలిగాయి. ఈ విధంగా మంత్రజలంతో కూడిన తన కుమార్తె సీతను అతడు దానం చేశాడు. ‘సహధర్మచరీ’ (ధర్మంలో తోడుగా నడిచేది) అనే పదంతో వివాహపు మూలమే చెప్పబడింది: భార్య భోగవస్తువు కాదు, ధర్మంలో సహచారిణి. ‘నీడలా అనుసరిస్తుంది’ అనే ఉపమానంతో ఎడబాటు లేకపోవడం సూచించబడింది; ఇదే ఉపమానం రాబోయే కాండలలో సీత వనగమనం సమయంలో ఫలిస్తుంది. జలం విడవడం సంకల్పానికి గుర్తు; దానితో దానం నిశ్చయమవుతుంది. కవి ఇక్కడ సీతకు మూడు విశేషణాలు ఇచ్చాడు: పతివ్రత, మహాభాగ్యవతి, నీడలా అనుసరించేది; ఈ మూడింటితోనే ఆమె సమగ్ర చరిత్ర సూచించబడింది. ‘కౌసల్యానందవర్ధనమ్’ అని రాముణ్ణి సంబోధించడంలో తల్లి స్మరణ కూడా జరిగింది. జలం విడిచిన వెంటనే దేవతల సాధువాదం; దానితో ఈ దానానికి సర్వత్రా ఆమోదం ఉన్నదని చూపబడింది.
பின்னர் ஜனகர் எல்லா அணிகலன்களும் அணிந்த சீதையை அழைத்து வந்து, அக்னியின் முன்னிலையில் ராகவனுக்கு எதிரே நிறுத்தி, கௌசல்யையின் ஆனந்தத்தைப் பெருக்கும் ராமனிடம் கூறினார்: ‘இவள் என் மகள் சீதை; உன்னோடு தர்மத்தில் இணைந்து நடப்பவள். இவளை ஏற்றுக்கொள்; உனக்கு மங்கலம் உண்டாகட்டும்; உன் கையால் இவள் கையைப் பற்றிக்கொள். பதிவிரதையும் பெரும்பேறு பெற்றவளுமான இவள் நிழலைப் போல எப்போதும் உன்னைப் பின்தொடர்வாள்.’ இவ்வாறு சொல்லி மன்னர் அப்போது மந்திரத்தால் தூய்மை பெற்ற நீரை வார்த்தார். அந்நேரத்தில் ‘நன்று நன்று’ என்று சொல்லும் தேவர்கள், ரிஷிகளின் பேரொலி கேட்டது; தேவ துந்துபிகளின் முழக்கமும் பெரும் மலர்மழையும் உண்டாயின. இவ்வாறு மந்திர நீரை முன்னிட்டுத் தம் மகள் சீதையை அவர் அளித்தார். ‘ஸஹதர்மசரீ’ (தர்மத்தில் உடன் நடப்பவள்) என்ற சொல்லால் திருமணத்தின் அடிப்படையே சொல்லப்படுகிறது: மனைவி துய்க்கப்படும் பொருள் அல்ல, தர்மத்தில் உடன் நடப்பவள். ‘நிழலைப் போலப் பின்தொடர்வாள்’ என்ற உவமையால் பிரிவின்மை குறிப்பிடப்படுகிறது; இதே உவமை அடுத்த காண்டங்களில் சீதை வனம் செல்லும் காலத்தில் பலிக்கும். நீர் வார்த்தல் சங்கல்பத்தின் அடையாளம்; அதனால் தானம் உறுதியாகிறது. கவி இங்கே சீதைக்கு மூன்று அடைமொழிகளைத் தந்துள்ளார்: பதிவிரதை, பெரும்பேறு பெற்றவள், நிழல்போலப் பின்தொடர்பவள்; இம்மூன்றாலேயே அவளுடைய முழுப் பண்பும் குறிப்பிடப்படுகிறது. ராமனை ‘கௌசல்யையின் ஆனந்தத்தைப் பெருக்குபவன்’ என்று விளிப்பதில் தாயின் நினைவும் செய்யப்படுகிறது. நீர் வார்த்த உடனே தேவர்களின் பாராட்டு வருகிறது; அதனால் தானத்திற்கு எங்கும் உள்ள ஒப்புதல் காட்டப்படுகிறது.
ಅನಂತರ ಜನಕನು ಸರ್ವಾಭರಣಭೂಷಿತಳಾದ ಸೀತೆಯನ್ನು ಕರೆತಂದು ಅಗ್ನಿಯ ಸಮಕ್ಷದಲ್ಲಿ ರಾಘವನಿಗೆ ಎದುರಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ಕೌಸಲ್ಯೆಯ ಆನಂದವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ರಾಮನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: ‘ಈ ನನ್ನ ಮಗಳು ಸೀತೆ ನಿನ್ನ ಸಹಧರ್ಮಚಾರಿಣಿ. ಇವಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು, ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ, ನಿನ್ನ ಕೈಯಿಂದ ಇವಳ ಕೈಯನ್ನು ಹಿಡಿ. ಪತಿವ್ರತೆಯೂ ಮಹಾಭಾಗ್ಯಶಾಲಿನಿಯೂ ಆದ ಇವಳು ನೆರಳಿನಂತೆ ಸದಾ ನಿನ್ನನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವಳು.’ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ರಾಜನು ಆಗ ಮಂತ್ರಪೂತವಾದ ಜಲವನ್ನು ಬಿಟ್ಟನು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ‘ಸಾಧು ಸಾಧು’ ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದ ದೇವತೆಗಳ ಮತ್ತು ಋಷಿಗಳ ಉದ್ಘೋಷ ಕೇಳಿಬಂದಿತು; ದೇವದುಂದುಭಿಗಳ ಘೋಷವೂ ಮಹಾ ಪುಷ್ಪವೃಷ್ಟಿಯೂ ಆಯಿತು. ಹೀಗೆ ಮಂತ್ರೋದಕಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅವನು ತನ್ನ ಮಗಳು ಸೀತೆಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು. ‘ಸಹಧರ್ಮಚರೀ’ - ‘ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಜೊತೆಯಾಗಿ ನಡೆಯುವವಳು’ - ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ವಿವಾಹದ ಮೂಲವನ್ನೇ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ: ಪತ್ನಿ ಭೋಗವಸ್ತುವಲ್ಲ, ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸಹಚಾರಿಣಿ. ‘ನೆರಳಿನಂತೆ ಅನುಸರಿಸುವಳು’ ಎಂಬ ಉಪಮೆಯಿಂದ ಅಗಲಿಕೆಯಿಲ್ಲದಿರುವಿಕೆ ಸೂಚಿತವಾಗಿದೆ; ಈ ಉಪಮೆಯೇ ಮುಂದಿನ ಕಾಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಸೀತೆ ವನಕ್ಕೆ ಹೋಗುವಾಗ ಫಲಿಸುತ್ತದೆ. ಜಲವನ್ನು ಬಿಡುವುದು ಸಂಕಲ್ಪದ ಚಿಹ್ನೆ - ಅದರಿಂದ ದಾನ ನಿಶ್ಚಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಕವಿ ಇಲ್ಲಿ ಸೀತೆಗೆ ಮೂರು ವಿಶೇಷಣಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ - ಪತಿವ್ರತೆ, ಮಹಾಭಾಗ್ಯಶಾಲಿನಿ, ನೆರಳಿನಂತೆ ಅನುಸರಿಸುವವಳು; ಈ ಮೂರರಿಂದಲೇ ಅವಳ ಸಮಗ್ರ ಚರಿತ್ರೆ ಸೂಚಿತವಾಗಿದೆ. ‘ಕೌಸಲ್ಯಾನಂದವರ್ಧನಮ್’ ಎಂದು ರಾಮನನ್ನು ಸಂಬೋಧಿಸುವಲ್ಲಿ ತಾಯಿಯ ಸ್ಮರಣೆಯನ್ನೂ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಜಲವನ್ನು ಬಿಟ್ಟ ಅನಂತರವೇ ದೇವತೆಗಳ ಸಾಧುವಾದ; ಅದರಿಂದ ದಾನಕ್ಕೆ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಅನುಮೋದನೆ ತೋರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
പിന്നെ ജനകൻ എല്ലാ ആഭരണങ്ങളും അണിഞ്ഞ സീതയെ കൊണ്ടുവന്ന് അഗ്നിയുടെ മുന്നിൽ രാഘവന് അഭിമുഖമായി നിർത്തി, കൗസല്യയുടെ ആനന്ദം വർധിപ്പിക്കുന്ന രാമനോടു പറഞ്ഞു: ‘ഈ എന്റെ മകൾ സീത നിന്റെ സഹധർമചാരിണിയാണ്. ഇവളെ സ്വീകരിച്ചാലും; നിനക്കു മംഗളം. കൈകൊണ്ട് ഇവളുടെ കൈ പിടിച്ചാലും. പതിവ്രതയും മഹാഭാഗയുമായ ഇവൾ നിഴൽപോലെ എന്നും നിന്നെ അനുഗമിക്കും.’ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് രാജാവ് അപ്പോൾ മന്ത്രപൂതമായ ജലം തളിച്ചു. ആ സമയത്ത് ‘സാധു, സാധു’ എന്നു പറയുന്ന ദേവന്മാരുടെയും ഋഷിമാരുടെയും ഉദ്ഘോഷം കേട്ടു; ദേവദുന്ദുഭികളുടെ മുഴക്കവും വലിയൊരു പുഷ്പവൃഷ്ടിയും ഉണ്ടായി. ഇങ്ങനെ മന്ത്രജലം മുൻനിർത്തി അദ്ദേഹം മകൾ സീതയെ ദാനം ചെയ്തു. ‘സഹധർമചാരിണി’ എന്ന പദംകൊണ്ട് വിവാഹത്തിന്റെ മൂലംതന്നെ പറയപ്പെടുന്നു: പത്നി ഭോഗവസ്തുവല്ല, ധർമത്തിൽ ഒപ്പം ചരിക്കുന്നവളാണ്. ‘നിഴൽപോലെ അനുഗമിക്കും’ എന്ന ഉപമയാൽ വേർപിരിയായ്മ സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു; ഇതേ ഉപമ അടുത്ത കാണ്ഡങ്ങളിൽ സീതയുടെ വനഗമനവേളയിൽ ഫലിക്കും. ജലം തളിക്കൽ സങ്കല്പത്തിന്റെ അടയാളമാണ്; അതിലൂടെ ദാനം ഉറപ്പാകുന്നു. കവി ഇവിടെ സീതയ്ക്കു മൂന്നു വിശേഷണങ്ങൾ നൽകിയിരിക്കുന്നു: പതിവ്രത, മഹാഭാഗ, നിഴൽപോലെ അനുഗമിക്കുന്നവൾ. ഈ മൂന്നുകൊണ്ടുതന്നെ അവളുടെ സമഗ്രമായ ചരിത്രം സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. ‘കൗസല്യാനന്ദവർധനൻ’ എന്നു രാമനെ സംബോധന ചെയ്യുന്നതിൽ അമ്മയുടെ സ്മരണയും ഉണ്ട്. ജലം തളിച്ച ഉടനെയാണ് ദേവന്മാരുടെ സാധുവാദം; അതിലൂടെ ദാനത്തിനു ലഭിച്ച സാർവത്രികമായ അനുമോദനം കാണിക്കപ്പെടുന്നു.
Then Janaka brought Sītā, adorned with every ornament, and seated her before the fire facing Rāghava, and he said to Rāma, the joy of Kausalyā: "This is my daughter Sītā, who will share your dharma. Accept her; blessings on you; take her hand in yours. Devoted to her husband and greatly blessed, she will always follow you like your shadow." With these words the king poured out water sanctified by mantras. At that moment the gods and seers were heard crying "Excellent, excellent!", the drums of the gods thundered and a great shower of flowers fell. So he gave away his daughter Sītā with mantras and water. "One who shares your dharma" states the very root of marriage: a wife is not an object of pleasure but a companion in dharma. The image of the shadow suggests they will never be parted, and it will come true in later books when Sītā follows Rāma to the forest. Pouring the water seals the resolve and makes the gift final. In three words — devoted, blessed, following like a shadow — the poet sums up Sītā's whole character. Addressing Rāma as the joy of Kausalyā brings his mother to mind too, and the gods' applause right after the water is poured shows that the gift is approved by all.
३०अब्रवीज्जनको राजा हर्षेणाभिपरिप्लुतः।
लक्ष्मणागच्छ भद्रं ते ऊर्मिलामुद्यतां मया॥
३१प्रतीच्छ पाणिं गृह्णीष्व मा भूत्कालस्य पर्ययः।
तमेवमुक्त्वा जनको भरतं चाभ्यभाषत॥
३२गृहाण पाणिं माण्डव्याः पाणिना रघुनन्दन।
शत्रुघ्नं चापि धर्मात्मा अब्रवीन्मिथिलेश्वरः॥
३३श्रुतकीर्तेर्महाबाहो पाणिं गृह्णीष्व पाणिना।
सर्वे भवन्तः सौम्याश्च सर्वे सुचरितव्रताः॥
ततः हर्षेण अभिपरिप्लुतः जनकः अब्रवीत् — ‘हे लक्ष्मण, आगच्छ, ते भद्रं भवतु; मया उद्यतां ऊर्मिलां प्रतीच्छ, पाणिं गृह्णीष्व; कालस्य पर्ययः मा भूत्।’ तम् एवम् उक्त्वा सः भरतम् अभ्यभाषत — ‘हे रघुनन्दन, माण्डव्याः पाणिं पाणिना गृहाण।’ धर्मात्मा मिथिलेश्वरः शत्रुघ्नम् अपि अब्रवीत् — ‘हे महाबाहो, श्रुतकीर्तेः पाणिं पाणिना गृह्णीष्व। भवन्तः सर्वे सौम्याः, सर्वे च सुचरितव्रताः।’ अत्र ऊर्मिला जनकस्य एव कन्या, माण्डवी श्रुतकीर्तिः च तस्य अनुजस्य कुशध्वजस्य कन्ये; तथापि सर्वासां दाता जनकः एव, यतः ज्येष्ठः सः कुलस्य प्रतिनिधिः। ‘कालस्य पर्ययः मा भूत्’ इति पुनःपुनः उक्त्या मुहूर्तस्य महत्त्वं सूच्यते। ‘सुचरितव्रताः’ इति पदेन च वरेषु ब्रह्मचर्यस्य सम्यक् पालनं स्मार्यते — तत् एव गृहस्थाश्रमस्य अधिकारहेतुः। ऊर्मिलायाः दाने ‘मया उद्यताम्’ इति पदेन पितुः स्वयं समर्पणं व्यक्तम्।
అప్పుడు ఆనందంతో పొంగిపోతున్న జనకుడు ఇలా అన్నాడు: ‘లక్ష్మణా, రా, నీకు శుభం కలుగుగాక; నేను సమర్పిస్తున్న ఊర్మిళను స్వీకరించు, ఆమె చేతిని గ్రహించు; కాలయాపన కాకుండుగాక.’ అతడితో ఇలా చెప్పి భరతుడితో ఇలా అన్నాడు: ‘రఘునందనా, మాండవి చేతిని నీ చేతితో గ్రహించు.’ ధర్మాత్ముడైన మిథిలేశ్వరుడు శత్రుఘ్నుడితో కూడా ఇలా అన్నాడు: ‘మహాబాహూ, శ్రుతకీర్తి చేతిని నీ చేతితో గ్రహించు. మీరంతా సౌమ్యులు, అందరూ చక్కగా వ్రతాలు ఆచరించినవారు.’ ఇక్కడ ఊర్మిళ జనకుడి సొంత కుమార్తె; మాండవి, శ్రుతకీర్తి అతడి తమ్ముడు కుశధ్వజుడి కుమార్తెలు; అయినా అందరినీ దానం చేసేది జనకుడే, ఎందుకంటే పెద్దవాడైన అతడే వంశానికి ప్రతినిధి. ‘కాలయాపన కాకుండుగాక’ అని పదే పదే చెప్పడం వల్ల ముహూర్తపు ప్రాముఖ్యం సూచించబడుతుంది. ‘సుచరితవ్రతాః’ (చక్కగా వ్రతాలు ఆచరించినవారు) అనే పదం వరులు బ్రహ్మచర్యాన్ని సక్రమంగా పాలించారని గుర్తుచేస్తుంది; గృహస్థాశ్రమానికి అర్హతకు అదే కారణం. ఊర్మిళ దానంలో ‘మయా ఉద్యతామ్’ (నేను సమర్పిస్తున్న) అనే పదంతో తండ్రి స్వయంగా సమర్పించడం వ్యక్తమవుతుంది.
பின்னர் மகிழ்ச்சியில் மூழ்கிய ஜனகர் கூறினார்: ‘லக்ஷ்மணா, வா; உனக்கு மங்கலம் உண்டாகட்டும்; நான் அளிக்க முன்வந்திருக்கும் ஊர்மிளையை ஏற்றுக்கொள்; அவள் கையைப் பற்றிக்கொள்; காலம் கடந்துவிடக் கூடாது.’ அவனிடம் இவ்வாறு சொல்லிவிட்டு அவர் பரதனிடம் கூறினார்: ‘ரகுநந்தனா, மாண்டவியின் கையை உன் கையால் பற்றிக்கொள்.’ தர்மாத்மாவான மிதிலேசுவரர் சத்ருக்னனிடமும் கூறினார்: ‘பெருந்தோள் உடையவனே, ச்ருதகீர்த்தியின் கையை உன் கையால் பற்றிக்கொள். நீங்கள் அனைவரும் சாந்தமானவர்கள்; அனைவரும் நன்னடத்தையுடன் விரதங்களைக் காத்தவர்கள்.’ இங்கே ஊர்மிளை ஜனகரின் சொந்த மகள்; மாண்டவியும் ச்ருதகீர்த்தியும் அவருடைய தம்பி குசத்வஜனின் மகள்கள்; ஆயினும் அனைவரையும் அளிப்பவர் ஜனகரே; ஏனெனில் மூத்தவரான அவரே குலத்தின் பிரதிநிதி. ‘காலம் கடந்துவிடக் கூடாது’ என்று மீண்டும் மீண்டும் சொல்வதால் முகூர்த்தத்தின் முக்கியத்துவம் குறிப்பிடப்படுகிறது. ‘ஸுசரிதவ்ரதா:’ (நன்னடத்தையுடன் விரதம் காத்தவர்கள்) என்ற சொல்லால் மணமகன்கள் பிரம்மசரியத்தை முறையாகக் காத்தது நினைவூட்டப்படுகிறது; அதுவே இல்லறத்திற்கான தகுதி. ஊர்மிளையை அளிக்கையில் ‘மயா உத்யதாம்’ (நான் அளிக்க முன்வந்திருக்கும்) என்ற சொல்லால் தந்தை தாமே அர்ப்பணிப்பது வெளிப்படுகிறது.
ಅನಂತರ ಹರ್ಷದಿಂದ ತುಂಬಿಹೋದ ಜನಕನು ಹೇಳಿದನು: ‘ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ಬಾ, ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ; ನಾನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಿರುವ ಊರ್ಮಿಳೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು, ಅವಳ ಕೈಹಿಡಿ; ಕಾಲ ಮೀರದಿರಲಿ.’ ಅವನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಅವನು ಭರತನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: ‘ರಘುನಂದನ, ಮಾಂಡವಿಯ ಕೈಯನ್ನು ನಿನ್ನ ಕೈಯಿಂದ ಹಿಡಿ.’ ಧರ್ಮಾತ್ಮನಾದ ಮಿಥಿಲೇಶ್ವರನು ಶತ್ರುಘ್ನನಿಗೂ ಹೇಳಿದನು: ‘ಮಹಾಬಾಹುವೇ, ಶ್ರುತಕೀರ್ತಿಯ ಕೈಯನ್ನು ನಿನ್ನ ಕೈಯಿಂದ ಹಿಡಿ. ನೀವೆಲ್ಲರೂ ಸೌಮ್ಯರು, ಎಲ್ಲರೂ ವ್ರತಗಳನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಆಚರಿಸಿದವರು.’ ಇಲ್ಲಿ ಊರ್ಮಿಳೆ ಜನಕನ ಸ್ವಂತ ಮಗಳು, ಮಾಂಡವಿ ಮತ್ತು ಶ್ರುತಕೀರ್ತಿ ಅವನ ತಮ್ಮ ಕುಶಧ್ವಜನ ಮಕ್ಕಳು; ಆದರೂ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಕೊಡುವವನು ಜನಕನೇ, ಏಕೆಂದರೆ ಹಿರಿಯನಾದ ಅವನೇ ಕುಲದ ಪ್ರತಿನಿಧಿ. ‘ಕಾಲ ಮೀರದಿರಲಿ’ ಎಂದು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಹೇಳುವುದರಿಂದ ಮುಹೂರ್ತದ ಮಹತ್ತ್ವ ಸೂಚಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ‘ಸುಚರಿತವ್ರತಾಃ’ - ‘ವ್ರತಗಳನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಆಚರಿಸಿದವರು’ - ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ವರರು ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಪಾಲಿಸಿದ್ದನ್ನು ನೆನಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ - ಅದೇ ಗೃಹಸ್ಥಾಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುವ ಕಾರಣ. ಊರ್ಮಿಳೆಯ ದಾನದಲ್ಲಿ ‘ಮಯಾ ಉದ್ಯತಾಮ್’ - ‘ನಾನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಿರುವ’ - ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ತಂದೆ ತಾನೇ ಒಪ್ಪಿಸುತ್ತಿರುವುದು ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.
പിന്നെ ഹർഷത്തിൽ മുങ്ങിയ ജനകൻ പറഞ്ഞു: ‘ലക്ഷ്മണാ, വരൂ, നിനക്കു മംഗളം; ഞാൻ നീട്ടിത്തരുന്ന ഊർമിളയെ സ്വീകരിക്കുക, അവളുടെ കൈ പിടിക്കുക; കാലതാമസം ഉണ്ടാകരുത്.’ അദ്ദേഹത്തോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം ഭരതനോടു പറഞ്ഞു: ‘രഘുനന്ദനാ, മാണ്ഡവിയുടെ കൈ നിന്റെ കൈകൊണ്ടു പിടിക്കുക.’ ധർമാത്മാവായ മിഥിലേശ്വരൻ ശത്രുഘ്നനോടും പറഞ്ഞു: ‘മഹാബാഹോ, ശ്രുതകീർത്തിയുടെ കൈ നിന്റെ കൈകൊണ്ടു പിടിക്കുക. നിങ്ങളെല്ലാവരും സൗമ്യരാണ്; എല്ലാവരും വ്രതങ്ങൾ നന്നായി അനുഷ്ഠിച്ചവരുമാണ്.’ ഇവിടെ ഊർമിള ജനകന്റെതന്നെ പുത്രിയാണ്; മാണ്ഡവിയും ശ്രുതകീർത്തിയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഇളയ സഹോദരൻ കുശധ്വജന്റെ പുത്രിമാരാണ്. എങ്കിലും എല്ലാവരുടെയും ദാതാവ് ജനകൻതന്നെ; കാരണം മൂത്തവനായ അദ്ദേഹമാണ് കുലത്തിന്റെ പ്രതിനിധി. ‘കാലതാമസം ഉണ്ടാകരുത്’ എന്ന ആവർത്തിച്ചുള്ള വാക്ക് മുഹൂർത്തത്തിന്റെ പ്രാധാന്യം സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ‘സുചരിതവ്രതാഃ’ (വ്രതങ്ങൾ നന്നായി അനുഷ്ഠിച്ചവർ) എന്ന പദം വരന്മാർ ബ്രഹ്മചര്യം ശരിയായി പാലിച്ചതിനെ ഓർമിപ്പിക്കുന്നു; അതുതന്നെയാണ് ഗൃഹസ്ഥാശ്രമത്തിലേക്കുള്ള അധികാരത്തിന്റെ കാരണം. ഊർമിളയുടെ ദാനത്തിലെ ‘ഞാൻ നീട്ടിത്തരുന്ന’ എന്ന പദം പിതാവിന്റെ സ്വയം സമർപ്പണം വ്യക്തമാക്കുന്നു.
Then Janaka, overflowing with joy, said: "Lakṣmaṇa, come; blessings on you. Accept Ūrmilā, whom I now offer you, and take her hand; let the moment not slip by." Having said this, he spoke to Bharata: "Raghunandana, take Māṇḍavī's hand in yours." And the righteous lord of Mithilā said to Śatrughna: "Mighty-armed one, take Śrutakīrti's hand in yours. You are all gentle, and all of you have kept your vows well." Ūrmilā is Janaka's own daughter, while Māṇḍavī and Śrutakīrti are daughters of his younger brother Kuśadhvaja; yet Janaka gives them all away, since as the elder he represents the family. His repeated "let the moment not slip by" stresses the importance of the hour. "You have kept your vows well" recalls that the bridegrooms had faithfully kept the discipline of celibate students, which is what entitles them to enter the life of a householder.
३४पत्नीभिः सन्तु काकुत्स्था मा भूत्कालस्य पर्ययः।
जनकस्य वचः श्रुत्वा पाणीन्पाणिभिरस्पृशन्॥
३५चत्वारस्ते चतसृणां वसिष्ठस्य मते स्थिताः।
अग्निं प्रदक्षिणं कृत्वा वेदिं राजानमेव च॥
३६ऋषींश्चापि महात्मानः सहभार्या रघूद्वहाः।
यथोक्तेन ततश्चक्रुर्विवाहं विधिपूर्वकम्॥
जनकः अवदत् — ‘हे काकुत्स्थाः, पत्नीभिः सह भवन्तः सन्तु; कालस्य पर्ययः मा भूत्।’ जनकस्य वचः श्रुत्वा ते चत्वारः चतसृणां पाणीन् स्वपाणिभिः अस्पृशन्। वसिष्ठस्य मते स्थिताः ते महात्मानः रघूद्वहाः सभार्याः अग्निं वेदिं राजानम् ऋषीन् च प्रदक्षिणं कृत्वा यथोक्तेन विधिना विधिपूर्वकं विवाहम् अकुर्वन्। अत्र ‘वसिष्ठस्य मते स्थिताः’ इति पदेन दर्श्यते — कर्म गुरोः निर्देशानुसारम् एव क्रियते, न स्वेच्छया, न च लौकिकरीत्या। प्रदक्षिणायाः क्रमः अपि सूचकः — प्रथमम् अग्निः, ततः वेदिः, ततः पिता राजा, अन्ते च ऋषयः; एवं देवतां संस्कारं कुलं ज्ञानं च क्रमेण नमस्कृत्य विवाहः पूर्णः भवति। चतसृणां कन्यानां चतुर्भिः वरैः सह युगपत् पाणिग्रहणम् — एतत् अस्य विवाहस्य वैशिष्ट्यम्।
జనకుడు ఇలా అన్నాడు: ‘కాకుత్స్థులారా, మీరు భార్యలతో కూడినవారు కండి; కాలయాపన కాకుండుగాక.’ జనకుడి మాట విని ఆ నలుగురూ నలుగురు కన్యల చేతులను తమ చేతులతో స్పృశించారు. వసిష్ఠుడి అభిప్రాయాన్ని అనుసరించిన ఆ మహాత్ములైన రఘువంశశ్రేష్ఠులు భార్యలతో కలిసి అగ్నికి, వేదికకు, రాజుకు, ఋషులకు ప్రదక్షిణం చేసి, చెప్పిన విధానం ప్రకారం విధిపూర్వకంగా వివాహం చేసుకున్నారు. ఇక్కడ ‘వసిష్ఠుడి అభిప్రాయాన్ని అనుసరించినవారు’ అనే పదం చూపేది: కర్మ గురువు నిర్దేశం ప్రకారమే జరుగుతుంది, స్వేచ్ఛగా కాదు, లౌకిక రీతిలోనూ కాదు. ప్రదక్షిణ క్రమం కూడా సూచకమే: మొదట అగ్ని, తరువాత వేదిక, తరువాత తండ్రి అయిన రాజు, చివర ఋషులు; ఇలా దేవతకు, సంస్కారానికి, వంశానికి, జ్ఞానానికి క్రమంగా నమస్కరించి వివాహం పూర్ణమవుతుంది. నలుగురు కన్యలకు నలుగురు వరులతో ఒకేసారి పాణిగ్రహణం — ఈ వివాహపు విశిష్టత ఇదే.
ஜனகர் கூறினார்: ‘காகுத்தர்களே, மனைவியருடன் கூடியவர்களாக ஆவீர்களாக; காலம் கடந்துவிடக் கூடாது.’ ஜனகரின் சொல்லைக் கேட்ட அந்த நால்வரும் நான்கு மணமகள்களின் கைகளைத் தம் கைகளால் பற்றினர். வசிஷ்டரின் கருத்தைப் பின்பற்றிய மகாத்மாக்களான அந்த ரகு குலத் திலகங்கள் மனைவியருடன் அக்னியையும், வேதிகையையும், மன்னரையும், ரிஷிகளையும் வலம் வந்து, சொல்லப்பட்ட விதிமுறைப்படி முறையாகத் திருமணம் செய்துகொண்டனர். இங்கே ‘வசிஷ்டரின் கருத்தைப் பின்பற்றிய’ என்ற சொல்லால் காட்டப்படுவது: சடங்கு குருவின் வழிகாட்டலின்படியே செய்யப்படுகிறது; தன்விருப்பப்படியோ உலக வழக்கப்படியோ அல்ல. வலம் வருதலின் வரிசையும் குறிப்பானது: முதலில் அக்னி, பின்னர் வேதிகை, பின்னர் தந்தையான மன்னர், இறுதியில் ரிஷிகள்; இவ்வாறு தெய்வத்தையும், சம்ஸ்காரத்தையும், குலத்தையும், ஞானத்தையும் வரிசையாக வணங்கித் திருமணம் நிறைவுறுகிறது. நான்கு மணமகன்களும் நான்கு மணமகள்களின் கைகளை ஒரே நேரத்தில் பற்றியதே இந்தத் திருமணத்தின் தனிச்சிறப்பு.
ಜನಕನು ಹೇಳಿದನು: ‘ಕಾಕುತ್ಸ್ಥರೇ, ನೀವು ಪತ್ನಿಯರೊಡನೆ ಕೂಡಿರಿ; ಕಾಲ ಮೀರದಿರಲಿ.’ ಜನಕನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ಆ ನಾಲ್ವರೂ ನಾಲ್ವರ ಕೈಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಕೈಗಳಿಂದ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದರು. ವಸಿಷ್ಠನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ನಡೆದ ಮಹಾತ್ಮರಾದ ಆ ರಘುಶ್ರೇಷ್ಠರು ಪತ್ನಿಯರೊಡನೆ ಅಗ್ನಿಗೂ ವೇದಿಗೂ ರಾಜನಿಗೂ ಋಷಿಗಳಿಗೂ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿ, ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತ ವಿಧಿಯಿಂದ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವಿವಾಹವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಇಲ್ಲಿ ‘ವಸಿಷ್ಠನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ನಡೆದವರು’ ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ಕರ್ಮವನ್ನು ಗುರುವಿನ ನಿರ್ದೇಶದಂತೆಯೇ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಸ್ವೇಚ್ಛೆಯಿಂದಲ್ಲ, ಲೌಕಿಕ ರೀತಿಯಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ ಎಂದು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆಯ ಕ್ರಮವೂ ಸೂಚಕ - ಮೊದಲು ಅಗ್ನಿ, ಅನಂತರ ವೇದಿ, ಅನಂತರ ತಂದೆಯಾದ ರಾಜ, ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಋಷಿಗಳು; ಹೀಗೆ ದೇವತೆಗೆ, ಸಂಸ್ಕಾರಕ್ಕೆ, ಕುಲಕ್ಕೆ, ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ವಿವಾಹ ಪೂರ್ಣವಾಗುತ್ತದೆ. ನಾಲ್ವರು ಕನ್ಯೆಯರ ಪಾಣಿಗ್ರಹಣ ನಾಲ್ವರು ವರರೊಡನೆ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ - ಇದು ಈ ವಿವಾಹದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ.
ജനകൻ പറഞ്ഞു: ‘കാകുത്സ്ഥന്മാരേ, നിങ്ങൾ പത്നിമാരോടൊപ്പമാകട്ടെ; കാലതാമസം ഉണ്ടാകരുത്.’ ജനകന്റെ വാക്കു കേട്ട് ആ നാലുപേരും നാലു കന്യകമാരുടെ കൈകൾ സ്വന്തം കൈകൾകൊണ്ടു സ്പർശിച്ചു. വസിഷ്ഠന്റെ നിർദേശമനുസരിച്ചുനിന്ന മഹാത്മാക്കളായ ആ രഘുശ്രേഷ്ഠന്മാർ ഭാര്യമാരോടൊപ്പം അഗ്നിയെയും വേദിയെയും രാജാവിനെയും ഋഷിമാരെയും പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത് പറയപ്പെട്ട വിധിപ്രകാരം വിധിപൂർവം വിവാഹം ചെയ്തു. ഇവിടെ ‘വസിഷ്ഠന്റെ നിർദേശമനുസരിച്ചുനിന്ന’ എന്ന പദം കാണിക്കുന്നത്, കർമം ഗുരുവിന്റെ നിർദേശപ്രകാരംതന്നെയാണ് ചെയ്യുന്നത്, സ്വേച്ഛയാലോ ലൗകികരീതിയിലോ അല്ല എന്നാണ്. പ്രദക്ഷിണത്തിന്റെ ക്രമവും അർഥസൂചകമാണ്: ആദ്യം അഗ്നി, പിന്നെ വേദി, പിന്നെ പിതാവായ രാജാവ്, ഒടുവിൽ ഋഷിമാർ. ഇങ്ങനെ ദേവതയെയും സംസ്കാരത്തെയും കുലത്തെയും ജ്ഞാനത്തെയും ക്രമമായി നമസ്കരിച്ച് വിവാഹം പൂർണമാകുന്നു. നാലു കന്യകമാരുടെ നാലു വരന്മാരോടൊപ്പം ഒരേസമയത്തുള്ള പാണിഗ്രഹണം: ഇതാണ് ഈ വിവാഹത്തിന്റെ വൈശിഷ്ട്യം.
"Kākutsthas, be united with your wives; let the moment not slip by." Hearing Janaka's words, the four took the hands of the four brides in their own, following Vasiṣṭha's direction. Then those great-souled heirs of Raghu, each with his wife, walked around the fire, the altar, the king and the seers, keeping them on their right, and so performed the marriage in due form, exactly as prescribed. "Following Vasiṣṭha's direction" shows that the rite was done by the teacher's guidance, not by personal whim or mere custom. The order of the circling is meaningful too: first the fire, then the altar, then the king who is the father, and last the seers; so the wedding is completed by honouring in turn the god, the rite, the family and wisdom. The four brides taking hands with the four grooms at the same moment is the special feature of this wedding.
३७पुष्पवृष्टिर्महत्यासीदन्तरिक्षात्सुभास्वरा।
दिव्यदुन्दुभिनिर्घोषैर्गीतवादित्रनिःस्वनैः॥
३८ननृतुश्चाप्सरःसङ्घा गन्धर्वाश्च जगुः कलम्।
विवाहे रघुमुख्यानां तदद्भुतमदृश्यत॥
३९ईदृशे वर्तमाने तु तूर्योद्घुष्टनिनादिते।
त्रिरग्निं ते परिक्रम्य ऊहुर्भार्या महौजसः॥
४०अथोपकार्यं जग्मुस्ते सभार्या रघुनन्दनाः।
राजाप्यनुययौ पश्यन्सर्षिसङ्घः सबान्धवः॥
तदा अन्तरिक्षात् सुभास्वरा महती पुष्पवृष्टिः आसीत्। दिव्यदुन्दुभीनां निर्घोषैः गीतवादित्राणां निःस्वनैः च सह अप्सरःसङ्घाः ननृतुः, गन्धर्वाः च कलं जगुः; रघुमुख्यानां विवाहे तत् अद्भुतं दृश्यम् अदृश्यत। ईदृशे तूर्योद्घुष्टनिनादिते उत्सवे वर्तमाने महौजसः ते त्रिः अग्निं परिक्रम्य भार्याः ऊहुः। ततः सभार्याः रघुनन्दनाः उपकार्यां जग्मुः; राजा दशरथः अपि सर्षिसङ्घः सबान्धवः तान् पश्यन् अनुययौ। अत्र ‘उपकार्या’ इति वरपक्षस्य निवासार्थं कल्पितं शिबिरम्; अद्यापि लोके ‘जनवासः’ इति तत् उच्यते। दशरथस्य अनुगमनं च वात्सल्यस्य चिह्नम् — पिता पुत्रान् सवधूकान् पश्यन् एव अनुयाति। एवम् अयं सर्गः विश्वामित्रकथानां पर्यवसानं दर्शयन् अग्रिमयोः सर्गयोः जनकस्य कन्याधनदानस्य परशुरामागमनस्य च भूमिकां रचयति। पुष्पवृष्टिः दुन्दुभिनादः अप्सरोनृत्यं गन्धर्वगीतं च — एतैः चतुर्भिः दिव्यचिह्नैः कविः विवाहस्य दैवीम् अनुमतिं दर्शयति। त्रिः परिक्रमणं च सप्तपदीतुल्यं विवाहस्य निर्णायकम् अङ्गम्। अन्ते सर्वे सभार्याः शिबिरं गताः, विवाहकर्म च समाप्तम्।
అప్పుడు ఆకాశం నుండి మిక్కిలి ప్రకాశవంతమైన గొప్ప పుష్పవృష్టి కురిసింది. దివ్య దుందుభుల మోతలతో, గీతవాద్యాల ధ్వనులతో కలిసి అప్సరస సమూహాలు నాట్యం చేశాయి, గంధర్వులు మధురంగా పాడారు; రఘుశ్రేష్ఠుల వివాహంలో ఆ అద్భుత దృశ్యం కనిపించింది. వాద్యఘోషలతో మారుమోగుతున్న అలాంటి ఉత్సవం జరుగుతుండగా, మహాతేజస్వులైన వారు మూడుసార్లు అగ్నికి ప్రదక్షిణం చేసి భార్యలను పరిణయమాడారు. ఆ తరువాత భార్యలతో కూడిన రఘునందనులు విడిదికి వెళ్ళారు; దశరథ మహారాజు కూడా ఋషిసమూహంతో, బంధువులతో కలిసి వారిని చూస్తూ వెంట వెళ్ళాడు. ఇక్కడ ‘ఉపకార్యా’ అంటే వరుడి పక్షం నివసించడానికి ఏర్పాటు చేసిన శిబిరం; నేటికీ లోకంలో దానిని ‘జనవాసం’ అంటారు. దశరథుడు వెంట వెళ్ళడం వాత్సల్యానికి గుర్తు: తండ్రి కోడళ్ళతో కూడిన కుమారులను చూస్తూనే అనుసరిస్తాడు. ఈ విధంగా ఈ సర్గ విశ్వామిత్రుడి కథల పర్యవసానాన్ని చూపుతూ, రాబోయే రెండు సర్గలలోని జనకుడి కన్యాధనదానానికి, పరశురాముడి రాకకు భూమికను సిద్ధం చేస్తుంది. పుష్పవృష్టి, దుందుభినాదం, అప్సరసల నృత్యం, గంధర్వగానం — ఈ నాలుగు దివ్యచిహ్నాలతో కవి వివాహానికి దైవానుమతిని చూపుతున్నాడు. మూడుసార్లు ప్రదక్షిణం చేయడం సప్తపదితో సమానమైన, వివాహంలో నిర్ణాయకమైన అంగం. చివరకు అందరూ భార్యలతో కలిసి శిబిరానికి వెళ్ళారు; వివాహకర్మ ముగిసింది.
அப்போது வானிலிருந்து ஒளிவீசும் பெரும் மலர்மழை பொழிந்தது. தெய்வத் துந்துபிகளின் முழக்கங்களோடும் பாடல், இசைக்கருவிகளின் ஒலிகளோடும் அப்சரஸ் கூட்டங்கள் நடனமாடின; கந்தர்வர்கள் இனிமையாகப் பாடினர்; ரகு குலத் தலைவர்களின் திருமணத்தில் அந்த அற்புதக் காட்சி காணப்பட்டது. இவ்வாறு வாத்தியங்களின் முழக்கம் ஒலித்த விழா நடந்துகொண்டிருக்கையில், பெரும் ஆற்றல் கொண்ட அவர்கள் அக்னியை மூன்று முறை வலம் வந்து மனைவியரை ஏற்றனர். பின்னர் மனைவியருடன் ரகுநந்தனர்கள் தங்கும் கூடாரத்திற்குச் சென்றனர்; மன்னர் தசரதனும் ரிஷி கூட்டத்தோடும் உறவினரோடும் அவர்களைப் பார்த்தவாறே பின்தொடர்ந்தான். இங்கே ‘உபகார்யா’ என்பது மணமகன் வீட்டார் தங்குவதற்காக அமைக்கப்பட்ட கூடாரம்; இன்றும் வட இந்திய வழக்கில் அது ‘ஜனவாசம்’ என்று அழைக்கப்படுகிறது. தசரதன் பின்தொடர்ந்தது பாசத்தின் அடையாளம்: மணமகள்களுடன் கூடிய புதல்வர்களைப் பார்த்தவாறே தந்தை பின்செல்கிறான். இவ்வாறு இந்தச் சர்க்கம் விசுவாமித்திரர் கதைகளின் நிறைவைக் காட்டி, அடுத்த இரு சர்க்கங்களில் வரும் ஜனகரின் சீர்தனக் கொடைக்கும் பரசுராமரின் வருகைக்கும் முன்னுரை அமைக்கிறது. மலர்மழை, துந்துபி முழக்கம், அப்சரஸ் நடனம், கந்தர்வ கானம் ஆகிய நான்கு தெய்விக அடையாளங்களால் கவி திருமணத்திற்குத் தெய்வ ஒப்புதல் இருப்பதைக் காட்டுகிறார். மும்முறை வலம் வருதல் சப்தபதிக்கு நிகரான, திருமணத்தை உறுதிசெய்யும் அங்கம். இறுதியில் அனைவரும் மனைவியருடன் கூடாரம் சென்றனர்; திருமணச் சடங்கு நிறைவுற்றது.
ಆಗ ಅಂತರಿಕ್ಷದಿಂದ ಅತಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಮಹಾ ಪುಷ್ಪವೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು. ದಿವ್ಯದುಂದುಭಿಗಳ ಘೋಷದೊಡನೆಯೂ ಗೀತವಾದ್ಯಗಳ ನಿನಾದದೊಡನೆಯೂ ಅಪ್ಸರೆಯರ ಸಮೂಹಗಳು ನರ್ತಿಸಿದುವು, ಗಂಧರ್ವರು ಮಧುರವಾಗಿ ಹಾಡಿದರು; ರಘುಶ್ರೇಷ್ಠರ ವಿವಾಹದಲ್ಲಿ ಆ ಅದ್ಭುತ ದೃಶ್ಯ ಕಂಡುಬಂದಿತು. ವಾದ್ಯಘೋಷಗಳಿಂದ ಮೊಳಗುತ್ತಿದ್ದ ಅಂಥ ಉತ್ಸವ ನಡೆಯುತ್ತಿರಲು ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಗಳಾದ ಅವರು ಮೂರು ಬಾರಿ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿ ಪತ್ನಿಯರನ್ನು ವರಿಸಿದರು. ಅನಂತರ ಪತ್ನಿಯರೊಡನೆ ರಘುನಂದನರು ಬಿಡಾರಕ್ಕೆ ಹೋದರು; ರಾಜ ದಶರಥನೂ ಋಷಿಸಮೂಹದೊಡನೆಯೂ ಬಂಧುಗಳೊಡನೆಯೂ ಅವರನ್ನು ನೋಡುತ್ತ ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದನು. ಇಲ್ಲಿ ‘ಉಪಕಾರ್ಯಾ’ ಎಂದರೆ ವರನ ಕಡೆಯವರ ವಾಸಕ್ಕಾಗಿ ಕಲ್ಪಿಸಿದ ಬಿಡಾರ; ಇಂದಿಗೂ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ‘ಜನವಾಸ’ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ದಶರಥನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುವುದು ವಾತ್ಸಲ್ಯದ ಚಿಹ್ನೆ - ತಂದೆ ವಧುಗಳೊಡನಿರುವ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಲೇ ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ ಈ ಸರ್ಗ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರಕಥೆಗಳ ಪರ್ಯವಸಾನವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತ, ಮುಂದಿನ ಎರಡು ಸರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಜನಕನು ಕನ್ಯಾಧನವನ್ನು ನೀಡುವುದಕ್ಕೂ ಪರಶುರಾಮನ ಆಗಮನಕ್ಕೂ ಭೂಮಿಕೆಯನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತದೆ. ಪುಷ್ಪವೃಷ್ಟಿ, ದುಂದುಭಿನಾದ, ಅಪ್ಸರೆಯರ ನೃತ್ಯ, ಗಂಧರ್ವಗೀತ - ಈ ನಾಲ್ಕು ದಿವ್ಯಚಿಹ್ನೆಗಳಿಂದ ಕವಿ ವಿವಾಹಕ್ಕೆ ದೈವಿಕ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮೂರು ಬಾರಿ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಸಪ್ತಪದಿಯಂತೆ ವಿವಾಹದ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಅಂಗ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ಪತ್ನಿಯರೊಡನೆ ಬಿಡಾರಕ್ಕೆ ಹೋದರು, ವಿವಾಹಕರ್ಮ ಮುಗಿಯಿತು.
അപ്പോൾ ആകാശത്തുനിന്ന് ഉജ്ജ്വലമായ വലിയൊരു പുഷ്പവൃഷ്ടിയുണ്ടായി. ദിവ്യദുന്ദുഭികളുടെ മുഴക്കത്തോടും ഗീതവാദ്യങ്ങളുടെ നാദത്തോടുമൊപ്പം അപ്സരസ്സംഘങ്ങൾ നൃത്തം ചെയ്തു; ഗന്ധർവന്മാർ മധുരമായി പാടി. രഘുശ്രേഷ്ഠന്മാരുടെ വിവാഹത്തിൽ ആ അദ്ഭുതദൃശ്യം കാണപ്പെട്ടു. വാദ്യഘോഷങ്ങളാൽ മുഴങ്ങിയ അത്തരമൊരു ഉത്സവം നടന്നുകൊണ്ടിരിക്കെ മഹാതേജസ്വികളായ അവർ മൂന്നുതവണ അഗ്നിയെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത് ഭാര്യമാരെ സ്വീകരിച്ചു. പിന്നെ ഭാര്യമാരോടൊപ്പം രഘുനന്ദനന്മാർ അതിഥിമന്ദിരത്തിലേക്കു പോയി; ദശരഥരാജാവും ഋഷിസംഘങ്ങളോടും ബന്ധുക്കളോടുമൊപ്പം അവരെ നോക്കിക്കൊണ്ട് പിന്നാലെ ചെന്നു. ഇവിടെ ‘ഉപകാര്യ’ എന്നത് വരന്റെ പക്ഷത്തിനു താമസിക്കാനായി ഒരുക്കിയ ശിബിരമാണ്; ഇന്നും ലോകത്തിൽ അതിനെ ‘ജനവാസം’ എന്നു പറയുന്നു. ദശരഥന്റെ അനുഗമനം വാത്സല്യത്തിന്റെ അടയാളമാണ്: വധുക്കളോടൊപ്പമുള്ള പുത്രന്മാരെ നോക്കിക്കൊണ്ടാണ് പിതാവ് പിന്നാലെ ചെല്ലുന്നത്. ഇങ്ങനെ ഈ സർഗം വിശ്വാമിത്രകഥകളുടെ പര്യവസാനം കാണിച്ചുകൊണ്ട് അടുത്ത രണ്ടു സർഗങ്ങളിലെ ജനകന്റെ കന്യാധനദാനത്തിനും പരശുരാമന്റെ ആഗമനത്തിനും ഭൂമികയൊരുക്കുന്നു. പുഷ്പവൃഷ്ടി, ദുന്ദുഭിനാദം, അപ്സരോനൃത്തം, ഗന്ധർവഗീതം: ഈ നാലു ദിവ്യചിഹ്നങ്ങളിലൂടെ കവി വിവാഹത്തിനു ലഭിച്ച ദൈവികമായ അനുമതി കാണിക്കുന്നു. മൂന്നുതവണയുള്ള പ്രദക്ഷിണം സപ്തപദിക്കു തുല്യമായ, വിവാഹത്തിന്റെ നിർണായകമായ അംഗമാണ്. ഒടുവിൽ എല്ലാവരും ഭാര്യമാരോടൊപ്പം ശിബിരത്തിലേക്കു പോയി; വിവാഹകർമം പൂർത്തിയായി.
Then a great and shining shower of flowers fell from the sky; to the sound of heavenly drums, songs and instruments, troupes of apsarases danced and the gandharvas sang sweetly, and that marvel was seen at the wedding of the foremost of the Raghus. While the festival went on amid the din of trumpets, those radiant princes walked three times around the fire and took their wives. Then the sons of Raghu went with their wives to their lodgings, and King Daśaratha followed, watching them, with the hosts of seers and his kinsmen. The lodgings were the camp set up for the bridegroom's party. Daśaratha following them is a sign of a father's love; he walks behind, gazing at his sons with their brides. Flowers, drums, the dancing of apsarases and the song of gandharvas, four heavenly signs, show that the gods themselves approve the marriage, and the threefold circling of the fire is the decisive act of the wedding. At the end all went with their wives to their camp, and the wedding was complete. The next sarga tells of the departure from Mithilā and the coming of Paraśurāma.
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये बालकाण्डे त्रिसप्ततितमः सर्गः॥ ७३॥
कठिनपदानां सन्धिः, समासः, विभक्तिः, अर्थश्च।
కఠిన పదాల సంధి, సమాసం, విభక్తి, అర్థం.
கடினச் சொற்களின் சந்தி, சமாசம், வேற்றுமை, பொருள்.
ಕಠಿಣ ಪದಗಳ ಸಂಧಿ, ಸಮಾಸ, ವಿಭಕ್ತಿ, ಅರ್ಥ.
കഠിനപദങ്ങളുടെ സന്ധി, സമാസം, വിഭക്തി, അർഥം.
Sandhi, compound, case and meaning of the harder words.