சர்க்கம்
இந்திரஜித்தின் வதம்
இந்திரஜித் புதிய தேரோடு மீண்டும் வருதல், லக்ஷ்மணன் வில்லை முறித்துச் சாரதியைக் கொல்லுதல், விபீஷணனின் வீரம், தெய்வீக அஸ்திரங்களின் எதிர்வீச்சு, ஐந்திராஸ்திரத்தால் இந்திரஜித்தின் தலை கொய்யப்படுதல், தேவர்களின் மகிழ்ச்சியும் வானரர்களின் மகிழ்ச்சியும்
குதிரைகள் கொல்லப்பட்டதால் தரையில் நின்ற, பேரொளி கொண்ட இரவில் திரிவோனான இந்திரஜித், கடுஞ்சினமுற்று ஒளியால் கொழுந்துவிட்டெரிந்தான் — தோல்வி அவனுடைய சினத்தையே பெருக்கியது. வில்லாளிகளான லக்ஷ்மணனும் இந்திரஜித்தும் அம்புகளால் ஒருவரையொருவர் கொல்லக் கடுமையாக முனைந்து, வெற்றி வேட்கையோடு புறப்பட்ட காட்டு யானைகளில் இரு தலைமைக் களிறுகளைப் போல இருந்தனர். ராக்ஷசர்களும் வானரர்களும் ஒருவரையொருவர் கொன்றபடி அங்குமிங்கும் பாய்ந்தபோதும், போரில் தத்தம் தலைவனைக் கைவிடவில்லை — இரு தரப்பிலும் பற்றுறுதி உறுதியாக இருந்தது. காட்டு யானைகளில் தலைமைக் களிறுகளின் உவமையால் இருவரின் சம வலிமையும், வீரர்களின் தலைவன் மீதான பக்தியும் சுட்டப்படுகின்றன. முந்தைய சர்க்கத்தின் முடிவில் இந்திரஜித் காலாளானான்; இங்கே அவன் ஊக்கம் இழக்கவில்லை, மாறாக மேலும் சுடர்விடுகிறான். இந்திரஜித்தின் வசதிகள் அனைத்தும் ஒவ்வொன்றாக அழிந்தாலும் அவனுடைய ஒளி தணியவில்லை; ஆகவே போரின் இறுதிப் பகுதி வந்துவிட்டது என்று கவி சர்க்கத்தின் தொடக்கத்திலேயே சுட்டுகிறார்.
பிறகு ராவணனின் மகன் ராக்ஷசர்கள் அனைவரையும் மகிழ்வித்து, புகழ்ந்து, இந்தச் சொல்லைச் சொன்னான்: ‘ராக்ஷசச் சிறந்தோரே, அடர்ந்த இருள் எல்லாத் திசைகளையும் கவ்வியிருக்கிறது; இங்கே நம்மவர் யார், அயலார் யார் என்று அறிய முடியவில்லை. ஆகவே வானரர்களை மயக்குவதற்காக நீங்கள் துணிச்சலோடு போரிடுங்கள். நானோ ஒரு தேரில் ஏறி மீண்டும் போர்க்களத்துக்கு வருவேன். நான் நகருக்குள் புகுந்திருக்கும்போது மகாத்மாக்களான இந்தக் காட்டுவாசிகள் போரிடாதபடி செய்யுங்கள்.’ இவ்வாறு சொல்லி, பகைவரைக் கொல்லும் ராவணனின் மகன், காட்டுவாசிகளை ஏமாற்றிவிட்டுத் தேருக்காக இலங்கை நகருக்குள் புகுந்தான். அழகியதும், பொன்னால் அலங்கரிக்கப்பட்டதும், பிராசங்களும் வாள்களும் அம்புகளும் நிறைந்ததும், சிறந்த குதிரைகள் பூட்டப்பட்டதும், குதிரைகளை அறிந்தவனும் நம்பகமான அறிவுரையாளனுமான சாரதி அமர்ந்திருந்ததுமான தேரை அலங்கரித்து அவன் அதில் ஏறினான். முதன்மையான ராக்ஷசக் கூட்டங்கள் சூழ, வீரனான மண்டோதரியின் மகன், காலனின் வலிமையால் உந்தப்பட்டவனைப் போல நகரிலிருந்து புறப்பட்டான். நகரிலிருந்து வெளிவந்த அவன், பேராற்றல் கொண்ட வேகமான குதிரைகளோடு, விபீஷணனோடு இருந்த லக்ஷ்மணனை நோக்கிச் சென்றான். இந்த நிகழ்ச்சி முழுவதும் வல்கேட் பாடத்தில் மட்டுமே காணப்படுகிறது, திறனாய்வுப் பதிப்பில் இல்லை. கவி இந்திரஜித்தின் சாமர்த்தியத்தைக் காட்டுகிறார் — இருளைப் பயன்படுத்திக்கொண்டு அவன் தன் வீரர்களை வானரர்களை மயக்குவதற்காக நியமிக்கிறான். ‘க்ருதாந்தபலசோதித:’ — ‘காலனின் வலிமையால் உந்தப்பட்டவன்’ — என்ற அடைமொழி, அவன் தன் மரணத்தை நோக்கியே செல்கிறான் என்று சுட்டுகிறது. ‘ஆப்தோபதேஶினா’ — ‘நம்பகமானவன், நலம்தரும் அறிவுரை கூறுபவன்’ — என்ற சாரதியின் அடைமொழி, கொல்லப்பட்ட முந்தைய சாரதியின் இடத்துக்கு வந்த புதியவனின் தகுதியைக் காட்டுகிறது. இந்திரஜித்தின் இந்தத் திரும்பி வருகை அவனுடைய பிடிவாதத்தையும், தோல்வியை ஏற்க விரும்பாமையையும் வெளிப்படுத்துகிறது. இந்தப் பகுதிக்கு வேறொரு பொருளும் உண்டு. முன்பு இந்திரஜித் மாயையால் கண்ணுக்குத் தெரியாமல் போரிட்டான்; இப்போதோ இருளின் துணையாலேயே வானரர்களை ஏமாற்றுகிறான். அவனுடைய வீரர்கள் ‘த்ருஷ்டம் யுத்யந்தாம்’ — ‘துணிச்சலோடு போரிடட்டும்’ — என்ற ஆணையைப் பெறுகிறார்கள்; அதாவது வீரத்தோடு, அச்சமின்றி, வானரர்கள் அவன் இல்லாததை அறியாதபடி. இந்தப் போர் உத்தி அவனுடைய அறிவுக்கூர்மையைக் காட்டுகிறது. ஆனால் வஞ்சனையும் அவனைக் காப்பாற்றவில்லை. அவன் நகருக்குச் சென்று புதிய தேரைக் கொண்டுவருகிறான்; தந்தையிடம் உதவி கேட்கவில்லை — அவனுடைய தன்மானம் இங்கே தெரிகிறது. அவன் தனியாகவே பகைவர்களை வெல்ல விரும்புகிறான். இது கடைசி முயற்சி என்று வாசகருக்குத் தெரியும். ஒன்பதாம் சுலோகத்தில் தேரின் வருணனை — பிராசங்களும் வாள்களும் அம்புகளும் நிறைந்து, பொன்னால் அலங்கரிக்கப்பட்டு, சிறந்த குதிரைகள் பூட்டப்பட்டு — அந்தத் தேர் போருக்கு எல்லா வகையிலும் தயாராக உள்ளது. இருந்தும் அந்தத் தேரின் முடிவும் நெருங்கிவிட்டது. ‘ஸமிதிஞ்ஜய:’ — ‘போர்களை வெல்பவன்’ — என்ற அடைமொழி இந்திரஜித்தின் முந்தைய வெற்றிகளை நினைவூட்டுகிறது — அவன் பல போர்களில் வெல்லப்படாதவனாக இருந்தான்; ஆகவே இப்போதும் தன்னம்பிக்கையோடு வருகிறான்.
பிறகு தேரில் இருந்த ராவணனின் மகனைக் கண்டு, சௌமித்திரியும், பெருவீரம் கொண்ட வானரர்களும், ராக்ஷசனான விபீஷணனும், அறிவாளியான அவனுடைய விரைவைக் கண்டு பெரும் வியப்படைந்தனர் — சிறிது நேரத்திலேயே அவன் புதிய தேரை ஆயத்தப்படுத்திக்கொண்டு திரும்பி வந்திருந்தான். ராவணியும் கடுஞ்சினமுற்று, போர்க்களத்தில் வானரக் கூட்டத்தலைவர்களை நூற்றுக்கணக்கிலும் ஆயிரக்கணக்கிலும் அம்புத்திரள்களால் வீழ்த்தினான். போர்களை வெல்லும் அவன், வில்லை வட்டமாக வளைத்து, மிகுந்த கை வேகத்தோடு, சினமுற்று வானரர்களைக் கொன்றான். அந்த நாராசங்களால் கொல்லப்பட்டுக்கொண்டிருந்த பயங்கர வீரம் கொண்ட வானரர்கள், குடிமக்கள் பிரஜாபதியைச் சரணடைவதுபோல சௌமித்திரியைச் சரணடைந்தனர். பிறகு போர்ச்சினத்தால் கொழுந்துவிட்டெரிந்த ரகுநந்தனன், தன் கை வேகத்தைக் காட்டியபடி அவனுடைய வில்லை முறித்தான். அவன் வேறொரு வில்லை எடுத்து விரைந்து நாணேற்றினான்; அதையும் லக்ஷ்மணன் மூன்று அம்புகளால் துண்டித்தான். பிறகு வில் முறிந்த இந்த ராவணியை, சௌமித்திரி நச்சுப் பாம்பின் விஷத்துக்கு நிகரான ஐந்து அம்புகளால் மார்பில் துளைத்தான். ‘மண்டலீக்ருததனு:’ — ‘வில்லை வட்டமாக வளைத்தவன்’ — என்ற சொல்லால் இடைவிடாமல் வில்லை இழுப்பது சுட்டப்படுகிறது. வானரர்கள் லக்ஷ்மணனைச் சரணடைவது அவன் காப்பவன் என்பதைக் காட்டுகிறது. இங்கே லக்ஷ்மணனின் வீரம் இருமடங்காகத் தெரிகிறது — ஒருமுறை அல்ல, இருமுறை அவன் பகைவனின் வில்லை முறிக்கிறான். இந்திரஜித்தின் கை வேகம் எவ்வளவு வியப்பூட்டுவதோ, லக்ஷ்மணனின் கை வேகமும் அவ்வளவே. வானரர்கள் துன்புறுத்தப்படும்போது, குடிமக்கள் பிரஜாபதியைச் சரணடைவதுபோல, லக்ஷ்மணனையே சரணடைகிறார்கள். இந்த உவமை லக்ஷ்மணனின் நிலையை உயர்த்துகிறது — அவன் வெறும் போர்வீரன் மட்டுமல்லன், காப்பவனும் பேணுபவனும் ஆவான். மார்பில் ஐந்து அம்புகள் துளைத்தன என்பது அவனுடைய அடியின் ஆழத்தைக் காட்டுகிறது. ‘ஆஶீவிஷவிஷோபமை:’ — ‘நச்சுப் பாம்பின் விஷத்துக்கு நிகரானவை’ — என்ற அடைமொழி அம்புகளின் கொல்லும் தன்மையைச் சுட்டுகிறது — அவை பாம்பின் விஷம் போல உயிரைப் பறிப்பவை. இதனாலும் இந்திரஜித் தோற்கவில்லை; அவன் மீண்டும் புதிய வில்லை எடுக்கிறான். இவ்வாறு இருவருக்கும் இடையிலான போட்டி பெருகுகிறது. இங்கே விபீஷணனும் வியப்படைந்தான் என்று சொல்லப்படுகிறது — தன் சகோதரனின் மகனுடைய திறமையை அவன் அறிவான்; இருந்தும் அவனுடைய வேகம் அவனையும் வியக்கச் செய்கிறது. பதினேழாம் சுலோகம் மூன்று பாதங்கள் கொண்டது என்பது அச்சுப் பதிப்பின் அமைப்பு.
பெரிய வில்லிலிருந்து புறப்பட்ட அந்த அம்புகள் அவனுடைய உடலைப் பிளந்துகொண்டு, சிவந்த பெரும் பாம்புகளைப் போல நிலத்தில் விழுந்தன. வில் முறிந்த ராவணி, வாயால் இரத்தம் கக்கியபடி, உறுதியான நாணும் மிகுந்த வலிமையும் கொண்ட ஒரு சிறந்த வில்லை எடுத்தான். லக்ஷ்மணனைக் குறிவைத்து, மிகுந்த கை வேகத்தோடு, இந்திரன் மழை பொழிவதுபோல அவன் அம்பு மழை பொழிந்தான். இந்திரஜித் விடுத்த, தாங்குதற்கு மிகக் கடினமான அந்த அம்பு மழையை, பகைவரை அடக்கும் லக்ஷ்மணன் பதற்றமின்றித் தடுத்தான். பேரொளி கொண்ட ரகுநந்தனன் பதற்றமின்றியே ராவணிக்குத் தன் வீரத்தைக் காட்டினான் — அது வியப்பாக இருந்தது. பிறகு கடுஞ்சினமுற்ற அவன், விரைவான அஸ்திரத் திறமையைக் காட்டியபடி, போர்க்களத்தில் அந்த ராக்ஷசர்கள் ஒவ்வொருவரையும் மூன்று அம்புகளால் துளைத்தான்; ராக்ஷசேந்திரனின் மகனையும் அம்புத்திரள்களால் தாக்கினான். பகைவரைக் கொல்லும் வலிமைமிக்க பகைவனால் மிகவும் துளைக்கப்பட்ட அவன், லக்ஷ்மணன் மீது இடைவிடாமல் பல அம்புகளை எய்தான். பகைவீரரைக் கொல்லும் லக்ஷ்மணன் அவை வந்தடைவதற்கு முன்பே கூரிய அம்புகளால் அவற்றைத் துண்டித்தான். தேர்வீரர்களில் சிறந்தவனும் தர்மாத்மாவுமான அவன், போர்க்களத்தில் அந்தத் தேர்வீரனின் சாரதியின் தலையை வளைந்த கணுக்கள் கொண்ட ஒரு பல்லத்தால் கொய்தான். சாரதியற்ற குதிரைகள் அங்கே கலங்காமல், வட்டமாக ஓடியபடி தேரைச் சுமந்தன — அது வியப்பாக இருந்தது. பொறுக்க முடியாத சினத்தின் வசப்பட்ட, உறுதியான வீரம் கொண்ட சௌமித்திரி, அவனுடைய குதிரைகளை அம்புகளால் அச்சுறுத்தியபடி திருப்பித் துளைத்தான். அந்தச் செயலைப் பொறுக்காத ராவணனின் மகன், பொறுக்காதவனான அந்தச் சௌமித்திரியைப் பத்து அம்புகளால் துளைத்தான். ஆனால் வஜ்ரம் போன்றவையும் பாம்பின் விஷத்துக்கு நிகரானவையுமான அவனுடைய அம்புகள், பொன்னொளி கொண்ட கவசத்தை அடைந்து அழிந்துபோயின. இரண்டாம் முறையும் சாரதி கொல்லப்பட்டான் என்பது சிறப்பு — இந்திரஜித்தின் முயற்சி அனைத்தும் பயனற்றுப்போகிறது. சாரதியற்ற குதிரைகளும் பயிற்சி பெற்றவையாக வட்டமிடுகின்றன; இதுவும் வியப்பானதே. லக்ஷ்மணனின் கவசம், பகைவனின் பாம்பு விஷம் போன்ற அம்புகளையும் பயனற்றவையாக்குகிறது. இந்தப் பகுதியில் போரின் போக்கு மிக வேகமானது. இந்திரஜித் இரத்தம் கக்குவது அவனுக்கு ஏற்பட்ட ஆழமான அடியைச் சுட்டுகிறது; இருந்தும் அவன் புதிய, மேலும் உறுதியான வில்லை எடுத்து இந்திரனைப் போல அம்புகளைப் பொழிகிறான். லக்ஷ்மணன் ‘அஸம்ப்ராந்த:’ — ‘பதற்றமற்றவன்’ — இந்தச் சொல் இருமுறை வருகிறது; அதனால் அவனுடைய உறுதியும் மன அமைதியும் உணர்த்தப்படுகின்றன. லக்ஷ்மணன் தன்னைக் காத்துக்கொள்வது மட்டுமல்ல, இந்திரஜித்துக்கு உதவும் ராக்ஷசர்கள் ஒவ்வொருவரையும் மூன்று அம்புகளால் துளைக்கிறான். இந்திரஜித்தின் அம்புகள் இலக்கை அடைவதற்கு முன்பே துண்டிக்கப்படுகின்றன — ‘அப்ராப்தான்’ — ‘வந்தடைவதற்கு முன்பே’ — என்ற சொல் முக்கியமானது. இங்கே சாரதியின் வதம் மீண்டும் — முதல் சாரதி முந்தைய சர்க்கத்தில் கொல்லப்பட்டான், இவன் இரண்டாமவன். இருந்தும் குதிரைகள் பயிற்சி பெற்றவை; சாரதியின்றியும் தேரை வட்டமாகச் சுமக்கின்றன. இறுதியில் இந்திரஜித்தின் பத்து அம்புகள் லக்ஷ்மணனின் கவசத்தை அடைந்து, நெருப்பில் பனி போல மறைந்துவிடுகின்றன. இதனால் தெய்வீகக் காப்பு லக்ஷ்மணனிடம் இருக்கிறது என்பது சுட்டப்படுகிறது. கவி இதை வெளிப்படையாகச் சொல்லவில்லை; நிகழ்ச்சிகளின் போக்கிலேயே உணர்த்துகிறார். இருபத்தைந்தாம், முப்பத்தொன்றாம் சுலோகங்கள் அச்சுப் பதிப்பில் மூன்று பாதங்கள் கொண்டவையாகக் காணப்படுகின்றன. ‘அஸூதா ஹயா அவிக்லவா:’ — ‘சாரதியற்ற குதிரைகள் கலங்காமல்’ — என்ற வருணனை தனிக் கவனத்துக்குரியது — அவை அஞ்சவில்லை, குழம்பவில்லை, தாமாகவே வட்டமிடுகின்றன. இதைக் கண்டு லக்ஷ்மணன் அவற்றையும் அம்புகளால் அச்சுறுத்துகிறான்; அதனால் தேர் அசைவற்றுப் போக வேண்டும் என்பது நோக்கம். இதனால் இந்திரஜித்தின் சினம் மேலும் பெருகுகிறது; அவன் லக்ஷ்மணனைப் பத்து அம்புகளால் தாக்குகிறான். இந்தப் பகுதியில் ஒரு நுட்பமான விஷயம் உண்டு — லக்ஷ்மணன் முதன்மைப் பகைவனை மட்டுமல்ல, பகைவனுக்கு உதவுபவர்களையும் துளைக்கிறான். இது போரை முழுமையாக நோக்கும் பார்வை.
லக்ஷ்மணனின் கவசம் பிளக்க முடியாதது என்று கருதிய ராவணனின் மகன் இந்திரஜித், கடுஞ்சினமுற்று, விரைவான அஸ்திரத் திறமையைக் காட்டியபடி, அழகிய இறகுகள் கொண்ட மூன்று அம்புகளால் லக்ஷ்மணனின் நெற்றியில் துளைத்தான். நெற்றியில் பதிந்த அந்த அம்புகளோடு, போர்முனையில் போரைப் போற்றும் ரகுநந்தனன் மூன்று சிகரங்கள் கொண்ட மலையைப் போல விளங்கினான் — வேதனையும் அவனுடைய அழகைக் குறைக்கவில்லை. இவ்வாறு போரில் ராக்ஷசனின் அம்புகளால் வருத்தப்பட்டும், லக்ஷ்மணன் விரைவில் ஐந்து அம்புகளால் அவனைத் திருப்பித் துளைத்தான்; வில்லை இழுத்துப் போரில் இந்திரஜித்தின் அழகிய குண்டலங்கள் அணிந்த முகத்தில் தாக்கினான். பெரும் வலிமையுடைய விற்களைக் கொண்ட, பயங்கர வீரம் கொண்ட வீரர்களான லக்ஷ்மணனும் இந்திரஜித்தும் அம்புகளால் ஒருவரையொருவர் தாக்கினர். பிறகு இரத்தம் தோய்ந்த அங்கங்களோடு அந்த இரு வீரர்களும் போர்க்களத்தில் பூத்த இரு முருக்க மரங்களைப் போல விளங்கினர். வெற்றியில் மனத்தை நிறுத்திய அந்த இரு வில்லாளிகளும் ஒருவரையொருவர் நெருங்கி, கோரமான அம்புகளால் எல்லா அங்கங்களிலும் துளைத்தனர். ‘மூன்று சிகரங்கள் கொண்ட மலை’ என்ற உவமையால், மூன்று அம்புகளும் சிகரங்களைப் போலத் தெரிகின்றன. முருக்க மரத்தின் உவமை சிவந்த நிறத்தையும் அழகையும் ஒருசேரக் காட்டுகிறது — பயங்கரமான போரிலும் கவி அழகைக் காண்கிறார். ‘க்ருதபாவௌ ஜயே’ — ‘வெற்றியில் மனத்தை நிறுத்தியவர்கள்’ — என்ற சொல்லால் இருவரின் உறுதியான தீர்மானம் சுட்டப்படுகிறது. கவசத்தைப் பிளக்க முடியாதபோது, இந்திரஜித் கவசம் இல்லாத இடமான நெற்றியை இலக்காக்குகிறான். இது அவனுடைய சாமர்த்தியம். இருந்தும் லக்ஷ்மணன் நிலைகுலையவில்லை; அவனுடைய நெற்றியில் பதிந்த மூன்று அம்புகளும் சிகரங்களைப் போல விளங்குகின்றன. அவனும் உடனே மறுமொழி தருகிறான்; இந்திரஜித்தின் குண்டலங்கள் அணிந்த முகத்தை ஐந்து அம்புகளால் துளைக்கிறான். இவ்வாறு இருவரும் முகத்தில் அடிபட்டு, இரத்தத்தில் நனைந்து, வசந்தத்தில் பூத்த இரு முருக்க மரங்களைப் போலத் தெரிகின்றனர். இருவரும் வெற்றிக்காக உறுதிகொண்டிருக்கின்றனர்; ஆகவே போர் ஓயவில்லை. இங்கே கவியின் பார்வை நடுநிலையானது — இருவரின் வீரத்தையும் சமமாக வருணிக்கிறார். இருந்தும் தர்மத்தின் பக்கம் நிற்கும் லக்ஷ்மணனே வெல்வான் என்று வாசகர் அறிவார். குண்டலங்கள் இங்கே குறிப்பிடப்படுகின்றன; பின்னர் தலை கொய்யப்படும் நேரத்தில் அவை மீண்டும் வரும். இவ்வாறு போர் சமநிலையிலேயே நிற்கிறது.
பிறகு போர்ச்சினம் கொண்ட ராவணனின் மகன், விபீஷணனின் அழகிய முகத்தில் மூன்று அம்புகளால் துளைத்தான். ராக்ஷசேந்திரனான விபீஷணனை இரும்பு முனை கொண்ட மூன்று அம்புகளால் துளைத்துவிட்டு, அந்த வானரக் கூட்டத்தலைவர்கள் அனைவரையும் ஒவ்வொருவராக ஓர் அம்பால் துளைத்தான். தீய உள்ளம் கொண்ட அந்த ராவணியின் மீது சினமுற்ற பேரொளி கொண்ட விபீஷணன், கதையால் மிக உறுதியாக அவனுடைய குதிரைகளைக் கொன்றான். சாரதி கொல்லப்பட்டு, குதிரைகளும் கொல்லப்பட்ட தேரிலிருந்து குதித்து, பேரொளி கொண்ட இந்திரஜித் சிற்றப்பன் மீது ஒரு சக்தி ஆயுதத்தை வீசினான். அது விழுவதைக் கண்டு, சுமித்திரையின் மகிழ்ச்சியைப் பெருக்கும் லக்ஷ்மணன் கூரிய அம்புகளால் அதைத் துண்டித்து, பத்துத் துண்டுகளாகத் தரையில் வீழ்த்தினான். உறுதியான வில் கொண்ட, சினமுற்ற விபீஷணன், குதிரைகளை இழந்த அவனுடைய மார்பில் வஜ்ரத்தின் தீண்டலுக்கு நிகரான ஐந்து அம்புகளை எய்தான். பொன் இறகுகள் கொண்ட, இலக்கைத் தவறாது அடையும் அந்த அம்புகள் அவனுடைய உடலைப் பிளந்துகொண்டு, இரத்தம் தோய்ந்து, சிவந்த பெரும் பாம்புகளைப் போல ஆயின. இங்கே சிற்றப்பனுக்கும் சகோதரனின் மகனுக்கும் இடையே நேரடி மோதல் — இந்திரஜித் சிற்றப்பனைக் கொல்ல சக்தியை வீசுகிறான், லக்ஷ்மணன் அவனைக் காக்கிறான். முன்பு விபீஷணன் சகோதரனின் மகனைக் கொல்லத் தயங்கினான்; ஆனால் இப்போது போரில் அவனும் அவனைத் தாக்குகிறான். மூன்றாம் முறையாக இந்திரஜித்தின் குதிரைகள் கொல்லப்பட்டன என்பதும் கவனிக்கத்தக்கது. கதையால் குதிரைகளைக் கொன்றது விபீஷணனின் வலிமையைக் காட்டுகிறது — அவன் வில்லாளி மட்டுமல்லன், கதைப் போரிலும் வல்லவன். இந்திரஜித்தின் சக்தியை லக்ஷ்மணன் துண்டித்தது, அவன் நண்பனைக் காப்பதைச் சுட்டுகிறது — ராமன் சரணடைந்தவனாக ஏற்றுக்கொண்ட விபீஷணனை அவன் தன் உயிரைப் போலக் காக்கிறான். விபீஷணனின் ஐந்து அம்புகள் இந்திரஜித்தின் உடலைப் பிளந்து, இரத்தம் தோய்ந்த பாம்புகளைப் போலத் தெரிகின்றன. இவ்வாறு சிற்றப்பனும் சகோதரனின் மகனும் ஒருவரையொருவர் தாக்குகின்றனர் — இந்தக் காட்சி ராவண குலத்தின் அழிவின் குறியீடு. ‘நிமித்தகா:’ — ‘இலக்கைத் தவறாது அடைபவை’ — என்ற சொல்லால் அம்புகள் இலக்கை நோக்கிச் செல்லும் தன்மை சுட்டப்படுகிறது. இந்தப் பகுதியின் பெரும்பகுதி வல்கேட் பாடத்தில் மட்டுமே உள்ளது. இவ்வாறு விபீஷணனுக்கும் லக்ஷ்மணனுக்கும் இடையிலான ஒத்துழைப்பு இங்கே தெரிகிறது — ஒருவன் குதிரைகளைக் கொல்கிறான், மற்றவன் சக்தியைத் துண்டிக்கிறான். விபீஷணன் இங்கே தன் பக்கத்தின் மீதான பற்றுறுதியைச் சொல்லால் அல்ல, செயலாலேயே நிரூபிக்கிறான்.
சிற்றப்பன் மீது கடுஞ்சினமுற்ற அந்த இந்திரஜித், ராக்ஷசர்களின் நடுவே யமன் அளித்த ஒரு சிறந்த அம்பை எடுத்தான். அவன் தொடுத்த அந்தப் பெரும் அம்பைக் கண்டு, பயங்கர வீரம் கொண்ட லக்ஷ்மணனும் வேறோர் அம்பை எடுத்தான் — அது அளவற்ற மனமுடைய குபேரனால் கனவில் நேரில் அளிக்கப்பட்டது; இந்திரனோடு கூடிய தேவர்களாலும் அசுரர்களாலும் வெல்ல முடியாததும் தாங்க முடியாததுமானது. பரிகம் போன்ற அவர்களுடைய கைகளால் வலுவாக இழுக்கப்பட்ட அந்த இரு சிறந்த விற்களும் இரு அன்றில் பறவைகளைப் போலக் கூவின. அவ்விருவரும் விற்களில் தொடுத்து இழுத்த அந்த இரு சிறந்த அம்புகளும் பொலிவால் மிகவும் சுடர்விட்டன. விற்களிலிருந்து விடுபட்ட அந்த இரு அம்புகளும் வானத்தை ஒளிரச் செய்தபடி, முனைக்கு முனை மோதி, பெரும் வேகத்தோடு ஒன்றின் மீது ஒன்று விழுந்தன. கோர உருவம் கொண்ட அந்த இரு அம்புகளும் மோதியபோது, புகையும் தீப்பொறிகளும் கொண்ட கொடிய நெருப்பு உண்டாயிற்று. பெரும் கோள்களைப் போன்ற அவை ஒன்றோடொன்று மோதி, போர்க்களத்தில் நூறு துண்டுகளாகி நிலத்தில் விழுந்தன. போர்முனையில் தம் அம்புகள் தடுக்கப்பட்டதைக் கண்டு லக்ஷ்மணனும் இந்திரஜித்தும் நாணமும் சினமும் கொண்டனர். பிறகு கடுஞ்சினமுற்ற சௌமித்திரி வாருணாஸ்திரத்தை எடுத்தான்; போரில் உறுதியாக நின்ற மகேந்திரனை வென்றவன் ரௌத்ராஸ்திரத்தை விடுத்தான்; அதனால் மிக வியப்பான அந்த வாருண ஆயுதம் தடுக்கப்பட்டது. பிறகு சினமுற்ற, பேரொளி கொண்ட, போர்களை வெல்லும் இந்திரஜித், உலகையே சுருக்கிவிடுவதுபோல, சுடர்விடும் ஆக்னேயாஸ்திரத்தைத் தொடுத்தான்; வீரனான லக்ஷ்மணன் அதை சௌராஸ்திரத்தால் தடுத்தான். அஸ்திரம் தடுக்கப்பட்டதைக் கண்டு சினத்தால் தன்னிலை இழந்த ராவணி, பகைவர்களைப் பிளக்கும் கூரிய ஆசுர அம்பை எடுத்தான். அந்த வில்லிலிருந்து ஒளிரும் கூடமுத்கரங்களும், சூலங்களும், புசுண்டிகளும், கதைகளும், வாள்களும், கோடரிகளும் வெளிப்பட்டன. போரில் எல்லா உயிர்களாலும் தடுக்க முடியாததும், எல்லா ஆயுதங்களையும் பிளப்பதுமான அந்தக் கோரமான ஆசுராஸ்திரத்தைக் கண்டு, ஒளிமிக்க லக்ஷ்மணன் மாகேஸ்வராஸ்திரத்தால் அதைத் தடுத்தான். அவர்களுடைய போர் வியப்பானதாகவும் மயிர்க்கூச்செறியச் செய்வதாகவும் இருந்தது; வானில் இருந்த உயிர்கள் லக்ஷ்மணனைச் சூழ்ந்துகொண்டன. அச்சமூட்டும் கூக்குரல்கள் நிறைந்த, வானரர்களுக்கும் ராக்ஷசர்களுக்கும் இடையிலான பயங்கரப் போரில், வியப்புற்ற பல உயிர்களால் வானம் நிறைந்து விளங்கியது. ரிஷிகளும் பித்ருக்களும் தேவர்களும் கந்தர்வர்களும் கருடர்களும் நாகர்களும், நூறு வேள்விகள் செய்த இந்திரனை முன்னிட்டுக்கொண்டு, போரில் லக்ஷ்மணனைக் காத்தனர். இங்கே போர் மனித நிலையிலிருந்து தெய்வீக நிலையை அடைகிறது — யமன், குபேரன், வருணன், ருத்திரன், அக்னி, சூரியன், அசுரர்கள், மகேஸ்வரன் — எல்லாத் தெய்வங்களும் அஸ்திர வடிவில் போர்க்களத்தில் இருக்கின்றனர். ஒவ்வோர் அஸ்திரமும் எதிர் அஸ்திரத்தால் தடுக்கப்படுகிறது — நீர் ரௌத்ரத்தால், நெருப்பு சௌரத்தால், ஆசுரம் மாகேஸ்வரத்தால். இருவரும் அஸ்திர வித்தையில் சமமானவர்கள்; ஆகவே முடிவு அஸ்திரத்தால் அல்ல, தர்மத்தின் வலிமையாலேயே நிகழும் என்று இந்த வரிசை சுட்டுகிறது. தேவர்கள் லக்ஷ்மணனைச் சூழ்ந்து காப்பது அவனுடைய பக்கத்துக்குக் கிடைத்த தெய்வீக ஒப்புதலைக் காட்டுகிறது. யமன் அளித்த அம்புக்கும் குபேரன் அளித்த அம்புக்கும் இடையிலான மோதல் சிறப்பானது — யமன் தெற்குத் திசையின் காவலன், குபேரன் வடக்குத் திசையின் காவலன்; இரு திக்பாலர்களின் ஆயுதங்களும் ஒன்றையொன்று அழிக்கின்றன. குபேரன் ராவணனின் மூத்த சகோதரன் என்பது நினைவுகூரத்தக்கது — அவன் அளித்த அம்பு இப்போது ராவணனின் மகனுக்கு எதிராகப் பயன்படுத்தப்படுகிறது. விற்கள் அன்றில் பறவைகளைப் போலக் கூவின என்ற உவமை நாண் ஓசையின் இனிமையையும் பயங்கரத்தையும் காட்டுகிறது. அம்புகள் முனைக்கு முனை மோதுதல், புகையும் தீப்பொறிகளும் கொண்ட நெருப்பு, நூறு துண்டுகளாக உடைதல் — இவையனைத்தும் இரு கோள்கள் மோதுவதைப் போல உள்ளன. இரு வீரர்களும் தம் ஆயுதம் பயனற்றுப்போனதைக் கண்டு நாணமும் சினமும் அடைகின்றனர். பிறகு அஸ்திரங்களின் தொடர் தொடங்குகிறது. வாருணாஸ்திரம் நீர்மயமானது, அது ரௌத்ரத்தால் தடுக்கப்பட்டது; ஆக்னேயம் உலகை எரிப்பதுபோன்றது, அது சௌரத்தால்; ஆசுரம் எல்லா ஆயுதங்களும் நிறைந்தது, கூடமுத்கரம், சூலம், புசுண்டி, கதை, வாள், கோடரி ஆகியவற்றைப் பொழிவது, அது மாகேஸ்வரத்தால். இந்த மோதலைக் காண எல்லா உயிர்களும் வானில் கூடின. ரிஷிகளும் பித்ருக்களும் தேவர்களும் கந்தர்வர்களும் கருடர்களும் நாகர்களும் இந்திரனை முன்னிட்டு லக்ஷ்மணனைக் காக்கின்றனர் — அதாவது அவனுடைய வெற்றி உலகம் முழுவதன் விருப்பம். இந்தப் பகுதியில் பல சுலோகங்கள் வல்கேட்டில் மட்டுமே உள்ளன; திறனாய்வுப் பதிப்பில் இது சுருக்கமாக உள்ளது. ஐம்பத்தாறாம் சுலோகம் மூன்று பாதங்கள் கொண்டது என்பது அச்சுப் பதிப்பின் அமைப்பு. இந்தப் போரின் வருணனையில் கவி படிப்படியாகப் பெருகும் கடுமையைக் காட்டுகிறார். முதலில் சாதாரண அம்புகள், பிறகு திக்பாலர்கள் அளித்த அம்புகள், பிறகு தெய்வீக அஸ்திரங்கள், இறுதியில் மாகேஸ்வரம். ஒவ்வொரு படியிலும் இந்திரஜித் தாக்குகிறான், லக்ஷ்மணன் தடுக்கிறான். இந்திரஜித்தின் அஸ்திரங்கள் அழிவு தருபவை — நீர்ப்பிரளயம், நெருப்பின் எரிப்பு, ஆயுத மழை; லக்ஷ்மணனின் அஸ்திரங்கள் காப்பவை. இதனால், லக்ஷ்மணன் தாக்குதலில் அல்ல, தர்மத்தைக் காப்பதில் ஈடுபட்டிருக்கிறான் என்பது சுட்டப்படுகிறது. வானில் உயிர்களின் கூட்டம், அச்சமூட்டும் ஒலி, வியப்புற்ற பார்வையாளர்களின் மிகுதி — இவையனைத்தும் போர்க்களத்தை மூவுலகும் பார்வையாளர்களாக இருக்கும் ஒரு நாடக அரங்கைப் போல ஆக்குகின்றன. ‘ரோமஹர்ஷணம்’ — ‘மயிர்க்கூச்செறியச் செய்வது’ — என்ற சொல்லால் பார்வையாளர்களின் சிலிர்ப்பு சுட்டப்படுகிறது. நூறு வேள்வி செய்தவனான இந்திரன் முன்னிறுத்தப்படுவது இந்திரனின் தனிப்பட்ட நோக்கத்தையும் காட்டுகிறது — தன் பகைவனின் வதத்தைக் காண அவனே வந்திருக்கிறான். இவ்வாறு தேவர்களும் ரிஷிகளும் லக்ஷ்மணனுக்குத் துணையாக இருக்கின்றனர்; ராக்ஷசர் பக்கத்திலோ இந்திரஜித்தின் சொந்த வலிமை மட்டுமே. இந்த மோதலில் லக்ஷ்மணன் ஒருபோதும் முதலில் தெய்வீக அஸ்திரத்தைப் பயன்படுத்தவில்லை; அவன் மறுமொழி மட்டுமே தருகிறான். இதுவே தர்மயுத்தத்தின் வரம்பு — தாக்கப்பட்டவனே எதிர்வினை புரிகிறான். இந்த வரம்பின் பலன் பின்னர் ஐந்திராஸ்திரத்தில் தெரிகிறது.
பிறகு ராகவனின் தம்பி வேறொரு சிறந்த அம்பைத் தொடுத்தான் — நெருப்புக்கு நிகரான தீண்டல் கொண்டது, ராவணனின் மகனைப் பிளப்பது, அழகிய இறகுகள் கொண்டது, உருண்டு திரண்ட உடல் கொண்டது, அழகிய கணுக்கள் கொண்டது, நன்கு அமைக்கப்பட்டது, பொன்னால் இழைக்கப்பட்டது, உடலுக்கு முடிவு கட்டுவது, தடுக்க முடியாதது, தாங்க முடியாதது, ராக்ஷசர்களுக்கு அச்சமூட்டுவது, நச்சுப் பாம்பின் விஷம் போன்றது, தேவர் கூட்டங்களால் வழிபடப்பட்டது. முன்பு தேவாசுரப் போரில், வீரமிக்கவனும், பச்சைக் குதிரைகள் பூட்டிய தேருடையவனும், பேரொளி கொண்ட பிரபுவுமான இந்திரன் எந்த அம்பால் தானவர்களை வென்றானோ, அதுவே அது. பிறகு போர்களில் தோற்றதில்லாத அந்த ஐந்திராஸ்திரத்தை — அந்தச் சிறந்த அம்பை — சிறந்த வில்லில் இழுத்தபடி, ஒளிமிக்க சௌமித்திரியான லக்ஷ்மணன், தன் காரியத்தைச் சாதிக்கும் இந்தச் சொல்லைச் சொன்னான்: ‘தசரதனின் மகனான ராமன் தர்மாத்மாவும், சத்தியத்தில் உறுதியானவனும், ஆண்மையில் எதிரற்றவனும் என்றால், இந்த ராவணியைக் கொல்.’ இவ்வாறு சொல்லி, பகைவீரரைக் கொல்லும் வீரனான லக்ஷ்மணன், நேராகச் செல்லும் அந்த அம்பைக் காதுவரை இழுத்து, ஐந்திராஸ்திரத்தோடு இணைத்து, போர்க்களத்தில் இந்திரஜித்தை நோக்கி விடுத்தான். அந்த அம்பு, தலைக்கவசத்தோடு கூடியதும், ஒளிமிக்கதும், சுடர்விடும் குண்டலங்கள் அணிந்ததுமான இந்திரஜித்தின் தலையை உடலிலிருந்து பிய்த்துத் தரையில் வீழ்த்தியது. தோள்களிலிருந்து பிளக்கப்பட்டு இரத்தத்தில் நனைந்த அந்த ராக்ஷசனின் மகனுடைய பெரிய தலை, தரையில் புடம்போட்ட பொன்னைப் போலத் தெரிந்தது. பிறகு கொல்லப்பட்ட அந்த ராவணனின் மகன், கவசத்தோடும் தலைக்கவசத்தோடும், வில் வீசியெறியப்பட்டவனாக, நிலத்தில் விழுந்தான். இங்கே லக்ஷ்மணனின் சத்தியக்கிரியை — சத்தியத்தின் பெயரால் செய்யும் ஆணை — உள்ளது: ராமனின் தர்மமும் சத்தியமும் ஆண்மையுமே அவனுடைய அம்பின் வலிமை. இந்திரனை வென்றவன் இந்திரனின் அஸ்திரத்தாலேயே கொல்லப்படுகிறான் என்பது காவிய நீதி. திறனாய்வுப் பதிப்பில் ‘நரஶ்ரேஷ்டோ(அ)பிஸந்ததே… காலோ லோகக்ஷயே யதா’ — ‘மனிதருள் சிறந்தவன் தொடுத்தான்… உலக அழிவின்போது காலனைப் போல’ — என்ற இரு அரைச்சுலோகங்கள் கூடுதலாக உள்ளன; வல்கேட்டிலோ அவற்றுக்குப் பதிலாக ‘ஶரஶ்ரேஷ்டம் தனுஶ்ரேஷ்டே விகர்ஷன்’ — ‘சிறந்த அம்பைச் சிறந்த வில்லில் இழுத்தபடி’ — என்று சுருக்கமாக உள்ளது. லக்ஷ்மணனின் இறுதி அம்பு பன்னிரண்டு அடைமொழிகளால் வருணிக்கப்படுகிறது — இந்த நீண்ட பட்டியல் அந்த அம்பின் சிறப்பையும் இறுதி அடியின் பெருமையையும் காட்டுகிறது. அந்த அம்பு இந்திரனின் பழைய வெற்றியோடு தொடர்புடையது; ஆகவே இந்திரஜித்தின் வதத்தில் அதைப் பயன்படுத்துவது மிகப் பொருத்தமானது. லக்ஷ்மணனின் சொல் சத்தியக்கிரியையின் வடிவம் — என் தமையன் சத்தியவானானால், என் அம்பு வெற்றி பெறட்டும். இங்கே லக்ஷ்மணன் தன் வலிமையை அல்ல, ராமனின் தர்மத்தையே சான்றாக்குகிறான். இதனால் சகோதர பக்தியே அவனுடைய மிக உயர்ந்த இலட்சியம் என்பது வெளிப்படுகிறது. ‘லக்ஷ்மீவான்’ — ‘ஒளிமிக்கவன்’ — என்ற அடைமொழி அவனுடைய பொலிவையும் வெற்றித் திருமகளையும் சுட்டுகிறது. தரையில் விழுந்த தலை புடம்போட்ட பொன்னைப் போல — பொன்போல ஒளிர்ந்து, இரத்தத்தில் நனைந்து — இருந்தது. கவசம், தலைக்கவசம், வில் — எல்லாமே பயனற்றுப்போயின. அறுபத்தொன்பதாம், எழுபதாம் சுலோகங்கள் மூன்று பாதங்கள் கொண்டவை. இந்த வதத்தின் வருணனை சுருக்கமானது, ஆனால் கூர்மையானது — ஒரே அம்பால் எல்லாம் முடிந்தது. நீண்ட போரின் முடிவில் ஒரு கணநேரத் தீர்ப்பு. அவனுடைய உடல் கவசத்தோடு தரையில் விழுகிறது; வில் தொலைவில் வீசியெறியப்படுகிறது. ராவணனின் மிகச் சிறந்த போர்வீரன், அவனுடைய நம்பிக்கையின் கடைசி ஆதாரம், இப்போது இல்லை. இந்திரஜித்தின் மரணம் இடி விழுவதுபோல ஒரே கணத்தில் நிகழ்கிறது. லக்ஷ்மணன் சொல்லி முடித்ததும் அம்பு உடனே இலக்கை அடைகிறது.
அவன் கொல்லப்பட்டதும், விபீஷணனோடு வானரர்கள் அனைவரும், விருத்திரன் கொல்லப்பட்டபோது தேவர்கள் மகிழ்ந்ததுபோல மகிழ்ந்து ஆரவாரம் செய்தனர். பிறகு வானில் தேவர்கள், மகாத்மாக்களான ரிஷிகள், கந்தர்வர்கள், அப்சரஸ்கள் ஆகியோரின் வெற்றி முழக்கம் எழுந்தது. அவன் விழுந்ததை அறிந்ததும், வெற்றிப் பெருமிதம் கொண்ட வானரர்களால் கொல்லப்பட்டுக்கொண்டிருந்த அந்தப் பெரிய ராக்ஷசப் படை திசைகளில் சிதறியது. வானரர்களால் கொல்லப்பட்டுக்கொண்டிருந்த ராக்ஷசர்கள் ஆயுதங்களைக் கைவிட்டு, நினைவிழந்தவர்களாக இலங்கையை நோக்கி ஓடினர். அஞ்சிய அவர்கள் நூற்றுக்கணக்கில் பட்டிசங்கள், வாள்கள், கோடரிகள் என எல்லா ஆயுதங்களையும் விட்டுவிட்டுப் பல திசைகளிலும் ஓடினர். வானரர்களால் துன்புறுத்தப்பட்டு நடுங்கிய சிலர் இலங்கைக்குள் புகுந்தனர்; சிலர் கடலில் விழுந்தனர்; சிலர் மலையைச் சரணடைந்தனர். போர்க்களத்தில் கொல்லப்பட்டுக் கிடக்கும் இந்திரஜித்தைக் கண்டு, ஆயிரக்கணக்கான ராக்ஷசர்களில் ஒருவர்கூட எதிர்த்து நிற்கக் காணப்படவில்லை. சூரியன் மறைந்தபின் கதிர்கள் நிலைப்பதில்லை; அதுபோல அவன் விழுந்ததும் அந்த ராக்ஷசர்கள் திசைகளில் மறைந்தனர். நீண்ட கைகளுடைய அவன், கதிர்கள் அடங்கிய சூரியனைப் போலவும், அணைந்த நெருப்பைப் போலவும், உயிர் நீங்கியவனாகக் கிடந்தான். ராக்ஷசேந்திரனின் மகன் விழுந்ததும், பெரும் துன்பங்கள் தணிந்து, பகைவன் அழிந்து, உலகம் மகிழ்ச்சியடைந்தது. பாவச் செயல்கள் புரிந்த அந்த ராக்ஷசன் கொல்லப்பட்டதும், பகவானான இந்திரன் மகரிஷிகள் அனைவரோடும் மகிழ்ந்தான். வானில் தேவர்களின் துந்துபி ஒலி கேட்டது; நடனமாடும் அப்சரஸ்களும் மகாத்மாக்களான கந்தர்வர்களும் மலர் மழை பொழிந்தனர் — அது வியப்பாக இருந்தது. கொடுஞ்செயலனும் எல்லா உலகங்களுக்கும் அச்சமூட்டுபவனுமான அவன் கொல்லப்பட்டு விழுந்ததும், நீரும் வானமும் தெளிவடைந்து அமைதியுற்றன; தேவர்களும் தானவர்களும் மகிழ்ந்து அங்கே வந்தனர். தேவர்களும் கந்தர்வர்களும் தானவர்களும் ஒன்றுகூடித் திருப்தியோடு சொன்னார்கள்: ‘பிராமணர்கள் கவலையின்றி, களங்கம் நீங்கி உலவட்டும்.’ பிறகு ஒப்பற்ற வலிமை கொண்ட ராக்ஷசச் சிறந்தோன் கொல்லப்பட்டதைக் கண்டு, மகிழ்ந்த வானரக் கூட்டத்தலைவர்கள் போர்க்களத்தில் களிப்புற்றனர். விபீஷணனும், அனுமனும், கரடிக் கூட்டத்தலைவனான ஜாம்பவானும் வெற்றியைப் பாராட்டியபடி லக்ஷ்மணனைப் புகழ்ந்தனர். ஆர்ப்பரித்தும் தாவியும் கர்ஜித்தும், இலக்கை அடைந்த வானரர்கள் ரகுவின் வழித்தோன்றலைச் சூழ்ந்து நின்றனர். வால்களைச் சுழற்றியும் அடித்தும் வானரர்கள் ‘லக்ஷ்மணன் வெல்கிறான்!’ என்ற சொல்லை முழங்கினர். மகிழ்ந்த மனத்தோடு வானரர்கள் ஒருவரையொருவர் தழுவிக்கொண்டு, ராகவர்களைப் பற்றிய, பலவகைக் குணங்களைக் கூறும் நற்கதைகளைப் பேசினர். போரில் லக்ஷ்மணன் செய்த அந்த அரிய செயலைக் கண்டு அவனுடைய அன்பு நண்பர்கள் மகிழ்ந்தனர்; இந்திரனின் பகைவன் கொல்லப்பட்டதைக் கேட்டுத் தேவர்களும் பெரும் மனமகிழ்ச்சி அடைந்தனர். கடைசிச் சுலோகம் புஷ்பிதாக்ரா விருத்தத்தில் அமைந்துள்ளது. இந்திரஜித்தின் மரணம் மறைந்த சூரியன், அணைந்த நெருப்பு என்ற உவமைகளால் வருணிக்கப்படுகிறது — அவனுடைய ஒளி பெரியதாக இருந்தது என்று கவி ஒப்புக்கொள்கிறார். அவனுடைய வதத்தால் மூவுலகும் அச்சம் நீங்கின, நீரும் வானமும் தெளிவடைந்தன — இவையனைத்தும் ராவணனின் அழிவும் நெருங்கிவிட்டதைச் சுட்டுகின்றன. வானரர்களின் நடனமும் வெற்றி முழக்கமும் வீரர்களின் இயல்பான மகிழ்ச்சியைக் காட்டுகின்றன. ராக்ஷசர்களின் ஓட்டம் விரிவாக வருணிக்கப்படுகிறது — சிலர் இலங்கைக்கு, சிலர் கடலுக்கு, சிலர் மலைக்குச் சென்றனர். ஆயிரக்கணக்கானோரில் ஒருவர்கூட நிற்கவில்லை — இதனால் இந்திரஜித் படைக்கு ஆதாரமாக இருந்தது தெளிவாகிறது. சூரியன் மறைந்தபின் கதிர்களைப் போல ராக்ஷசர்கள் மறைகின்றனர். இந்திரனின் மகிழ்ச்சி சிறப்பாகக் குறிப்பிடப்படுகிறது; ஏனெனில் இந்திரஜித் முன்பு இந்திரனை வென்றே இந்தப் பெயரைப் பெற்றான். ‘பிராமணர்கள் அச்சமின்றி உலவட்டும்’ என்ற தேவர்களின் சொல், இந்திரஜித் வேள்விகளுக்குத் தடை செய்பவனாக இருந்தான் என்று சுட்டுகிறது. வானரர்களின் வெற்றி முழக்கம் ‘லக்ஷ்மணோ ஜயதி’ — ‘லக்ஷ்மணன் வெல்கிறான்’ — இதுவே லக்ஷ்மணனின் மிகப் பெரிய வெற்றி. அவர்களுடைய கதைகள் ‘ராகவாஶ்ரயா:’ — ராம லக்ஷ்மணரின் குணங்களைப் பற்றியவை. நண்பர்கள் அனைவரும் லக்ஷ்மணனைப் புகழ்கின்றனர் — விபீஷணன், அனுமன், ஜாம்பவான். சர்க்கத்தின் முடிவில் தேவர்களின் மகிழ்ச்சி மீண்டும் சொல்லப்படுகிறது — இவ்வாறு தொடக்கத்திலும் முடிவிலும் உலகம் தழுவிய மகிழ்ச்சி. இந்தச் சர்க்கத்தின் வல்கேட் பாடத்தில் மலர் மழை, துந்துபி ஆகியவற்றின் வருணனை கூடுதலாக உள்ளது. நீர் தெளிவடைந்தது, வானம் களங்கமற்றதானது என்பது இயற்கையின் அருள் — முந்தைய சர்க்கத்தில் காற்று வீசவில்லை, நெருப்பு எரியவில்லை; அதற்கு மாறாக இங்கே அமைதி. இவ்வாறு போரின் தொடக்கத்தில் இயற்கை ஸ்தம்பித்தது, முடிவில் மலர்ந்தது. தேவர்களும் தானவர்களும்கூட மகிழ்ந்தனர் என்பது விசித்திரமானது — இந்திரஜித்தின் கொடுமை அனைவருக்கும் துன்பம் தந்தது என்பது கருத்து. வானரர்களின் தழுவல், நடனம், வால் சுழற்றுதல், சிம்மநாதம் — இவை அவர்களுடைய இயல்புக்கு ஏற்ற மகிழ்ச்சி வெளிப்பாடு. அவர்கள் ‘லப்தலக்ஷா:’ — எந்த இலக்கை அடைய விரும்பினார்களோ, அதை அடைந்தவர்கள். இந்தச் சர்க்கத்தின் எஞ்சிய பகுதி லக்ஷ்மணனின் புகழ்ச்சியே. அடுத்த சர்க்கத்தில் லக்ஷ்மணன் ராமனிடம் சென்று இந்த நிகழ்ச்சியைத் தெரிவிப்பான். இவ்வாறு இந்திரஜித்தின் வதத்தோடு யுத்த காண்டத்தின் ஒரு முக்கிய அத்தியாயம் முடிகிறது — கும்பகர்ணனுக்குப் பிறகு ராவணனின் இரண்டாவது பெரும் தூண் விழுந்தது. இனி ராவணன் ஒருவனே எஞ்சியிருக்கிறான்; அவனுடைய சோகமும் சினமும் வரும் சர்க்கங்களில் வருணிக்கப்படும். கவி இந்திரஜித்தின் வதத்தை வெற்றியாக மட்டுமல்ல, உலக அமைதிக்கான காரணமாகவும் காட்டுகிறார். ரிஷிகள் அச்சமற்றவர்கள், பிராமணர்கள் கவலையற்றவர்கள், தேவர்கள் மகிழ்ச்சியானவர்கள் — இதுவே தர்மயுத்தத்தின் நோக்கம். கடைசிப் புஷ்பிதாக்ரா சுலோகத்தில் ‘அஸுகரம் கர்ம’ — ‘அரிய செயல்’ — என்ற சொல்லால் லக்ஷ்மணனின் காரியத்தின் கடினம் மீண்டும் சொல்லப்படுகிறது. ‘ஶாந்தரஶ்மிரிவாதித்ய:’ — ‘கதிர்கள் அடங்கிய சூரியனைப் போல’ — என்ற உவமை இருவகைப் பொருள் கொண்டது — இந்திரஜித்தின் ஒளி சூரியனைப் போலப் பெரியது; அவனுடைய முடிவும் சூரியன் மறைவதுபோல உறுதியானது. சூரியன் மறைந்தால் உலகம் இருளில் விழுகிறது; ஆனால் இங்கே நேர்மாறாக — ராக்ஷசனின் மறைவால் உலகம் ஒளி பெறுகிறது. ஆகவேதான் கவி உலகுக்கு ‘ப்ரஶாந்தபீடாபஹுல:’ — ‘பெரும் துன்பங்கள் தணிந்தது’ — என்ற அடைமொழியைத் தருகிறார். இந்திரன் மகரிஷிகளோடு மகிழ்கிறான்; ஏனெனில் அவனுடைய பழைய பகை முடிந்தது. வானில் துந்துபிகள் முழங்குகின்றன, அப்சரஸ்கள் நடனமாடுகின்றனர் — சொர்க்கத்தில் திருவிழா. பூமியில் வானரர்கள், வானில் தேவர்கள் — இரு உலகங்களிலும் சமமான மகிழ்ச்சி. வானரர்கள் ‘ராகவாஶ்ரயா: ஸத்கதா:’ பேசுகின்றனர் — அதாவது ராமனின் குணக் கதைகள்; இதனால் அவர்களுடைய பார்வையில் எல்லா வெற்றிக்கும் வேர் ராமனே என்பது தெளிவாகிறது.
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये युद्धकाण्डे नवतितमः सर्गः॥ ९०॥