சர்க்கம்
லக்ஷ்மணன் — இந்திரஜித் சொற்போரும் அம்புப்போரும்
இந்திரஜித்தின் சினமும் தற்புகழ்ச்சியும், லக்ஷ்மணனின் மறுமொழி, முதல் அம்புப் பரிமாற்றம், விபீஷணனின் அறிவிப்பு, கவசங்கள் உடைதல், இருவருக்கும் இடையே நீண்ட கடும்போர், விபீஷணன் போர்க்களத்தில் வந்து நிற்றல்
விபீஷணனின் சொல்லைக் கேட்டு, சினத்தால் தன்னிலை இழந்த ராவணி கடுஞ்சொல் சொன்னான்; சினத்தோடு முன்னே பாய்ந்தான். ஆயுதங்களையும் வாளையும் உயர்த்தியபடி, நன்கு அலங்கரிக்கப்பட்டு கருநிறக் குதிரைகள் பூட்டப்பட்ட பெரிய தேரில் நின்ற அவன், அந்தகனான காலனைப் போல இருந்தான். பயங்கர வலிமை கொண்ட அவன், மிகப் பெரியதும், அகன்றதும், வேகமுடையதும், உறுதியானதும், பயங்கரமானதுமான வில்லையும், பகைவர்களை அழிக்கும் அம்புகளையும் உயர்த்திப் பிடித்து நின்றான். தேரில் இருந்தவனும், அலங்கரிக்கப்பட்டவனும், பகைவர்களைக் கொல்பவனும், வலிமையுடையவனும், பெரும் வில்லாளியுமான ராவணனின் மகன், அலங்கரிக்கப்பட்ட அனுமனின் முதுகில் ஏறி, உதயகாலச் சூரியனைப் போல ஒளிர்ந்த சௌமித்திரியை விபீஷணனோடு கண்டான்; கடுஞ்சினத்தோடு அவனிடம் சொன்னான்: ‘வானரப் புலிகளே, என் வீரத்தைப் பாருங்கள். இன்று என் வில்லிலிருந்து விடுபடும், தாங்குதற்கரிய அம்பு மழையை, வானிலிருந்து பொழியும் மழையைப் போல, போர்க்களத்தில் தாங்கிக்கொள்ளப் போகிறீர்கள். இன்று என் பெரும் வில்லிலிருந்து புறப்படும் அம்புகள், நெருப்பு பஞ்சுக் குவியலை எரிப்பதுபோல உங்கள் உடல்களைச் சிதறடிக்கும். கூரிய அம்புகளாலும், சூலம், சக்தி, ருஷ்டி, தோமரம் ஆகியவற்றாலும் பிளக்கப்பட்ட உங்கள் அனைவரையும் இன்று யமனின் உலகுக்கு அனுப்புவேன். போர்க்களத்தில் அம்பு மழை பொழிந்து, விரைந்த கையோடு, மேகம் போல முழங்கும் என் முன்னால் யார் நிற்க முடியும்? முன்பு இரவுப் போரில், வஜ்ரத்துக்கும் இடிக்கும் நிகரான அம்புகளால், உங்களைப் பின்தொடர்ந்தவர்களோடு, நினைவிழந்த உங்கள் இருவரையும் நான் தரையில் கிடத்தினேன்; உனக்கு அது நினைவில்லையா? நச்சுப் பாம்பைப் போலச் சினமுற்ற என்னோடு போரிட நீ வந்து நிற்பதைப் பார்த்தால், நீ தெளிவாக யமனின் உலகுக்குச் செல்லப் போகிறவன் என்றே நினைக்கிறேன்.’ இங்கே இந்திரஜித்தின் செருக்கு அவனுடைய முந்தைய வெற்றியின் நினைவை அடிப்படையாகக் கொண்டது — நாகபாசத்தால் ராம லக்ஷ்மணரைக் கட்டியதை அவன் மீண்டும் மீண்டும் நினைவூட்டுகிறான். ‘உதயஸ்தரவிப்ரபம்’ — ‘உதயகாலச் சூரியனைப் போல ஒளிர்ந்தவன்’ — என்ற லக்ஷ்மணனின் வருணனை அவனுடைய ஒளியைச் சுட்டுகிறது; அனுமனின் முதுகில் ஏறியிருந்த அவன் உதயகிரியில் சூரியனைப் போல விளங்குகிறான். ‘நெருப்பு பஞ்சுக் குவியலை எரிப்பதுபோல’ என்ற உவமை அவனுடைய தன்னம்பிக்கையின் மிகுதியைக் காட்டுகிறது — அவன் பகைவர்களைப் பஞ்சுக் குவியலைப் போல இலேசானவர்களாகக் கருதுகிறான். நான்காம் சுலோகமும், ஐந்தாம் சுலோகத்தின் முதல் பாதியும், பத்தாம், பதினொன்றாம் சுலோகங்களும் வல்கேட்டில் மட்டுமே உள்ளன; அவற்றில் லக்ஷ்மணனைக் காணுதலும் முந்தைய போரின் நினைவும் சிறப்பாகச் சேர்க்கப்பட்டுள்ளன. ஏழாம் சுலோகம் ஆறு பாதங்கள் கொண்டது. இந்தச் சர்க்கத்தின் தொடக்கத்தில் இந்திரஜித்தின் உருவம் அச்சமூட்டுவதாகச் சித்திரிக்கப்படுகிறது — கருநிறக் குதிரைகள் பூட்டிய தேர், உயர்த்தப்பட்ட ஆயுதங்கள், பெரிய வில், அவனே காலனைப் போல. முந்தைய சர்க்கத்தில் விபீஷணன் அவனை அவமதித்தான்; ஆகவே அவனுடைய சினம் இருமடங்கு. அவன் முதலில் வானரர்களை விளிக்கிறான், பிறகு லக்ஷ்மணனையும் விபீஷணனையும்; அதனால் பகைவர்கள் அனைவரும் அவனுடைய செருக்கைக் கேட்க வேண்டும் என்பது நோக்கம். அம்பு மழையை மேக மழையோடு ஒப்பிடுவது அவனுடைய அம்புகளின் மிகுதியைச் சுட்டுகிறது — மழைக்காலத்தில் வானிலிருந்து நீர்த்தாரைகள் இடைவிடாமல் விழுவதுபோல, அவனுடைய அம்புகளும் விழுகின்றன. ‘க்ஷிப்ரஹஸ்தஸ்ய’ — ‘விரைந்த கையுடையவன்’ — என்று தன்னைப் பற்றி அவன் சொல்லிக்கொள்வது அவனுடைய வில்வித்தைத் திறமையைக் காட்டுகிறது. அவன் சூலம், சக்தி, ருஷ்டி, தோமரம் ஆகியவற்றையும் எண்ணுகிறான்; அதனால் அவனுடைய ஆயுதச் செல்வம் வெளிப்படுகிறது. இவ்வாறு அவனுடைய பேச்சு போருக்கு முந்தைய ஒரு உளவியல் தாக்குதல் — பகைவர்களின் மனத்தில் அச்சத்தை உண்டாக்குவதற்காக. லக்ஷ்மணன் அனுமனின் முதுகில் ஏறியிருக்கும் காட்சி முன்பும் காணப்பட்டது — ராவணனோடு நடந்த போரில் ராமன் அனுமனின் தோளில் ஏறியிருந்தான். இங்கேயும் அனுமன் வாகனமாக இருந்து சேவை செய்கிறான்; அதனால் லக்ஷ்மணன் இந்திரஜித்தின் தேருக்குச் சமமான உயரமான இடத்தைப் பெறுகிறான். ஆகவே இந்தப் போர் தேர்வீரனுக்கும் தேர்வீரனுக்கும் இடையிலான போரைப் போல ஆகிறது.
ராக்ஷசேந்திரனின் மகனுடைய அந்தக் கர்ஜனையைக் கேட்டு, அச்சமற்ற முகத்தோடு, சினமுற்ற ரகு குலத்தவனான லக்ஷ்மணன் ராவணியிடம் சொன்னான்: ‘ராக்ஷசனே, காரியங்களின் கரையைக் கடப்பது கடினம் என்று நீ வாயால் சொல்லிவிட்டாய்; செயலால் காரியங்களின் கரையைக் கடப்பவனே அறிவாளி. தீய மதியுடையவனே, யாராலும் அடைய முடியாத ஒரு பொருளை அடையும் திறனற்ற நீ, அதை வெறும் வாயால் சொல்லிவிட்டு, ‘காரியத்தை முடித்துவிட்டேன்’ என்று நினைக்கிறாய். அன்று போரில் மறைந்து நின்று நீ நடந்துகொண்ட வழி திருடர்களின் வழி; இது வீரர்கள் பின்பற்றும் வழி அல்ல. ராக்ஷசனே, இதோ நான் உன் அம்புகள் எட்டும் இடத்துக்கு வந்து நிற்கிறேன்; இன்று உன் ஆற்றலைக் காட்டு; வாயால் ஏன் தற்பெருமை பேசுகிறாய்?’ லக்ஷ்மணனின் மறுமொழி சொல்வீரத்துக்கும் செயல்வீரத்துக்கும் உள்ள வேறுபாட்டைக் காட்டுகிறது. இந்திரஜித்தின் முந்தைய வெற்றி கண்ணுக்குத் தெரியாத வடிவில் பெறப்பட்டது; ஆகவே அது ‘தஸ்கராசரித: மார்க:’ — ‘திருடர்களின் வழி’ — என்று பழிக்கப்படுகிறது: திருடனும் கண்ணுக்குத் தெரியாமல் இருந்தே பிறர் பொருளைக் கவர்கிறான். ‘உன் அம்புகள் எட்டும் இடத்துக்கு வந்து நிற்கிறேன்’ என்ற சொல் லக்ஷ்மணனின் அச்சமின்மையையும் அறைகூவலையும் சுட்டுகிறது — நான் உன் முன்னால் கண்கூடாக நிற்கிறேன், நீயும் கண்கூடாக நின்று போரிடு. இங்கே அச்சுப் பதிப்பில் உள்ள ‘ராகவ:’ என்ற சொல் லக்ஷ்மணனையே குறிக்கிறது; திறனாய்வுப் பதிப்பில் ‘லக்ஷ்மண:’ என்று தெளிவாக உள்ளது. இந்த உரையாடல் தர்மயுத்தத்துக்கும் வஞ்சகப் போருக்கும் உள்ள முரணைத் தெளிவுபடுத்துகிறது; அதுவே இந்தச் சர்க்கத்தின் அடிப்படைப் பொருள். லக்ஷ்மணன் அச்சமற்ற முகத்தோடு இருந்தான் என்று கவி சிறப்பாகச் சொல்கிறார் — அவனுடைய முகத்தில் அச்சத்தின் சுவடுகூட இல்லை. இவ்வாறு லக்ஷ்மணன் சுருக்கமாக, ஆனால் கூர்மையாகப் பேசுகிறான். அவனுடைய சொற்களில் சினமும் அடக்கமும் கலந்திருக்கின்றன.
இவ்வாறு சொல்லப்பட்ட, மாபெரும் வலிமையுடையவனும் போர்களை வெல்பவனுமான இந்திரஜித், பயங்கரமான வில்லைப் பற்றிக் கூரிய அம்புகளை எய்தான். அவன் எய்த, பெரும் வேகம் கொண்ட, பாம்பின் விஷத்துக்கு நிகரான அம்புகள் லக்ஷ்மணனை அடைந்து, சீறும் பாம்புகளைப் போல விழுந்தன. வேகமுடைய ராவணனின் மகன் இந்திரஜித், மிகப் பெரும் வேகம் கொண்ட அம்புகளால், போரில் நல்லிலக்கணங்கள் கொண்ட சௌமித்திரியைத் துளைத்தான். அம்புகளால் அங்கங்கள் மிகவும் துளைக்கப்பட்டு, இரத்தத்தில் நனைந்த ஒளிமிக்க லக்ஷ்மணன், புகையற்ற நெருப்பைப் போல விளங்கினான். இந்திரஜித்தோ தன் செயலைப் பார்த்துவிட்டு, அருகே வந்து, பெருமுழக்கம் செய்து இந்தச் சொல்லைச் சொன்னான்: ‘சௌமித்திரியே, என் வில்லிலிருந்து விடுபடும், கூர்முனையும் இறகுகளும் கொண்ட, உயிருக்கு முடிவுகட்டும் அம்புகள் இன்று உன் உயிரைப் பறிக்கும். லக்ஷ்மணா, இன்று என்னால் கொல்லப்பட்டு உயிரற்றுக் கிடக்கும் உன் மீது நரிக் கூட்டங்களும் பருந்துக் கூட்டங்களும் கழுகுகளும் வந்து விழட்டும். எப்போதும் இழிந்தவனும், ‘க்ஷத்ரபந்து’ — பெயரளவில் மட்டும் க்ஷத்திரியனும் — பக்தியுள்ள தம்பியுமான உன்னை, மிகத் தீய மதியுடைய ராமன், இன்றே என்னால் கொல்லப்பட்டவனாகக் காண்பான். சௌமித்திரியே, இன்று என்னால் கொல்லப்பட்டு, கவசம் நழுவி, வில் வீசியெறியப்பட்டு, தலை கொய்யப்பட்டுத் தரையில் கிடக்கும் உன்னை அவன் காண்பான்.’ ‘விதூம: பாவக இவ’ — ‘புகையற்ற நெருப்பைப் போல’ — என்ற உவமை மிக அழகானது: இரத்தத்தால் சிவந்த லக்ஷ்மணன் புகையின்றிக் கொழுந்துவிட்டெரியும் நெருப்பைப் போல ஒளிர்கிறான்; வலிமையற்றவனாகத் தெரியவில்லை. இந்திரஜித்தின் சொற்களில் மரணத்தின் பயங்கரச் சித்திரங்கள் உள்ளன — நரிகளும் பருந்துகளும் கழுகுகளும் பிணத்தைத் தின்கின்றன. அவன் ராமனை ‘பரமதுர்மதி:’ — ‘மிகத் தீய மதியுடையவன்’ — என்றும், லக்ஷ்மணனை ‘க்ஷத்ரபந்து:’ என்றும் இகழ்கிறான்; அதனால் அவர்களுடைய க்ஷத்திரியத் தன்மையையே அவமதிக்கிறான். ஆனால் அவனுடைய தாக்குதல் எவ்வளவு கோரமாக இருந்தாலும் லக்ஷ்மணன் நிலைகுலையவில்லை. இந்திரஜித்தின் முதல் தாக்குதல் வெற்றி பெற்றது — லக்ஷ்மணன் துளைக்கப்பட்டான், அவனுடைய உடலிலிருந்து இரத்தம் வழிகிறது. ஆனால் கவி அவனை வலிமையற்றவனாகக் காட்டவில்லை; புகையற்ற நெருப்பைப் போல ஒளிமிக்கவனாகவே காட்டுகிறார். இந்திரஜித்தோ தன் செயலைக் கண்டு வெற்றி உறுதி என்று கருதி மீண்டும் கர்ஜிக்கிறான். அவனுடைய சொற்களில் ‘அத்ய’ — ‘இன்று’ — என்ற சொல் இருமுறையும், ‘மயா’ — ‘என்னால்’ — ‘ஹதம்’ — ‘கொல்லப்பட்ட’ — என்ற சொற்கள் மும்முறையும் வருகின்றன; அதனால் அவனுடைய தன்னம்பிக்கை எல்லை மீறி வெளிப்படுகிறது. ‘பக்தம் ப்ராதரம்’ — ‘பக்தியுள்ள தம்பி’ — என்ற சொல், ராம லக்ஷ்மணரின் பரஸ்பர அன்பைப் பகைவனின் வாயாலேயே உறுதிப்படுத்துகிறது. அவனுடைய இகழ்ச்சிச் சொற்கள் — ‘க்ஷத்ரபந்து’, ‘அனார்யன்’, ‘பரமதுர்மதி’ — ராக்ஷசனின் செருக்கைக் காட்டுகின்றன. பாம்புகளின் உவமை இந்திரஜித்தின் அம்புகள் விஷத்தைப் போலக் கொல்லும் தன்மையைக் காட்டுகிறது — அவை சீறும் பாம்புகளைப் போல லக்ஷ்மணனைத் தாக்குகின்றன. இவ்வாறு போரின் முதல் கட்டம் இந்திரஜித்துக்குச் சாதகமாகத் தெரிகிறது; ஆனால் பின்னர் நிலைமை மாறுகிறது. இருந்தும் லக்ஷ்மணன் மௌனமாக இருந்து மறுமொழிக்கான வாய்ப்பை எதிர்பார்க்கிறான்.
இவ்வாறு கடுஞ்சொல் பேசிக்கொண்டிருந்த, கடுஞ்சினமுற்ற ராவணனின் மகனுக்கு, பொருளறிந்த லக்ஷ்மணன் காரணம் நிறைந்த சொல்லால் மறுமொழி கூறினான்: ‘கொடுஞ்செயலனே, தீய புத்தியுடைய ராக்ஷசனே, வாய்வலிமையை விட்டுவிடு; இதையெல்லாம் ஏன் சொல்கிறாய்? நற்செயலால் நிறைவேற்றிக் காட்டு. ராக்ஷசனே, செயல் எதுவும் செய்யாமல் இங்கே ஏன் தற்பெருமை பேசுகிறாய்? உன் தற்பெருமை நம்பத்தக்கதாகும்படியான அந்தச் செயலைச் செய். மனிதரைத் தின்பவனே, கடுஞ்சொல் சொல்லாமல், சிறிதும் இகழாமல், தற்பெருமை பேசாமல் உன்னைக் கொல்லப்போகிறேன், பார்.’ இவ்வாறு சொல்லி, லக்ஷ்மணன் காதுவரை இழுத்த ஐந்து நாராச அம்புகளைப் பெரும் வேகத்தோடு ராக்ஷசனின் மார்பில் எய்தான். அழகிய இறகுகளோடு விரைந்த, சுடர்விடும் பாம்புகள் போன்ற அந்த அம்புகள், ராக்ஷசனின் மார்பில் சூரியனின் கதிர்களைப் போல ஒளிர்ந்தன. அந்த அம்புகளால் அடிபட்டுச் சினமுற்ற ராவணனின் மகன், நன்கு எய்யப்பட்ட மூன்று அம்புகளால் லக்ஷ்மணனைத் திருப்பித் துளைத்தான். ஒருவரையொருவர் வெல்ல விரும்பிய மனிதச் சிங்கத்துக்கும் ராக்ஷசச் சிங்கத்துக்கும் இடையே போரில் மிகப் பயங்கரமான, கடும் மோதல் நிகழ்ந்தது. இருவரும் வீரர்கள், வலிமை நிறைந்தவர்கள், பராக்கிரமம் மிக்கவர்கள்; இருவரும் வெல்லுதற்கு மிகக் கடினமானவர்கள், ஒப்பற்ற வலிமையும் ஒளியும் கொண்டவர்கள். அந்த இரு வீரர்களும் வானில் மோதும் இரு கோள்களைப் போல அப்போது போரிட்டனர்; போரில் பலனையும் விருத்திரனையும் போல வெல்லுதற்கு அரியவர்களாக இருந்தனர். மகாத்மாக்களான அவ்விருவரும் இரு சிங்கங்களைப் போலப் போரிட்டனர்; ஏராளமான அம்புத்திரள்களை எய்தபடி நிலைகொண்டிருந்த மனிதர்களின் தலைவனும் ராக்ஷசர்களின் தலைவனும் மகிழ்ச்சியோடு போரிட்டனர். லக்ஷ்மணனின் மறுமொழி நாவடக்கத்தின் முன்மாதிரி — ‘கடுஞ்சொல் சொல்லாமல் உன்னைக் கொல்லப்போகிறேன்’ என்கிறான்; அதாவது செயலே என் மறுமொழி. இந்திரன் — விருத்திரன் உவமை புராணங்களில் புகழ்பெற்ற ஒரு பெரும்போரை நினைவூட்டுகிறது. இங்கே இருபத்தேழாம், முப்பத்தொன்றாம் சுலோகங்கள் வல்கேட்டில் மட்டுமே உள்ளன. முப்பத்தாறாம் சுலோகம் ஆறு பாதங்கள் கொண்டது. திறனாய்வுப் பதிப்பில் 6.075 சர்க்கம் இங்கே முடிகிறது; அங்கே இறுதியில் வம்சஸ்த விருத்தத்தில் ஒரு சுலோகம் (6.075.033) உள்ளது; அது இந்த அச்சுப் பதிப்பில் இல்லை; வல்கேட்டில் இங்கே சர்க்கப் பிரிவும் இல்லை, கதை இடையறாது தொடர்கிறது. இங்கே லக்ஷ்மணன் இந்திரஜித்தை ‘புருஷாதன’ — ‘மனிதரைத் தின்பவனே’ — என்று விளிக்கிறான்; இது ராக்ஷசர்களின் மனிதரைத் தின்னும் இயல்பை நினைவூட்டுகிறது. அவனுடைய ஐந்து நாராசங்களும் ‘ஆகர்ணபூரிதா:’ — அதாவது வில்லைக் காதுவரை இழுத்து முழு வலிமையோடு விடப்பட்டவை. அவை ராக்ஷசனின் மார்பில் சூரியக் கதிர்களைப் போல — சுடர்விட்டு ஒளிர்ந்து — விளங்குகின்றன. இந்திரஜித் மூன்றே அம்புகளால் மறுமொழி தருகிறான்; அதனால் முதன்முறையாக லக்ஷ்மணனின் தாக்குதல் மேலோங்கியதாகத் தெரிகிறது. பிறகு இருவரின் சம வலிமையையும் கவி பல அடைமொழிகளாலும் உவமைகளாலும் வருணிக்கிறார் — இரு கோள்கள், பலனும் விருத்திரனும், இரு சிங்கங்கள். வானில் மோதும் இரு கோள்கள் என்ற உவமை, வானில் கோள்கள் மோதுவதாக ஜோதிடத்தில் புகழ்பெற்ற, உலகுக்குக் கேட்டைச் சுட்டும் காட்சியை நினைவூட்டுகிறது. இவ்வாறு போரின் முதல் பகுதி முடிகிறது; அதில் இரு வீரர்களும் ஒருவர் மற்றவரின் வலிமையைச் சோதித்துப் பார்த்தனர். ‘அவிகத்தன்’ — ‘தற்பெருமை பேசாமல்’ — என்ற லக்ஷ்மணனின் உறுதிமொழி அவனுடைய பண்பின் அடிப்படைக் குணத்தை வெளிப்படுத்துகிறது — அவன் ஒருபோதும் தற்புகழ்ச்சி செய்வதில்லை. ‘வாய்வலிமையை விட்டுவிடு’ என்ற அவனுடைய அறிவுரை எல்லா வீரர்களுக்குமான பாடம். சூரியக் கதிர்களின் உவமையில் லக்ஷ்மணனின் சூரிய வம்சமும் குறிப்பாக நினைவூட்டப்படுகிறது — சூரிய வம்சத்தவனின் அம்புகள் சூரியக் கதிர்களைப் போல. போரின் சமநிலையைக் காட்டுவதற்காகக் கவி ‘உபௌ’ — ‘இருவரும்’ — என்ற சொல்லை மீண்டும் மீண்டும் பயன்படுத்துகிறார்.
பிறகு பகைவர்களை வாட்டும் தசரதனின் மகன், அம்புகளைத் தொடுத்து, சினமுற்ற பாம்பைப் போலச் சீறியபடி ராக்ஷசேந்திரனின் மகன் மீது எய்தான். அவனுடைய வில்நாணின் ஓசையைக் கேட்டு, அந்த ராக்ஷசத் தலைவன் முகம் வெளிறி லக்ஷ்மணனை உற்றுநோக்கினான். முகம் வெளிறிய ராவணனின் மகனான ராக்ஷசனைக் கண்டு, விபீஷணன் போரில் ஈடுபட்டிருந்த சௌமித்திரியிடம் சொன்னான்: ‘நீண்ட கைகளுடையவனே, இந்த ராவணனின் மகனிடம் நான் காணும் அறிகுறிகளால், இவன் உடைந்துபோய்விட்டான் என்பதில் ஐயமில்லை; ஆகவே விரைந்து செயல்படு.’ பிறகு சௌமித்திரி நச்சுப் பாம்புகளுக்கு நிகரான அம்புகளைத் தொடுத்து, கடும் விஷமுள்ள பாம்புகளைப் போன்ற அந்தக் கூரிய அம்புகளை அவன் மீது விடுத்தான். இந்திரனின் இடியைப் போன்ற தாக்கம் கொண்ட லக்ஷ்மணனின் அம்புகளால் அடிபட்ட அவன், சிறிது நேரம் புலன்கள் அனைத்தும் கலங்கி மயங்கினான். சிறிது நேரத்தில் நினைவு பெற்று, புலன்கள் மீண்டபின், போர்க்களத்தில் நின்ற வீரனான தசரதனின் மகனைக் கண்டான்; சினத்தால் கண்கள் சிவந்து சௌமித்திரியை நோக்கிப் பாய்ந்தான். இங்கே போரின் போக்கு மாறுகிறது — முதன்முறையாக இந்திரஜித்தின் முகத்தில் அச்சத்தின் அடையாளம் தெரிகிறது. விபீஷணன் அவனுடைய முகம் வெளிறியதைக் கண்டு அவனுக்குள் இருக்கும் அச்சத்தை அறிந்துகொள்கிறான்; ஏனெனில் அவனைச் சிறுவயதிலிருந்தே அறிவான். ‘நிமித்தானி’ — ‘அறிகுறிகள்’ — என்ற சொல் சகுனங்களையும் சுட்டுகிறது. இந்திரனின் இடிக்கு நிகரான தாக்கம் கொண்ட அம்புகள் இந்திரஜித்தைக் கணநேரம் மயங்கச் செய்கின்றன — இந்திரனை வென்றவன் இன்று இந்திரனின் வஜ்ரம் போன்ற அம்புகளாலேயே அடிபடுகிறான் என்பது காவிய நீதி. இந்தச் சுலோகத்திலிருந்துதான் திறனாய்வுப் பதிப்பின் 6.076 சர்க்கத்தின் பாடம் தொடங்குகிறது. நாற்பத்து மூன்றாம் சுலோகம் ஆறு பாதங்கள் கொண்டது. லக்ஷ்மணனின் வில்நாண் ஓசையே பகைவனின் இதயத்தில் அச்சத்தை உண்டாக்குகிறது — இது அவனுடைய வில்வித்தையின் வியத்தகு ஆற்றலைக் காட்டுகிறது. விபீஷணனின் ‘த்வர’ — ‘விரைந்து செயல்படு’ — என்ற ஆணை காலத்தின் முக்கியத்துவத்தை மீண்டும் நினைவூட்டுகிறது — உடைந்த பகைவன் மீண்டும் வலிமை பெற்றால், மீண்டும் வெல்லுதற்கு அரியவனாகிவிடுவான். இந்திரஜித்தின் மயக்கம் கணநேரமே; அவன் விரைவிலேயே நினைவு பெற்று மீண்டும் தாக்குகிறான் — அவனுடைய மனவுறுதியும் போற்றத்தக்கதே. ‘சினமுற்ற பாம்பைப் போலச் சீறியபடி’ என்ற லக்ஷ்மணனின் வருணனை அவனுடைய சினத்தின் கடுமையைக் காட்டுகிறது.
நெருங்கி வந்த அவன் மீண்டும் இவனிடம் கடுஞ்சொல் சொன்னான்: ‘முதல் போரில், தமையனோடு கட்டுண்டு நீ போர்க்களத்தில் துடித்தபோது என் வீரத்தை நீ நினைக்கவில்லையா? அந்தப் பெரும்போரில், வஜ்ரத்துக்கும் இடிக்கும் நிகரான அம்புகளால், உங்களைப் பின்தொடர்ந்தவர்களோடு, நினைவிழந்த உங்கள் இருவரையும் முன்பு நான் தரையில் கிடத்தினேன் அல்லவா. உனக்கு நினைவில்லை என்றே நினைக்கிறேன்; அல்லது என்னைத் தாக்க விரும்புவதால், நீ தெளிவாக யமனின் இருப்பிடத்துக்குச் செல்ல விரும்புகிறாய். முதல் போரில் என் வீரத்தை நீ காணவில்லையென்றால், இன்று உனக்குக் காட்டுவேன்; இப்போது உறுதியாக நில்.’ இவ்வாறு சொல்லி, அவன் ஏழு அம்புகளால் லக்ஷ்மணனைத் துளைத்தான்; கூர்முனை கொண்ட பத்துச் சிறந்த அம்புகளால் அனுமனைத் துளைத்தான். பிறகு வீரமிக்க அவன், சினத்தால் இருமடங்கு கொதித்து, நன்கு எய்யப்பட்ட நூறு அம்புகளால் விபீஷணனைப் பிளந்தான். இந்திரஜித் செய்த அந்தச் செயலைக் கண்டு, ராமனின் தம்பியான லக்ஷ்மணன் அப்போது ‘இது ஒன்றுமில்லை’ என்று சொல்லி, பொருட்படுத்தாமல் சிரித்தபடி, மனிதருள் சிறந்தவனாக, அச்சமற்ற முகத்தோடு, சினமுற்று, போரில் கோரமான அம்புகளை எடுத்து ராவணியின் மீது எய்தான்: ‘இரவில் திரிவோனே, போர்க்களத்துக்கு வந்த வீரர்கள் இப்படித் தாக்குவதில்லை; உன்னுடைய இந்த அம்புகள் இலேசானவை, வலிமை குறைந்தவை, சுகமானவையே. போரை விரும்பும் வீரர்கள் போர்க்களத்தில் இப்படிப் போரிடுவதில்லை.’ இவ்வாறு அவனிடம் சொல்லியபடி அந்த வில்லாளி அம்பு மழை பொழிந்தான். இந்திரஜித்தின் சொல் முன்பு சொன்னதன் மறுபதிப்பே — இந்தச் சர்க்கத்தில் அவன் நாகபாச வெற்றியை இருமுறை நினைவூட்டுகிறான்: ஒருமுறை பத்தாம், பதினொன்றாம் சுலோகங்களில் (இவை வல்கேட்டில் மட்டுமே உள்ளன), மீண்டும் இங்கே, திறனாய்வுப் பதிப்போடு ஒத்த பாடத்தில். அவனுடைய அம்புத் தாக்குதல் மூன்று வீரர்களிடையே பகிரப்படுகிறது — லக்ஷ்மணன் மீது ஏழு, அனுமன் மீது பத்து, விபீஷணன் மீது நூறு; இங்கே விபீஷணன் மீது அவனுக்குள்ள தனிச் சினம் வெளிப்படுகிறது; இது முந்தைய சர்க்கத்தின் வாக்குவாதத்தின் விளைவு. லக்ஷ்மணனின் சிரிப்பும் புறக்கணிப்பும் அவனுடைய தன்வலிமையைச் சுட்டுகின்றன — ‘இந்த அம்புகள் சுகமானவை’ என்ற கேலியால் அவன் பகைவனின் தாக்குதலை அற்பமாகக் காட்டுகிறான். நாற்பத்து நான்காம் சுலோகம் ஆறு பாதங்கள் கொண்டது. இந்திரஜித் இவ்வாறு மீண்டும் மீண்டும் முந்தைய வெற்றியை நினைவுகூர்வது அவனுடைய தன்னம்பிக்கை தேய்ந்துவருவதைச் சுட்டுகிறது — நிகழ்காலத்தில் வெற்றியைக் காணாதவன் கடந்தகால வெற்றிகளை நினைவுகூர்கிறான். லக்ஷ்மணனோ அவனுடைய தாக்குதல்களை ‘சுகமானவை’ என்று சொல்லி அவனுடைய செருக்கை உடைக்கிறான். இவ்வாறு சொற்போரிலும் லக்ஷ்மணனே வெற்றியாளன். விபீஷணன் மீது நூறு அம்புகள் — இது அவனுடைய தனிப்பட்ட பகையைத் தெளிவாக்குகிறது; சிற்றப்பனின் துரோகம் அவனுடைய இதயத்தில் தைத்த முள்ளைப் போல இருக்கிறது.
அவனுடைய அம்புகளால் முற்றிலும் சிதைக்கப்பட்ட பொன்னாலான பெரிய கவசம், வானிலிருந்து நட்சத்திரக் கூட்டம் உதிர்வதுபோலத் தேர்த்தட்டில் உதிர்ந்தது. நாராசங்களால் கவசம் உதிர்க்கப்பட்டு, காயங்கள் பட்ட அந்த வீரன் இந்திரஜித், போர்க்களத்தில் விடியற்காலச் சூரியனைப் போல ஆனான். பிறகு கடுஞ்சினமுற்ற, பயங்கர வீரம் கொண்ட வீரனான ராவணனின் மகன், போர்க்களத்தில் ஆயிரம் அம்புகளால் லக்ஷ்மணனைப் பிளந்தான். லக்ஷ்மணனின் பெரிய தெய்வீகக் கவசமும் உதிர்ந்தது; பகைவரை அடக்கும் அவ்விருவரும் ஒருவருக்கொருவர் அடிக்கு அடி கொடுத்தனர். இடைவிடாமல் பெருமூச்சு விட்டபடி அவ்விருவரும் போரில் கடுமையாகப் போரிட்டனர்; அம்புகளால் அங்கங்கள் எல்லாம் வெட்டுண்டு, எங்கும் இரத்தத்தில் நனைந்திருந்தனர். போர்த்தொழிலில் வல்லவர்களும் மகாத்மாக்களுமான அந்த இரு வீரர்களும் நீண்ட நேரம் ஒருவரையொருவர் கூரிய அம்புகளால் கீறினர்; பயங்கர வீரம் கொண்ட அவர்கள் தத்தம் வெற்றிக்காக முயன்றனர். அம்புத்திரள்களால் அவ்வாறு மூடப்பட்டு, கவசங்களும் கொடிகளும் வெட்டுண்ட அவ்விருவரும், அருவிகள் நீரைப் பொழிவதுபோல வெப்பமான இரத்தத்தைப் பொழிந்தனர். கவசங்கள் உடைந்தது போரின் புதிய கட்டத்தைச் சுட்டுகிறது — இப்போது இருவரும் காப்பின்றி இருக்கின்றனர்; ஒவ்வொரு அடியும் நேரடியாக உடலைக் கிழிக்கிறது. ‘வானிலிருந்து நட்சத்திரக் கூட்டம்’ என்ற உவமை பொற்கவசத்தின் துண்டுகளின் ஒளியைக் காட்டுகிறது; அவை வானிலிருந்து விழும் நட்சத்திரங்களைப் போல ஒளிர்கின்றன. ‘விடியற்காலச் சூரியனைப் போல’ என்ற உவமை — சிவந்த காயங்களோடு இந்திரஜித் காலைச் செஞ்சூரியனைப் போல இருக்கிறான்; திறனாய்வுப் பதிப்பிலோ ‘ப்ரரூட இவ ஸானுமான்’ — ‘மரங்கள் முளைத்த மலையைப் போல’ — என்று வேறுபடுகிறது. ‘க்ருதப்ரதிக்ருதான்யோன்யம்’ — ‘ஒருவருக்கொருவர் அடிக்கு அடி’ — என்ற சொல்லால் தாக்குதலும் எதிர்த்தாக்குதலும் சமமாக இருந்தது சுட்டப்படுகிறது. அருவியின் உவமை அவர்களுடைய உடல்களிலிருந்து இடைவிடாமல் பாயும் இரத்தத்தைச் சித்திரிக்கிறது. ஐம்பத்தாறாம், ஐம்பத்தேழாம், ஐம்பத்தொன்பதாம், அறுபதாம், அறுபத்தொன்றாம் சுலோகங்கள் வல்கேட்டில் மட்டுமே உள்ளன; ஐம்பத்தொன்பதாம் சுலோகம் ஆறு பாதங்கள் கொண்டது. முதலில் இந்திரஜித்தின் கவசம் உடைந்தது, பிறகு லக்ஷ்மணனுடையது — இந்த வரிசையும் லக்ஷ்மணனின் மேன்மையைச் சுட்டுகிறது. ‘அபீக்ஷ்ணம் நி:ஶ்வஸந்தௌ’ — ‘இடைவிடாமல் பெருமூச்சு விட்டபடி’ — என்ற இரு சொற்கள் அவர்களுடைய களைப்பைக் காட்டுகின்றன; இருந்தும் அவர்கள் போரைக் கைவிடவில்லை. ‘ஆத்மஜயே யத்தௌ’ — ‘தத்தம் வெற்றிக்காக முயன்றனர்’ — என்ற சொல்லால், ஒவ்வொருவரும் தன் வெற்றிக்காக முழு முயற்சி செய்கிறார்கள், எவரும் தோல்வியை ஏற்கவில்லை என்பது சுட்டப்படுகிறது. லக்ஷ்மணனுடையது தெய்வீகக் கவசம், இந்திரஜித்துடையது பொற்கவசம் — இருவருடைய காப்பும் அழிந்துவிட்டது; இனி வீரம் ஒன்றே காப்பு. அருவிகள் நீரைப் பொழிவதுபோல இருவருடைய உடல்களிலிருந்தும் இரத்தம் வழிகிறது — இந்த உவமை மலைகளிலிருந்து அருவிகள் பாய்வதை நினைவூட்டுகிறது; ஏனெனில் அந்த இரு வீரர்களும் மலைகளைப் போல அசையாதவர்கள். வெட்டுண்ட கொடிகள் அவர்களுடைய தேர்களின் பொலிவும் அழிந்ததைக் காட்டுகின்றன. இவ்வாறு போரின் இரண்டாம் கட்டம் முடிகிறது.
பிறகு பயங்கர ஓசையோடு கோரமான அம்பு மழையைப் பொழிந்த அவ்விருவரின் தோற்றம், வானில் மழை பொழியும் இரு கருநீலக் கார்மேகங்களைப் போல இருந்தது. அவர்கள் போரிட்டுக்கொண்டிருக்கையில் நீண்ட நேரம் கடந்தது; ஆனால் அவர்கள் போரிலிருந்து பின்வாங்கவும் இல்லை, களைப்படையவும் இல்லை. அஸ்திரங்களை அறிந்தவர்களில் சிறந்த அவ்விருவரும் மீண்டும் மீண்டும் அஸ்திரங்களைக் காட்டியபடி, வானில் உயர்ந்தும் தாழ்ந்தும் பலவடிவான அம்புகளை வலையாகப் பின்னினர். குறையின்றி, விரைவாக, விசித்திரமாக, நன்றாக எய்தபடி அந்த மனிதனும் ராக்ஷசனும் கடும், கோரமான போரைச் செய்தனர். அவர்கள் ஒவ்வொருவருடைய பயங்கரமான கை-நாண் ஓசையும் தனித்தனியாகக் கேட்டது; அது கொடிய இடிமுழக்கத்தைப் போல நடுக்கத்தை உண்டாக்கியது. போர் வெறி கொண்ட, மிகக் கோரமான அவ்விருவரின் அந்த ஓசை, வானில் முழங்கும் இரு மேகங்களைப் போல விளங்கியது. பொன் இறகுகள் கொண்ட நாராசங்களால் காயமுற்ற, வலிமையும் புகழும் கொண்ட, வெற்றியில் உறுதிகொண்ட அவ்விருவரும் இரத்தம் பொழிந்தனர். அவர்களுடைய உடல்களில் விழுந்த பொன் இறகு அம்புகள் இரத்தம் தோய்ந்து வெளியேறி நிலத்துக்குள் புகுந்தன. மற்றவை மிகக் கூரிய ஆயுதங்களோடு வானில் மோதின; அவர்களுடைய அம்புகள் ஆயிரக்கணக்கில் உடைந்தன, துண்டாயின. வேள்வியில் சுடர்விடும் இரு அக்னிகளுக்கு நடுவே குவிந்த தர்ப்பைக் குவியலைப் போல, அந்தக் கோரமான போர்க்களம் அம்புகளின் குவியலாயிற்று. மகாத்மாக்களான அவ்விருவரின் காயம்பட்ட உடல்கள், காட்டில் இலைகள் உதிர்ந்து நன்கு பூத்த முருக்க மரத்தையும் இலவ மரத்தையும் போல விளங்கின. ஒருவரையொருவர் வெல்ல விரும்பிய இந்திரஜித்தும் லக்ஷ்மணனும் மீண்டும் மீண்டும் கடும், கோரமான மோதலை நிகழ்த்தினர். போரில் லக்ஷ்மணன் ராவணியையும், ராவணி லக்ஷ்மணனையும் — ஒருவரையொருவர் தாக்கியபடி — அவ்விருவரும் களைப்படையவில்லை. உடலில் ஆழமாகப் பதிந்த அம்பு வலைகளோடு, வேகமும் பெருவீரமும் கொண்ட அவ்விருவரும், மரங்கள் முளைத்த இரு மலைகளைப் போல விளங்கினர். அம்புகளால் முற்றிலும் மூடப்பட்டு இரத்தத்தில் நனைந்த அவர்களுடைய அங்கங்கள் அனைத்தும் கொழுந்துவிட்டெரியும் நெருப்புகளைப் போல ஒளிர்ந்தன. அவர்கள் போரிட்டுக்கொண்டிருக்கையில் நீண்ட நேரம் கடந்தது; ஆனால் அவர்கள் போரிலிருந்து பின்வாங்கவும் இல்லை, களைப்படையவும் இல்லை. பிறகு, போர்முனைகளில் வெல்லப்படாத லக்ஷ்மணனின் போர்க்களைப்பைப் போக்குவதற்காக, அவனுக்குப் பிரியமானதும் நலமானதுமானதைச் செய்ய விரும்பி, மகாத்மாவான விபீஷணன் போர்க்களத்துக்கு வந்து நின்றான். இந்தப் பகுதியில் கவி உவமைகளின் தொடரால் போரின் நீளத்தையும் கடுமையையும் சித்திரிக்கிறார் — இரு மேகங்கள், இடிமுழக்கம், முருக்கும் இலவமும், மரங்கள் முளைத்த இரு மலைகள், கொழுந்துவிடும் இரு நெருப்புகள். வேள்வியில் தர்ப்பைக் குவியலின் உவமை போரின் மீது வேள்வி உருவகத்தை ஏற்றுகிறது — போர்க்களம் வேள்வி, அம்புகள் தர்ப்பைகள், இரு வீரர்களும் இரு அக்னிகள். முருக்க மரம், இலவ மரம் ஆகியவற்றின் உவமை சிறப்பாக அழகானது — இலையுதிர்ந்து பூத்த இரு மரங்கள் சிவந்த பூக்களால் மூடப்பட்டிருப்பதுபோல, அவ்விருவரின் உடல்களும் காயங்களால் சிவந்திருக்கின்றன. ‘தயோரத மஹான்காலோ வ்யதீயாத்யுத்யமானயோ:’ — ‘அவர்கள் போரிட்டுக்கொண்டிருக்கையில் நீண்ட நேரம் கடந்தது’ — என்ற பாதம் இருமுறை (62, 76) வருகிறது; இரண்டாம் இடத்தில் ‘ஶ்ரமம் சாப்யபிஜக்மது:’ என்ற வேறுபட்ட பின்பாதியோடு; திறனாய்வுப் பதிப்பில் அது ஒருமுறை மட்டுமே வருகிறது. அறுபத்திரண்டாம் சுலோகமும், அறுபத்தைந்தாம் சுலோகத்தின் பின்பாதியும், அறுபத்தாறாம் சுலோகத்தின் முன்பாதியும், அறுபத்தேழாம் சுலோகமும் வல்கேட்டில் மட்டுமே உள்ளன. கடைசிச் சுலோகம் புஷ்பிதாக்ரா விருத்தத்தில் அமைந்துள்ளது; அதில் விபீஷணனின் வருகை அடுத்த சர்க்கத்துக்கான பாலமாகிறது. இந்தச் சர்க்கத்தின் இறுதிப் பகுதி போர் வருணனையின் உச்சம் — கவி கதையின் வேகத்தைக் குறைத்து, போரின் ஒவ்வொரு கணத்தையும் விரிவாகச் சித்திரிக்கிறார். அவர்களுடைய கை-நாண் ஓசை இடிமுழக்கம் போல நிலத்தை நடுங்கச் செய்கிறது; அவர்களுடைய அம்புகள் வானில் ஒன்றோடொன்று மோதி, உடைந்து, துண்டாகின்றன. பொன் இறகு அம்புகள் உடலைப் பிளந்து, இரத்தம் தோய்ந்து நிலத்துக்குள் புகுகின்றன — இதனால் அவற்றின் வேகம் சுட்டப்படுகிறது. ‘களைப்படையவில்லை’, ‘போரிலிருந்து பின்வாங்கவில்லை’ என்று மீண்டும் மீண்டும் சொல்லப்படுவது அவர்களுடைய குன்றாத மனவுறுதியைக் காட்டுகிறது. இறுதியில் விபீஷணனின் வருகையால் கதையின் புதிய அத்தியாயம் தொடங்குகிறது — லக்ஷ்மணனின் களைப்பைப் போக்க அவனே போரில் இறங்குகிறான்; அது அடுத்த சர்க்கத்தில் வருணிக்கப்படுகிறது. ‘ஸமரமுகேஷ்வஜிதஸ்ய’ — ‘போர்முனைகளில் வெல்லப்படாதவன்’ — என்ற லக்ஷ்மணனின் அடைமொழி அவன் வெல்லப்பட முடியாதவன் என்பதை நினைவூட்டுகிறது. ‘ப்ரியஹிதம்’ — ‘பிரியமானதும் நலமானதும்’ — என்ற சொல்லால் விபீஷணனின் நட்பு சுயநலமற்றது என்பதும் சுட்டப்படுகிறது. மீண்டும் மீண்டும் வரும் ‘தயோரத மஹான் கால: வ்யதீயாத்’ என்ற பாதம் போரின் நீண்ட காலத்தைக் காவிய நடையில் உறுதிப்படுத்துகிறது — இந்தப் போர் விரைவில் முடியாது என்று கவியே கேட்பவருக்கு நினைவூட்டுகிறார். உடலில் பதிந்த அம்பு வலைகளோடு அவர்கள் மரங்கள் முளைத்த இரு மலைகளைப் போல இருந்தனர் என்ற உவமை — மலைகளில் மரங்கள் முளைப்பதுபோல, அவர்களுடைய உடல்களில் அம்புகள் பதிந்திருக்கின்றன. அங்கங்கள் அனைத்தும் கொழுந்துவிடும் நெருப்புகளைப் போல என்ற இறுதி உவமை — இரத்தத்தில் நனைந்த அங்கங்கள் நெருப்பின் சுடர்களைப் போலச் சிவந்திருக்கின்றன. இவ்வாறு இந்தச் சர்க்கத்தில் போர் முடிவை எட்டவில்லை; தீர்மானமான கணம் வரும் சர்க்கங்களில் வரும் — அப்போது லக்ஷ்மணன் ஐந்திராஸ்திரத்தால் இந்திரஜித்தைக் கொல்வான். இங்கே கவி போரின் பயங்கரத்தையும் அழகையும் ஒருசேரக் காட்டுகிறார்; அதனால் வீர ரசமும் கருண ரசமும் கலக்கின்றன.
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये युद्धकाण्डेऽष्टाशीतितमः सर्गः॥ ८८॥