சர்க்கம்
அதிகாயன் வதம்
அதிகாயன் போர்க்களம் புகுதல், ராமனின் வினா, விபீஷணன் அவனை அறிமுகம் செய்தல், ராமனுக்கு அறைகூவல், லக்ஷ்மணனுக்கும் அதிகாயனுக்கும் இடையே சொற்போர், அம்புப்போர், தெய்வ அஸ்திரப் போர், வாயுவின் அறிவுரை, பிரம்மாஸ்திரத்தால் அதிகாயனின் தலை துண்டிக்கப்படுதல்
தன் படை துயருற்றதையும், மயிர்க்கூச்செறியச் செய்யும் கொந்தளிப்பையும் கண்டு, இந்திரனுக்கு நிகரான பராக்கிரமம் உடைய தன் உடன்பிறந்தவர்களான நராந்தகன், தேவாந்தகன், திரிசிரஸ் ஆகியோர் கொல்லப்பட்டதைக் கண்டு, ராக்ஷசர்களில் சிறந்தவர்களான தன் சிற்றப்பன்மார் இருவரும் — போர்வெறி கொண்ட மகோதரனும் மத்தனான மகாபார்சுவனும் — போர்க்களத்தில் வீழ்த்தப்பட்டதைப் பார்த்து, பிரம்மனிடம் வரம் பெற்ற பேரொளியுடைய அதிகாயன் சினங்கொண்டான். அவன் மலையைப் போன்றவன்; தேவர்களுடையவும் தானவர்களுடையவும் செருக்கை அழித்தவன். ஆயிரம் சூரியர்களின் திரள் போல ஒளிர்ந்த தேரில் ஏறி, இந்திரனின் பகைவனான அவன் வானரர்களை நோக்கிப் பாய்ந்தான். மணிமுடி அணிந்து, மெருகிட்ட குண்டலங்கள் பூண்ட அவன் வில்லை நாணேற்றி இழுத்துத் தன் பெயரை உரக்க அறிவித்தான்; பெருமுழக்கமும் செய்தான். அந்தச் சிங்க முழக்கத்தாலும், பெயர் அறிவிப்பாலும், அச்சமூட்டும் நாணொலியாலும் அவன் வானரர்களை நடுங்கச் செய்தான். அவனுடைய உடலின் பெருமையைக் கண்டு ‘இதோ கும்பகர்ணன் மீண்டும் எழுந்துவிட்டான்’ என்று எண்ணி அச்சத்தால் வருந்திய வானரர்கள் எல்லோரும் ஒருவரையொருவர் பற்றிக்கொள்கின்றனர். திரிவிக்கிரமனாக நின்ற விஷ்ணுவின் உருவம் போன்ற அவனுடைய உருவத்தைக் கண்டு வானர வீரர்கள் அச்சத்தால் அங்குமிங்கும் ஓடுகின்றனர். மனம் மயங்கிய அவர்கள் போரில் அதிகாயனை எதிர்கொண்டதும், அடைக்கலம் தருபவனான லக்ஷ்மணனின் அண்ணன் ராமனிடம் சரண் புகுந்தனர். அப்போது காகுத்தன், தேரில் நின்ற, மலைபோன்ற, வில்லேந்திய, ஊழிக்கால மேகம் போல முழங்கும் அதிகாயனைத் தொலைவிலிருந்தே கண்டான். சர்க்கத்தின் தொடக்கம் முந்தைய சர்க்கத்தின் விளைவையே தொடர்கிறது — நான்கு வீரர்கள் கொல்லப்பட்டனர்; ஆகவே எஞ்சியிருக்கும் ராவணனின் மகன் தானே வருகிறான். ‘பிரம்மதத்தவர:’ — பிரம்மனிடம் வரம் பெற்றவன் — என்பது முதல் மூன்று சுலோகங்களிலேயே சொல்லப்படுகிறது; சர்க்கத்தின் முடிவில் அதே வரமே அவனுடைய வதத்துக்கு வழியைக் காட்டுகிறது — பிரம்மனின் அஸ்திரம். ‘கும்பகர்ணோ(அ)யமுத்தித:’ — ‘இதோ கும்பகர்ணன் எழுந்துவிட்டான்’ — என்ற வானரர்களின் மயக்கம் ஏழாம் சுலோகத்தில் உள்ளது; அது திறனாய்வுப் பதிப்பில் இல்லை; கும்பகர்ணனைப் பற்றிய அச்சம் இன்னும் அவர்கள் மனத்தில் விழித்திருக்கிறது என்பதை அது குறிக்கிறது. வானரர்கள் அடைக்கலம் தரும் ராமனிடம் ஓடுகின்றனர் — ராமனே எல்லோருக்கும் புகலிடம் என்ற கருத்து மீண்டும் மீண்டும் காணப்படுகிறது. அதிகாயனின் தேர் ‘ஆயிரம் சூரியர்களின் திரள் போல’ — ஆயிரம் சூரியர்களின் கூட்டம் போல ஒளிர்கிறது. அவன் மணிமுடியும் மெருகிட்ட குண்டலங்களும் அணிந்தவன் — இளவரசனின் கோலம். தன் பெயரை உரக்க அறிவிப்பது வீரர்களின் வழக்கம் — ‘நான் இன்னான், என்னோடு போரிடு’ என்று. சிங்க முழக்கம், பெயர் முழக்கம், நாணொலி — இந்த மூன்று ஒலிகளால் அவன் வானரர்களை நடுங்கச் செய்கிறான்; இன்னும் ஓர் அம்புகூட எய்யப்படவில்லை, ஆயினும் அச்சம் பிறந்துவிட்டது. திரிவிக்கிரமனான விஷ்ணுவின் உவமை இங்கே வானரர்களின் பார்வையில் அமைந்தது — அவன் வானத்தையே நிறைப்பவன் போலப் பேருடலுடன் தோன்றுகிறான். பத்தாம் சுலோகத்தில் ராமன் அவனை ‘காலமேகம் போல முழங்குபவனாக’ — ஊழிக்கால மேகம் போல — காண்கிறான். இரண்டாம் சுலோகத்தில் திறனாய்வுப் பதிப்பில் ‘ஸமரே ஸம்நிஷூதிதௌ’ (போரில் கொல்லப்பட்ட இருவர்) என்றும், அச்சுப் பதிப்பில் ‘ஸம்நிபாதிதௌ’ (வீழ்த்தப்பட்ட இருவர்) என்றும் பாடம் உள்ளது. ஒன்பதாம் சுலோகத்தில் வானரர்கள் ‘மூடசேதஸ:’ — அச்சத்தால் பகுத்தறிவை இழந்தவர்கள்; ஆயினும் அவர்கள் அடைக்கலம் தருபவனை மறக்கவில்லை. ராமன் ‘சரண்ய:’ — அடைக்கலம் தருபவன் — என்ற அடைமொழி அயோத்தியா காண்டம் முதல் மீண்டும் மீண்டும் காணப்படுகிறது; விபீஷணனும் அவனிடமே சரண் புகுந்திருந்தான்.
பேருடல் கொண்ட அவனைக் கண்டு ராகவன் மிகவும் வியப்படைந்தான்; வானரர்களைத் தேற்றிய பின் அவன் விபீஷணனிடம் சொன்னான்: ‘ஆயிரம் குதிரைகள் பூட்டிய பெரிய தேரில் நிற்கும், மலைபோன்ற, வில்லேந்திய, சிங்கக் கண்களுடைய இவன் யார்? கூர்மையான சூலங்களாலும், மிகக் கூரிய பிராசங்களாலும் தோமரங்களாலும், சுடர்விடும் ஆயுதங்களாலும் சூழப்பட்ட இவன், பூதகணங்களால் சூழப்பட்ட மகேசுவரன் போல விளங்குகிறான்; யமனின் நாக்குப் போல ஒளிரும் தேர்ச்சக்திகளால் சூழப்பட்டு, மின்னல்களோடு கூடிய மேகம் போலத் திகழ்கிறான். நாணேற்றி ஆயத்தமாக வைக்கப்பட்ட, பொன் முதுகுடைய இவனுடைய விற்கள், இந்திரவில் வானத்தை அழகுபடுத்துவது போல, அந்தச் சிறந்த தேரை எங்கும் அழகுபடுத்துகின்றன. ராக்ஷசர்களில் புலி போன்றவனும் தேர்வீரர்களில் சிறந்தவனுமான இவன் சூரியனின் ஒளியுடைய தேரால் போர்க்களத்தையே ஒளிரச் செய்தபடி வருகிறான்; கொடிமர உச்சியில் நிறுவப்பட்ட ராகுவால் இவன் விளங்குகிறான்; சூரியக் கதிர்கள் போல ஒளிரும் அம்புகளால் பத்துத் திசைகளையும் ஒளிரச் செய்கிறான். மூன்று இடங்களில் வளைந்த, மேக முழக்கம் போல ஒலிக்கும், பொன் முதுகுடைய, அணி செய்யப்பட்ட இவனுடைய வில் இந்திரனின் வில்லைப் போல விளங்குகிறது. கொடியும் பதாகையும் அனுகர்ஷமும் உடைய, நான்கு சாரதிகள் பூட்டப்பெற்ற, மேக இடிபோல முழங்கும் பெருந்தேர் இது. தேரில் இருபதும் பத்தும் எட்டுமாக அம்பறாத்தூணிகளும், அச்சமூட்டும் விற்களும், பொன்னிறமும் பழுப்புமான நாண்களும் உள்ளன; இருபுறமும் விளங்கும், ஒளிரும் இரண்டு வாள்கள் — நான்கு முழப் பிடியுடையவை, தெளிவாகப் பத்து முழ நீளமுடையவை. கழுத்தில் செம்மாலை அணிந்த, உறுதியான, பெருமலை போன்ற, கரிய நிறமுடைய, யமனின் பெருவாய் போன்ற வாயுடைய இவன் மேகத்தில் நிற்கும் சூரியன் போலத் தோன்றுகிறான். பொன் தோள்வளைகள் பூட்டிய தோள்களால் இவன், உயர்ந்த இரண்டு சிகரங்களால் விளங்கும் மலைகளில் சிறந்த இமயம் போல விளங்குகிறான். இரண்டு குண்டலங்களுக்கு இடையே இவனுடைய மிக அச்சமூட்டும் முகம், புனர்பூச நட்சத்திரத்தின் இரண்டு தாரகைகளுக்கு இடையே நிற்கும் முழுநிலவு போல ஒளிர்கிறது.’ ராமனின் வினாவே அதிகாயனைப் பற்றிய நீண்ட வருணனை. கவிஞர் பகைவனின் பெருமையை ராமனின் வாயாலேயே சொல்கிறார் — இதனால் அவனுடைய வதம் லக்ஷ்மணனின் பெருஞ்செயல் என்பது முன்னதாகவே நிலைநிறுத்தப்படுகிறது. தேர், வில், வாள்கள், அம்பறாத்தூணிகள், உடல், முகம் என்ற வரிசையில் அமைந்த வருணனை பார்வையைத் தேரிலிருந்து முகத்தை நோக்கி இட்டுச் செல்கிறது. உவமைகளும் பல — பூதகணங்களால் சூழப்பட்ட மகேசுவரன், மின்னல்களோடு மேகம், இந்திரவில்லோடு வானம், மேகத்தில் நிற்கும் சூரியன், இரு சிகரங்களோடு இமயம், புனர்பூசத்தின் இரு தாரகைகளுக்கு இடையே சந்திரன். ‘புனர்வஸ்வந்தரகத:’ — புனர்பூச நட்சத்திரத்தின் இரண்டு தாரகைகளுக்கு நடுவே நிற்கும் சந்திரன்; அதுபோல இரண்டு குண்டலங்களுக்கு நடுவே முகம். இருபத்துநான்காம் சுலோகத்தில் திறனாய்வுப் பதிப்பில் ‘பூர்ணபிம்பமிவைந்தவம்’ (சந்திரனின் முழு வட்டம் போல) என்று வேறுவிதமாகப் படிக்கப்படுகிறது. ராமன் முதலில் வானரர்களை ‘தேற்றிய பின்’ வினவுகிறான் — தலைவனின் முதல் கடமை தன் படைக்கு ஆறுதல் தருவது. அவன் பகைவனை அறியான்; ஆகவே விபீஷணனைக் கேட்கிறான்; விபீஷணன் இலங்கையின் வீரர்கள் அனைவரையும் அறிந்தவன்; ஆகவே அவன் ராமனுக்கு அமைச்சன் போன்றவன். ‘ஹரிலோசன:’ — சிங்கத்தினுடையவை போலப் பழுப்பு நிறக் கண்களுடையவன். ‘த்ரிநதம் தனு:’ — நடுவிலும் இரு முனைகளிலும் வளைந்த வில். ‘சது:ஸாதிஸமாயுக்த:’ — நான்கு சாரதிகளோடோ நான்கு குதிரை வீரர்களோடோ கூடியது; இந்தி உரை ‘நான்கு சாரதிகளால் செலுத்தப்படுவது’ என்று சொல்கிறது. ‘ஸானுகர்ஷ:’ — தேரின் அடிப்பகுதியில் பொருத்தப்பட்ட தாங்குமரம் அனுகர்ஷம் எனப்படும். முப்பத்தெட்டு அம்பறாத்தூணிகள், பல விற்கள், பத்து முழ நீளமுள்ள இரண்டு வாள்கள் — இந்தத் தெய்வீகப் போர்க்கருவிகள் எல்லாம் அவனுடைய தவத்தின் பயன் என்று விபீஷணன் பின்னர் சொல்லப்போகிறான். ‘ரக்தகண்டகுண:’ — கழுத்தில் செம்மாலை அணிந்தவன்; ‘கால:’ — கரிய நிறமுடையவன், யமனைப் போல அச்சமூட்டுபவனும் கூட. கொடியில் ராகு — ராகு சூரியனை விழுங்குபவன்; ஆகவே சூரிய குலத்து ராமனைப் பொறுத்தவரை இந்தச் சின்னம் தனித்து அமங்கலமானது போலத் தோன்றுகிறது. பதினைந்தாம் சுலோகத்தில் திறனாய்வுப் பதிப்பில் ‘ஸஜ்யானி’ (நாணேற்றப்பட்டவை) என்றும், அச்சுப் பதிப்பில் ‘ஸஜ்ஜானி’ (ஆயத்தமானவை) என்றும் உள்ளது. பதின்மூன்றாம் சுலோகத்தில் ‘பூதைரிவ மஹேஶ்வர:’ — பூதகணங்களால் சூழப்பட்ட சிவன்; இங்கே சூலம், பிராசம், தோமரம் ஆகிய ஆயுதங்களே பூதகணங்கள். பதினான்காம் சுலோகத்தில் ‘ரதஶக்தய:’ — தேரில் வைக்கப்பட்ட சக்தி என்னும் ஆயுதங்கள்; ‘காலஜிஹ்வாப்ரகாஶா:’ — யமனின் நாக்குப் போல அசைந்தாடுபவையும் ஒளிர்பவையும். பதினேழாம் சுலோகத்தில் ‘ஸூர்யரஶ்மிப்ரபைர்பாணை:’ — அம்புகள் சூரியக் கதிர்கள் போலப் பத்துத் திசைகளையும் நிறைக்கின்றன. இருபத்தொன்றாம் சுலோகத்தில் ‘வ்யக்தஹஸ்ததஶாயதௌ’ — தெளிவாகப் பத்து முழ நீளமுடைய இரண்டு வாள்கள். இருபத்திரண்டாம் சுலோகத்தில் ‘மேகஸ்த இவ பாஸ்கர:’ — கரிய உடலில் ஒளிரும் முகம். பதினாறாம் சுலோகத்தில் ‘ரணபூமியை ஒளிரச் செய்தபடி’, பதினேழாம் சுலோகத்தில் ‘பத்துத் திசைகளையும் ஒளிரச் செய்தபடி’, பதினெட்டாம் சுலோகத்தில் ‘இவனுடைய வில்லும் விளங்குகிறது’ — ‘விராஜ்’ (ஒளிர்தல்) என்ற வினைவேர் திரும்பத் திரும்ப வருவது அவனுடைய ஒளியை உறுதிப்படுத்துகிறது.
‘பெருந்தோளனே, எந்த ராக்ஷசனைக் கண்டு வானரர்கள் எல்லோரும் அச்சத்தால் வருந்தித் திசைதோறும் ஓடினார்களோ, அந்த ராக்ஷசர்களில் சிறந்தவனைப் பற்றி எனக்குச் சொல்’ என்று ராமன் கேட்டான். அளவற்ற ஒளியுடைய இளவரசனான ராமனால் இவ்வாறு கேட்கப்பட்ட பேரொளியுடைய விபீஷணன் ராகவனுக்கு எடுத்துரைத்தான்: ‘பத்துத் தலையனும் பேரொளியுடையவனும் வைசிரவணனின் தம்பியுமான அரசன், அஞ்சத்தக்க செயல்களைச் செய்யும் மகாத்மாவான ராக்ஷசர்களின் தலைவன் ராவணன். அவனுக்கு வலிமையில் ராவணனுக்கு நிகரான வீரமுடைய மகன் ஒருவன் இருந்தான் — முதியோரைப் பணிந்து பேணுபவன், கேட்டதைக் கற்றதை நினைவில் தாங்குபவன், அஸ்திரங்கள் அனைத்தையும் அறிந்தவர்களில் சிறந்தவன். குதிரைமேல் ஏறிப் போரிடுவதிலும், யானைமேல் ஏறிப் போரிடுவதிலும், வாளிலும், வில்லிலும், இழுத்து வீழ்த்துவதிலும், பேதத்திலும், சாமத்திலும், தானத்திலும், நீதியிலும், ஆலோசனையிலும் அவன் மதிக்கப்படுபவன். எவனுடைய தோள்வலிமையைச் சார்ந்து இலங்கை அச்சமின்றி இருக்கிறதோ, தான்யமாலினியின் மகனான அந்த அதிகாயன் இவன் என்று அறிவார்கள். தூய உள்ளமுடைய இவன் தவத்தால் பிரம்மனை வழிபட்டான்; அஸ்திரங்களைப் பெற்றான்; பகைவர்களை வென்றான். சுயம்புவான பிரம்மன் இவனுக்குத் தேவர்களாலும் அசுரர்களாலும் கொல்லப்பட முடியாத தன்மையையும், இந்தத் தெய்வீகக் கவசத்தையும், சூரியன் போல ஒளிரும் தேரையும் தந்தான். இவனால் நூற்றுக்கணக்கான தேவர்களும் தானவர்களும் தோற்கடிக்கப்பட்டனர்; ராக்ஷசர்கள் காக்கப்பட்டனர்; யக்ஷர்கள் அழிக்கப்பட்டனர். அறிவுடைய இவன் தன் அம்புகளால் இந்திரனின் வஜ்ராயுதத்தைத் தடுத்து நிறுத்தினான்; போரில் நீர்களின் அரசனான வருணனின் பாசக்கயிற்றையும் முறியடித்தான். ராவணனின் மகனான இந்த அதிகாயன் வலிமைமிக்கவன், ராக்ஷசர்களில் காளை போன்றவன், தேவர்களுடையவும் தானவர்களுடையவும் செருக்கை அழித்தவன். ஆண்களில் சிறந்தவனே, இவன் தன் அம்புகளால் வானரப் படைகளை அழிப்பதற்கு முன்பே, இவனை நோக்கி விரைவில் முயற்சி செய்யப்படட்டும்.’ விபீஷணனின் வருணனை ராமனின் வருணனையிலிருந்து வேறுபட்டது — ராமன் வெளித்தோற்றத்தைக் காண்கிறான்; விபீஷணன் உள்ளிருக்கும் குணங்களைச் சொல்கிறான். அதிகாயன் வலிமையுடையவன் மட்டுமல்லன்; முதியோரைப் பேணுபவன், கற்றதைத் தாங்குபவன், நீதியிலும் ஆலோசனையிலும் வல்லவன்; ராக்ஷசர்களுக்குள்ளும் தனித்தன்மை உடையவன். ‘தான்யமாலினியின் மகன்’ — அவன் ராவணனுக்கு மண்டோதரியிடம் பிறந்த மகன் அல்லன்; வேறொரு மனைவியின் மகன்; இந்தி உரையும் ‘ராவணனின் இரண்டாம் மனைவி’ என்று சொல்கிறது. பிரம்மனின் வரம், தெய்வீகக் கவசம், இந்திரனையும் வருணனையும் வென்றது — இவை எல்லாம் பின்னர் போரில் பயன் தரும்: கவசத்தால் லக்ஷ்மணனின் அம்புகள் முறிந்துபோகும்; வரத்தின் வழியாகவே அவனுடைய வதத்துக்கான வழியும் காட்டப்படும். பகைவன் வானரப் படையை அழித்துவிடுவான் என்ற அச்சத்தால் விபீஷணன் ராமனை விரைவில் முயற்சி செய்யுமாறு வேண்டுகிறான். ‘வைசிரவணனின் தம்பி’ என்ற ராவணனின் அடைமொழி அவனுடைய குலத்தை நினைவூட்டுகிறது — குபேரனின் உடன்பிறந்தவனாக இருந்தும் அவன் அதர்மத்தைச் சார்ந்தான். அதிகாயன் ‘வலிமையில் ராவணனுக்கு நிகரானவன்’ — தந்தைக்குச் சமமானவன். ‘அஶ்வப்ருஷ்டே நாகப்ருஷ்டே…’ என்ற சுலோகத்தில் அரச வித்தைகள் அனைத்தும் — குதிரையேற்றம், யானையேற்றம், வாள்வித்தை, வில்வித்தை, சாம தான பேதங்கள், நீதி, ஆலோசனை — எண்ணப்படுகின்றன; அவன் போர்வீரன் மட்டுமல்லன், அரசியல் அறிஞனும் கூட. திறனாய்வுப் பதிப்பில் ‘அஶ்வப்ருஷ்டே ரதே நாகே’ (குதிரைமேல், தேரில், யானைமேல்) என்று பாடம் உள்ளது. வஜ்ராயுதத்தைத் தடுத்ததும் வருணபாசத்தை முறியடித்ததும் — இரண்டு லோகபாலர்கள் அவனால் தோற்கடிக்கப்பட்டனர். ஆகவே அவன் தேவர்களாலும் வெல்ல அரியவன். ‘புரா… க்ஷயம் நயதி’ — இங்கே ‘புரா’ என்ற சொல் எதிர்காலப் பொருளில் ‘அதற்கு முன்’ என்ற கருத்தில் வருகிறது: அவன் வானரப் படைகளை அழிப்பதற்கு முன்னரே முயற்சி செய்யப்படட்டும். இருபத்தெட்டாம் சுலோகத்தில் ‘வ்ருத்தஸேவீ’ — மூத்தோருக்குப் பணிவிடை செய்பவன், பணிவுடையவன்; ‘ஶ்ருதிதர:’ — வேதங்களையும் சாஸ்திரங்களையும் நினைவில் தாங்குபவன். ராக்ஷச குலத்திலும் கல்வியும் பணிவும் உடைய மகன் — இது ராவணனுடைய குலத்தின் அழிவை இன்னும் இரக்கத்துக்குரியதாக்குகிறது. முப்பத்துமூன்றாம் சுலோகத்தில் ‘ரக்ஷிதானி ச ரக்ஷாம்ஸி’ — அவன் ராக்ஷசர்களைக் காப்பவனும் கூட.
பின்னர் வலிமைமிக்க அதிகாயன் வானரப் படைக்குள் புகுந்து வில்லை நாணேற்றி இழுத்தான்; மீண்டும் மீண்டும் முழங்கினான். அஞ்சத்தக்க உடலுடன் தேரில் நின்ற, தேர்வீரர்களில் சிறந்த அவனைக் கண்டு, காட்டில் வாழ்வோரில் முதன்மையான மகாத்மாக்கள் — குமுதன், துவிவிதன், மைந்தன், நீலன், சரபன் — மரங்களோடும் மலைச்சிகரங்களோடும் ஒரே நேரத்தில் அவனை நோக்கிப் பாய்ந்தனர். அஸ்திரம் அறிந்தவர்களில் சிறந்தவனான பேரொளியுடைய அதிகாயன் பொன்னணி பூண்ட அம்புகளால் அவர்களுடைய மரங்களையும் பாறைகளையும் துண்டித்தான். அஞ்சத்தக்க உடலுடைய வலிமைமிக்க அந்த இரவில் திரிபவன், முழுதும் இரும்பாலான அம்புகளால் தன்னை எதிர்த்து வந்த அந்த வானரர்கள் அனைவரையும் போரில் துளைத்தான். அம்பு மழையால் வருந்தி, உடல் கிழிபட்டுத் தோற்ற அவர்கள் அந்தப் பெரும்போரில் அதிகாயனுக்கு எதிர்த்தாக்குதல் செய்ய இயலவில்லை. இளமைச் செருக்குக் கொண்ட சினமுற்ற சிங்கம் மான்கூட்டத்தை அஞ்சச் செய்வது போல, அந்த ராக்ஷசன் வானர வீரர்களின் அந்தப் படையை நடுங்கச் செய்தான். ராக்ஷசர்களின் தலைவனான அவன் போர் அறத்தைக் காத்து, வானரக் கூட்டத்தின் நடுவில் போரிடாமல் இருந்த எவனையும் கொல்லவில்லை. பின்னர் வில்லும் அம்பறாத்தூணியும் தாங்கிய அவன் பாய்ந்து ராமனின் அருகே சென்று செருக்குடன் இந்தச் சொல்லைச் சொன்னான்: ‘அம்பும் வில்லும் கையிலேந்தி நான் தேரில் நிற்கிறேன்; சாதாரணமான எவனோடும் நான் போரிடுவதில்லை. எவனிடம் உறுதியோடு கூடிய வலிமை இருக்கிறதோ, அவன் இன்று இங்கே விரைவில் எனக்குப் போர் தரட்டும்.’ அதிகாயனின் இயல்பு இங்கே இருவிதமாக வெளிப்படுகிறது — ஒருபுறம் அவன் செருக்குடையவன், மறுபுறம் போர் அறம் அறிந்தவன். போரிடாதவனை அவன் கொல்வதில்லை; சாதாரணப் போர்வீரனோடு போரிடுவதில்லை; தனக்கு நிகரான எதிரியையே விரும்புகிறான். விபீஷணன் சொன்ன ‘முதியோரைப் பேணுபவன்’ என்ற அடைமொழி இங்கே பொருளுடையதாகத் தோன்றுகிறது. நாற்பத்துநான்காம், நாற்பத்தைந்தாம் சுலோகங்கள் உபஜாதி யாப்பில் அமைந்துள்ளன; அறைகூவலின் கம்பீரம் யாப்பாலும் குறிக்கப்படுகிறது. குமுதன் முதலான ஐந்து படைத்தலைவர்கள் ‘ஒரே நேரத்தில்’ பாய்கின்றனர் — ஒவ்வொருவராக அல்ல, எல்லோரும் சேர்ந்து; ஆயினும் அதிகாயன் தனியொருவனாக எல்லோருடைய மரங்களையும் பாறைகளையும் துண்டிக்கிறான். ‘பொன்னணி பூண்ட அம்புகள்’, ‘முழுதும் இரும்பாலான அம்புகள்’ — அவனுடைய அம்புகள் பொன்னால் அணிசெய்யப்பட்டவை, இரும்பாலானவை. ‘ஹரிர் யௌவனதர்பித:’ — இங்கே ‘ஹரி’ என்ற சொல் சிங்கத்தைக் குறிக்கிறது, வானரத்தை அல்ல; வானரர்கள் மான்கள் போல, அதிகாயன் சிங்கம் போல. திறனாய்வுப் பதிப்பில் ‘ஹரிர் யௌவனமாஸ்தித:’ (இளமையை அடைந்த சிங்கம்) என்று பாடம் உள்ளது. ராமனுக்கு விடுத்த அறைகூவல் ‘செருக்குடன்’ கூடியது — ஆயினும் ராமன் தானே எழவில்லை; முன்பு கும்பகர்ணன் முதலியோரிடமும் லக்ஷ்மணன் முன்னே நின்றது போல, இப்போதும் லக்ஷ்மணனே எழுகிறான். நாற்பத்தொன்றாம் சுலோகத்தில் ‘பீமகாயோ நிஶாசர:’ — அவனுடைய உடலின் பெருமை மீண்டும் சொல்லப்படுகிறது. நாற்பத்திரண்டாம் சுலோகத்தில் வானரர்கள் ‘எதிர்த்துச் செய்ய இயலவில்லை’ — எதிர்த்தாக்குதல் செய்யவும் அவர்களால் முடியவில்லை.
அவன் சொன்ன அந்தச் சொல்லைக் கேட்டுப் பகைவரை அழிப்பவனான சௌமித்திரி சினங்கொண்டான். பொறுக்க முடியாமல் அவன் பாய்ந்து எழுந்தான்; புன்னகைத்து வில்லை எடுத்தான். சினமுற்ற சௌமித்திரி பாய்ந்து, அம்பறாத்தூணியிலிருந்து அம்பை உருவி, அதிகாயனின் முன்னே தன் பெரிய வில்லை இழுத்தான். லக்ஷ்மணனின் கடுமையான நாணொலி பூமி முழுவதையும், வானத்தையும், கடலையும், திசைகளையும் நிறைத்து இரவில் திரிபவர்களை நடுங்கச் செய்தது. சௌமித்திரியின் அச்சமூட்டும் வில்லொலியைக் கேட்டுப் பேரொளியுடைய வலிமைமிக்க ராக்ஷசேந்திரனின் மகன் வியப்படைந்தான். அப்போது சினமுற்ற அதிகாயன் லக்ஷ்மணன் எழுந்து நிற்பதைக் கண்டு கூர்மையான அம்பை எடுத்துக்கொண்டு இந்தச் சொல்லைச் சொன்னான்: ‘சௌமித்திரியே, நீ சிறுவன்; வீரச்செயல்களில் தேர்ச்சியற்றவன். போ; யமனைப் போன்ற என்னோடு ஏன் போரிட விரும்புகிறாய்? என் தோள்களால் எய்யப்படும் அம்புகளின் வேகத்தை இமயமலையும், வானமும், பூமியும் கூடத் தாங்க இயலாது. சுகமாக உறங்கும் ஊழித்தீயை எழுப்ப விரும்புகிறாய். வில்லைக் கீழே வைத்துவிட்டுத் திரும்பிப் போ; என்னை எதிர்கொண்டு உயிரை இழக்காதே. அல்லது பிடிவாதம் கொண்ட நீ திரும்பிச் செல்ல விரும்பவில்லை என்றால், நில் — உயிரைத் துறந்து யமனுலகுக்குச் செல்வாய். பகைவர்களின் செருக்கை அழிப்பவையும், ஈசுவரனின் ஆயுதம் போன்றவையும், புடமிட்ட பொன்னணி பூண்டவையுமான என் கூர்மையான அம்புகளைப் பார். சினமுற்ற சிங்கம் யானையரசனின் குருதியைக் குடிப்பது போல, பாம்பைப் போன்ற இந்த அம்பு உன் குருதியைக் குடிக்கும்.’ இவ்வாறு சொல்லிவிட்டு மிகுந்த சினங்கொண்ட அவன் வில்லில் அம்பைப் பூட்டினான். லக்ஷ்மணன் ‘புன்னகைத்து’ வில்லை எடுத்தான் — அவனுடைய சினமும் மனஉறுதியோடு கூடியது. அதிகாயனின் சொல்லில் மூன்று உணர்வுகள் உள்ளன — ஏளனம் (‘நீ சிறுவன்’), இரக்கம் போன்ற ஒன்று (‘திரும்பிப் போ’), அச்சுறுத்தல் (‘யமனுலகுக்குச் செல்வாய்’). அவன் லக்ஷ்மணனைத் தனக்கு நிகரான எதிரியாகக் கருதவில்லை; அதுவே அவனுடைய செருக்கு. ஐம்பத்தாறாம் சுலோகம் மூன்று அரையடிகளால் அமைந்தது — உவமை (‘சிங்கம் போல…’) வாக்கியத்தின் முடிவை ‘இவ்வாறு சொல்லி…’ என்ற அரையடியோடு இணைக்கிறது; அந்த அரையடி திறனாய்வுப் பதிப்பில் இல்லை. நாற்பத்தாறாம் சுலோகம் உபஜாதி. லக்ஷ்மணனின் நாணொலி ‘பூமி முழுவதையும், வானத்தையும், கடலையும், திசைகளையும்’ நிறைக்கிறது — முன்பு அதிகாயனின் நாணொலி வானரர்களை நடுங்கச் செய்தது; இப்போது லக்ஷ்மணனின் நாணொலி ராக்ஷசர்களை நடுங்கச் செய்கிறது. அதைக் கேட்டு அதிகாயன் ‘வியப்படைந்தான்’ — முதன்முறையாக அவன் லக்ஷ்மணனின் வலிமையை அறிகிறான். ஆயினும் அவனுடைய செருக்கு அடங்கவில்லை. ‘யமனைப் போன்ற என்னை’, ‘சுகமாக உறங்கும் ஊழித்தீ’ என்று அவன் தன்னை யமனோடும் ஊழித்தீயோடும் ஒப்பிடுகிறான். ‘ப்ராணான்ன ஜஹி மத்கத:’ — என்னை அடைந்து உயிரை விடாதே; இது அறிவுரை வடிவிலான அச்சுறுத்தல். ‘ப்ரதிஸ்தப்த:’ — பிடிவாதக்காரன், வீண்பிடிவாதம் கொண்டவன். ‘ஈஶ்வராயுதஸங்காஶான்’ — சிவனின் திரிசூலம் போன்றவை; இந்தி உரையும் இவ்வாறே விளக்குகிறது. ‘ம்ருகராஜ இவ க்ருத்தோ நாகராஜஸ்ய ஶோணிதம்’ — சிங்கம் யானையின் குருதியைக் குடிப்பது போல, என் அம்பு உன் குருதியைக் குடிக்கும். இந்த உவமையில் லக்ஷ்மணன் யானை, அதிகாயன் சிங்கம்; ஆனால் பின்னர் நடப்பது தலைகீழாக இருக்கும். நாற்பத்தேழாம் சுலோகத்தில் ‘தூணாதாக்ஷிப்ய ஸாயகம்’ — அம்பறாத்தூணியிலிருந்து விரைவாக அம்பை உருவி; லக்ஷ்மணனின் விரைவு இங்கே தெரிகிறது.
போர்க்களத்தில் அதிகாயனின் சீற்றமும் செருக்கும் நிறைந்த சொல்லைக் கேட்டு, மிகுந்த வலிமையுடைய, மனஉறுதி கொண்ட இளவரசனான லக்ஷ்மணன் மிகவும் சினங்கொண்டான்; பின்னர் பெரும்பொருள் கொண்ட இந்தச் சொல்லைச் சொன்னான்: ‘வெறும் பேச்சால் நீ பெரியவன் ஆகிவிடமாட்டாய்; தற்புகழ்ச்சியால் யாரும் நல்லோர் ஆவதில்லை. தீய உள்ளம் கொண்டவனே, வில்லேந்தி அம்பைக் கையில் கொண்டு நான் நிற்கும்போது உன் வலிமையைக் காட்டு. செயலால் உன்னை வெளிப்படுத்து; தற்புகழ்ச்சி செய்வது உனக்குத் தகாது. ஆண்மையுடையவனே சூரன் என்று கருதப்படுகிறான். எல்லா ஆயுதங்களோடும் கூடி, வில்லேந்தி நீ தேரில் நிற்கிறாய்; அம்புகளாலோ அஸ்திரங்களாலோ உன் பராக்கிரமத்தைக் காட்டு. பின்னர், காலத்தால் கனிந்த பனம்பழத்தைக் காற்று காம்பிலிருந்து வீழ்த்துவது போல, கூர்மையான அம்புகளால் உன் தலையை வீழ்த்துவேன். இன்று புடமிட்ட பொன்னணி பூண்ட என் அம்புகள், அம்புமுனைகள் துளைத்த இடங்களிலிருந்து பொங்கும் உன் குருதியை உன் உடலிலிருந்து குடிக்கும். “இவன் சிறுவன்” என்று எண்ணி என்னை இகழ்வது உனக்குத் தகாது; சிறுவனோ முதியவனோ, போரில் என்னை உன் மரணம் என்று அறிந்துகொள். சிறுவனான விஷ்ணு மூன்று அடிகளால் மூவுலகங்களையும் அளந்தான்.’ லக்ஷ்மணனின் காரணம் நிறைந்த, உண்மைப்பொருள் கொண்ட சொல்லைக் கேட்டு அதிகாயன் கடுஞ்சினம் கொண்டான்; சிறந்த அம்பையும் எடுத்தான். லக்ஷ்மணனின் மறுமொழி இருபகுதிகளாக அமைந்தது — முதலில் பொதுவான உண்மை (‘செயலால் உன்னை வெளிப்படுத்து’, ‘ஆண்மையுடையவனே சூரன்’), பின்னர் தனிப்பட்ட எடுத்துக்காட்டு (‘சிறுவனான விஷ்ணு…’). வாமனன் சிறுவனாக இருந்தும் மூன்று அடிகளால் மூவுலகங்களையும் அளந்தான் — ஆகவே வயது வலிமையின் அளவுகோல் அல்ல. முன்பு வானரர்கள் அதிகாயனைத் திரிவிக்கிரமனான விஷ்ணுவின் உருவத்தோடு ஒப்பிட்டனர்; இப்போது லக்ஷ்மணன் அதே எடுத்துக்காட்டைத் தன் பக்கத்துக்குப் பயன்படுத்துகிறான். அறுபத்துநான்காம் சுலோகம் மூன்று அரையடிகளால் அமைந்தது; அதன் முதல் அரையடி (வாமன எடுத்துக்காட்டு) திறனாய்வுப் பதிப்பில் காணப்படவில்லை. ஐம்பத்தேழாம், ஐம்பத்தெட்டாம் சுலோகங்கள் உபஜாதி யாப்பில் அமைந்தவை. அதிகாயன் சொன்ன ‘சிறுவன்’ என்ற சொல்லை லக்ஷ்மணன் மூன்று முறை திருப்பிச் சொல்கிறான் — ‘இவன் சிறுவன்’, ‘சிறுவனோ’, ‘சிறுவனான விஷ்ணு’. அறுபத்தொன்றாம் சுலோகத்தில் உவமை — ‘காலத்தால் கனிந்த பனம்பழத்தைக் காற்று காம்பிலிருந்து வீழ்த்துவது போல’ — கனிந்த பழம் காற்றால் எளிதில் விழுகிறது; அதுபோலக் காலத்தால் கனிந்த அதிகாயனும் விழுவான் என்பது கருத்து. லக்ஷ்மணனின் மறுமொழியைக் ‘காரணம் நிறைந்தது’, ‘உண்மைப்பொருள் கொண்டது’ என்று கவிஞரே புகழ்கிறார். ஐம்பத்தெட்டாம் சுலோகத்தில் ‘நிதர்ஶயஸ்வாத்மபலம்’ — உன் வலிமையைக் காட்டு — லக்ஷ்மணன் பகைவனைச் செயலால் வலிமையைக் காட்டுமாறு அறைகூவுகிறான்; ‘தீய உள்ளம் கொண்டவனே’ என்ற விளியால் அவனும் பதிலடி தருகிறான்.
பின்னர் வித்யாதரர்கள், பூதங்கள், தேவர்கள், தைத்தியர்கள், மகரிஷிகள், மகாத்மாக்களான குஹ்யகர்கள் ஆகியோர் அந்தப் போரைக் காண வந்தனர். அப்போது சினமுற்ற அதிகாயன் வில்லில் அம்பைப் பூட்டி, வானத்தையே சுருக்குவது போல லக்ஷ்மணனை நோக்கி எய்தான். பகைவீரர்களை அழிப்பவனான லக்ஷ்மணன், பாய்ந்து வரும், கூர்மையான, நச்சுப்பாம்பு போன்ற அந்த அம்பை அர்த்தசந்திர அம்பால் துண்டித்தான். உடல் துண்டிக்கப்பட்ட பாம்பு போலத் துண்டிக்கப்பட்ட அந்த அம்பைக் கண்டு கடுஞ்சினம் கொண்ட அதிகாயன் ஐந்து அம்புகளைப் பூட்டினான். இரவில் திரிபவனான அவன் அந்த அம்புகளை லக்ஷ்மணனை நோக்கி எய்தான்; பரதனின் தம்பியோ அவை தன்னை அடைவதற்கு முன்பே கூர்மையான அம்புகளால் அவற்றைத் துண்டித்தான். பகைவீரர்களை அழிப்பவனான லக்ஷ்மணன் அவற்றைத் துண்டித்தபின், ஒளியால் சுடர்விடுவது போன்ற கூர்மையான அம்பை எடுத்தான். அதைச் சிறந்த வில்லில் பூட்டி, வேகமாக இழுத்து, அந்த அம்பை எய்தான். முழுதும் இழுத்து விடப்பட்ட, கணுக்கள் வளைந்த அந்த அம்பால் வீரமுடைய அவன் ராக்ஷசர்களில் சிறந்தவனை நெற்றியில் தாக்கினான். அஞ்சத்தக்க அந்த ராக்ஷசனின் நெற்றியில் புதைந்து குருதியில் நனைந்த அந்த அம்பு மலையில் நிற்கும் நாகராஜன் போலத் தோன்றியது. லக்ஷ்மணனின் அம்பால் வருத்தப்பட்ட அந்த ராக்ஷசன், ருத்திரனின் அம்பால் தாக்கப்பட்ட அச்சமூட்டும் திரிபுரத்தின் கோபுரம் போல நடுங்கினான். பெருவலிமையுடைய அவன் மூச்சுவாங்கித் தெளிந்து, ஆராய்ந்து சிந்தித்தான்: ‘நன்று! அம்பு எய்வதில் நீ புகழத்தக்க பகைவன்.’ இவ்வாறு சொல்லி வாயைப் பிளந்து, பெருந்தோள்களை அடக்கி, தேர்த்தட்டில் நின்று அவன் தேரோடு சுற்றி வந்தான். ராக்ஷசர்களில் காளை போன்ற அவன் ஒன்று, மூன்று, ஐந்து, ஏழு என்ற வரிசையில் அம்புகளை எடுத்து, பூட்டி, இழுத்து, எய்தான். ராக்ஷசேந்திரனின் வில்லிலிருந்து விடுபட்ட, யமனைப் போன்ற, பொன் சிறகுடைய, சூரியன் போல ஒளிரும் அந்த அம்புகள் வானத்தையே சுடர்விடச் செய்வது போல இருந்தன. ராகவனின் தம்பி கலங்காமல், ராக்ஷசன் எய்த அந்த அம்புக் கூட்டங்களைப் பல கூர்மையான அம்புகளால் துண்டித்தான். போரில் துண்டிக்கப்பட்ட அந்த அம்புகளைக் கண்டு, தேவேந்திரனின் பகைவனான ராவணனின் மகன் சினங்கொண்டான்; கூர்மையான அம்பை எடுத்தான். பேரொளியுடைய அவன் அந்த அம்பைப் பூட்டி உடனே எய்தான்; அதனால் தன்னை நோக்கி வந்த சௌமித்திரியின் மார்பின் நடுவில் தாக்கினான். அதிகாயனின் பண்பு மீண்டும் வெளிப்படுகிறது — நெற்றியில் துளைக்கப்பட்டும் அவன் பகைவனைப் ‘புகழத்தக்கவன்’ என்று போற்றுகிறான்; வீரன் வீரனை மதிக்கிறான். அறுபத்தைந்தாம் சுலோகத்தில் தேவர்களும் தைத்தியர்களும் ஆகிய இருசாராரும் போரைக் காண வந்துள்ளனர் — ஆகவே இந்தப் போர் உலகியலுக்கு அப்பாற்பட்டது. திரிபுரக் கோபுரத்தின் உவமை — ருத்திரன் ஒரே அம்பால் திரிபுரத்தை எரித்தான்; இங்கே லக்ஷ்மணன் ருத்திரனின் இடத்திலும், அதிகாயன் திரிபுரக் கோபுரத்தின் இடத்திலும் இருக்கிறார்கள். எழுபத்தேழாம் சுலோகத்தில் ‘ஏவம் த்ரீன்பஞ்ச ஸப்தேதி’ என்ற எண்களின் வரிசை அம்புகளின் பெருகும் எண்ணிக்கையைக் குறிக்கிறது. எழுபத்துநான்காம், எழுபத்தைந்தாம் சுலோகங்கள் வாக்கியத்தை நடுவில் பிரிக்கின்றன — ‘சிந்தயாமாஸ…’ (சிந்தித்தான்) என்பது 75ஆம் சுலோகத்தின் தொடக்கம். அறுபத்தைந்தாம் சுலோகத்தில் போரைக் காண வந்தவர்கள் எண்ணப்படுகின்றனர் — வித்யாதரர்கள், பூதங்கள், தேவர்கள், தைத்தியர்கள், மகரிஷிகள், குஹ்யகர்கள்; திறனாய்வுப் பதிப்பில் ‘தத்ருஶுஸ்ததா’ (அப்போது கண்டனர்) என்றும், அச்சுப் பதிப்பில் ‘த்ரஷ்டுமாகமன்’ (காண வந்தனர்) என்றும் உள்ளது. இருதரப்புப் பார்வையாளர்களும் — தேவர்கள் லக்ஷ்மணனின் பக்கமும், தைத்தியர்கள் அதிகாயனின் பக்கமும் — போரைக் காண வந்துள்ளனர். அதிகாயனின் முதல் அம்பு ‘வானத்தையே சுருக்குவது போல’ — வானத்தை விழுங்குவது போல வேகமாகச் செல்கிறது. லக்ஷ்மணன் அதை ‘அர்த்தசந்திரத்தால்’ — பிறைநிலா வடிவ முனையுடைய அம்பால் — துண்டிக்கிறான். பின்னர் ஐந்து, பின்னர் சுடர்விடும் ஒன்று — லக்ஷ்மணனின் முதல் தாக்குதலே பகைவனின் நெற்றியைத் துளைக்கிறது. ‘பூர்ணாயதவிஸ்ருஷ்டேன’ — காதுவரை முழுமையாக இழுக்கப்பட்ட வில்லிலிருந்து விடப்பட்டது. ‘நதபர்வணா’ — கணுக்கள் நன்கு பொருந்தியது. ‘பன்னகேந்த்ர இவாசலே’ — நெற்றியில் புதைந்து குருதியில் நனைந்த அம்பு மலையில் இருக்கும் பாம்பு போலத் தோன்றுகிறது; திறனாய்வுப் பதிப்பில் ‘இவாஹவே’ (போரில் போல) என்று பாடம் உள்ளது. அவன் ‘நடுங்கினான்’ — முதன்முறையாக அவன் நடுங்குகிறான். ஆயினும் அவன் தெளிந்து ‘நன்று’ என்கிறான் — பகைவனின் திறமையைப் புகழ்கிறான். பின்னர் வாயைப் பிளந்து, தோள்களை அடக்கி, மீண்டும் போருக்கு ஆயத்தமாகிறான்; திறனாய்வுப் பதிப்பில் ‘விசார்யைவம் வினம்யாஸ்யம்’ என்று வேறு பாடம் உள்ளது. ஒன்று முதலிய வரிசையில் அம்புகள் பெருகுவது அவனுடைய திறமையைக் காட்டுகிறது — ஒரே எடுப்பில் ஏழு அம்புகள். அந்த அம்புகள் ‘வானத்தையே சுடர்விடச் செய்வது போல’ — வானமே தீப்பற்றியது போல. லக்ஷ்மணன் ‘கலங்காதவன்’ — பதற்றமில்லாதவன், நிலைத்த மனமுடையவன். எண்பத்தொன்றாம் சுலோகத்தில் அதிகாயனின் அம்பு லக்ஷ்மணனின் மார்பின் நடுவில் புகுகிறது — போர் சம வலிமையுடையது போலத் தோன்றுகிறது. அறுபத்தெட்டாம் சுலோகத்தில் துண்டிக்கப்பட்ட அம்பு ‘உடல் துண்டிக்கப்பட்ட பாம்பு போல’ — படம் வெட்டப்பட்ட பாம்பு போல ஒளியிழந்தது. அறுபத்தொன்பதாம் சுலோகத்தில் லக்ஷ்மணன் அம்புகளை ‘அடையாதபோதே’ — அருகில் வருவதற்கு முன்பே — துண்டிக்கிறான்; இது அவனுடைய பார்வையின் கூர்மையையும் கையின் விரைவையும் காட்டுகிறது. எழுபத்துநான்காம் சுலோகத்தில் ‘லக்ஷ்மணேஷு’ என்ற சொல் ‘லக்ஷ்மணனின் அம்பு’ என்ற பொருளுடைய தொகைச்சொல் — ‘லக்ஷ்மண + இஷு’ என்ற குணசந்தி. இந்தப் பகுதியில் லக்ஷ்மணனின் மூன்று குணங்கள் வரிசையாக வெளிப்படுகின்றன — கைவிரைவு (அடையாத அம்புகளைத் துண்டித்தல்), இலக்குத் துல்லியம் (நெற்றியில் தாக்குதல்), மனஉறுதி (கலங்காமை). அதிகாயனுக்கும் மூன்று — வேகம், பல அம்புகளை ஒருசேர எய்தல், பகைவனைப் புகழ்தல்.
போரில் அதிகாயனால் மார்பில் தாக்கப்பட்ட சௌமித்திரி, மதங்கொண்ட யானை மதநீர் சொரிவது போலக் குருதியை வேகமாகப் பெருக்கினான். வல்லமையுடைய அவன் உடனே அம்பைப் பிடுங்கித் தன்னை அம்பில்லாதவனாக்கினான்; கூர்மையான அம்பை எடுத்து, அதை அஸ்திரத்தோடும் பூட்டினான். ஆக்னேய அஸ்திரத்தோடு அவன் அந்த அம்பை இணைத்தான்; அப்போது மகாத்மாவான அவனுடைய வில்லில் அந்த அம்பு சுடர்விட்டு எரிந்தது. மிகுந்த ஒளியுடைய அதிகாயன் ரௌத்திர அஸ்திரத்தை எடுத்து, அதனோடு பாம்பு போன்ற, பொன் சிறகுடைய அம்பைப் பூட்டினான். அந்தகன் காலதண்டத்தை வீசுவது போல, லக்ஷ்மணன் பூட்டி வைத்திருந்த சுடர்விடும் அச்சமூட்டும் அந்த அம்பு-அஸ்திரத்தை அதிகாயனை நோக்கி எய்தான். ஆக்னேய அஸ்திரத்தோடு கூடிய அம்பைக் கண்டு, இரவில் திரிபவன் சூரிய அஸ்திரத்தோடு இணைத்த ரௌத்திர அம்பை எய்தான். அந்த இரண்டு அம்புகளும் வானில், ஒளியால் சுடர்விடும் முனைகளுடைய சினமுற்ற இரண்டு பாம்புகள் போல ஒன்றையொன்று தாக்கின. ஒன்றையொன்று எரித்துவிட்டு அவை தரையில் விழுந்தன. முன்பு சுடர்விட்டு ஒளிர்ந்த அந்த இரண்டு சிறந்த அம்புகளும் சுடரிழந்து சாம்பலாகித் தரையில் ஒளியின்றிக் கிடக்கின்றன. பின்னர் கடுஞ்சினம் கொண்ட அதிகாயன் த்வஷ்டாவுக்குரிய ஐஷீக அஸ்திரத்தை எய்தான்; வீரமுடைய சௌமித்திரி ஐந்திர அஸ்திரத்தால் அதைத் துண்டித்தான். ஐஷீகம் அழிந்ததைக் கண்டு ராவணனின் மகனான அந்த இளவரசன் கடுஞ்சினம் கொண்டு யாம்ய அஸ்திரத்தோடு அம்பை இணைத்தான். இரவில் திரிபவன் அந்த அஸ்திரத்தை லக்ஷ்மணனை நோக்கி எய்தான்; லக்ஷ்மணன் வாயவ்ய அஸ்திரத்தால் அதை அழித்தான். பின்னர் கடுஞ்சினம் கொண்ட லக்ஷ்மணன், மேகம் மழைத்தாரைகளைப் பொழிவது போல, அம்புத்தாரைகளை ராவணனின் மகன்மீது பொழிந்தான். அந்த அம்புகள் வஜ்ரத்தால் அணிசெய்யப்பட்ட கவசத்தில் அதிகாயனை அடைந்து, முனைகளும் அலகுகளும் முறிந்து உடனே தரையில் விழுந்தன. அவை வீணானதைக் கண்டு, பகைவீரர்களை அழிப்பவனும் பெரும்புகழுடையவனுமான லக்ஷ்மணன் ஆயிரம் அம்புகளைப் பொழிந்தான். அம்புக் கூட்டங்கள் பொழியப்பட்டபோதும், துளைக்க முடியாத கவசமுடைய பெருவலிமையுடைய ராக்ஷசனான அதிகாயன் போரில் சிறிதும் வருந்தவில்லை. இந்தப் பகுதி அஸ்திர வித்தையின் காட்சி — ஒவ்வொரு அஸ்திரத்துக்கும் ஓர் எதிர் அஸ்திரம்: ஆக்னேயத்துக்குச் சௌரம், ஐஷீகத்துக்கு ஐந்திரம், யாம்யத்துக்கு வாயவ்யம். இருவரும் சம வலிமையுடையவர்கள்; ஆகவே யாரும் வெல்லவில்லை. முன்பு விபீஷணன் சொன்ன தெய்வீகக் கவசம் இங்கே லக்ஷ்மணனின் சாதாரண அம்புகள் அனைத்தையும் பயனற்றவையாக்குகிறது. எண்பத்தொன்பதாம் சுலோகம் ஒரே அரையடியால் அமைந்தது — ‘தாவன்யோன்யம் வினிர்தஹ்ய பேததுஃ ப்ருதிவீதலே’. தொண்ணூறாம் சுலோகத்தின் பின்பாதி (‘தாவுபௌ தீப்யமானௌ ஸ்ம…’) திறனாய்வுப் பதிப்பில் இல்லை; அந்த அரையடியாலேயே வல்கேட் பதிப்பின் பிரிவு மீண்டும் சமன் செய்யப்படுகிறது. இந்தி உரை 88–89 சுலோகங்களை ஒன்றாக விளக்குகிறது. லக்ஷ்மணன் ‘மதங்கொண்ட யானை மதநீர் சொரிவது போல’ குருதி பெருக்குகிறான் — யானையின் மதம் அதன் வலிமையைக் குறைக்காமல் பெருக்குவது போல, லக்ஷ்மணனுடைய வலிமையும் பெருகுகிறது. ‘விஶல்யம் சகார’ — தானே அம்பைப் பிடுங்கி; ‘விபு:’ (வல்லமையுடையவன்) என்ற சொல் அவனுடைய ஆற்றலைக் குறிக்கிறது. அஸ்திரங்கள் மந்திரங்களால் அழைக்கப்பட்டு அம்புகளில் பூட்டப்படுகின்றன — ‘அஸ்திரத்தோடும் பூட்டினான்’, ‘ஆக்னேய அஸ்திரத்தோடு அம்பை இணைத்தான்’. அம்பு உடல்; அஸ்திரம் அதன் ஆற்றல். ஆக்னேய அஸ்திரம் ரௌத்திர-சௌர அஸ்திரத்தால் முறியடிக்கப்பட்டது — நெருப்பும் சூரியனும் இரண்டும் ஒளிவடிவானவை; ஆகவே ‘ஒன்றையொன்று எரித்து’ இரண்டும் சாம்பலாயின. ‘த்வாஷ்ட்ரம் ஐஷீகம்’ — த்வஷ்டாவைத் தெய்வமாகக் கொண்ட இஷீகாஸ்திரம்; அதன் எதிர்வினை ஐந்திரம் — இந்திரன் த்வஷ்டாவின் மகனைக் கொன்றவன் என்று முந்தைய சர்க்கத்தில் சொல்லப்பட்டது; ஆகவே இந்திராஸ்திரம் த்வாஷ்ட்ராஸ்திரத்துக்கு இயல்பான எதிர்வினை. யாம்யத்துக்கு — மரணத்தின் தேவனுடைய அஸ்திரத்துக்கு — வாயவ்யம் எதிர்வினை; பின்னர் வாயுவே லக்ஷ்மணனுக்கு அறிவுரை தருபவனாக இருப்பான். எல்லா அஸ்திரங்களும் பயனற்றுப் போனபின் லக்ஷ்மணன் மீண்டும் சாதாரண அம்புகளைப் பொழிகிறான் — முதலில் தாரைகளாக, பின்னர் ஆயிரமாக. ஆனால் ‘வஜ்ரத்தால் அணிசெய்யப்பட்ட கவசத்தில்’ அவை முறிகின்றன. ‘அவத்யகவச:’ — துளைக்க முடியாத கவசமுடையவன் — என்று தொண்ணூற்றேழாம் சுலோகத்தில் மீண்டும் சொல்லப்படுகிறது; ஆகவே சாதாரண அஸ்திரத்தால் இவனைக் கொல்ல முடியாது என்பது இப்போது தெளிவு; புதிய வழி தேவைப்படுகிறது. எண்பத்தேழாம் சுலோகத்தில் அச்சுப் பதிப்பில் ‘பாணம் ரௌத்ரம் ஸூர்யாஸ்த்ரயோஜிதம்’ என்றும், திறனாய்வுப் பதிப்பில் ‘பாணம் தீப்தம் ஸூர்யாஸ்த்ரயோஜிதம்’ (சுடர்விடும் அம்பு) என்றும் பாடம் உள்ளது. தொண்ணூறாம் சுலோகத்தில் ‘நிரர்சிஷௌ பஸ்மக்ருதௌ’ — சுடரிழந்து சாம்பலானவை; ‘ந ப்ராஜேதே’ (ஒளிர்வதில்லை) என்ற நிகழ்காலம் காட்சிக்கு உயிரூட்டுகிறது. தொண்ணூற்றுநான்காம் சுலோகத்தில் ‘ஶரதாராபிர்தாராபிரிவ தோயத:’ — ‘தாரா’ என்ற சொல் இருமுறை வருகிறது — அம்புத்தாரைகள், நீர்த்தாரைகள். எண்பத்துமூன்றாம் சுலோகத்தில் திறனாய்வுப் பதிப்பில் ‘தீஷ்ணம்’ என்பது எழுத்துப்பிழை (‘தீக்ஷ்ணம்’ என்பதே எதிர்பார்க்கப்படுவது); அச்சுப் பதிப்பில் ‘தீக்ஷ்ணம்’ என்பது தெளிவாக உள்ளது; ‘ஸமாததே’ (பூட்டினான்) என்பது இரண்டிலும் ஒன்றே. அறுபத்தெட்டாம் சுலோகத்திலோ அச்சுப் பதிப்பில் ‘பூட்டினான்’ என்ற பொருளுடைய ‘ஸமாததே’ என்றும், திறனாய்வுப் பதிப்பில் ‘எடுத்தான்’ என்ற பொருளுடைய, ஒரே ஒலிபோலத் தோன்றும் வேறு சொல் என்றும் வேறுபாடு உள்ளது. எண்பத்தைந்தாம் சுலோகத்தில் அதிகாயன் ‘அதிதேஜஸ்வீ’ — பெயரிலும் ‘அதி’ என்ற சொல், அடைமொழியிலும் அதே.
அதிகாயன் நச்சுப்பாம்பு வடிவுடைய அம்பை லக்ஷ்மணனை நோக்கி எய்தான்; அந்த அம்பால் துளைக்கப்பட்ட சௌமித்திரி உயிர்நிலையில் தாக்கப்பட்டான். பகைவரை வாட்டுபவனான அவன் ஒரு முகூர்த்த நேரம் உணர்விழந்தான். பின்னர் உணர்வு பெற்ற, பெருவலிமையுடைய, பகைவரை அடக்கும் அவன் சிறந்த நான்கு அம்புகளால் போரில் அவனுடைய குதிரைகளையும் சாரதியையும் கொன்றான்; அம்பு மழைகளால் கொடியையும் சிதைத்தான். கலங்காத சௌமித்திரியான லக்ஷ்மணன் அந்த ராக்ஷசனைக் கொல்லும் பொருட்டு நன்கு குறிவைத்த அம்புகளை எய்தான். ஆயினும் மனிதர்களில் சிறந்த அவனால் போரில் அவனுக்குச் சிறு வலியையும் உண்டாக்க முடியவில்லை. அப்போது வாயு அவனை அணுகி இந்தச் சொல்லைச் சொன்னான்: ‘இவன் பிரம்மனிடம் வரம் பெற்றவன்; துளைக்க முடியாத கவசத்தால் மூடப்பட்டவன். இவனைப் பிரம்மாஸ்திரத்தால் பிள; இல்லாவிட்டால் இவனைக் கொல்ல முடியாது. கவசம் அணிந்த வலிமைமிக்க இவன் மற்ற அஸ்திரங்களால் கொல்லப்பட முடியாதவன்.’ பின்னர் இந்திரனுக்கு நிகரான வீரமுடைய சௌமித்திரி வாயுவின் சொல்லைக் கேட்டு, கடும் வேகமுடைய அம்பை எடுத்து, அந்தப் பிரம்மாஸ்திரத்தை உடனே இணைத்துப் பூட்டினான். கூர்முனையுடைய அந்தச் சிறந்த அம்பில் சௌமித்திரி அந்த உயர்ந்த அஸ்திரத்தை இணைக்கும்போது திசைகளும், சந்திரனும் சூரியனும் பெருங்கோள்களும், வானமும் அஞ்சின; பூமியும் முழங்கியது. சௌமித்திரி பிரம்மனின் அஸ்திரத்தோடு, யமதூதன் போன்ற, சிறகுடைய அம்பை வில்லில் பூட்டி, போரில் இந்திரனின் பகைவனுடைய மகனான அவன்மீது வஜ்ராயுதம் போன்ற அந்த அம்பை எய்தான். லக்ஷ்மணன் எய்ததால் பெருகிய வேகமுடைய, காற்றைப் போலக் கடும் வேகமுடைய, கருடனின் இறகுகளாலும் வைரங்களாலும் அழகுற அணிசெய்யப்பட்ட சிறகுடைய அந்த அம்பு தன்னை நோக்கி வருவதை அதிகாயன் அப்போது போரில் கண்டான். அதைக் கண்ட அதிகாயன் உடனே பல கூர்மையான அம்புகளால் அதைத் தாக்கினான்; ஆயினும் கருடனின் வேகமுடைய அந்த அம்பு பெருவேகத்துடன் அவனருகே சென்றது. சுடர்விடும் அந்தகனும் காலனும் போன்ற அந்த அம்பு வந்ததைக் கண்டு, முயற்சியில் தளராத அதிகாயன் சக்திகளாலும், ரிஷ்டிகளாலும், கதைகளாலும், கோடரிகளாலும், சூலங்களாலும், அம்புகளாலும் அதைத் தாக்கினான். தொண்ணூற்றெட்டாம் சுலோகம் முதல் நூற்றொன்றாம் சுலோகம் வரையுள்ள எட்டு அரைச்சுலோகங்கள் — லக்ஷ்மணனின் மயக்கம், குதிரைகள், சாரதி, கொடி ஆகியவற்றின் அழிவு, குறிவைத்த அம்புகளை எய்தல் — திறனாய்வுப் பதிப்பில் காணப்படவில்லை; நூற்றுமூன்றாம் சுலோகத்தின் மூன்றாம் அரையடியும் (‘அவத்ய ஏஷ ஹ்யன்யேஷாமஸ்த்ராணாம் கவசீ பலீ’) வல்கேட் பதிப்பில் மட்டுமே உள்ளது. வாயு லக்ஷ்மணனுக்கு உதவுபவன் — முன்பு அனுமனின் தந்தை, இப்போது லக்ஷ்மணனுக்கு அறிவுரை தருபவன். நூற்றுநான்காம் சுலோகம் முதல் நூற்றொன்பதாம் சுலோகம் வரையுள்ள ஆறு சுலோகங்கள் உபஜாதி யாப்பில் அமைந்துள்ளன — பிரம்மாஸ்திரத்தின் பெருமை யாப்பாலும் குறிக்கப்படுகிறது. நூற்றைந்தாம் சுலோகத்தில் படைப்பின் நடுக்கம் — திசைகள், கோள்கள், வானம், பூமி — அஸ்திரத்தின் உலகியலுக்கு அப்பாற்பட்ட ஆற்றலைக் காட்டுகிறது. தொண்ணூற்றொன்பதாம் சுலோகத்தில் லக்ஷ்மணன் ‘ஒரு முகூர்த்த நேரம் உணர்விழந்தான்’ — இந்தச் சர்க்கத்தில் முதன்முறையாக லக்ஷ்மணன் இடருக்குள்ளாகிறான்; ஆனால் விரைவில் உணர்வு பெற்றுப் பகைவனின் தேர், குதிரைகள், சாரதி, கொடி ஆகியவற்றை அழிக்கிறான். இப்போது தேரை இழந்தும் அதிகாயன் ‘முயற்சியில் தளராமல்’ போரிடுகிறான். வாயுவின் அறிவுரை நுட்பமானது, ஆயினும் எளியது — ‘பிரம்மன் தந்த வரம், பிரம்மனின் அஸ்திரத்தாலேயே பிளக்கப்பட வேண்டும்.’ எந்த வரம் காப்பதோ, அதைத் தந்தவனே அழிப்பவனும் ஆகிறான். வாயு கண்ணுக்குப் புலப்படாமல் வருகிறான் — ‘அணுகி’. பிரம்மாஸ்திரத்தைப் பூட்டும்போது படைப்பே நடுங்குகிறது; ‘த்ராஸ ரராஸ சோர்வீ’ — வானம் அஞ்சியது, பூமி முழங்கியது. அம்பு ‘யமதூதன் போன்றது’, ‘வஜ்ரம் போன்றது’, ‘கருடனின் வேகமுடையது’ — மரணம், இந்திரன், கருடன் ஆகிய மூவருடைய ஆற்றல்களும் அதில் ஒன்றுசேர்ந்துள்ளன. அதிகாயன் எல்லா ஆயுதங்களாலும் அதைத் தடுக்க முயல்கிறான்; ஆனால் இயலவில்லை. நூற்றொன்றாம் சுலோகத்தில் லக்ஷ்மணன் ‘நன்கு குறிவைத்த’ அம்புகளை எய்கிறான் — இலக்கைச் சரியாகத் தாக்குபவை; ஆயினும் அவையும் பயன் தரவில்லை. நூற்றேழாம் சுலோகத்தில் அம்பின் சிறகு ‘ஸுபர்ணவஜ்ரோத்தமசித்ர:’ — கருடனின் இறகுகளாலும் வைரங்களாலும் அழகுறச் செய்யப்பட்டது. தொண்ணூற்றெட்டாம் சுலோகத்தில் ‘ஆஶீவிஷாகாரம் ஶரம்’ — பாம்பின் வடிவுடைய அம்பு; அதனால் ‘உயிர்நிலையில்’ துளைக்கப்பட்ட லக்ஷ்மணன் மயங்கினான். உயிர்நிலையில் தாக்கியது அதிகாயனின் திறமையைக் காட்டுகிறது.
நெருப்பாய்ச் சுடர்விட்ட அந்த அம்பு, வியத்தகு வடிவுடைய அந்த ஆயுதங்களை எல்லாம் பயனற்றவையாக்கி, மணிமுடி அணிந்த அதிகாயனின் தலையைப் பற்றி அப்போது கொய்தது. லக்ஷ்மணனின் அம்பால் நசுக்கப்பட்ட, தலைக்கவசத்தோடு கூடிய அந்தத் தலை இமயமலையின் சிகரம் போல உடனே தரையில் விழுந்தது. ஆடைகளும் அணிகளும் சிதறித் தரையில் விழுந்து கிடந்த அவனைக் கண்டு, கொல்லப்படாமல் எஞ்சிய இரவில் திரிபவர்கள் எல்லோரும் வேதனையுற்றனர். வாடிய முகங்களுடன், இரங்கத்தக்கவர்களாய், அடிகளால் களைத்திருந்த அவர்களில் பலர் உடனே கம்மிய குரல்களில் உரக்க ஓலமிட்டனர். தலைவன் கொல்லப்பட்டதும், எதையும் பொருட்படுத்தாமல் அஞ்சிய இரவில் திரிபவர்கள் நகரை நோக்கி விரைந்து ஓடினர். அஞ்சத்தக்க வலிமையுடைய, அணுக அரிய பகைவன் கொல்லப்பட்டதும், மகிழ்ச்சி நிறைந்த, மலர்ந்த தாமரை போன்ற முகங்களுடைய பல வானரர்கள், விரும்பியதை நிறைவேற்றிய லக்ஷ்மணனைப் போற்றினர். மிகுந்த வலிமையுடைய, மேகம் போன்ற அதிகாயனைப் போரில் வீழ்த்திய லக்ஷ்மணன் மகிழ்ச்சியுற்று, வானரக் கூட்டங்களால் நன்கு போற்றப்பட்டு, விரைந்து ராமனின் அருகே சென்றான். சர்க்கத்தின் முடிவில் ராக்ஷசர்களுடையவும் வானரர்களுடையவும் உணர்வுகளுக்கு இடையிலான முரண் காட்டப்படுகிறது — அவர்களுடைய முகங்கள் வாடியவை, இவர்களுடைய முகங்கள் மலர்ந்த தாமரை போன்றவை; அவர்கள் கம்மிய குரலில் ஓலமிடுகிறார்கள், இவர்கள் லக்ஷ்மணனைப் போற்றுகிறார்கள். நூற்றுப்பன்னிரண்டாம் சுலோகம் முதல் நூற்றுப்பதினான்காம் சுலோகம் வரையுள்ள மூன்று சுலோகங்கள் (ராக்ஷசர்களின் புலம்பலும் ஓட்டமும்) திறனாய்வுப் பதிப்பில் காணப்படவில்லை. இறுதி இரண்டு சுலோகங்களும் நீண்ட யாப்பில் அமைந்தவை — நூற்றுப்பதினைந்தாம் சுலோகம் வம்சஸ்தத்திலும், நூற்றுப்பதினாறாம் சுலோகம் புஷ்பிதாக்ரையிலும்; இறுதிச் சுலோகம் திறனாய்வுப் பதிப்பில் இல்லை. வெற்றி பெற்ற லக்ஷ்மணன் முதலில் ராமனின் அருகே செல்கிறான் — அவனுடைய செயல்கள் எல்லாம் ராமனுக்காகவே. ‘இமயமலையின் சிகரம் போல’ — முன்பு ராமன் அதிகாயனை ‘மலைகளில் சிறந்த இமயம்’ போல வருணித்தான் (23); இப்போது அவனுடைய தலை இமயத்தின் சிகரம் போல விழுகிறது. இவ்வாறு உவமை சர்க்கத்தின் தொடக்கத்தையும் முடிவையும் இணைக்கிறது. ராக்ஷசர்கள் ‘நிரபேக்ஷா:’ — தலைவன் இல்லாமல் யாரையும் பொருட்படுத்தாமல், வெறுமனே ஓடுகிறார்கள். நூற்றுப்பதினொன்றாம் சுலோகத்தில் ‘ஸஶிரஸ்த்ராணம்’ — தலைக்கவசத்தோடு கூடியது; அதுவும் கவசத்தின் ஒரு பகுதியே; ஆயினும் பிரம்மாஸ்திரத்தால் பிளக்கப்பட்டது. ‘லக்ஷ்மணேஷுப்ரமர்திதம்’ — லக்ஷ்மணனின் அம்பால் நசுக்கப்பட்டது; பிரம்மனின் வரம் பிரம்மனின் அஸ்திரத்தாலேயே பயனற்றதாக்கப்பட்டது.
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये युद्धकाण्डे एकसप्ततितमः सर्गः॥ ७१॥