॥वाल्मीकिरामायणम् యుద్ధకాండ · 38వ సర్గ

యుద్ధకాండ

సర్గ

సువేలారోహణం

సువేలాన్ని ఎక్కాలని రాముని సంకల్పం, రావణునిపై రోషం, వానరయూథపతులతో కలిసి పర్వతారోహణం, లంకాదర్శనం, సువేల శిఖరంపై రాత్రి నివాసం

సువేలాన్ని ఎక్కాలని నిశ్చయించుకుని, లక్ష్మణుడు వెంటరాగా రాముడు సుగ్రీవునితో, ధర్మజ్ఞుడూ అనురాగం గలవాడూ మంత్రజ్ఞుడూ విధిజ్ఞుడూ అయిన నిశాచరుడు విభీషణునితో మధురమైన ఉత్తమమైన మాటతో ఇలా అన్నాడు: ‘ఈ సువేలం పర్వతరాజం, వందలాది ధాతువులతో నిండినది. మనమందరం దీనిని ఎక్కుదాం, ఈ రాత్రి ఇక్కడే ఉందాం. ఇక్కడి నుంచి ఆ రాక్షసుని నివాసమైన లంకను చూద్దాం; ఆ దురాత్ముడు తన మరణం కోసమే నా భార్యను అపహరించాడు.’ తరువాత రాముడు రావణుని దోషాలను తలచుకుంటాడు: ‘అతనికి ధర్మం తెలియదు, సదాచారం తెలియదు, కులం తెలియదు; రాక్షసుని నీచబుద్ధితో మాత్రమే ఆ గర్హితమైన కర్మ చేశాడు. ఆ అధముని పేరు చెప్పగానే నా రోషం పెరుగుతుంది. ఆ ఒక్క నీచుని అపరాధం వల్ల నేను రాక్షసులందరి వధను చూస్తాను. కాలపాశానికి వశుడైన ఒక్కడే పాపం చేస్తాడు, కాని అతని ఆత్మాపచారం వల్ల కులమంతా నశిస్తుంది.’ ఇక్కడ రాముని క్రోధం వ్యక్తిగతం కాదు, ధర్మరక్షణ కోసం కూడా అని కవి సూచిస్తున్నాడు. రాక్షసకుల నాశనానికి రావణుడే హేతువన్న భవిష్యత్కథా బీజం కూడా ఇక్కడ నాటబడింది. ఒక్కని దోషంతో కులక్షయం అనే నీతివాక్యం అన్ని కాలాలలోనూ సత్యం. రాముని మాటలో శాంతి కూడా కనిపిస్తుంది — యుద్ధానికి ముందు శత్రువు నగరాన్ని చూడాలనుకుంటాడు, హఠాత్తుగా దిగడు. విభీషణుని విశేషణాలు ‘ధర్మజ్ఞుడు, మంత్రజ్ఞుడు, విధిజ్ఞుడు’ అతని విశ్వసనీయతను దృఢపరుస్తాయి, ఎందుకంటే అతడు కూడా రాక్షసుడే. అతని మంత్రాంగం యుద్ధంలో ఎంతో ఉపయోగపడుతుంది. రాముడు స్వయంగా రావణుని పేరు ఎత్తడు, ‘ఆ రాక్షసుడు’, ‘దురాత్ముడు’, ‘రాక్షసాధముడు’ అనే అంటాడు — దానితో అతని అవజ్ఞ వ్యక్తమవుతుంది. ‘మరణాంతాయ హృతా’ (మరణం కోసమే అపహరించబడింది) అనే మాటతో సీతాపహరణమే రావణుని మృత్యువుకు కారణమవుతుందనే నిశ్చయం కూడా చెప్పబడింది. అందువల్ల ఈ సంకల్పం కేవలం పర్వతారోహణానికి కాదు, యుద్ధారంభానికి కూడా సూచన.

ఈ విధంగా రావణునిపై క్రోధంతో మంత్రాలోచన చేస్తూనే రాముడు విడిది కోసం చిత్రవిచిత్రమైన చరియలు గల సువేలాన్ని ఎక్కాడు. అతని వెనుక ఏకాగ్రచిత్తుడైన లక్ష్మణుడు బాణంతో కూడిన ధనుస్సును ఎత్తిపట్టి, మహాపరాక్రమంలో ఆసక్తుడై అనుసరించాడు. ఆ తరువాత అమాత్యులతో, విభీషణునితో కలిసి సుగ్రీవుడు ఎక్కాడు. హనుమంతుడు, అంగదుడు, నీలుడు, మైందుడు, ద్వివిదుడు, గజుడు, గవాక్షుడు, గవయుడు, శరభుడు, గంధమాదనుడు, పనసుడు, కుముదుడు, హరుడు, యూథపతి రంభుడు, జాంబవంతుడు, సుషేణుడు, మహాబుద్ధిమంతుడైన ఋషభుడు, మహాతేజస్వి దుర్ముఖుడు, శతవలి అనే వానరుడు — వీరూ ఇంకా ఇతర అనేక శీఘ్రగాములూ వాయువేగులూ పర్వతసంచారులూ అయిన వానరులు వందలకొద్దీ రాఘవుడు ఉన్న ఆ పర్వతాన్ని ఎక్కారు. వారు ఎక్కువ సమయం పట్టకుండానే అన్నివైపులా పర్వతాన్ని ఎక్కి నిలిచారు. ఇక్కడ కవి యూథపతుల పేర్లను లెక్కిస్తున్నాడు; దానివల్ల సేన విస్తారమూ ప్రముఖవీరుల బాహుళ్యమూ సూచించబడతాయి. లక్ష్మణుడు ధనుస్సు ధరించడం అతని నిత్యజాగరూకతను చూపుతుంది — విశ్రాంతి స్థలంలో కూడా అతడు రాముని రక్షణకు సిద్ధంగా ఉంటాడు. పర్వతసంచారులైన వానరులకు పర్వతారోహణం సహజమే, కాబట్టి వారు త్వరగానే శిఖరాన్ని చేరారు. జాంబవంతుడు, సుషేణుడు, దుర్ముఖుడు — ఈ పేర్లు సమీక్షిత పాఠంలో ఇక్కడ లేవు. యూథపతుల క్రమం కూడా అర్థవంతం — మొదట విభీషణసహితుడైన సుగ్రీవుడు, తరువాత ప్రముఖ సేనాపతులు, తరువాత ఇతర వందలాది వానరులు — ఈ విధంగా సేన శ్రేణీవిన్యాసం స్ఫుటమవుతుంది. క్రుద్ధుడైనప్పటికీ రాముడు సంయమాన్ని విడిచిపెట్టడు — మొదట విడిది కోసమే పర్వతం ఎక్కుతాడు, వెంటనే దాడి కోసం కాదు. ఇదే యుద్ధనీతి — శత్రునగరపు స్థితిని చూసి, సేనకు విశ్రాంతి ఇచ్చి, ఆ తరువాతే దెబ్బతీయాలి. వానరుల ‘వాయువేగప్రవణాః’ (వాయువేగం గలవారు) అనే విశేషణం వారి స్వభావాన్ని చూపుతుంది; వారు యుద్ధానికి ఉత్సుకులు, కాని రాముని ఆజ్ఞను అనుసరిస్తారు. యూథపతులందరూ రాముని సమీపంలోనే ఉండాలనుకోవడం వారి భక్తిని కూడా సూచిస్తుంది.

ఆ శిఖరంపై నిలిచిన వానరయూథపతులు ఆకాశంలో వేలాడుతున్నట్లున్న పురిని చూశారు — శుభకరమైన, శ్రేష్ఠమైన ద్వారాలు గల, ఉత్తమ ప్రాకారాలతో శోభిల్లే, రాక్షసులతో నిండిన లంకను. ఉత్తమ ప్రాకారాలపై నిలిచిన నల్లని రాక్షసులు ప్రాకారం మీద మరో ప్రాకారం కట్టినట్లు కనిపించారు. యుద్ధం కోరే ఆ రాక్షసులను చూసి వానరులందరూ రాముడు చూస్తుండగా విధవిధాలైన పెద్ద నాదాలు చేశారు. ‘మరో ప్రాకారం’ అనే ఉపమానం రాక్షసుల బాహుళ్యాన్నీ నిశ్చలత్వాన్నీ చూపుతుంది. త్రికూటపర్వత శిఖరంపై నిర్మించబడినందువల్ల, ఎత్తైన చోటి నుంచి చూసిన లంక ఆకాశంలో వేలాడుతున్నట్లు ప్రకాశిస్తుంది. మూలంలో పదిహేడవ శ్లోకం ఒకే అర్ధభాగంతో కూర్చబడిందన్నది ముద్రణ స్వరూపం. సుందరకాండలో హనుమంతుడు ఒక్కడే లంకలో ప్రవేశించాడు; ఇప్పుడు వానరసేన అంతా ఆ పురిని ప్రత్యక్షంగా చూస్తోంది. శత్రువును చూసి వానరులు చేసిన నాదం వారి ఉత్సాహాన్నీ నిర్భయత్వాన్నీ వ్యక్తపరుస్తుంది, రాక్షసుల మనసులో భయం పుట్టిస్తుంది. రాముని సమక్షంలోనే వారు గర్జిస్తారు, ఎందుకంటే అతని సాన్నిధ్యమే వారి బలం.

ఆ తరువాత సంధ్యారాగంతో ఎర్రబడిన సూర్యుడు అస్తమించాడు, పూర్ణచంద్రునితో ప్రకాశించే రాత్రి ప్రారంభమైంది. అప్పుడు వానరసేనాపతి అయిన రాముడు విభీషణుని చేత అభినందించబడి సత్కరించబడి, లక్ష్మణునితో, యూథపతుల సమూహాలతో కలిసి సువేల శిఖరంపై సుఖంగా నివసించాడు. యుద్ధానికి ముందున్న ఈ ప్రశాంతమైన పౌర్ణమి రాత్రి రాబోయే ఘోరసంగ్రామానికి విపరీతమైన చిత్రం. విభీషణుడు ఆతిథేయునిలా రాముని సత్కరిస్తాడు, ఎందుకంటే కాబోయే లంకాపతి అతడే. సర్గ చివర వంశస్థ వృత్తంతో కవి విశ్రాంతి యొక్క ప్రశాంతచిత్రాన్ని ముగిస్తాడు.

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये युद्धकाण्डेऽष्टात्रिंशः सर्गः॥ ३८॥

తప్పును తెలియజేయండి

మూల శ్లోకాలు, పదవివరణతో చదవండి