॥वाल्मीकिरामायणम् ఉత్తరకాండ · 95వ సర్గ

ఉత్తరకాండ

సర్గ

సీతాశపథ నిశ్చయం

అనేక రోజులు గానశ్రవణం, కుశలవులు సీత పుత్రులని తెలుసుకోవడం, వాల్మీకి వద్దకు దూతలను పంపడం, ముని అనుమతి, సభకు ఆహ్వానం, మరునాడు శపథం జరగాలని నిశ్చయం

రాముడు మునులతో, రాజులతో, వానరులతో కలిసి ఎన్నో రోజులపాటు పరమ శుభమైన ఆ గీతాన్ని విన్నాడు. ఆ గీతంలో కుశలవులు సీత పుత్రులని తెలుసుకొని, రాముడు ఆ సభ మధ్యలో ఇలా అన్నాడు. అతడు తన బుద్ధితో ఆలోచించి, శుద్ధమైన నడవడి గల విశ్వాసపాత్రులైన దూతలను పిలిచి ఇలా చెప్పాడు — ‘ఇక్కడి నుండి భగవంతుడైన వాల్మీకి దగ్గరికి వెళ్ళి నా మాటగా ఇలా చెప్పండి — సీత శుద్ధమైన నడవడి గలదైతే, లేదా పాపరహితురాలైతే, మహామునిని అనుమతి అడిగి ఇక్కడ తన శుద్ధిని నిరూపించుకోవాలి. ముని అభిప్రాయాన్నీ, సీత మనస్సులోని భావాన్నీ తెలుసుకొని, ఆమె విశ్వాసం కలిగించడానికి ఇష్టపడుతుందో లేదో నాకు వెంటనే తెలియజేయండి. రేపు ఉదయం జనకుని కుమార్తె అయిన మైథిలి సభ మధ్యలో నా శుద్ధి కోసమే శపథం చేయాలి.’ కుమారులు సీత పుత్రులని రాముడు ఎలా తెలుసుకున్నాడు? గీతకథలోనే — సీత పరిత్యాగమూ, వాల్మీకి ఆశ్రమంలో పుత్రుల జన్మమూ ఉత్తరకాండలో వర్ణించబడ్డాయి, ఆ గానం విని రాముడు గ్రహించాడు; హిందీ వ్యాఖ్యానం కూడా ‘ఆ కథ వల్లనే ఆయనకు ఇది తెలిసింది’ అని చెబుతుంది. ‘మమైవ శోధనార్థమ్’ (నా శుద్ధి కోసమే) అనే పదం ఆలోచించదగినది — రాముడు సీతదే కాక తనపై ఉన్న అపవాదు కూడా తొలగిపోవాలని కోరుకుంటున్నాడు; లోకాపవాదం రాజుకు కూడా కళంకమే. ‘యది … యది వా’ (అయితే … లేదా అయితే) అని రెండుసార్లు సందేహం — రాముడు సీత నిర్దోషి అని ఎరుగును, అయినా లోకం ఎదుట ప్రమాణం అవసరం. ‘శుద్ధసమాచారాన్’ (శుద్ధమైన నడవడి గలవారు) అనేది దూతల విశేషణం, 4వ శ్లోకంలో సీతకూ అదే విశేషణం — కవి సూక్ష్మమైన సామ్యాన్ని నెలకొల్పుతున్నాడు. ఎన్నో రోజులు గానం విన్న తరువాతనే రాముడు నిశ్చయం చేస్తాడు — అతడు తొందరపడడు, ఆలోచించి ప్రవర్తిస్తాడు.

రాఘవుని ఈ పరమ అద్భుతమైన మాటలు విని దూతలు ‘సరే’ అని మునిశ్రేష్ఠుడు ఉన్న చోటికి వెళ్ళారు. జ్వలిస్తున్న, అపారమైన కాంతి గల ఆ మహాత్ముడైన మునికి ప్రణమిల్లి, వారు రాముని మాటలను మృదువుగా, మధురంగా చెప్పారు. వారి మాటలు విని, రాముని మనసులోని భావాన్ని గ్రహించి, మహాతేజస్వి అయిన ముని ఇలా అన్నాడు — ‘అలాగే కానివ్వండి, మీకు శుభం కలుగుగాక; రాఘవుడు చెప్పినట్లే సీత చేస్తుంది; ఎందుకంటే స్త్రీకి భర్తే దైవం.’ ముని అలా చెప్పగా మహాతేజస్సు గల రాజదూతలందరూ రాఘవుని దగ్గరికి తిరిగి వచ్చి ముని మాటలన్నీ చెప్పారు. సందేశం కఠినమైనది — భార్య శుద్ధికి పరీక్ష — కాబట్టి దూతలు మృదువుగా, మధురంగా మాట్లాడుతున్నారు. వాల్మీకి కూడా సీత సమ్మతిని అడగడు, ‘భర్తే దైవం’ అని పాతివ్రత్య ధర్మాన్ని ఉద్ఘోషిస్తాడు — సీత భర్త ఆజ్ఞను మీరదని అతని విశ్వాసం. ‘రాముని మనసులోని భావాన్ని గ్రహించి’ అనే మాట వల్ల ముని రాముని హృదయంలోని వ్యాకులతను కూడా అర్థం చేసుకున్నాడని తెలుస్తుంది — రాజు భార్యను తిరిగి స్వీకరించాలని కోరుకుంటున్నాడు, కానీ లోకభయం వల్ల ప్రమాణం కావాలి. సమీక్షిత సంస్కరణలో ‘యథా తుష్యతి రాఘవః’ (రాఘవునికి సంతోషం కలిగేలా) అనే పాఠం ఉంది, ముద్రణలో ‘యథా వదతి రాఘవః’ (రాఘవుడు చెప్పినట్లు). ‘జ్వలన్తమ్’ (జ్వలిస్తున్న) అనేది ముని తపస్తేజస్సు వర్ణన, దానివల్ల అతని మాటల ప్రామాణ్యం కూడా సూచించబడింది. దూతలు ముని మాటలను యథాతథంగా రాఘవునికి నివేదిస్తారు, ఏమీ కలపరు, ఏమీ వదలరు — ఇదే దూతధర్మం.

అప్పుడు మహాత్ముడైన వాల్మీకి మాటలు విని సంతోషించిన కాకుత్స్థుడు అక్కడ కూడిన ఋషులతో, రాజులతో ఇలా అన్నాడు — ‘శిష్యులతో కూడిన పూజ్యులైన మునులూ, అనుచరులతో కూడిన రాజులూ, ఇంకా ఎవరు కోరుకుంటే వారూ — అందరూ సీతాశపథాన్ని చూడండి.’ మహాత్ముడైన రాఘవుని ఆ మాటలు విని ఋషిశ్రేష్ఠులందరి నుండీ గొప్ప ‘సాధు’వాదం వెలువడింది. రాజులు కూడా మహాత్ముడైన రాఘవుని ఇలా ప్రశంసించారు — ‘నరశ్రేష్ఠా, భూమిపై ఇది నీకే తగును, మరెవ్వరికీ కాదు.’ ఈ విధంగా ‘రేపు’ అని నిశ్చయం చేసి శత్రుసూదనుడైన రాఘవుడు అప్పుడు అందరినీ పంపించివేశాడు. చివరి శ్లోకం ఔపచ్ఛందసిక వృత్తంలో ఉంది — రాజసింహుడు, మహాత్ముడు, మహానుభావుడు అయిన అతడు మరునాడు శపథం జరగాలనే నిశ్చయాన్ని బాగా ఆలోచించి, మునులనూ రాజులనూ అందరినీ వీడ్కోలిచ్చి పంపాడు. ఇక్కడ రాముని హర్షం చెప్పుకోదగినది — సీత శుద్ధికి బహిరంగ ప్రమాణం రేపు లభిస్తుంది, తరువాత ఆమెను తిరిగి స్వీకరించవచ్చు అని అతని ఆశ. కానీ తరువాతి సర్గలో వేరే జరగబోతుందని పాఠకునికి తెలుసు. ‘త్వయ్యేవ భువి నాన్యతః’ (భూమిపై నీకే, మరెవ్వరికీ కాదు) అనే రాజుల ప్రశంస రాముని ధర్మనిష్ఠను స్తుతిస్తుంది — లోకం కోసం తన భార్యను కూడా పరీక్షకు నిలుపుతున్నాడు. ఈ శ్లోకం చివర ‘మహతో మహానుభావః’ వంటి విశేషణత్రయం రాముని గౌరవాన్ని మళ్ళీ మళ్ళీ వర్ణిస్తుంది. సమీక్షిత సంస్కరణలో చివరి శ్లోకం లేదు; అది వల్గేట్ యొక్క ఉపసంహారం. అందరూ సాక్షులుగా ఉండాలని రాముని కోరిక — శపథం రహస్యంగా కాదు, బహిరంగంగానే; ఈ విధంగా లోకాపవాదం యొక్క మూలమే పెకలించబడుతుందని అతని ఆశయం.

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये उत्तरकाण्डे पञ्चनवतितमः सर्गः॥ ९५॥

తప్పును తెలియజేయండి

మూల శ్లోకాలు, పదవివరణతో చదవండి