சர்க்கம்
ராவணனின் முதல் போரும் தோல்வியும்
பிரஹஸ்தன் வதத்தால் சினங்கொண்ட ராவணன் புறப்படுதல், விபீஷணன் ராக்ஷச வீரர்களை அறிமுகப்படுத்துதல், சுக்ரீவனின் மயக்கம், அனுமனும் ராவணனும் உள்ளங்கையால் அறைதல், நீலனின் கைவிரைவும் வீழ்ச்சியும், சக்தியால் லக்ஷ்மணன் வீழ்தல், அனுமனின் முஷ்டி அடி, அனுமன் முதுகில் அமர்ந்த ராமனின் வெற்றி, ராவணன் இலங்கைக்குள் புகுதல்
வானரர்களில் சிறந்தவனான நீலனால் அந்தப் போரில் ராக்ஷசப் படைத்தலைவனான பிரஹஸ்தன் கொல்லப்பட்டதும், கொடிய ஆயுதங்களுடையதும் கடலின் வேகம் போன்ற வேகமுடையதுமான ராக்ஷச அரசனின் படை சிதறி ஓடியது. அவர்கள் சென்று ராக்ஷசர்களின் தலைவனான ராவணனிடம், ‘படைத்தலைவன் பிரஹஸ்தன் அக்னியின் மைந்தனான நீலனால் கொல்லப்பட்டான்’ என்று அறிவித்தனர். அவர்களுடைய அந்தச் சொல்லைக் கேட்டு ராக்ஷச அரசன் சினத்துக்கு வசமானான். போரில் பிரஹஸ்தன் கொல்லப்பட்டதைக் கேட்டு, சினத்தால் வாட்டப்பட்டவனும் துயரம் சூழ்ந்த உள்ளத்தவனுமான அவன், இந்திரன் தேவர் படைத்தலைவர்களிடம் பேசுவது போல ராக்ஷசப் படைத்தலைவர்களிடம் சொன்னான்: ‘பகைவனை இகழக்கூடாது; இந்திரனின் படையையே அழிக்கவல்ல என் படைத்தலைவனை, அவனைப் பின்தொடர்ந்தவர்களோடும் யானைகளோடும் சேர்த்துக் கொன்றவர்கள் அற்பமான பகைவர்கள் அல்லர். ஆகவே பகைவர்களை அழிக்கவும் வெற்றி பெறவும், தயங்காமல் நானே அந்த வியத்தகு போர்முனைக்குச் செல்வேன். கொழுந்துவிட்டெரியும் தீ காட்டை எரிப்பது போல, இன்று அந்த வானரப் படையையும் லக்ஷ்மணனோடு கூடிய ராமனையும் அம்புத்திரள்களால் எரித்துவிடுவேன்; இன்று வானரர்களின் குருதியால் பூமியை நிறைவடையச் செய்வேன்.’ இங்கே ராவணனின் மனத்தில் முதன்முறையாக ஒரு மாற்றம் தெரிகிறது — இதுவரை அவன் வானரர்களை இகழ்ச்சியோடு பார்த்தான்; இப்போது ‘நாவஜ்ஞா ரிபவே கார்யா’ — ‘பகைவனை இகழக்கூடாது’ — என்று அவனே ஒப்புக்கொள்கிறான். பிரஹஸ்தன் இந்திரனின் படையையும் அழிக்க வல்லவனாக இருந்தான்; அத்தகையவனின் வதம் பகைவர்களின் வல்லமைக்குச் சான்று. தொடக்கத்தில் மூன்று சுலோகங்கள் உபஜாதி யாப்பில் அமைந்துள்ளன; இவை சர்க்கத்தின் பெருமையைக் குறிக்கின்றன. ஆறாம் சுலோகம் ஆறு அடிகளுடையது; அதன் இறுதிப் பாதியான ‘அத்ய ஸந்தர்பயிஷ்யாமி ப்ருதிவீம் கபிஶோணிதை:’ என்பது திறனாய்வுப் பதிப்பில் இல்லை. ராவணனின் ‘அவிசாரயன்’ — ‘தயங்காமல்’ — என்ற சொல் இருபொருள் தருகிறது — ஐயமின்றி என்றும், ஆனால் ஆராயாமல் என்றும்; அவன் விளைவைச் சிந்திப்பதில்லை. ‘ரணஶீர்ஷம்’ — ‘போர்முனை’ — என்பது முதன்மை வீரர்கள் போரிடும் போரின் முன்பகுதி; அரசனே அங்கே செல்வான் என்பது அவனுடைய உறுதியான தீர்மானம்.
இவ்வாறு சொல்லிவிட்டு, தேவர்களின் அரசனுக்குப் பகைவனான ராவணன், தீ போல ஒளிர்வதும், சிறந்த குதிரைகளின் வரிசை பூட்டப்பட்டதும், தன் வடிவாலேயே ஒளிர்வதுமான கொழுந்துவிட்டெரியும் தேரில் ஏறினான். சங்குகள், பேரிகைகள், பணவங்கள் ஆகியவற்றின் முழக்கங்களோடும், தோள் தட்டல்கள், உரத்த கூச்சல்கள், சிங்க முழக்கங்களோடும், புனிதமான துதிகளால் நன்கு போற்றப்பட்டவனாய் ராக்ஷச அரசர்களில் முதல்வன் அப்போது புறப்பட்டான். மலையும் மேகமும் போன்ற வடிவுடையவர்களும், இறைச்சி உண்பவர்களும், தீ போல ஒளிரும் கண்களுடையவர்களுமான ராக்ஷசர்கள் சூழ, அவன் பூதகணங்கள் சூழ்ந்த தேவர்களின் தலைவனான ருத்திரனைப் போல விளங்கினான். பின்னர் பேராற்றலுடைய அவன் சட்டென நகரிலிருந்து வெளிப்பட்டு, பெருங்கடலும் மேகமும் போல முழங்குவதும், மரங்களையும் மலைகளையும் கைகளில் ஏந்தி உயர்த்தியதுமான அந்தக் கொடிய வானரப் படையைக் கண்டான். இங்கே ராவணனின் புறப்பாடு பிரஹஸ்தனின் புறப்பாட்டிலிருந்து வேறுபட்டது — அங்கே தீய சகுனங்கள், இங்கே புனிதத் துதிகளும் மங்கல இசையும். ருத்திரனின் உவமை ராவணனின் பெருமையையும் அச்சந்தரும் தன்மையையும் குறிக்கிறது — பூதகணங்கள் சூழ்ந்த சிவனைப் போலக் கொடிய ராக்ஷசர்கள் சூழ்ந்த ராவணன். ராவணன் சிவபக்தன் என்பது பெயர்பெற்ற செய்தி; ஆகவே இந்த உவமை பொருள் நிறைந்தது. வானரப் படையும் கொடியது, மரங்களோடும் பாறைகளோடும் ஆயத்தமாக உள்ளது — இரு படைகளும் சம வலிமையோடு எதிர்கொள்கின்றன. நான்கு சுலோகங்களும் உபஜாதி யாப்பில் அமைந்தவை. ‘ஆஸ்போடித’ என்பது தோள் தட்டுதல், ‘க்ஷ்வேடித’ என்பது சிங்க முழக்கம் போன்ற ஒலி — இவை போர்வீரர்களின் ஊக்கத்தின் அடையாளங்கள்.
பாம்பரசன் போன்ற தோள்களுடையவனும் பெருந்திருவுடையவனுமான ராமன், படை பின்தொடர, மிகக் கடுமையான அந்த ராக்ஷசப் படையைப் பார்த்து, ஆயுதம் தாங்கியவர்களில் சிறந்தவனான விபீஷணனிடம் சொன்னான்: ‘பலவகைப் பதாகைகளாலும் கொடிகளாலும் குடைகளாலும் நிறைந்ததும், பிராசங்கள், வாள்கள், சூலங்கள், மற்ற ஆயுதங்கள், படைக்கலங்கள் ஆகியவற்றோடு கூடியதும், அச்சமற்ற வீரர்கள் நிறைந்ததும், மகேந்திர மலை போன்ற யானைகள் நிரம்பியதும், கலக்க முடியாததுமான இந்தப் படை யாருடையது?’ பின்னர் இந்திரனுக்கு நிகரான வீரியமுடைய விபீஷணன் ராமனின் சொல்லைக் கேட்டு, மகாத்மாக்களான ராக்ஷச வீரர்களின் படைச் சிறப்பை எடுத்துரைத்தான்: ‘அரசே, யானையின் கழுத்தில் ஏறி, புதிதாக உதித்த சூரியன் போலச் செந்நிற முகத்தோடு, யானையின் தலையை அசைத்தபடி வருபவன் அகம்பனன் என்று அறிவாயாக. சிங்கக் கொடியுடைய தேரில் நின்று, இந்திரவில் போன்ற வில்லை அசைத்தபடி, கொடிதாக நீட்டிய தந்தங்களுடைய யானை போல விளங்குபவன் வரங்களில் முதன்மை பெற்ற இந்திரஜித் என்பவன். விந்திய, அஸ்த, மகேந்திர மலைகள் போன்றவனும், தேரில் நின்ற வில்லாளியும், அதிரதனும், மிகுந்த வீரனுமாக, இணையற்ற வில்லை நாணொலிக்கச் செய்பவன், மிகப் பெரிய உடலுடைய அதிகாயன் என்பவன். புதிதாக உதித்த சூரியன் போலச் சிவந்த கண்களோடு, மணியோசையுடைய கழுதை போல் கரடுமுரடான யானையில் ஏறி முழங்குபவன் மகோதரன் என்ற வீரன். பொன்னால் வண்ணமுற அணிசெய்யப்பட்ட சேணமுடைய, அந்தி மேகமும் மலையும் போன்ற குதிரையில் ஏறி, ஒளிக்கதிர்கள் சூழ்ந்த பிராசத்தை உயர்த்தியபடி வருபவன் இடிக்கு நிகரான வேகமுடைய பிசாசன். மின்னல் போல ஒளிர்வதும் வஜ்ராயுதத்தின் வேகமுடையதுமான கூரிய சூலத்தைப் பற்றிக்கொண்டு, சந்திரனைப் போல ஒளிரும் சிறந்த காளையில் ஏறி வருபவன் புகழ்பெற்ற திரிசிரஸ். மேகம் போன்ற வடிவும், பருத்து அகன்று நன்கு அமைந்த மார்பும் உடையவனாய், ஒருமுகப்பட்ட மனத்தோடு, பாம்பரசக் கொடியோடு வில்லை நாணொலிக்கச் செய்தபடி செல்பவன் கும்பன். பொன்னாலும் வைரங்களாலும் அணிசெய்யப்பட்ட, ஒளிர்வதும் புகை கக்குவதுமான பரிகத்தைப் பற்றிக்கொண்டு, ராக்ஷசப் படையின் கொடி போல வருபவன் வியத்தகு கொடுஞ்செயல்கள் புரியும் நிகும்பன். வில், வாள், அம்புத்திரள்கள் நிறைந்ததும், பதாகையுடையதும், தீ போல ஒளிர்வதுமான தேரில் நின்று உயர்ந்து விளங்குபவன் மலைச் சிகரங்களால் போரிடும் நராந்தகன். புலி, ஒட்டகம், யானை, மான், குதிரை ஆகியவற்றின் முகங்களும், உருட்டி விழிக்கும் கண்களும், பலவகைக் கொடிய வடிவங்களும் உடைய பூதங்கள் சூழ விளங்குபவன் தேவர்களின் செருக்கையும் அழிப்பவன்; சந்திரனைப் போன்ற, மெல்லிய கம்பிகளுடைய, சிறந்த வெண்குடை எங்கே ஒளிர்கிறதோ, அங்கே இந்த மகாத்மாவான ராக்ஷசர்களின் தலைவன், பூதங்கள் சூழ்ந்த ருத்திரனைப் போல விளங்குகிறான். மகுடம் அணிந்தவனும், அசையும் குண்டலங்கள் ஒளிரும் முகமுடையவனும், மலையரசனான விந்தியம் போன்ற கொடிய உடலுடையவனும், மகேந்திரன், வைவஸ்வதனான யமன் ஆகியோரின் செருக்கையும் அழிப்பவனுமான ராக்ஷசர்களின் தலைவன் சூரியனைப் போல விளங்குகிறான்.’ இந்த அறிமுகம் ராவணனின் படையின் முதன்மை வீரர்கள் அனைவரையும் ஓரிடத்தில் காட்டுகிறது — இவர்கள் அனைவரும் அடுத்த சர்க்கங்களில் ஒவ்வொருவராகக் கொல்லப்படுவார்கள். ஒவ்வொருவனின் ஊர்தி, கொடி, ஆயுதம், தோற்றம் தனித்தனியே வருணிக்கப்படுகின்றன — யானை, தேர், கரடுமுரடான யானை, குதிரை, காளை. விபீஷணனின் சொல் ராமனுக்கு ஓர் ஒற்றனின் செய்தி போன்றது; பகைவர் படையின் மறைபொருள்கள் எல்லாம் அவனுக்குத் தெரியும். பதினைந்து சுலோகங்களும் உபஜாதி யாப்பில் அமைந்து வருணனையின் மேன்மையைக் கூட்டுகின்றன. இந்த அகம்பனன் முன்பு கொல்லப்பட்டவனிடமிருந்து வேறானவன் என்றும், இந்தத் திரிசிரஸ் ஜனஸ்தானத்தில் கொல்லப்பட்ட திரிசிரஸிடமிருந்து வேறானவன் என்றும் இந்தி உரையில் ஒரு குறிப்பு உள்ளது. பன்னிரண்டாம் சுலோகத்தின் அடிகளின் வரிசை திறனாய்வுப் பதிப்புக்கு மாறானது — அங்கே ‘ஸைன்யம் நகேந்த்ரோபமநாகஜுஷ்டம்’ என்பது முதலில், இங்கே இறுதியில். ராமனின் கேள்வியிலும் ஒரு சிறப்பு உள்ளது — அவன் படையின் அழகைப் புகழ்கிறான், ‘கலக்க முடியாதது’, ‘அச்சமற்றவர்கள் நிறைந்தது’ என்று; பகைவனின் வலிமையை உள்ளபடி மதிப்பிடுகிறான், இகழவில்லை. விபீஷணனின் வருணனையில் ஒவ்வொரு வீரனும் ‘யோ(அ)ஸௌ… ஸ:’ — ‘அதோ அந்த… அவன்’ — என்ற ஒரே வாக்கிய அமைப்பால் சுட்டப்படுகிறான், ஒருவர் விரலால் சுட்டிக்காட்டிச் சொல்வது போல; இந்த நடை நாடகத்தன்மை உடையது; வாசகரும் போர்க்களத்தில் நின்று அவர்களைப் பார்ப்பது போல உணர்கிறார். இறுதியில் ராவணனின் வருணனை எல்லாவற்றையும்விட நீளமானது — முதலில் அவனுடைய குடை, பின்னர் பூதகணங்கள், பின்னர் மகுடம், குண்டலங்கள், உடல், பின்னர் அவனுடைய பராக்கிரமம் (மகேந்திரனின், யமனின் செருக்கை அழித்தவன்) — இவ்வாறு அறிமுகம் படிப்படியாக உச்சத்தை அடைகிறது. ‘ருத்ர இவாவபாதி’, ‘ஸூர்ய இவாவபாதி’ என்று இருமுறை வரும் உவமை ராவணனின் ஒளியையும் அச்சந்தரும் தன்மையையும் ஒருசேரக் காட்டுகிறது. இந்திரஜித்தின் ‘வரப்ரதான:’ — ‘வரங்களில் முதன்மை பெற்றவன்’ — என்ற அடைமொழி அவன் பிரமனிடம் பெற்ற வரங்களைக் குறிக்கிறது; அதிகாயனின் பெயரே அவனுடைய உடலை வருணிக்கிறது. இந்த வீரர்கள் எல்லோரும் ராவணனின் மைந்தர்களோ சகோதரர்களோ — குலத்தின் முழு வலிமையும் இங்கே ஒன்று திரண்டுள்ளது. இந்த அறிமுகத்தின் நோக்கம் இருவகை — ராமனுக்குப் பகைவர் படையைப் பற்றிய அறிவு, வாசகருக்கு அடுத்து வரும் போர்களின் முன்னறிவிப்பு. அடுத்த சர்க்கங்களில் கும்பகர்ணன், அதிகாயன், இந்திரஜித் முதலியோர் ஒவ்வொருவராகப் போருக்கு வருவார்கள்.
பின்னர் பகைவரை அடக்கும் ராமன் விபீஷணனுக்கு மறுமொழி கூறினான்: ‘ஆகா, கொழுந்துவிட்டெரியும் பேரொளியுடைய ராக்ஷசர்களின் தலைவன் ராவணன், பார்க்க முடியாத சூரியனைப் போலக் கதிர்களால் ஒளிர்கிறான்; ஒளியால் மூடப்பட்ட அவனுடைய வடிவை என்னால் தெளிவாகக் காண முடியவில்லை. ராக்ஷசர்களின் தலைவனுடைய இந்த உடல் விளங்குவது போலத் தேவ, தானவ வீரர்களின் உடல்கூட இவ்வாறு இருக்காது. அந்த மகாத்மாவின் வீரர்கள் அனைவரும் மலைகளைப் போன்றவர்கள், அனைவரும் மலைகளால் போரிடுபவர்கள், அனைவரும் ஒளிரும் ஆயுதங்களைத் தாங்கியவர்கள். அச்சந்தரும் தோற்றமுடைய, ஒளிர்கின்ற, கொடிய பூதங்கள் சூழ, அந்த ராக்ஷச அரசன் உடலெடுத்து வந்த பூதங்கள் சூழ்ந்த அந்தகனைப் போல விளங்குகிறான். நல்லவேளையாக இந்தப் பாவி இன்று என் கண்ணில் பட்டான்; சீதையைக் கவர்ந்ததால் எழுந்த என் சினத்தை இன்று இவன்மேல் விடுவேன்.’ இவ்வாறு சொல்லி வீரியமுடைய ராமன் வில்லை எடுத்து, சிறந்த அம்பை உருவி, லக்ஷ்மணன் பின்தொடர நின்றான். பின்னர் மகாத்மாவான ராக்ஷசர்களின் தலைவன் பெருவலிமையுடைய அந்த ராக்ஷசர்களிடம் சொன்னான்: ‘நீங்கள் வாயில்களிலும், சாலைகளிலும், அரசவீதிகளிலும், வீடுகளிலும், கோபுரங்களிலும் நன்கு அமைதியாக, ஐயமின்றி நில்லுங்கள். உங்களோடு சேர்ந்து நான் இங்கே வந்திருப்பதை அறிந்து, இந்தப் பலவீனத்தை உணர்ந்து, காட்டில் வாழும் வானரர்கள் ஒன்றுசேர்ந்து, வெறிச்சோடிக் கிடக்கும், எளிதில் தாக்க முடியாத நகரைச் சட்டென நசுக்கித் தாக்கிவிடக்கூடும்.’ பின்னர் அமைச்சர்களை அனுப்பிவிட்டு, அந்த ராக்ஷசர்கள் தத்தம் பணியிடங்களுக்குச் சென்றதும், பெரிய மீன் நிறைந்த கடல் வெள்ளத்தைப் பிளப்பது போல அவன் வானரக் கடல் வெள்ளத்தைப் பிளந்தான். ராமனின் சொல்லில் பகைவனின் ஒளிக்கும் புகழ்ச்சி காணப்படுகிறது — அவன் ராவணனின் வடிவைத் தேவர்களையும் தானவர்களையும்விட மேலானதாகக் கருதுகிறான். ஆனால் உடனேயே அவன் ‘பாவி’ என்பதையும் சீதையைக் கவர்ந்ததால் எழுந்த சினத்தையும் நினைக்கிறான்; அழகும் ஒளியும் பாவத்தைக் கழுவுவதில்லை. ராவணனின் ஏற்பாடு அறிவார்ந்தது — அவனே போருக்குச் செல்கிறான், ஆனால் நகரின் காவலைப் புறக்கணிப்பதில்லை; வெறிச்சோடிய நகருக்குள் வானரர்கள் புகுந்துவிடுவார்களோ என்பது அவனுடைய அச்சம். இந்தத் தொலைநோக்கு அவனுடைய அரசியல் அறிவைக் காட்டுகிறது. ‘திஷ்ட்யாயமத்ய…’, ‘இஹாகதம் மாம்…’ என்ற சுலோகங்கள் திறனாய்வுப் பதிப்பில் இல்லை. பெரிய மீனின் உவமை — திமிங்கிலம் கடலைப் பிளப்பது போல — ராவணன் தனியொருவனாகக் காட்டும் பராக்கிரமத்தைக் குறிக்கிறது; இந்தி உரையும் ‘பெரிய மீன் (திமிங்கிலம்)’ என்று விளக்குகிறது. ராமனும் போருக்கு ஆயத்தமாகிறான் — ‘வில்லை எடுத்து… சிறந்த அம்பை உருவி’ — ஆனால் முதலில் ராவணன் வானரப் படையைத் தாக்குவதால் ராமன் உடனே போரிடவில்லை. ‘தேஹவத்பிரிவாந்தக:’ — ‘உடலெடுத்த பூதங்கள் சூழ்ந்த அந்தகன் போல’ — என்ற ராமனின் உவமை ராவணனை மரணத்துக்கே நிகராக்குகிறது — அவனைச் சூழ்ந்தவர்களும் மரணத்தின் தூதர்கள் போன்றவர்கள். ‘ஸுநிர்வ்ருதா: நிர்விஶங்கா:’ — ‘நன்கு அமைதியாக, ஐயமின்றி’ — என்ற ராவணனின் ஆணை வீரர்களின் அச்சத்தைப் போக்குவதற்காக — அவர்கள் நகரில் பாதுகாப்பாக இருக்கட்டும், போரின் சுமை அரசனுக்கே. ராமனின் பார்வையில் ராவணன் ‘பாவி’ — அவனுடைய ஒளி முழுவதும் சீதையைக் கவர்ந்த பாவத்தால் களங்கப்பட்டது; ஆகவே ராமனின் சினம் தனிப்பட்டது அல்ல, தர்மத்தைக் காப்பதற்கானது. ‘திஷ்ட்யா’ — ‘நல்லவேளையாக’ — என்ற சொல்லால் ராமனின் மகிழ்ச்சியும் குறிக்கப்படுகிறது — நெடுங்காலமாகத் தேடிய பகைவன் இப்போது நேருக்கு நேர் வந்துவிட்டான்.
போரில் ஒளிரும் அம்புகளோடும் வில்லோடும் ராக்ஷசர்களின் தலைவன் சட்டெனப் பாய்ந்து வருவதைக் கண்டு, வானரர்களின் தலைவனான சுக்ரீவன் ஒரு பெரிய மலைமுகட்டைப் பிடுங்கிக்கொண்டு ராக்ஷச அரசனை நோக்கி ஓடினான். பல மரங்களையுடைய சரிவுகள் கொண்ட அந்த மலைச் சிகரத்தைப் பற்றிக்கொண்டு அவன் அந்த நிசாசரன்மேல் வீசினான்; ராவணன் அது சட்டெனப் பாய்ந்து வருவதைக் கண்டு பொன்னிறகுடைய அம்புகளால் அதைத் துண்டித்தான். உயர்ந்த சரிவுகளிலும் மரங்கள் செழித்திருந்த அந்தச் சிகரம் பிளந்து தரையில் விழுந்ததும், ராக்ஷச உலகின் தலைவன் பெரும்பாம்பு போன்றதும் அந்தகனைப் போல ஒளிர்வதுமான ஓர் அம்பைத் தொடுத்தான். காற்றுக்கு நிகரான வேகமுடையதும், தீப்பொறிகளோடு கூடியதும், தீ போல ஒளிர்வதும், மகேந்திரனின் இடிக்கு நிகரான வேகமுடையதுமான அந்த அம்பை எடுத்து, சினங்கொண்ட அவன் சுக்ரீவனைக் கொல்லும் நோக்கத்தோடு ஏவினான். ராவணனின் கையிலிருந்து விடுபட்டதும், இந்திரனின் இடிக்கு நிகரான வடிவும் ஒளியும் உடையதுமான அந்த அம்பு, குகன் ஏவிய கொடிய சக்தி ஆயுதம் கிரௌஞ்ச மலையைப் பிளந்தது போல, வேகமாகச் சுக்ரீவனை அடைந்து அவனைப் பிளந்தது. அம்பால் வேதனையுற்று உணர்வு தடுமாறிய வீரனான சுக்ரீவன் முனகியபடி தரையில் விழுந்தான்; அவன் உணர்விழந்து தரையில் விழுந்ததைக் கண்டு மகிழ்ந்த ராக்ஷசர்கள் போரில் முழங்கினர். பின்னர் கவாக்ஷன், கவயன், சுஷேணன், ரிஷபன், ஜ்யோதிர்முகன், நளன் ஆகியோர் உடலைப் பெருக்கிக்கொண்டு மலைகளைப் பிடுங்கியபடி அந்த ராக்ஷச அரசனை நோக்கி ஓடினர். ராக்ஷசர்களின் தலைவன் கூர்முனையுடைய நூற்றுக்கணக்கான அம்புகளால் அவர்களுடைய அடிகளைப் பயனற்றவையாக்கினான்; பொன்னால் வண்ணமுற அணிசெய்யப்பட்ட இறகுகளுடைய அம்புவலைகளால் அந்த வானரத் தலைவர்களையும் துளைத்தான். தேவர்களின் பகைவனுடைய அம்புகளால் பிளக்கப்பட்ட அந்தக் கொடிய உடலுடைய வானரத் தலைவர்கள் தரையில் விழுந்தனர்; பின்னர் அவன் அந்தக் கொடிய வானரப் படையை அம்புவலைகளால் மூடினான். அடிபட்டு விழுந்தவர்களும், அச்சமென்னும் முள்ளால் துளைக்கப்பட்டவர்களும், ஓலமிட்டவர்களும், ராவணனின் அம்புகளால் வேதனையுற்றவர்களுமான அந்த வீர வானரர்கள், அடைக்கலம் தரும் ராமனிடம் அடைக்கலம் புகுந்தனர். ஸ்கந்தன் கிரௌஞ்ச மலையைப் பிளந்ததன் உவமை ராவணனின் அம்பின் கொடுமையைக் காட்டுகிறது — கார்த்திகேயனின் சக்தி ஆயுதம் மலையையும் பிளப்பது போல. சுக்ரீவன் வானரர்களின் அரசன்; அவனுடைய வீழ்ச்சியால் வானரப் படையின் மனவலிமை முறிந்தது. பின்னர் படைத்தலைவர்கள் ஒன்றுசேர்ந்து தாக்குகிறார்கள்; ஆனால் ராவணனின் கைவிரைவு அவர்களுடைய அடிகள் எல்லாவற்றையும் பயனற்றவையாக்குகிறது. இறுதியில் வானரர்கள் ‘அடைக்கலம் தரும்’ ராமனிடம் அடைக்கலம் புகுகிறார்கள் — ராமன் அடைக்கலம் புகுந்தவர்களிடம் அன்புடையவன் என்று இந்தி உரையும் நினைவூட்டுகிறது. இந்தப் பகுதியில் எல்லாச் சுலோகங்களும் உபஜாதி யாப்பில் அமைந்தவை. ராவணன் இதுவரை ஒரு தோல்வியையும் அடையவில்லை; அவனுடைய முதல் போர் வெற்றியோடு தொடங்குகிறது. அம்பின் வருணனையில் நான்கு பண்புகள் — காற்றைப் போன்ற வேகம், தீப்பொறிகளோடு கூடிய தீயைப் போன்ற ஒளி, இந்திரனின் வஜ்ராயுதம் போன்ற வலிமை, பாம்பு போன்ற கொடுமை. வானரப் படைத்தலைவர்களின் பெயர்கள் — கவாக்ஷன், கவயன், சுஷேணன், ரிஷபன், ஜ்யோதிர்முகன், நளன் — அனைவரும் புகழ்பெற்ற வீரர்கள்; அவர்களும் ‘உடலைப் பெருக்கிக்கொண்டு’ தங்கள் வடிவை வளர்த்துத் தாக்குகிறார்கள், ஆனால் பயனில்லை. ராவணனின் அம்புகள் ‘பொன்னால் வண்ணமுற அணிசெய்யப்பட்ட இறகுகளுடையவை’ — போரிலும் அவனுடைய செல்வச் சிறப்பு தெரிகிறது. வானரர்கள் ஓடுவதும் ராமனை நோக்கியே — பகைவனிடமிருந்து தொலைவுக்கு அல்ல, அடைக்கலம் தருபவனின் அருகுக்கு.
பின்னர் வில்லேந்திய மகாத்மாவான ராமன் வில்லை எடுத்துக்கொண்டு சட்டெனச் சென்றான். லக்ஷ்மணன் கைகூப்பியவனாய் அவனை அணுகிப் பொருள் நிறைந்த சொல்லைச் சொன்னான்: ‘ஐயனே, இந்தத் தீயவனைக் கொல்ல நான் முற்றிலும் போதுமானவன்; நான் இவனை அழிப்பேன்; தலைவனே, எனக்கு அனுமதி கொடு.’ பேரொளியுடையவனும் உண்மையான பராக்கிரமமுடையவனுமான ராமன் அவனிடம் சொன்னான்: ‘லக்ஷ்மணா, செல்; போரில் கவனமாக முயற்சியோடு இரு. ராவணன் பெருவீரியமுடையவன், போரில் வியத்தகு பராக்கிரமமுடையவன்; சினங்கொண்டால் அவனை மூவுலகாலும் தாங்க முடியாது; இதில் ஐயமில்லை. அவனுடைய பலவீனங்களைத் தேடு; உன் பலவீனங்களையும் கவனித்துக்கொள்; ஒருமுகப்பட்ட மனத்தோடு கண்ணாலும் வில்லாலும் உன்னைக் காத்துக்கொள்.’ ராகவனின் சொல்லைக் கேட்டு சௌமித்திரி அவனைத் தழுவி, வணங்கி, அடிபணிந்து போருக்குச் சென்றான். யானையின் துதிக்கை போன்ற தோள்களுடையவனும், அச்சந்தருபவனும், உயர்த்திய ஒளிரும் வில்லைத் தாங்கியவனும், அம்பு மழை வலைகளால் உடல் பிளந்து சிதறிய அந்த வானரர்களை மூடுபவனுமான ராவணனை அவன் கண்டான். ராமனின் அறிவுரை போர்நீதியின் சாரம் — பகைவனின் பலவீனங்களைத் தேடி, தன் பலவீனங்களைக் காக்க வேண்டும்; கண்ணால் விழிப்போடும், வில்லால் காக்கப்பட்டும் இருக்க வேண்டும். இந்தி உரையும் ‘அவற்றைப் பகைவன் எங்கும் பயன்படுத்திக்கொள்ள முடியாதபடி’ என்று விளக்குகிறது. லக்ஷ்மணனின் பணிவு — கைகூப்பி அவன் மூத்தவனின் அனுமதியை வேண்டுகிறான்; ராமனின் அன்பு — அவனைத் தழுவி அனுப்புகிறான். சகோதரர்களின் இந்த உரையாடல் போரின் நடுவே நெகிழ்ச்சியும் இனிமையும் நிறைந்த காட்சி. ராமன் பகைவனின் வல்லமையை உள்ளபடியே சொல்கிறான் — மிகைப்படுத்தலும் இல்லை, இகழ்ச்சியும் இல்லை. திறனாய்வுப் பதிப்பில் ‘ஸ்வச்சித்ராணி ச கோபய’ (உன் பலவீனங்களைக் காத்துக்கொள்), ‘ரக்ஷாத்மானம் ஸமாஹித:’ என்ற பாடங்கள் உள்ளன; இங்கே ‘லக்ஷய’, ‘கோபாயஸ்வ’ என்று உள்ளன. ராவணனின் தோள் யானையின் துதிக்கைக்கு உவமிக்கப்படுகிறது — யானையின் துதிக்கை போல நீண்டது, வலிமையுடையது. ‘பரமார்த்தயுக்தம்’ — ‘பொருள் நிறைந்த’ — லக்ஷ்மணனின் சொல் உண்மையும் கடமையும் நிறைந்தது; அவன் செருக்கால் அல்ல, அண்ணனுக்குச் செய்யும் தொண்டாகவே வேண்டுகிறான்.
அந்த ராவணனைக் கண்டு, பேரொளியுடைய வாயுவின் மைந்தனான அனுமன் அம்புவலைகளைத் தடுத்தபடி ராவணனை நோக்கி ஓடினான். அவனுடைய தேரை அணுகி, வலக்கையை உயர்த்தி ராவணனை அச்சுறுத்தியபடி அறிவுடைய அனுமன் இந்தச் சொல்லைச் சொன்னான்: ‘தேவர்கள், தானவர்கள், கந்தர்வர்கள், யக்ஷர்கள், ராக்ஷசர்கள் ஆகியோரால் கொல்லப்படாமை என்ற வரத்தை நீ பெற்றிருக்கிறாய்; ஆனால் வானரர்களிடமிருந்து உனக்கு அச்சம் உண்டு. இதோ ஐந்து கிளைகளுடைய என் வலக்கை உயர்த்தப்பட்டுள்ளது; இது உன் உடலில் நெடுங்காலமாக வாழும் உயிரை வெளியேற்றிவிடும்.’ அனுமனின் அந்தச் சொல்லைக் கேட்டு, அச்சந்தரும் பராக்கிரமமுடைய ராவணன் சினத்தால் கண்கள் சிவந்து இந்தச் சொல்லைச் சொன்னான்: ‘வானரனே, தயங்காமல் விரைவில் அடி; நிலையான புகழைப் பெறு; பிறகு உன் பராக்கிரமத்தை அறிந்துகொண்டு உன்னை அழிப்பேன்.’ ராவணனின் சொல்லைக் கேட்டு வாயுவின் மைந்தன் சொன்னான்: ‘முன்பே உன் மகன் அக்ஷனை நான் அடித்துக் கொன்றேன்; அதை நினைத்துக்கொள்.’ இவ்வாறு சொல்லப்பட்ட பேரொளியுடைய, வீரியமுடைய ராக்ஷசர்களின் தலைவன் ராவணன் வாயுவின் மைந்தனை உள்ளங்கையால் மார்பில் அறைந்தான். அந்த அறையால் அடிக்கப்பட்ட அனுமன் மீண்டும் மீண்டும் தள்ளாடினான்; ஆனால் பேரறிவும் ஒளியும் உடைய அவன் ஒரு கணம் நிலைப்படுத்திக்கொண்டு நின்று, கடுஞ்சினம் கொண்டு, தேவர்களின் பகைவனான ராவணனை உள்ளங்கையாலேயே அறைந்தான். மகாத்மாவான அந்த வானரனால் அடிக்கப்பட்ட பத்துத் தலையனான ராவணன் நிலநடுக்கத்தில் மலை அதிர்வது போல அதிர்ந்தான். போரில் உள்ளங்கையால் அறையப்பட்ட ராவணனை அவ்வாறு கண்டு ரிஷிகளும் வானரர்களும் சித்தர்களும் தேவர்களும் அசுரர்களும் ஆரவாரித்தனர். பின்னர் தேறிய பேரொளியுடைய ராவணன் சொன்னான்: ‘நன்று வானரனே, வீரியத்தால் நீ என் புகழத்தக்க பகைவன்.’ ராவணன் இவ்வாறு சொன்னதும் மாருதி சொன்னான்: ‘ராவணா, நீ இன்னும் உயிரோடிருக்கிறாய் என்பதால் என் வீரியம் இழிவுக்குரியது. தீய மதியுடையவனே, ஏன் வீண் பெருமை பேசுகிறாய்? இப்போது ஒருமுறை அடி; பிறகு என் முஷ்டி உன்னை யமனுலகுக்கு அனுப்பும்.’ பின்னர் மாருதியின் சொல்லால் அவனுடைய சினம் கொழுந்துவிட்டெரிந்தது. கண்கள் சிவந்த வீரியமுடைய அவன் முயற்சியோடு வலக்கை முஷ்டியை மடக்கி வேகமாக வானரனின் மார்பில் வீழ்த்தினான். அகன்ற மார்பில் அடிக்கப்பட்ட அனுமன் மீண்டும் மீண்டும் தள்ளாடினான். இங்கே இரு வீரர்களின் உரையாடல் வியப்புக்குரியது — அனுமன் பிரமனின் வரத்தில் உள்ள ஓட்டையைச் சுட்டிக்காட்டுகிறான்; ஏனெனில் ராவணன் வானரர்களையும் மனிதர்களையும் அற்பமாகக் கருதி அவர்களிடமிருந்து கொல்லப்படாமையை வேண்டவில்லை. ராவணனும் அனுமனின் வீரியத்தை ஒப்புக்கொள்கிறான் — ‘புகழத்தக்க பகைவன்’ என்று; பகைவனைப் புகழ்வது வீரனின் அடையாளம். அக்ஷகுமாரனை நினைவூட்டுவது ராவணனின் நெஞ்சில் முள் போலத் தைக்கிறது — மகனை இழந்த துயரம் மீண்டும் விழித்தெழுகிறது. அனுமனின் மறுமொழி பணிவும் செருக்கும் கலந்தது — ஒரே அடியில் ராவணன் சாகவில்லை என்பதால் அவன் தன் வீரியத்தையே பழிக்கிறான். உள்ளங்கை அறைகள் நேருக்கு நேர் போரின் உச்சம் — படைக்கலமும் இல்லை, அஸ்திரமும் இல்லை, வெறும் கை மட்டுமே. 61ஆம் சுலோகத்தின் பிற்பாதியான ‘ஸ்திதோ முஹூர்த்தம் தேஜஸ்வீ…’ என்பதும், 70ஆம் சுலோகத்தின் பிற்பாதியும் திறனாய்வுப் பதிப்பில் இல்லை; 59ஆம் சுலோகத்தில் அச்சுப் பதிப்பில் ‘ப்ரஹதம்’ என்று காணப்படுகிறது. இந்தப் பகுதியில் ராவணனின் இயல்பின் மற்றொரு பக்கம் தெரிகிறது — அவன் கொடியவனாயினும் வீரன்; பகைவனின் முதல் அடியை ஏற்க ஆயத்தமாக இருக்கிறான்; ‘தயங்காமல் விரைவில் அடி’ என்ற அவனுடைய அறைகூவல் வீரதர்மத்துக்கு இசைந்தது. அனுமனும் வீரதர்மத்தைக் கடைப்பிடிக்கிறான் — பகைவனின் இசைவைப் பெற்ற பின்னரே அடிக்கிறான். முதலில் ராவணன் அடிக்கிறான், பின்னர் அனுமன்; பின்னர் ராவணன் தேறிப் புகழ்கிறான், அனுமன் தன்னையே பழிக்கிறான்; பின்னர் ராவணன் முஷ்டியால் அடிக்கிறான் — இவ்வாறு தனிப்போர் விதிகளுக்குக் கட்டுப்பட்டது. ரிஷிகள், தேவர்கள், சித்தர்கள், வானரர்கள், அசுரர்கள் அனைவரும் ஆரவாரிக்கிறார்கள் — எல்லா உலகங்களும் இந்தத் தனிப்போரைப் பார்க்கின்றன; ராவணன் அறையப்பட்டதில் மகிழ்கின்றன. ‘நிலநடுக்கத்தில் மலை’ என்ற உவமை — மலையும் நிலநடுக்கத்தில் அதிர்வது போல, ராவணனும் அனுமனின் அடியால் அதிர்ந்தான். ‘திகஸ்து மம வீர்யஸ்ய’ — ‘என் வீரியம் இழிவுக்குரியது’ — என்ற அனுமனின் சொல் அவனுடைய உயர்ந்த இலக்கைக் காட்டுகிறது — அவனுடைய பார்வையில் ராவணனைக் கொல்வதே வெற்றி. ராவணனின் முஷ்டி அடியால் அனுமன் தள்ளாடினான், ஆனால் விழவில்லை — ‘மீண்டும் மீண்டும் தள்ளாடினான்’ என்றே சொல்லப்படுகிறது. அனுமனின் வலக்கை ‘பஞ்சஶாக:’ — ‘ஐந்து கிளைகளுடையது’ — ஐந்து விரல்களும் கிளைகள் போல; வானரனின் கை மரத்துக்கு உவமிக்கப்படுகிறது. ‘சிரோஷிதம் பூதாத்மானம்’ — ராவணனின் நீண்ட ஆயுளில், அவன் உடலில் நெடுங்காலம் வாழும் உயிர்; அதை வெளியேற்றுவதாக அனுமன் சபதம் செய்கிறான். ராவணன் அனுமனை ‘ஜ்ஞாதவிக்ராந்தம்’ — ‘பராக்கிரமம் அறியப்பட்டவனாக’ — ஆக்க விரும்புகிறான் — முதலில் அவனுடைய வலிமையை அறிந்த பின்னரே கொல்வேன் என்று.
பெருவலிமையுடைய அனுமன் கலங்கியிருப்பதைக் கண்டு, அதிரதனும் ராக்ஷசர்களின் தலைவனும் வீரமிக்கவனுமான பத்துத் தலையன் தேரில் விரைவில் நீலனை நோக்கிச் சென்றான். பாம்புகள் போன்ற, அச்சந்தரும், உயிர்நிலைகளை ஆழமாகப் பிளக்கும் அம்புகளால் அவன் வானரப் படைத்தலைவனான நீலனை எரியச் செய்தான். அம்புத்திரளால் வாட்டப்பட்ட வானரப் படைத்தலைவனான நீலன் ஒரே கையால் ஒரு மலைமுகட்டை ராக்ஷசர்களின் தலைவன்மேல் வீசினான். ஒளிமிக்கவனும் பெருமனமுடையவனுமான அனுமனும் தேறிப் போரிட விரும்பி, சுற்றிலும் பார்த்துச் சினத்தோடு இவ்வாறு சொன்னான்: ‘நீலனோடு போரில் ஈடுபட்டிருக்கும் ராவணனை நோக்கி நான் பாய்வது தகாது; மற்றொருவனோடு போரிடுபவனைத் தாக்குவது வீரதர்மத்துக்கு மாறானது.’ பின்னர் பேரொளியுடைய ராவணன் மிகக் கூரிய முனையுடைய ஏழு அம்புகளால் அந்தச் சிகரத்தை அடித்தான்; அது சிதறி விழுந்தது. மலையின் அந்தச் சிகரம் சிதறியதைக் கண்டு, பகை வீரர்களைக் கொல்லும் வானரப் படைத்தலைவன் சினத்தால் ஊழித்தீ போலக் கொழுந்துவிட்டெரிந்தான். அவன் அஸ்வகர்ண மரங்களையும், ஆச்சா மரங்களையும், நன்கு பூத்த மாமரங்களையும், மற்றும் பலவகை மரங்களையும் போரில் வீசினான். ராவணன் அந்த மரங்களை எதிர்கொண்டு வெட்டி வீழ்த்தினான்; அக்னியின் மைந்தனான நீலன்மேல் கொடிய அம்பு மழையைப் பொழிந்தான். மேகத்தால் பெருமலை போல அம்புத்திரளால் பொழியப்பட்ட நீலன், சிறிய வடிவம் எடுத்துக்கொண்டு ராவணனின் கொடிமுனையின்மேல் தாவி அமர்ந்தான். கொடிமுனையில் அமர்ந்திருக்கும் அக்னியின் மைந்தனைக் கண்டு ராவணன் சினத்தால் கொழுந்துவிட்டெரிந்தான்; நீலனோ முழங்கினான். கொடிமுனையிலும், வில்முனையிலும், மகுட முனையிலும் அந்த வானரனைக் கண்டு லக்ஷ்மணனும் அனுமனும் ராமனும் பெரிதும் வியந்தனர். பேரொளியுடைய ராவணனும் வானரனின் கைவிரைவைக் கண்டு வியந்து, ஒளிரும் வியத்தகு ஆக்னேய அஸ்திரத்தை எடுத்தான். நீலனின் கைவிரைவால் ராவணன் கலங்கியதைக் கண்டு, வாய்ப்புப் பெற்ற வானரர்கள் மகிழ்ந்து கூச்சலிட்டனர். வானரர்களின் கூச்சலால் சீற்றமடைந்து நெஞ்சில் கலக்கம் புகுந்த ராவணனுக்கு என்ன செய்வதென்றே தோன்றவில்லை. பின்னர் ஆக்னேய அஸ்திரம் பொருத்திய அம்பைப் பற்றிக்கொண்டு, நிசாசரனான ராவணன் கொடியுச்சியில் நின்ற நீலனை நோக்கிச் சொன்னான்: ‘வானரனே, நீ பெரும் மாயையோடு கைவிரைவும் உடையவன். வானரனே, முடிந்தால் உன் உயிரைக் காப்பாற்றிக்கொள்; நீ உன் வடிவங்களைப் பலவாறாகப் படைக்கிறாய்; ஆயினும் நான் ஏவும், அஸ்திரம் பொருத்திய இந்த அம்பு, உயிரைக் காக்க முயலும் உன்னை உயிரிலிருந்து நழுவச் செய்யும்.’ இவ்வாறு சொல்லி நீண்ட கைகளுடைய ராக்ஷசர்களின் தலைவன் ராவணன் அம்பை அஸ்திரத்தோடு தொடுத்துப் படைத்தலைவனான நீலனை அடித்தான். அஸ்திரம் பொருத்தி ஏவப்பட்ட அம்பால் மார்பில் அடிக்கப்பட்ட நீலன் எரிக்கப்பட்டவனாய்ச் சட்டெனத் தரையில் விழுந்தான். தந்தையான அக்னியின் பெருமையின் தொடர்பாலும் தன் ஒளியாலும் அவன் முழந்தாள்களால் தரையில் விழுந்தானே தவிர, உயிரை இழக்கவில்லை. வானரன் உணர்விழந்ததைக் கண்டு, போரில் ஆர்வமுடைய பத்துத் தலையன் மேகம் போல முழங்கும் தேரில் சௌமித்திரியை நோக்கிப் பாய்ந்தான். அனுமனின் சொல் வீரதர்மத்தின் முன்மாதிரி — மற்றொருவனோடு போரிடும் பகைவனைத் தாக்கக்கூடாது. நீலனின் கைவிரைவு இந்தச் சர்க்கத்தின் வியத்தகு காட்சிகளில் ஒன்று — சிறிய வடிவில் அவன் கொடியிலும் வில்லிலும் மகுடத்திலும் வரிசையாக அமர்கிறான், ராவணனை எள்ளி நகையாடுவது போல. ராவணனும் வியந்து கலங்குகிறான் — அவனுடைய செருக்கு ஒரு கணம் முறிகிறது. ஆக்னேய அஸ்திரம் நீலனைக் கொல்லவில்லை; ஏனெனில் அவன் அக்னியின் மைந்தன் — தந்தை மகனை எரிப்பதில்லை என்று கவிஞர் குறிப்பிடுகிறார். 77ஆம் சுலோகத்தில் அச்சுப் பதிப்பில் ‘ஸோ(அ)ஶ்வகர்ணத்ருமான்’, திறனாய்வுப் பதிப்பில் ‘அஶ்வகர்ணான் தவான்’. இங்கே ‘ஶக்தோ(அ)ஸி’, திறனாய்வுப் பதிப்பில் ‘ஶக்னோஷி’. நீலன் ‘விழுந்தான்’ என்பது முழந்தாள்களால் மட்டுமே — அவன் முழுமையாக விழவில்லை; ஆகவே உயிரோடிருக்கிறான். அனுமன் விலகி நிற்பதும் முக்கியமானது — அவன் கலங்கியிருந்தான், தேறி மீண்டும் போருக்கு ஆயத்தமானான்; ஆயினும் நீலனின் போரில் குறுக்கிடவில்லை; இது வானரர்களின் தர்ம உணர்வு. நீலனின் போர்முறையும் சுவையானது — வலிமையால் ராவணனை வெல்ல முடியாது என்று அறிந்து அவன் கைவிரைவைச் சார்கிறான்; சிறிய வடிவம் எடுத்து ராவணனின் உடலுக்கு அருகிலேயே நிற்கிறான்; அங்கே ராவணனின் அம்புகளால் அடிக்க முடியாது. கொடி, வில்முனை, மகுடம் என்ற மூன்று இடங்களும் முறையே மேலும் மேலும் உயர்ந்தவை, ராவணனின் பெருமையின் சின்னங்கள் — அவை எல்லாவற்றின்மேலும் அமர்ந்து நீலன் ராவணனை அவமதிக்கிறான். ராமன், லக்ஷ்மணன், அனுமன் ஆகியோரின் வியப்பு நீலனின் திறமைக்குச் சான்று. வானரர்களின் கூச்சல் ராவணனைக் கலங்கச் செய்கிறது — ‘ந கிஞ்சித்ப்ரத்யபத்யத’ — ஒரு கணம் அவனுக்கு என்ன செய்வதென்றே தெரியவில்லை. இறுதியில் அவன் தெய்வீக அஸ்திரத்தைப் பயன்படுத்துகிறான்; இது ராவணனின் இயலாமையைக் குறிக்கிறது — சாதாரண அம்புகளால் அவனால் நீலனை வெல்ல முடியவில்லை. ராவணனின் சொல்லில் ‘தானி தான்யாத்மரூபாணி ஸ்ருஜஸி’ — ‘உன் வடிவங்களைப் பலவாறாகப் படைக்கிறாய்’ — நீலனின் கைவிரைவு அவனுக்கு மாயை போலத் தோன்றுகிறது. அஸ்திரத்தால் அடிக்கப்பட்டும் நீலன் உயிர் பிழைக்கிறான்; ஏனெனில் தந்தையான அக்னி அவனைக் காக்கிறான்; இங்கே தெய்வ ஆற்றலும் மனிதப் பராக்கிரமமும் இணைகின்றன. சர்க்கத்தின் இந்தப் பகுதியில் நான்கு வானர வீரத் தரப்பினர் — சுக்ரீவன், படைத்தலைவர்கள், அனுமன், நீலன் — வரிசையாக ராவணனோடு போரிடுகிறார்கள்; ஒவ்வொருவரும் சிறிது வெற்றி பெற்று இறுதியில் தோல்வியடைகிறார்கள்; இதனால் ராவணனின் வலிமையின் பெருமை நிலைநாட்டப்படுகிறது. இவை எல்லாம் ராம லக்ஷ்மணரின் வருகைக்கான முன்னுரை. நீலன்மேல் ராவணனின் முதல் தாக்குதல் ‘பரமர்மாபிபேதனை:’ — ‘உயிர்நிலைகளை ஆழமாகப் பிளக்கும்’ — அம்புகளால்; நீலன் மலைமுகட்டை வீசுகிறான்; ராவணன் ஏழு அம்புகளால் அதைப் பிளக்கிறான் — சுக்ரீவனின் மலைச் சிகரத்துக்கு நேர்ந்த அதே முடிவு. பின்னர் நீலன் மர மழை பொழிகிறான் — அஸ்வகர்ணங்கள், ஆச்சா மரங்கள், பூத்த மாமரங்கள்; இந்தி உரை ‘சூதம்’ என்பதை ‘மாமரம்’ என்று விளக்குகிறது. ராவணன் அவை எல்லாவற்றையும் வெட்டிவிட்டு, மேகம் மலைமேல் பொழிவது போல அம்பு மழை பொழிகிறான்; அப்போது நீலன் சிறிய வடிவம் எடுத்துக் கொடியை நோக்கித் தாவுகிறான். அனுமன், லக்ஷ்மணன், ராமன் — மூன்று பெருவீரர்கள் — வியந்தனர் என்று கவிஞர் சொல்கிறார்; ஆகவே நீலனின் திறமை அசாதாரணமானது. ராவணனும் ‘கபிலாகவவிஸ்மித:’ — ‘வானரனின் கைவிரைவைக் கண்டு வியந்தவன்’ — பகைவனும் புகழ்கிறான். ஆக்னேய அஸ்திரத்தைப் பயன்படுத்துவது முரண் நிறைந்தது — அக்னியின் அஸ்திரம் அக்னியின் மைந்தனுக்கு எதிராக; ஆகவேதான் அவன் மயக்கமடைந்தான், சாகவில்லை. இந்தப் பகுதியின் இறுதியில் ராவணன் லக்ஷ்மணனை நோக்கிச் செல்கிறான் — ‘ரணோத்ஸுக:’ — ‘போரில் ஆர்வமுடையவன்’ — அவனுக்கு இன்னும் போர் போதவில்லை. நீலனின் பராக்கிரமம் சிறிது நேரமே நீடித்தாலும் நினைவுகூரத்தக்கது; ஏனெனில் அவன் ஒருவனே ராவணனைக் கலங்கச் செய்ய முடிந்தது. அந்த வீரன் வலிமையால் மட்டுமல்ல, அறிவாலும் போரிடுகிறான்; இதுவே வானரப் படையின் சிறப்பு.
போர்க்களத்தின் நடுவே லக்ஷ்மணனை அடைந்து, அவனைத் தடுத்து நின்று கொழுந்துவிட்டெரிபவன் போல நின்ற வீரமிக்க ராக்ஷச அரசன் வில்லை நாணொலிக்கச் செய்தான். அளவிடற்கரிய வில்லை நாணொலிக்கச் செய்யும் அவனிடம், தளராத மனவலிமையுடைய சௌமித்திரி சொன்னான்: ‘நிசாசரர்களின் அரசே, இன்று என்னை எதிர்கொள்; வானரர்களோடு போரிட நீ தகுதியானவன் அல்லன்.’ முழு முழக்கமுடைய அவனுடைய சொல்லையும் கொடிய நாணொலியையும் கேட்டு, அரசனான ராவணன் அருகில் வந்து நின்ற சௌமித்திரியை அணுகிச் சினத்தோடு சொன்னான்: ‘ராகவா, நல்லவேளையாக நீ என் கண்ணில் பட்டாய்; முடிவை நோக்கிச் செல்பவனே, தலைகீழான புத்தியுடையவனே; இந்தக் கணத்திலேயே என் அம்புவலைகளால் வீழ்த்தப்பட்டு நீ மரண உலகுக்குச் செல்வாய்.’ உயர்ந்த கூரிய கோரைப்பற்களோடு கர்ஜிக்கும் அவனிடம், வியப்படையாத சௌமித்திரி சொன்னான்: ‘அரசே, பெரும் ஆற்றலுடைய வீரர்கள் கர்ஜிப்பதில்லை; பாவம் செய்பவர்களில் சிறந்தவனே, நீ வீண் பெருமை பேசுகிறாய். ராக்ஷசர்களின் அரசே, உன் வீரியம், வலிமை, ஆற்றல், பராக்கிரமம் எல்லாம் எனக்குத் தெரியும்; நான் அம்பும் வில்லும் கையிலேந்தி நிற்கிறேன்; வா, வீண் பெருமைப் பேச்சால் என்ன பயன்?’ இவ்வாறு சொல்லப்பட்ட ராக்ஷசர்களின் தலைவன் சினங்கொண்டு நல்ல இறகுகளுடைய ஏழு அம்புகளை ஏவினான்; லக்ஷ்மணன் பொன்னால் வண்ணமுற அணிசெய்யப்பட்ட இறகுகளும் கூரிய முனைகளும் உடைய அம்புகளால் அவற்றைத் துண்டித்தான். உடல் அறுக்கப்பட்ட பாம்பரசர்களைப் போலச் சட்டென அறுக்கப்பட்ட அவற்றைப் பார்த்து இலங்கேசுவரன் சினத்துக்கு வசமாகி, வேறு கூரிய அம்புகளை ஏவினான். ராமனின் தம்பி வில்லிலிருந்து கடுமையான அம்பு மழையைப் பொழிந்து, க்ஷுரங்கள், அர்த்தசந்திரங்கள், சிறந்த கர்ணிகள், பல்லங்கள் ஆகிய அம்புகளால் ராவணனின் அம்புகளை வெட்டினான்; சிறிதும் கலங்கவில்லை. அந்த அம்புவலைகள் எல்லாம் பயனற்றுப் போனதைக் கண்டு, தேவர்களின் பகைவர்களுக்கு அரசனானவன் லக்ஷ்மணனின் கைவிரைவைக் கண்டு வியந்து, மீண்டும் கூரிய அம்புகளை ஏவினான். மகேந்திரனுக்கு நிகரான லக்ஷ்மணனும், கூரிய முனையுடையவையும், இடி போன்ற கொடிய வேகமுடையவையும், தீ போல ஒளிர்வனவுமான அம்புகளை வில்லில் தொடுத்து ராக்ஷசர்களின் தலைவனைக் கொல்ல ஏவினான். ராக்ஷச அரசன் அந்தக் கூரிய அம்புகளைத் துண்டித்து, ஊழித்தீக்கு நிகரான ஒளியுடைய, தானே தோன்றிய பிரமன் கொடுத்த அம்பால் லக்ஷ்மணனின் நெற்றியில் அடித்தான். ராவணனின் அம்பால் வேதனையுற்ற லக்ஷ்மணன் தளர்ந்த பிடியோடு வில்லைப் பற்றியவனாய்த் தள்ளாடினான்; கடினப்பட்டு மீண்டும் உணர்வு பெற்று, தேவேந்திரனின் பகைவனுடைய வில்லை அவன் துண்டித்தான். வில் துண்டிக்கப்பட்ட அவனைத் தசரதன் மைந்தன் கூரிய முனையுடைய மூன்று அம்புகளால் அடித்தான்; அம்புகளால் வேதனையுற்ற அரசன் தள்ளாடினான்; கடினப்பட்டு மீண்டும் உணர்வு பெற்றான். வில் துண்டிக்கப்பட்டவனும், அம்புகளால் அடிக்கப்பட்டவனும், கொழுப்பால் நனைந்த உடலுடையவனும், குருதியால் தோய்ந்தவனும், கொடிய ஆற்றலுடையவனுமான தேவர்களின் பகைவன் போரில் பிரமன் கொடுத்த சக்தி ஆயுதத்தைப் பற்றினான். புகையோடு கூடிய தீ போன்றதும், போரில் வானரர்களை அச்சுறுத்துவதும், கொழுந்துவிட்டெரிவதுமான அந்தச் சக்தியை, ராக்ஷச நாட்டின் தலைவன் வேகமாகச் சௌமித்திரியின்மேல் வீசினான். பாய்ந்து வரும் அதைப் பரதனின் தம்பி அஸ்திரங்களாலும், ஆகுதி பெற்ற தீ போன்ற அம்புகளாலும் அடித்தான்; ஆயினும் அந்தச் சக்தி தசரதன் மைந்தனின் அகன்ற மார்புக்குள் புகுந்தது. வலிமையுடைய ரகுகுல வீரன் சக்தியால் அடிக்கப்பட்டுத் தரையில் கொழுந்துவிட்டெரிவது போலக் கிடந்தான்; கலங்கிய நிலையிலிருந்த அவனை அரசனான ராவணன் சட்டென அணுகி வலிமையோடு இரு கைகளாலும் பற்றினான். இங்கே லக்ஷ்மணனின் சொல் தன்னடக்கத்தின் முன்மாதிரி — ‘பெரும் ஆற்றலுடையவர்கள் கர்ஜிப்பதில்லை’; வீரர்கள் செயலால் பேசுகிறார்கள், சொல்லால் அல்ல. இருவரின் அம்புப் போர் சமமானது — அடிக்கு அடி, மறுமொழிக்கு மறுமொழி; க்ஷுரம், அர்த்தசந்திரம், கர்ணி, பல்லம் என்ற அம்பு வகைகள் சொல்லப்படுகின்றன. பிரமன் கொடுத்த அம்பும் சக்தியுமே ராவணனின் இறுதி ஆயுதங்கள்; அவற்றாலேயே அவன் லக்ஷ்மணனை வீழ்த்துகிறான். 102ஆம் சுலோகமும் (‘ஸ பாணஜாலான்யபி…’), 110ஆம் சுலோகமும் (‘ஸ ஶக்திமாஞ்…’) திறனாய்வுப் பதிப்பில் இல்லை; 93ஆம் சுலோகமும் இல்லை. லக்ஷ்மணனின் அறைகூவல் ‘ந வானராம்ஸ்த்வம் ப்ரதியோத்துமர்ஹஸி’ — வானரர்கள் உனக்கு நிகரானவர்கள் அல்லர், நானே உன் எதிர்ப்போராளி — என்பது வீரனுக்குத் தகுந்த சொல். ராவணனும் லக்ஷ்மணனை ‘ராகவா’ என்று விளிக்கிறான்; ரகுகுலத்தவர் அனைவரையும் பகைவர்களாகக் கருதுகிறான். ‘முடிவை நோக்கிச் செல்பவனே, தலைகீழான புத்தியுடையவனே’ என்ற அவனுடைய சொல் தலைகீழாகவே பலிக்கிறது — இவ்வாறு சொல்பவனே அழிவை நோக்கிச் செல்கிறான். இருவரின் அம்புப் போரும் சமம்; ஆனால் லக்ஷ்மணனின் கைவிரைவு மேலானது; ராவணனும் ‘வியந்தான்’. பிரமன் கொடுத்த அம்பு லக்ஷ்மணனை மயக்கமடையச் செய்கிறது; ஆனால் அவன் மீண்டும் உணர்வு பெற்று ராவணனின் வில்லைத் துண்டிக்கிறான் — வீரனின் அடங்காமை. ராவணனும் மூன்று அம்புகளால் அடிக்கப்பட்டு மயங்குகிறான் — இருவரும் சமமான அடியைப் பெற்றனர். அப்போது ராவணன் இறுதியாகப் பிரமன் கொடுத்த சக்தியைப் பயன்படுத்துகிறான்; அதை லக்ஷ்மணனின் அஸ்திரங்களாலும் தடுக்க முடியவில்லை. ‘ததாபி ஸா தஸ்ய விவேஶ ஶக்தி:’ — ‘ஆயினும் அந்தச் சக்தி அவனுக்குள் புகுந்தது’ — பிரமனின் வரத்தின் ஆற்றல் தடுக்க முடியாதது. இந்தப் பகுதியின் எல்லாச் சுலோகங்களும் நீண்ட யாப்புகளில் அமைந்தவை; இதனால் போரின் ஆழமும் வேகமும் கூடுகின்றன. லக்ஷ்மணனின் மறுமொழியில் ராவணனின் பண்புகள் ஒப்புக்கொள்ளப்படுகின்றன — வீரியம், வலிமை, ஆற்றல், பராக்கிரமம்; அவன் பகைவனை இகழவில்லை, ஆனால் அவனுடைய வீண் பெருமையைக் கண்டிக்கிறான். ‘பாபக்ருதாம் வரிஷ்ட’ — ‘பாவம் செய்பவர்களில் சிறந்தவனே’ — என்பது வஞ்சப்புகழ்ச்சி; பாவிகளில் தலைசிறந்தவன் என்று பொருள்; சீதையைக் கவர்ந்ததை நினைவூட்டுகிறது. சக்தியின் வருணனை கொடியது — புகையோடு கூடிய தீ போன்றது, வானரர்களை அச்சுறுத்துவது, கொழுந்துவிட்டெரிவது; இந்தி உரை ‘புகையோடு கூடிய தீ’ என்று விளக்குகிறது; திறனாய்வுப் பதிப்பிலோ ‘விதூம’ (புகையற்ற) என்ற மாறுபட்ட பாடம் உள்ளது. லக்ஷ்மணன் ‘ஆகுதி பெற்ற தீ போன்ற’ அம்புகளால் சக்தியைத் தடுக்க முயல்கிறான் — அவனுடைய முயற்சி முழுமையானது; ஆனால் ஊழ் வலியது.
இமயம், மந்தரம், மேரு, ஏன், தேவர்களோடு கூடிய மூவுலகையும்கூட ராவணனால் இரு கைகளால் தூக்க முடியும்; ஆனால் பரதனின் தம்பியான லக்ஷ்மணனைத் தூக்க முடியவில்லை. பிரமனின் சக்தியால் மார்பின் நடுவில் அடிக்கப்பட்டும், சௌமித்திரி தன்னை விஷ்ணுவின் ஆராய்ந்தறிய முடியாத ஒரு பகுதியாக நினைவுகூர்ந்தான். பின்னர் தேவர்களுக்கு முள்ளான ராவணன், தானவர்களின் செருக்கை அழிக்கும் அந்தச் சௌமித்திரியை இரு கைகளாலும் நெருக்கியும் அசைக்க முடியாதவனானான். பின்னர் சினங்கொண்ட வாயுவின் மைந்தன் ராவணனை நோக்கிப் பாய்ந்து, வஜ்ராயுதம் போன்ற முஷ்டியால் அவன் மார்பில் அடித்தான். அந்த முஷ்டி அடியால் ராக்ஷசர்களின் தலைவனான ராவணன் முழந்தாள்களால் தரையில் சாய்ந்தான், தள்ளாடினான், விழுந்தான். அவனுடைய வாய்களிலிருந்தும் கண்களிலிருந்தும் காதுகளிலிருந்தும் மிகுந்த குருதி பெருகியது; சுழன்று அசைவற்றவனாய் அவன் தேர்த்தட்டில் அமர்ந்தான். அவன் உணர்விழந்து மயங்கியிருந்தான்; நிலைகொள்ளவும் முடியவில்லை. அச்சந்தரும் பராக்கிரமமுடைய ராவணன் போரில் உணர்விழந்ததைக் கண்டு ரிஷிகளும் வானரர்களும் தேவர்களும் அசுரர்களும் ஆரவாரித்தனர். பின்னர் ஒளிமிக்க அனுமன், ராவணனால் வாட்டப்பட்ட லக்ஷ்மணனை இரு கைகளாலும் தூக்கிக்கொண்டு ராகவனின் அருகில் கொண்டு வந்தான். வாயுவின் மைந்தனுடைய நட்பாலும் மிக உயர்ந்த பக்தியாலும், பகைவர்களால் அசைக்க முடியாத அந்த லக்ஷ்மணன் வானரனுக்கு இலேசானவனானான். போரில் வெல்லப்பட்ட சௌமித்திரியை விட்டுவிட்டு அந்தச் சக்தி ராவணனின் அந்தத் தேருக்கே மீண்டும் தன் இடத்துக்குத் திரும்பியது. பேரொளியுடைய ராவணனும் அந்தப் பெரும்போரில் உணர்வு பெற்றுக் கூரிய அம்புகளை எடுத்தான், பெரிய வில்லையும் பற்றினான். பகைவரை அழிக்கும் லக்ஷ்மணனும் தன்னை விஷ்ணுவின் ஆராய்ந்தறிய முடியாத பகுதியாக நினைவுகூர்ந்து தேறினான்; உடலில் முள்ளற்றவனானான். பெருவீரர்கள் வீழ்த்தப்பட்ட வானரர்களின் பெரும்படையைப் போரில் கண்டு ராகவன் ராவணனை நோக்கிப் பாய்ந்தான். இங்கே ராமாயணத்தின் மறைபொருள் வெளிப்படுகிறது — லக்ஷ்மணன் விஷ்ணுவின் அம்சம்; ஆகவே மூவுலகையும் தூக்க வல்ல ராவணனாலும் அவனை அசைக்க முடியவில்லை. ஆனால் அனுமன் பக்தியால் அவனை எளிதாகச் சுமக்கிறான் — பக்தியின் ஆற்றல் வலிமையைவிட மேலானது என்று கவிஞர் காட்டுகிறார். பகைவர்களுக்கு அசைக்க முடியாதது பக்தனுக்கு இலேசானது. அனுமனின் முஷ்டி அடி ராவணனுக்கு முதல் கடுமையான அடி — வாயிலிருந்தும் கண்ணிலிருந்தும் காதிலிருந்தும் குருதி பெருகுகிறது. 113ஆம் சுலோகத்தில் ‘ந ப்ரபு:’ என்ற சொற்பிரிப்பு அச்சுப் பதிப்பைப் பின்பற்றியது; திறனாய்வுப் பதிப்பில் ‘அப்ரபு:’. 112ஆம் சுலோகத்தின் இடம் திறனாய்வுப் பதிப்பிலிருந்து வேறுபட்டது — அங்கே அது இமயச் சுலோகத்துக்கு முன் உள்ளது. 116ஆம் சுலோகமும் 117ஆம் சுலோகத்தின் முதல் பாதியும் வல்கேட் பாடத்துக்கே உரியவை; 119ஆம் சுலோகம் ஆறு அடிகளுடையது. ராவணனின் இயலாமையின் வருணனை முரணால் அமைந்தது — இமயம், மேரு, மூவுலகையும் தூக்க வல்லவன் ஒரு மனிதனை அசைக்க முடியவில்லை; இந்த முரண் லக்ஷ்மணனின் தெய்வீகத்தை வெளிப்படுத்துகிறது. அனுமனின் முஷ்டி ‘வஜ்ராயுதம் போன்றது’ — இந்திரனின் வஜ்ராயுதத்தாலும் அதிராத ராவணன் வானரனின் முஷ்டியால் மயங்கினான். சக்தி தானாகவே ராவணனின் தேருக்குத் திரும்புகிறது — பிரமன் கொடுத்த ஆயுதத்தின் சிறப்பு; தன் பணியை முடித்துத் தலைவனிடம் திரும்புகிறது. இருவருமே — ராவணனும் லக்ஷ்மணனும் — மயக்கத்திலிருந்து தேறுகிறார்கள்; போர் மீண்டும் தொடங்குகிறது; ஆனால் இப்போது ராமனே களத்தில் இறங்குகிறான். ‘ரதோபஸ்த உபாவிஶத்’ — ராவணன் தேர்த்தட்டில் அசைவற்று அமர்ந்தான்; அரசனின் நிலை இரங்கத்தக்கது. அனுமன் லக்ஷ்மணனை ராமனின் அருகில் கொண்டு வருகிறான் — போரிலும் அவன் பணியாளனின் கடமையை மறப்பதில்லை; முதலில் தலைவனின் தம்பியைக் காப்பது, பின்னர் பகைவனைக் கொல்வது. இதுவே அனுமனின் இயல்பின் சாரம். லக்ஷ்மணனின் தேறுதல் ‘விஶல்ய:’ — ‘முள்ளற்றவன்’ — சக்தி தானாகவே வெளியேறியது; ஆகவே உடலில் முள் எஞ்சவில்லை; விஷ்ணுவின் அம்சத்தை நினைவுகூர்ந்ததால் அவன் மீண்டும் நலம் பெற்றுப் போருக்கு ஆயத்தமானான். இந்தப் பகுதியில் மூன்று கணங்கள் — ராவணனின் இயலாமை, அனுமனின் அடி, லக்ஷ்மணனின் தேறுதல் — அனைத்தும் ராமனின் தரப்புக்குச் சாதகமானவை.
பின்னர் அனுமன் அந்த ராமனை அணுகி இவ்வாறு சொன்னான்: ‘விஷ்ணு கருடன்மேல் ஏறித் தேவர்களின் பகைவனைத் தண்டிப்பது போல, நீ என் முதுகில் ஏறி இந்த ராக்ஷசனைத் தண்டிக்க வேண்டும்.’ வாயுவின் மைந்தன் சொன்ன அந்தச் சொல்லைக் கேட்டு ராகவன் உடனே பெருவானரனான அனுமன்மேல் ஏறினான். மனிதர்களின் அரசனான ராமன் போரில் தேரில் நிற்கும் ராவணனைக் கண்டான்; அவனைப் பார்த்துப் பேரொளியுடைய அவன், சினங்கொண்டு ஆயுதத்தை உயர்த்திய விஷ்ணு விரோசனனின் மகனான பலியை நோக்கிப் பாய்ந்தது போல, ராவணனை நோக்கிப் பாய்ந்தான். அவன் வஜ்ராயுதம் மோதுவது போன்ற கடுமையான, கூர்மையான நாணொலியை எழுப்பி, ஆழ்ந்த குரலில் ராக்ஷசர்களின் தலைவனிடம் சொன்னான்: ‘நில், நில்; எனக்கு இத்தகைய தீங்கைச் செய்துவிட்டு, ராக்ஷசர்களில் புலி போன்றவனே, எங்கே போய் விடுதலை பெறுவாய்? நீ இந்திரனிடமோ, வைவஸ்வதனான யமனிடமோ, சூரியனிடமோ, தானே தோன்றிய பிரமனிடமோ, வைசுவானரனான அக்னியிடமோ, சங்கரனிடமோ, அல்லது பத்துத் திசைகளுக்கோ சென்றாலும், இன்று என் பிடியில் சிக்கிய நீ தப்ப மாட்டாய். இன்று நீ சக்தியால் அடித்ததால் சட்டெனத் துயரடைந்த இவனே, ராக்ஷசக் கூட்டங்களின் அரசே, இன்று போரில் மக்களோடும் பேரர்களோடும் கூடிய உனக்கு மரணமாவான். ஜனஸ்தானத்தில் வாழ்ந்தவர்களும், சிறந்த ஆயுதங்களை ஏந்தியவர்களும், மிக வியத்தகு தோற்றமுடையவர்களுமான பதினான்காயிரம் ராக்ஷசர்கள் இவனாலேயே அம்புகளால் கொல்லப்பட்டனர்.’ ராகவனின் சொல்லைக் கேட்டுப் பெருவலிமையுடைய ராக்ஷச அரசன் பெருஞ்சினம் கொண்டு, பழைய பகையை நினைவுகூர்ந்து, போரில் ராகவனைச் சுமந்து வரும் பெருவேகமுடைய வாயுவின் மைந்தனை ஊழித்தீயின் சுடர் போன்ற ஒளிரும் அம்புகளால் அடித்தான். போரில் ராக்ஷசனால் அம்புகளால் அடிக்கப்பட்டும், இயல்பான ஒளியுடைய அந்த அனுமனின் ஒளி மேலும் பெருகியது. பின்னர் பேரொளியுடைய ராமன் ராவணனால் காயப்படுத்தப்பட்ட வானரப் புலியைக் கண்டு சினத்துக்கு வசமானான். இங்கே அனுமன் கருடனின் இடத்தையும், ராமன் விஷ்ணுவின் இடத்தையும் ஏற்கிறார்கள் — இந்தக் காட்சி ராமனின் தெய்வீகத்தைக் குறிக்கிறது. ராமனின் சொல் அவனுடைய உறுதியான தீர்மானத்தின் அறிவிப்பு — மூவுலகில் எங்கும் ராவணனுக்குப் புகலிடம் இல்லை. இங்கே ராமன் லக்ஷ்மணனின் பராக்கிரமத்தை நினைவூட்டுகிறான் — ‘ஜனஸ்தானத்தில் பதினான்காயிரம்’ என்று; உண்மையில் ஆரண்ய காண்டத்தில் ராமனே அவர்களைக் கொன்றான்; ஆகவே ‘ஏதேன’ — ‘இவனால்’ — என்ற சொல்லைச் சிலர் ‘ராமனாலேயே’ என்று விளக்குகிறார்கள்; இந்தி உரையோ ‘இந்த ரகுகுல அரசகுமாரனால்’ என்று லக்ஷ்மணனைக் குறிப்பதாகக் கொள்கிறது. அனுமன்மேல் ராவணனுக்குப் பழைய பகை — இலங்கையை எரித்ததும், அக்ஷனைக் கொன்றதும். அனுமனின் ஒளி அடிகளால் பெருகுகிறது — இது அவனுடைய இயல்பு. 125ஆம் சுலோகத்தின் முற்பாதி, 132ஆம் சுலோகம், 133ஆம் சுலோகத்தின் இரண்டாம் பாதி, 134ஆம் சுலோகத்தின் முதல் பாதி ஆகியவை வல்கேட் பாடத்துக்கே உரியவை; 126ஆம் சுலோகத்தின் பிற்பாதி திறனாய்வுப் பதிப்பில் கூடுதல் பாதியாக (6.047.118e) உள்ளது. அனுமனின் வேண்டுகோள் பக்தியின் மிக உயர்ந்த வெளிப்பாடு — கருடன் விஷ்ணுவுக்கு ஆவது போல, அவனே ஊர்தியாக விரும்புகிறான். ராமன் தேர்வீரனாக இல்லை, ராவணனோ தேரில் நின்றான்; அனுமனின் முதுகே ராமனின் தேர் என்பதால் இருவருக்கும் சமநிலை நிறுவப்படுகிறது. ராமனின் சொல்லில் மூன்று பகுதிகள் — முதலில் ‘நில், நில்’ என்ற அறைகூவல், பின்னர் ராவணனுக்குப் புகலிடம் இல்லை என்ற அறிவிப்பு, பின்னர் லக்ஷ்மணனின் பராக்கிரமத்தின் நினைவூட்டல்; இதனால் யாரைக் கொன்றுவிட்டதாக ராவணன் நினைக்கிறானோ அவனே அவனுக்கு மரணம் என்று அவன் அறிகிறான். ‘ஸபுத்ரபௌத்ரஸ்ய’ — ‘மக்களோடும் பேரர்களோடும் கூடிய’ — என்பதால் ராவணனின் குலம் முழுவதின் அழிவும் குறிக்கப்படுகிறது. ராவணன் ராமனை நேரடியாக அடிக்காமல் ராமனின் ஊர்தியான அனுமனை அடிக்கிறான் — இதைக் கண்டு ராமனின் சினம் விழித்தெழுகிறது; பணியாளனின் துன்பம் தலைவனின் சினத்துக்குக் காரணம். ‘ஸ்வபாவதேஜோயுக்தஸ்ய பூயஸ்தேஜோ(அ)ப்யவர்தத’ — ‘இயல்பான ஒளியுடையவனின் ஒளி மேலும் பெருகியது’ — இது அனுமனின் சிறப்பு; அடிகளால் அவனுடைய வலிமை குறைவதில்லை, விறகால் தீ போல மேலும் பெருகுகிறது.
ராமன் ராவணனின் தேரை அணுகி, சக்கரங்களோடும், குதிரைகள், கொடி, குடை, பெரும் பதாகை ஆகியவற்றோடும், தேரோட்டியோடும், இடிப்படைகள், சூலங்கள், வாள்கள் ஆகியவற்றோடும் அந்தத் தேரைக் கூரிய அம்பு முனைகளால் துண்டு துண்டாக்கினான். பின்னர், பகவானான இந்திரன் வஜ்ராயுதத்தால் மேரு மலையை அடித்தது போல, அவன் வஜ்ராயுதமும் இடியும் போன்ற அம்பால் இந்திரனின் பகைவனான ராவணனை அகன்று அழகாக அமைந்த மார்பில் வேகமாக அடித்தான். வஜ்ராயுதத்தின் வீழ்ச்சிகளாலும் இடிகளின் மோதல்களாலும் கலங்காதவனும் அசையாதவனுமான அந்த வீர அரசன், ராமனின் அம்பால் அடிக்கப்பட்டு மிகவும் வேதனையுற்றுத் தள்ளாடி, வில்லைக் கைவிட்டான். அவன் கலங்குவதைக் கண்டு மகாத்மாவான ராமன் ஒளிரும் அர்த்தசந்திர அம்பை எடுத்து, அதனால் ராக்ஷசர்களின் தலைவனுடைய சூரியனின் நிறமுடைய மகுடத்தைச் சட்டெனத் துண்டித்தான். நஞ்சிழந்த நச்சுப்பாம்பு போலவும், சுடர் அடங்கி ஒளியிழந்த சூரியன் போலவும், திருவிழந்து மகுடத்தின் உச்சி அறுக்கப்பட்ட அந்த ராக்ஷச அரசனிடம் ராமன் போரில் சொன்னான்: ‘நீ பெரிய, மிகக் கொடிய செயலைச் செய்தாய்; என் சிறந்த வீரர்களையும் நீ கொன்றாய்; ஆயினும் நீ களைத்திருக்கிறாய் என்று உறுதியாக அறிந்து, அம்புகளால் உன்னை மரணத்தின் வசம் செலுத்தமாட்டேன். இரவில் திரிவோரின் அரசே, நீ போரால் வாட்டப்பட்டிருக்கிறாய் என்று அறிவேன்; போ, இலங்கைக்குள் புகுந்து இளைப்பாறி, தேரோடும் வில்லோடும் மீண்டும் புறப்பட்டு வா; அப்போது தேரில் நின்று என் வலிமையைக் காண்பாய்.’ இவ்வாறு சொல்லப்பட்டு, செருக்கும் மகிழ்ச்சியும் அழிந்தவனும், வில் துண்டிக்கப்பட்டவனும், குதிரைகளும் தேரோட்டியும் கொல்லப்பட்டவனும், அம்புகளால் வாட்டப்பட்டவனும், பெரிய மகுடம் உடைக்கப்பட்டவனுமான அந்த அரசன் சட்டென இலங்கைக்குள் புகுந்தான். பெருவலிமையுடையவனும், தானவர்களுக்கும் தேவர்களுக்கும் பகைவனுமான இரவில் திரிவோரின் அரசன் இலங்கைக்குள் புகுந்ததும், ராமன் லக்ஷ்மணனோடு சேர்ந்து அந்தப் பெரும்போர்முனையில் வானரர்களை உடலில் தைத்த அம்புகளிலிருந்து விடுவித்தான். தேவேந்திரனின் பகைவன் அவ்வாறு முறியடிக்கப்பட்டதும், தேவர்களும் அசுரர்களும் பூதகணங்களும், கடல்களோடு கூடிய திசைகளும், ரிஷிகளோடு கூடிய பெரும்பாம்புகளும், நிலத்தில் வாழ்பவையும் நீரில் வாழ்பவையும் மகிழ்ந்தன. இங்கே ராமனின் தர்மப் போரின் மிக உயர்ந்த முன்மாதிரி — களைத்த, ஆயுதமற்ற, தேரற்ற பகைவனை அவன் கொல்லவில்லை; மாறாக மீண்டும் ஆயத்தமாகி வர அனுமதி தருகிறான். இந்த இரக்கம் பலவீனம் அல்ல, தன்னம்பிக்கை — ஆயத்தமாக வரும் ராவணனையும் தான் வெல்வேன் என்று அவன் அறிவான். மகுடத்தைத் துண்டித்தல் அரசனுக்கு நேரும் அவமானத்தின் உச்சம்; ‘நஞ்சிழந்த நச்சுப்பாம்பு’, ‘சுடர் அடங்கிய சூரியன்’ என்ற உவமைகளால் ராவணனின் ஒளியும் செருக்கும் அழிந்தது சித்திரிக்கப்படுகிறது. இறுதியில் ராமன் முதலில் தன் வீரர்களுக்குச் சிகிச்சை செய்கிறான் — வானரர்களை அம்புகளிலிருந்து விடுவிக்கிறான்; அவனுடைய கருணை எங்கும் உள்ளது. எல்லாச் சுலோகங்களும் உபஜாதி யாப்பில் அமைந்தவை; 143ஆம் சுலோகம் (‘ப்ரயாஹி ஜானாமி…’) திறனாய்வுப் பதிப்பில் இல்லை. எல்லா உயிர்களின் மகிழ்ச்சியும் சர்க்கத்தை மங்கலமாக முடிக்கிறது. ‘யோ வஜ்ரபாதாஶனிஸந்நிபாதான்ன சுக்ஷுபே’ என்ற சுலோகம் ராவணனின் பழம்பெருமையை நினைவூட்டுகிறது; இதனால் அவனுடைய இப்போதைய தோல்வி இன்னும் கடுமையாகத் தோன்றுகிறது. ராமனின் அம்பு இந்திரனின் வஜ்ராயுதத்தைவிட மேலானது — வஜ்ராயுதத்தால் முடியாதது ராமனின் அம்பால் முடிந்தது. ராவணனின் தோல்வி முழுமையானது — தேர், குதிரைகள், தேரோட்டி, கொடி, குடை, வில், மகுடம் எல்லாம் அழிந்தன; உயிர் மட்டுமே எஞ்சியது, அதுவும் ராமனின் இரக்கத்தால். ராவணன் இலங்கைக்குள் ‘சட்டென’ புகுகிறான் — வெட்கத்தாலும் அச்சத்தாலும் விரைந்து செல்கிறான். தேவர்களும் அசுரர்களும் மகிழ்ந்தனர் என்று சொல்லப்படுகிறது — ராவணன் இருவருக்குமே பகைவனாக இருந்தான்; ஆகவே அவனுடைய தோல்வி எல்லோருடைய மகிழ்ச்சிக்கும் காரணம். இந்தத் தோல்வியே அடுத்து வரும் கும்பகர்ணனை எழுப்புதலுக்குக் காரணமாகிறது.
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये युद्धकाण्डे एकोनषष्टितमः सर्गः॥ ५९॥