॥वाल्मीकिरामायणम् సుందరకాండ · 29వ సర్గ

సుందరకాండ

సర్గ

సీతకు శుభశకునాలు

ఎడమ కన్ను, ఎడమ బాహువు, ఎడమ తొడ అదరడం, వస్త్రం జారడం, సీత హర్షం

అలాంటి స్థితిలో ఉన్న, వ్యథ చెందిన, నిందారహితురాలైన, సంతోషం కోల్పోయిన, మిక్కిలి దీనమైన మనస్సు గల ఆ శుభలక్షణ సీతను — సంపదతో కూడిన మనిషిని సేవకులు తమంతట తామే ఆశ్రయించినట్లు — శుభనిమిత్తాలు చేరుకున్నాయి. అందమైన కేశాలు గల ఆమె ఎడమ కన్ను — వంకర తిరిగిన రెప్పవెంట్రుకల వరుసతో కప్పబడి, నల్లని విశాలమైన తెల్లని భాగం గలది — చేప తాకిన పద్మంలా అదిరింది. విలువైన నల్ల అగరు, చందనం పూయదగినదీ, సర్వోత్తముడైన ప్రియుడు చిరకాలం తలగడగా ఆశ్రయించినదీ, అందంగా గుండ్రంగా బలిష్ఠంగా ఉన్నదీ అయిన ఆమె ఎడమ బాహువు వెంటనే కంపించింది. ఒకదానికొకటి ఆనుకొని ఉన్న రెండు తొడలలో, గజరాజు తొండంలాంటి బలిష్ఠమైన ఎడమ తొడ మళ్ళీ మళ్ళీ అదురుతూ రాముడు ఎదుట నిలిచి ఉన్నట్లు చెప్పింది. సాటిలేని కన్నులు, శిఖరాగ్రాల్లాంటి దంతాలు, అందమైన శరీరం గల ఆ నిలిచి ఉన్న సీత బంగారు రంగు గల, కొద్దిగా ధూళి పట్టిన శుభవస్త్రం కొంచెం జారింది. స్త్రీలకు ఎడమ అవయవాలు అదరడం శుభఫలాన్నిస్తుందని శకునశాస్త్రం; కన్ను, బాహువు, తొడ — ఈ క్రమంలో మూడు ఎడమ అవయవాలు అదురుతాయి, తరువాత వస్త్రం జారుతుంది — అది ప్రియసమాగమానికి సూచకం. పూర్వసర్గలో త్రిజట చెప్పినది ఇక్కడ ప్రత్యక్షంగా జరుగుతుంది. శ్రీసంపన్నుడైన మనిషి సేవకులలా నిమిత్తాలు తమంతట తామే వచ్చాయనే ఉపమానం శుభం సహజంగా వస్తుందని సూచిస్తుంది. బాహువు వర్ణనలో రాముడు దాన్ని చిరకాలం తలగడగా చేసుకున్నాడనే సూచన ప్రేమస్మృతిని మేల్కొలుపుతుంది. కవి ఇక్కడ సీత సౌందర్యాన్ని విస్తారంగా వర్ణిస్తాడు — కంటి రెప్పవెంట్రుకలు, బాహువు గుండ్రదనం, తొడ బలిష్ఠత, దంతాల కొనలు. దుఃఖదశలో కూడా ఆమె రూపం నశించలేదనే త్రిజట మాట సమర్థించబడుతుంది.

ఇవీ, ఇంతకుముందు కూడా చక్కగా ఫలించిన ఇతర నిమిత్తాలూ ప్రేరేపించగా, అందమైన కనుబొమలు గల సీత — గాలికీ ఎండకూ వాడిపోయి నశించినట్లున్న విత్తనం వర్షంతో మొలకెత్తినట్లు — మళ్ళీ సంతోషించింది. దొండపండులాంటి పెదవులు, అందమైన కన్నులూ కనుబొమలూ కేశాంతాలూ, వంకర తిరిగిన రెప్పవెంట్రుకలూ, తెల్లని దంతాలూ గల ఆమె ముఖం రాహువు నోటి నుండి విడివడిన చంద్రునిలా ప్రకాశించింది. శోకం తొలగి, బడలిక పోయి, జ్వరం శాంతించి, హర్షంతో మనస్సు మేల్కొన్న ఆ ఆర్య, శుక్లపక్షంలో ఉదయించిన చంద్రునితో రాత్రి శోభించినట్లు తన ముఖంతో శోభించింది. ఇక్కడ మూడు ఉపమానాలు — వర్షంతో ఎండిన విత్తనం, రాహువు నుండి విడివడిన చంద్రుడు, చంద్రోదయమైన రాత్రి — క్రమంగా నిరాశ నుండి ఆశ వైపు జరిగే మార్పును చూపుతాయి. పూర్వసర్గలో జడతో ప్రాణాలు విడవడానికి సిద్ధమైన ఆమె ఇప్పుడు జ్వరం శాంతించినదిగా ఉంది. ఈ చిన్న సర్గ తరువాత రాబోయే హనుమంతుని ప్రవేశానికి భూమికను సిద్ధం చేస్తుంది. ‘ఆర్యా’ అనే పదం ఆమె ఉదాత్త చరిత్రను గుర్తుచేస్తుంది. చంద్రుని ఉపమానం రెండుసార్లు ప్రయోగించబడింది; దానివల్ల ముఖపు కాంతీ ప్రసన్నతా దృఢపడతాయి.

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये सुन्दरकाण्डे एकोनत्रिंशः सर्गः॥ २९॥

తప్పును తెలియజేయండి

మూల శ్లోకాలు, పదవివరణతో చదవండి