சர்க்கம்
மாயத் தலையைக் காட்டிச் சீதையை மயக்க முயலுதல்
ராவணன் அமைச்சர்களோடு ஆலோசித்தல், வித்யுஜ்ஜிஹ்வன் ராமனின் மாயத் தலையையும் வில்லையும் உருவாக்குதல், அசோகவனத்தில் சீதையிடம் ராவணன் புனைந்த போர் வருணனை, தலையையும் வில்லையும் காட்டுதல்
ஒற்றர்கள் இலங்கையில் அரசன் ராவணனிடம் சென்று, கலக்க முடியாத படையுடைய ராகவன் சுவேல மலையில் முகாமிட்டிருப்பதைத் தெரிவித்தனர். பெருவலிமையுடைய ராமன் வந்துவிட்டான் என்று ஒற்றர்களின் வாயிலாகக் கேட்டு ராவணன் சற்றே கலக்கமுற்று, அமைச்சர்களிடம் இவ்வாறு சொன்னான்: ‘அமைச்சர்கள் அனைவரும் கவனம் குவிந்தவர்களாய் விரைவில் வரட்டும்; ராக்ஷசர்களே, நமக்கு ஆலோசனைக்கான நேரம் வந்துவிட்டது.’ அவனுடைய அந்தக் கட்டளையைக் கேட்டு அமைச்சர்கள் விரைந்து வந்தனர்; பிறகு அவன் ராக்ஷச அமைச்சர்களோடு ஆலோசித்தான். எதிர்க்க முடியாத அவன், தகுந்ததை ஆலோசித்து முடித்த பின், அமைச்சர்களை அனுப்பிவிட்டுத் தன் மாளிகைக்குள் புகுந்தான். பின்னர் பெருவலிமையுடையவனும் மாயாவியும் பெருமாயை வல்லவனுமான வித்யுஜ்ஜிஹ்வன் என்ற ராக்ஷசனை அழைத்துக்கொண்டு, மைதிலி இருந்த அந்த இன்பவனத்துக்குள் நுழைந்தான். மாயை அறிந்த வித்யுஜ்ஜிஹ்வனிடம் ராக்ஷசத் தலைவன் சொன்னான்: ‘நாம் இருவரும் மாயையால் ஜனகனின் மகளான சீதையை மயக்குவோம். இரவில் உலவுபவனே, ராகவனின் மாயத் தலையையும், அம்புகளோடு கூடிய பெரிய வில்லையும் எடுத்துக்கொண்டு நீ என்னிடம் வந்து சேர்.’ முதல் இரண்டு சுலோகங்களும் முந்தைய சர்க்கத்தின் தொடக்கச் சுலோகங்களுக்கு ஏறக்குறைய ஒத்தவை — ‘ததஸ்தமக்ஷோப்யபலம்…’, ‘சாராணாம் ராவண: ஶ்ருத்வா…’ — இரண்டாவதன் பிற்பாதியில் ‘ஸசிவானிதமப்ரவீத்’ (அமைச்சர்களிடம் இதைச் சொன்னான்) என்பது மட்டுமே வேறுபாடு. இந்த மீள்கூறல் இரு சர்க்கங்களின் இணைப்பைக் காட்டுகிறது — கதையின் இழை மீண்டும் பற்றப்படுகிறது. ஆலோசனையின் பொருள் சொல்லப்படவில்லை; ஆனால் அதன் விளைவு தெரிகிறது — போருக்கு முன்பே சீதையின் மனவுறுதியை உடைக்க மாயையைப் பயன்படுத்துவது. அமைச்சர்களோடு ஆராய்ந்த பின்னும் இறுதியில் ராவணன் தானே வஞ்சகத் திட்டம் தீட்டுகிறான்; உண்மையான வீரத்தை விட்டு மாயையைச் சரண் அடைகிறான். வித்யுஜ்ஜிஹ்வன் ‘மாயாவினம் மஹாமாயம்’ என்று இருமுறை மாயை என்ற சொல்லால் வருணிக்கப்படுகிறான் — அவனுக்கு ஒரே குணம்தான், வஞ்சகம். ‘ஸஶரம் தனு:’ (அம்புகளோடு கூடிய வில்) — ராமனின் அடையாளமே அவனுடைய வில்; ஆகவே அதையும் மாயையால் உருவாக்க வேண்டும். அமைச்சர்களை அழைப்பதும் விரைவு, அனுப்புவதும் விரைவு — இதனால், ஆலோசனை வெறும் சடங்கு என்றும் உண்மையான முடிவு ராவணன் ஒருவனுடையதே என்றும் சுட்டப்படுகிறது. போருக்கு முன்பே பகைவனின் மனைவியின் மனத்தை உடைக்க முயல்வது அவனுடைய பொறுமையின்மையைக் காட்டுகிறது.
இவ்வாறு சொல்லப்பட்ட இரவில் உலவும் வித்யுஜ்ஜிஹ்வன் ‘அப்படியே’ என்று சொல்லி, நன்கு அமைக்கப்பட்ட அந்த மாயையை ராவணனுக்குக் காட்டினான். அவனுடைய திறமையால் மகிழ்ந்த அரசன் தன் அணிகலனை அவனுக்கு வழங்கினான். பிறகு சீதையைக் காணும் ஆவலுடன், நைருதர்களின் தலைவனான பெருவலிமையுடைய ராவணன் அசோகவனத்துக்குள் நுழைந்தான். அங்கே குபேரனின் தம்பியான அவன், இழிநிலைக்குத் தகாதவளாயினும் இழிநிலையில் இருந்த சீதையைக் கண்டான் — தலைகுனிந்தவளாய், துயரில் ஆழ்ந்தவளாய், தரையில் அமர்ந்தவளாய், அசோகவனத்தில் இருந்தும் தன் கணவனையே இடைவிடாது நினைத்துக்கொண்டிருப்பவளாய். அவளுக்குச் சற்றுத் தொலைவில் கொடிய ராக்ஷசிகள் காவலுக்கு அமர்ந்திருந்தனர். பின்னர் அவன் சீதையை நெருங்கி, மகிழ்ச்சியுடன் தன் பெயரைச் சொல்லிக்கொண்டு, ஜனகனின் மகளிடம் துணிச்சலாக இந்தச் சொல்லைச் சொன்னான்: ‘நல்லவளே, நான் பலவாறு சமாதானப்படுத்தியும் யாரைச் சார்ந்து நீ என்னை அவமதிக்கிறாயோ…’. ‘அதைன்யார்ஹாம்’ (இழிநிலைக்குத் தகாதவள்) என்ற சொல் நெஞ்சைத் தொடுவது — சீதை இழிநிலைக்கு உரியவள் அல்லள்; ஆனால் சூழ்நிலையால் இரங்கத்தக்கவள் ஆனாள். ‘அசோகவனிகா’ என்ற பெயரிலும் முரண்நகை உள்ளது — சோகமற்ற வனத்தில் அவள் சோகத்தில் ஆழ்ந்திருக்கிறாள். ராவணனின் மகிழ்ச்சி இங்கே பொருந்தாதது; ஏனெனில் அவன் வஞ்சகத்தால் வெற்றியைக் காட்ட வந்திருக்கிறான், உண்மையால் அல்ல. ‘த்ருஷ்டம் உவாச’ (துணிச்சலாகச் சொன்னான்) என்ற சொல் அவனுடைய வெட்கமின்மையைச் சுட்டுகிறது. சீதையின் மௌனத்தையும் தியானத்தையும் ராவணனின் உரத்த மகிழ்ச்சிக்கு எதிராகக் கவி நிறுத்துகிறார். வித்யுஜ்ஜிஹ்வனுக்கு அணிகலன் வழங்கியது, வஞ்சகத்தின் வெற்றியை ராவணன் முன்பே உறுதியாகக் கருதுகிறான் என்பதைக் காட்டுகிறது. பதினொன்றாம் சுலோகம் திறனாய்வுப் பதிப்பிலிருந்து வேறுபடுகிறது — ‘நைர்ருதானாமதிபதி:’ என்ற பாதி வல்கேட் பாடத்தில் மட்டுமே உள்ளது; பத்தாம் சுலோகத்தின் பிற்பாதியான ‘ஸீதாதர்ஶனலாலஸ:’ என்பதும் அப்படியே. ராவணன் தன் பெயரைத் தானே சொல்லிக்கொள்வது தன் பெருமையின் முழக்கம் போன்றது. சீதை தலைகுனிந்திருப்பதும் தரையில் அமர்ந்திருப்பதும் அவளுடைய தவமங்கை போன்ற வாழ்வைச் சுட்டுகின்றன; அரண்மனையின் சுகங்களை அவள் ஏற்பதில்லை. ராக்ஷசிகளின் அருகாமை அவளுடைய சிறையின் நினைவூட்டல்; ஏனெனில் அவர்கள் எப்போதும் அவளைச் சுற்றிக் காவல் காக்கிறார்கள், மிரட்டுகிறார்கள்.
‘கரனைக் கொன்ற உன் கணவன் ராகவன் போரில் கொல்லப்பட்டான்; உன் வேர் முற்றிலும் அறுக்கப்பட்டது; உன் செருக்கும் என்னால் அழிக்கப்பட்டது. சீதையே, உனக்கு நேர்ந்த இந்தப் பேரிழப்பாலேயே நீ என் மனைவி ஆவாய். மூடப்பெண்ணே, இந்த எண்ணத்தை விட்டுவிடு; இறந்துபோன அவனை வைத்து என்ன செய்வாய்? நல்லவளே, என் மனைவியர் அனைவருக்கும் தலைவியாக இரு. சிறு புண்ணியம் உடையவளே, நோக்கம் இழந்தவளே, தன்னை அறிவாளியாக நினைத்துக்கொள்ளும் மூடப்பெண்ணே, விருத்திரன் கொல்லப்பட்டது போன்ற கொடிய உன் கணவனின் கொலையைக் கேள். வானர அரசன் கொண்டுவந்த பெரும்படை சூழ, என்னைக் கொல்வதற்காக ராகவன் கடற்கரை வரை வந்தானாம். பெரும்படையுடன் கடலின் வடகரையை நெருக்கியபடி அவன் முகாமிட்டான் — சூரியன் மறையும் வேளையில். பின்னர் வழிநடையால் களைத்து, நள்ளிரவில் நிலைகொண்டு, சுகமாகத் தூங்கிக்கொண்டிருந்த அந்தப் படையை முதலில் ஒற்றர்கள் சென்று உளவு பார்த்தனர். அதன்பின் பிரகஸ்தன் நடத்திய என் பெரும்படையால், லக்ஷ்மணனுடன் ராமன் இருந்த இடத்தில் இரவில் அவனுடைய படை அழிக்கப்பட்டது. பட்டிசங்கள், பரிகங்கள், சக்கரங்கள், ருஷ்டிகள், தண்டங்கள், பெரும் ஆயுதங்கள், அம்புத் திரள்கள், சூலங்கள், ஒளிவீசும் கூடமுத்கரங்கள், கழிகள், தோமரங்கள், பிராசங்கள், சக்கரங்கள், உலக்கைகள் — இவற்றை மீண்டும் மீண்டும் ஓங்கி ராக்ஷசர்கள் வானரர்கள்மேல் வீழ்த்தினர்.’ ராவணனின் கதை நுட்பமாக அமைக்கப்பட்டுள்ளது — அவன் முதலில் விளைவைச் சொல்கிறான் (கணவன் கொல்லப்பட்டான்), பிறகு காரணத்தை (தூங்குவோர்மீது தாக்குதல்). பதினேழாம் சுலோகம் ஆறு அடிகளுடையது; அதன் முதல் பாதி வல்கேட் பாடத்தில் மட்டுமே உள்ளது. ‘பண்டிதமானினி’ (தன்னை அறிவாளியாக நினைத்துக்கொள்பவளே) என்ற விளிப்பால் அவன் சீதையின் உறுதியை எள்ளுகிறான் — ராமனின் வெற்றியில் அவள் நம்பிக்கை கொண்டிருந்தாள். ‘விருத்திரன் கொல்லப்பட்டது போல’ என்ற உவமை ராவணனின் அகந்தையைக் காட்டுகிறது — அவன் தன்னை இந்திரனோடு ஒப்பிட்டுக்கொள்கிறான். இரவில் தூங்குவோரைத் தாக்குவது வீரனின் தர்மம் அன்று; புனைகதையிலும் ராவணன் தன் அதர்மத்தை மறைப்பதில்லை. முந்தைய சர்க்கத்தில் ஒற்றர்களிடம் ‘அவன் எப்படித் தூங்குகிறான், எப்படி விழித்திருக்கிறான்’ என்று கேட்ட கேள்வி இங்கே பொருள் பெறுகிறது — தூங்குபவனைக் கொல்வதே அவனுடைய கற்பனை. திறனாய்வுப் பதிப்பில் பத்தொன்பதாம் சுலோகத்தில் ‘தீரமாஸாத்ய தக்ஷிணம்’ (தென்கரையை அடைந்து) என்பது பாடம்; அச்சுப் பதிப்பில் ‘பீட்ய தீரமதோத்தரம்’ (வடகரையை நெருக்கி). இந்தப் புனைந்த வருணனையில் உள்ள ஆயுதங்களின் நீண்ட பட்டியல் — பட்டிசங்கள், பரிகங்கள், சக்கரங்கள், ருஷ்டிகள், தண்டங்கள், அம்புத் திரள்கள், சூலங்கள், கூடமுத்கரங்கள், கழிகள், தோமரங்கள், பிராசங்கள், உலக்கைகள் — கதைக்கு நம்பகத்தன்மையைக் கூட்டுவதற்காகவே சேர்க்கப்பட்டது போலத் தோன்றுகிறது. விவரங்களைக் கொண்டே பொய்யை உண்மை போலக் காட்ட ராவணன் விரும்புகிறான்.
‘பின்னர் தூங்கிக்கொண்டிருந்த ராமனின் தலை, பகைவரை நசுக்குபவனும் கைத்தேர்ந்தவனுமான பிரகஸ்தனால் பெரிய வாளால் தடையின்றி வெட்டப்பட்டது. விபீஷணன் மேலே பாய்ந்தபோது தற்செயலாகப் பிடிக்கப்பட்டான்; லக்ஷ்மணன் வானரப் படைகளோடு திசைகளுக்குத் துரத்தப்பட்டான். சீதையே, வானரத் தலைவன் சுக்ரீவன் கழுத்து முறிந்து கிடக்கிறான்; தாடை சிதைந்த அனுமன் ராக்ஷசர்களால் கொல்லப்பட்டான். முழங்கால்களால் மேலே தாவிய ஜாம்பவான் போரில் கொல்லப்பட்டான்; பல பட்டிசங்களால் வெட்டப்பட்டு, வெட்டி வீழ்த்தப்பட்ட மரம் போல விழுந்தான். வானரருள் சிறந்த காளைகளான மைந்தனும் த்விவிதனும், பகைவரை அழிப்பவர்களாயினும், பெருமூச்சு விட்டு அழுதபடி, இரத்தத்தில் நனைந்து, வாளால் நடுவில் வெட்டப்பட்டனர். பழுத்த பலாப்பழம் போல பனஸன் தரையில் கிடந்து மெல்ல மூச்சு விடுகிறான்; பல நாராச அம்புகளால் வெட்டப்பட்ட தரீமுகன் ஒரு குகையில் கிடக்கிறான்; பேரொளியுடைய குமுதன் அம்புகளால் கொல்லப்பட்டு ஒலியின்றி விழுந்தான். அங்கதன் பல அம்புகளால் வெட்டப்பட்டு, சுற்றிலும் இரத்தம் கக்கியபடி தரையில் விழுந்தான். வானரர்கள் யானைகளாலும் தேர்த்திரள்களாலும் நசுக்கப்பட்டு, காற்றின் வேகத்தால் சிதறிய மேகங்கள் போல மிதிபட்டுக் கிடக்கிறார்கள். மற்றவர்கள் அஞ்சி, பின்னாலிருந்து அடிக்கப்பட்டபடி, சிங்கங்களால் துரத்தப்படும் பெரும் யானைகள் போல ராக்ஷசர்களால் துரத்தப்பட்டு ஓடினர். சிலர் கடலில் விழுந்தனர், சிலர் வானத்தை அடைக்கலம் புகுந்தனர்; கரடிகள் மரங்களில் ஏறி வானரர்களின் வழியைப் பின்பற்றின. கடற்கரைகளிலும் மலைகளிலும் காடுகளிலும், கோரக் கண்களுடைய ராக்ஷசர்களால் பழுப்பு நிற வானரர்கள் பலர் கொல்லப்பட்டனர். இவ்வாறு என் படையால் உன் கணவன் தன் படையோடு கொல்லப்பட்டான்; இரத்தத்தால் நனைந்து புழுதி படிந்த அவனுடைய இந்தத் தலை கொண்டுவரப்பட்டிருக்கிறது.’ அச்சுப் பதிப்பில் ‘பக்னயா க்ரீவயா ஸீதே’ என்று ‘சீதையே’ என்ற விளிப்பு உள்ளது; திறனாய்வுப் பதிப்பில் ‘ஶேதே’ (கிடக்கிறான்) என்ற வினை — அச்சுப் பாடம் இங்கே காக்கப்பட்டுள்ளது. பலாவின் உவமை இரட்டுற மொழிதல் — பனஸன் என்பது ஒரு வானரனின் பெயர், பனஸம் என்பது பலாப்பழமும் ஆகும். ஒவ்வொரு வீரனின் சாவும் அவனுடைய இயல்புக்கு ஏற்பப் புனையப்படுகிறது — அனுமனுக்குத் தாடை (ஹனு), சுக்ரீவனுக்குக் கழுத்து (க்ரீவா), ஜாம்பவானுக்கு முழங்கால் — இதனால் ராவணன் பெயர்களை எள்ளி நகையாடுகிறான். இவை அனைத்தும் புனைவு என்று வாசகர் அறிவார்; ஆனால் சீதை அதை உண்மை போலக் கேட்கிறாள்; அவளுடைய துயரத்தின் ஆழம் அதனாலேயே. ராவணனின் கதையில் வரிசையும் கவனிக்கத்தக்கது — முதலில் ராமனின் கொலை, பிறகு அவனுடைய துணைவர்களான விபீஷணன், லக்ஷ்மணன், சுக்ரீவன், அனுமன் ஆகியோரின் கதி, அதன்பின் ஜாம்பவான் முதலானோர், இறுதியில் சாதாரண வானரர்கள். இவ்வாறு சீதையின் நம்பிக்கைகள் அனைத்தின் வேர்களையும் அவன் ஒவ்வொன்றாக அறுக்கிறான். விபீஷணன் ‘பிடிக்கப்பட்டான்’ என்ற கூற்று சிறப்பாகப் பொருள் பொதிந்தது — தன் தம்பி உயிரோடு பிடிபட்டதாக ராவணன் புனைகிறான்; ஏனெனில் அவனுக்குத் தண்டனையைத் தானே தர விரும்புகிறான். லக்ஷ்மணன் ஓடியதாகப் புனைந்து அவனுடைய வீரத்தையும் எள்ளுகிறான். ‘கரடிகள் மரங்களில் ஏறி வானரர்களின் வழியைப் பின்பற்றின’ என்ற வாக்கியத்தில் முரண்நகை உள்ளது — கரடிகளும் வானரர்களைப் போலத் தப்பியோடும் வழியைக் கைக்கொண்டன. ‘பிங்கலா:’ (பழுப்பு நிறத்தவர்) என்பது வானரர்களின் நிறம்; ‘விரூபாக்ஷா:’ (கோரக் கண்ணர்) என்பது ராக்ஷசர்களின் அடைமொழி. கடற்கரை, மலைகள், காடுகள் என்ற மூவகை இடங்கள் கொலையின் பரப்பைக் காட்டுகின்றன — எங்குமே யாரும் எஞ்சவில்லை என்பது கருத்து. இறுதியில் ‘இந்தத் தலை கொண்டுவரப்பட்டிருக்கிறது’ என்ற வாக்கியத்தால் கதை சான்றோடு முடிகிறது; சீதை நம்பாமல் இருப்பதற்கு இடமே இல்லாதபடி. இந்த வருணனை முழுவதும் போரின் எதிர்காலக் காட்சி போல இருக்கிறது; ஆனால் தலைகீழாக — உண்மையில் ராக்ஷசர்களே இவ்வாறு கொல்லப்படப்போகிறார்கள். பனஸனின் வருணனையில் ‘அனுஶ்வஸிதி’ என்ற சொல் மெல்லிய மூச்சைச் சுட்டுகிறது — சாவை நெருங்கிய அவன் இறுதி மூச்சுகளை இழுக்கிறான். தரீமுகன் ‘தர்யாம்’ (குகையில்) கிடக்கிறான் என்பது பெயரின் பொருளோடு விளையாடுவது — ‘குகைமுகன்’ குகையிலேயே விழுந்தான். குமுதனுக்கு ‘நிஷ்கூஜன்’ — ஒலியின்றி, மௌனமாகக் கொல்லப்பட்டான். அங்கதனுக்கு ‘பரித: ருதிரோத்காரீ’ — எல்லாப் பக்கமும் இரத்தம் கக்கியபடி அவன் தரையில் விழுந்தான். இவ்வாறு ராவணனின் வாயாலேயே கவி போரின் கொடுமையைச் சித்திரிக்கிறார்.
பின்னர் எதிர்க்க மிக அரியவனான ராக்ஷசேசுவரன் ராவணன், சீதை கேட்டுக்கொண்டிருக்கும்போதே ஒரு ராக்ஷசியிடம் இவ்வாறு சொன்னான்: ‘கொடுஞ்செயலுடைய வித்யுஜ்ஜிஹ்வன் என்ற ராக்ஷசனை அழைத்து வா; அவனே போர்க்களத்திலிருந்து அந்த ராகவனின் தலையைக் கொண்டுவந்தான்.’ பின்னர் வித்யுஜ்ஜிஹ்வன் வில்லோடு கூடிய அந்தத் தலையை எடுத்துக்கொண்டு, தலைவணங்கி ராவணனின் முன் நின்றான். அப்போது அரசன் ராவணன் அருகில் நின்ற நீண்ட நாவுடைய வித்யுஜ்ஜிஹ்வன் என்ற ராக்ஷசனிடம் சொன்னான்: ‘தசரதனின் மகனுடைய தலையை விரைவில் சீதையின் முன் வை; இரங்கத்தக்க அவள் தன் கணவனின் இறுதி நிலையை நன்றாகப் பார்க்கட்டும்.’ இவ்வாறு சொல்லப்பட்ட அந்த ராக்ஷசன், காண்பதற்கு இனிய அந்தத் தலையைச் சீதையின் அருகில் வைத்துவிட்டு உடனே மறைந்துவிட்டான். ராவணனும் ‘இது ராமனுடையது’ என்று சொல்லிக்கொண்டு, மூவுலகிலும் புகழ்பெற்ற ஒளிவீசும் பெரிய வில்லை எறிந்தான்: ‘நாண் பூட்டப்பட்ட உன் ராமனின் வில் இதுதான்; அந்த மனிதனை இரவில் கொன்றுவிட்டு பிரகஸ்தன் இதை இங்கே கொண்டுவந்தான்.’ பிறகு அவன் வித்யுஜ்ஜிஹ்வனோடு சேர்ந்து அந்தத் தலையையும் வில்லையும் தரையில் வீசிவிட்டு, புகழ்மிக்க விதேக அரசனின் மகளிடம் ‘என் வசப்பட்டவளாக இரு’ என்றான். இறுதிச் சுலோகம் வம்சஸ்த யாப்பில் அமைந்தது; அச்சுப் பதிப்பில் இரண்டாம் அடியில் ‘விநிகீர்யமாண:’ என்று பாடம் உள்ளது; திறனாய்வுப் பதிப்பில் ‘விநிகீர்ய ராவண:’ — இங்கே அச்சுப் பாடம் காக்கப்பட்டுள்ளது; அந்த அடி பதினோர் எழுத்துகளுடையது என்று குறிப்பில் சுட்டப்பட்டுள்ளது. ‘ப்ரியதர்ஶனம்’ (காண்பதற்கு இனியது) என்ற அடைமொழி இரக்கமூட்டுவது — சீதைக்கு மிக அன்பான முகமே மாயையால் அவளுடைய துயரத்துக்குக் காரணமாக்கப்பட்டது. ‘பஶ்சிமாம் அவஸ்தாம்’ (இறுதி நிலை) என்பதில் ராவணனின் கொடுமை உச்சத்தை அடைகிறது. வித்யுஜ்ஜிஹ்வன் மறைந்துவிடுவது மாயையின் இயல்பைச் சுட்டுகிறது — வஞ்சகன் கேள்விகள் எழுவதற்கு முன்பே கண்ணுக்குத் தெரியாமல் போய்விடுகிறான். வில்லைக் காட்டுவது அடையாளத்தை நிறைவு செய்வதற்காக — சீதைக்கு ஐயம் எழாதபடி. சீதையின் மறுமொழி இல்லாமலே சர்க்கம் முடிகிறது; அவளுடைய புலம்பல் அடுத்த சர்க்கத்தில். தலையைக் கொண்டுவர ராவணன் ஒரு ராக்ஷசிக்கே ஆணையிடுகிறான், தானே போவதில்லை — இதனால் நாடகத்தன்மை கூடுகிறது; சீதையும் காத்திருப்பின் வேதனையைப் பொறுக்கிறாள். ‘மஹாஜிஹ்வம்’ (நீண்ட நாவுடையவன்) என்ற அடைமொழி வித்யுஜ்ஜிஹ்வன் (மின்னல் நாவன்) என்ற பெயரின் பொருளைத் தெளிவாக்குகிறது. வில் ‘மூவுலகிலும் புகழ்பெற்றது’ என்று ராவணனே சொல்கிறான் — பகைவனின் வில்லின் புகழை அவனும் அறிவான். ‘ஜ்யாஸமாவ்ருதம்’ (நாண் பூட்டப்பட்டது) — வில் நாண் ஏற்றிய நிலையிலேயே கொண்டுவரப்பட்டது; அதாவது ராமன் போருக்கு ஆயத்தமாக இருந்தான்; ஆனாலும் தூங்கும்போது கொல்லப்பட்டான் என்ற கதையின் முரண் நுட்பமானது. ‘என் வசப்பட்டவளாக இரு’ என்ற இறுதி வாக்கியம் இந்த வஞ்சகம் முழுவதன் நோக்கத்தை வெளிப்படுத்துகிறது.
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये युद्धकाण्डे एकत्रिंशः सर्गः॥ ३१॥