சர்க்கம்
ராவணன் முதலியோரின் தவமும் வரம் பெறுதலும்
கும்பகர்ணன், விபீஷணன் ஆகியோரின் தவம், தசக்ரீவன் தலைகளை ஆகுதியாக்குதல், பிரம்மாவின் வரதானம், விபீஷணனின் அறவுணர்வும் அமரத்தன்மையும், தேவர்களின் வேண்டுகோள், சரஸ்வதி கும்பகர்ணனை மயக்குதல்
முந்தைய சர்க்கத்தின் முடிவில் ‘அவர்கள் கோகர்ணத்தில் தவம் புரிந்தனர்’ என்று சுருக்கமாகச் சொல்லப்பட்டது. ஆகவே ராமன் அகஸ்தியமுனிவரிடம் கேட்கிறான் — ‘அந்தணரே, பெரும் வலிமையுடைய அந்தச் சகோதரர்கள் காட்டில் எப்படி, எத்தகைய தவம் புரிந்தனர்?’ மிகவும் மகிழ்ந்த மனத்துடன் இருந்த ராமனிடம் அகஸ்தியர் சொன்னார் — ‘அந்தச் சகோதரர்கள் அங்கே தனித்தனியே அந்தந்த அறவழி முறைகளை மேற்கொண்டனர்.’ முதலில் கும்பகர்ணனின் தவம் வர்ணிக்கப்படுகிறது — முனைப்புடன் எப்போதும் அறவழியில் நின்ற அவன், கோடைக்காலத்தில் சுற்றிலும் ஐந்து தீக்களை மூட்டி நடுவில் நின்று தவம் செய்தான். மழைக்காலத்தில் மேக நீரால் நனைந்தவாறு வீராசனத்தில் அமர்ந்தான்; பனிக்காலத்தில் எப்போதும் நீரின் நடுவிலேயே வசித்தான். இவ்வாறு அறத்தில் முயன்று நல்வழியில் நிலைத்திருந்த அவனுக்குப் பத்தாயிரம் ஆண்டுகள் கழிந்தன. பிறகு விபீஷணனின் தவம் — தர்மாத்மாவும், எப்போதும் அறத்தில் ஈடுபட்டவனும், தூயவனுமான அவன் ஐயாயிரம் ஆண்டுகள் ஒற்றைக் காலில் நின்றான். அவனுடைய நியமம் முடிந்தபோது அப்சரஸ் கூட்டங்கள் நடனமாடின, மலர்மழை பொழிந்தது, தேவர்களும் அவனைப் போற்றினர். அதன்பின் அவன் ஐயாயிரம் ஆண்டுகள் தலையையும் கைகளையும் மேலே உயர்த்தியவாறு சூரியனைப் பின்தொடர்ந்து, வேதம் ஓதுவதில் மனம் நிலைத்தவனாக நின்றான். இவ்வாறு அடக்கமுடைய விபீஷணனுக்குப் பத்தாயிரம் ஆண்டுகள், சுவர்க்கத்தில் இருப்பவனுக்கு நந்தன வனத்தில் கழிவது போல இன்பமாகக் கழிந்தன. இங்கே கவனிக்க வேண்டியது — கும்பகர்ணனும் தொடக்கத்தில் அறவழியில் நின்றவன் போலவே வர்ணிக்கப்படுகிறான்; அவனுடைய தவம் உடலை வருத்துவதை முதன்மையாகக் கொண்டது; விபீஷணனுடையதோ வேதம் ஓதுவதை முதன்மையாகக் கொண்டது. விபீஷணனின் தவத்தில் தேவர்களின் மகிழ்ச்சியும் அப்சரஸ்களின் நடனமும் உண்டு; கும்பகர்ணனின் தவத்தில் அத்தகையது எதுவும் இல்லை — இந்த வேறுபாடும் குறிக்கப்படுகிறது. ஒன்பதாவது சுலோகத்தில் அச்சுப் பதிப்பில் ‘சுவர்க்கத்தில் இருப்பவனுக்கு நந்தனத்தில் போல’ என்பது முதல் பாதியில் உள்ளது; திறனாய்வுப் பதிப்பில் இரண்டாவது பாதியில் — இரு பாதிகளிலும் அடிகள் இடம் மாறியுள்ளன. மூன்று பருவங்களுக்குக் கும்பகர்ணனின் மூன்று நியமங்கள் — கோடையில் தீயின் வெப்பம், மழைக்காலத்தில் நீரின் ஈரம், பனிக்காலத்தில் நீரின் குளிர். இவை ரிஷிகளும் கடைப்பிடிக்கும் பிரசித்தமான தவ முறைகள். விபீஷணனின் தவம் இரு பகுதிகளைக் கொண்டது — முதலில் ஐயாயிரம் ஆண்டுகள் ஒற்றைக் காலில் நிற்றல், பிறகு ஐயாயிரம் ஆண்டுகள் சூரியனைப் பின்தொடர்தல். சூரியனை நோக்கி முகத்தை உயர்த்தி, அது செல்லும் திசைதோறும் திரும்பியவாறு அவன் நின்றான் என்பதே ‘சூரியனைப் பின்தொடர்ந்தான்’ என்பதன் கருத்து. ‘வேதம் ஓதுவதில் மனம் நிலைத்தவன்’ என்ற சொல் அவனுடைய தவத்தின் உள்ளார்ந்த வடிவத்தைக் காட்டுகிறது — உடல் தவத்தில் வெம்புகிறது, மனமோ வேதத்தில் இன்புறுகிறது. ‘சுவர்க்கத்தில் இருப்பவனுக்கு நந்தனத்தில் போல’ என்ற உவமையால், தர்மாத்மாவுக்குக் கடுமையான தவமும் இன்பம் தருவதாகிறது என்று கவி குறிப்பிடுகிறார்.
தசமுகனோ பத்தாயிரம் ஆண்டுகள் உணவின்றித் தவம் புரிந்தான். ஒவ்வோர் ஆயிரம் ஆண்டுகள் நிறைவடைந்தபோதும் அவன் தன் ஒரு தலையை வெட்டித் தீயில் ஆகுதியாக்கினான். இவ்வாறு அவனுக்கு ஒன்பதாயிரம் ஆண்டுகள் கழிந்தன; ஒன்பது தலைகளும் தீயில் புகுந்தன. பிறகு பத்தாவது ஆயிரம் ஆண்டுகள் நிறைவடைந்தபோது, அவன் பத்தாவதும் கடைசியுமான தலையை வெட்ட முனைந்த அதே கணத்தில் பிதாமகன் அங்கே வந்து சேர்ந்தார். மிகவும் மகிழ்ந்த பிதாமகன் தேவர்களோடு வந்து நின்று சொன்னார் — ‘தசக்ரீவா, உன்னிடம் மகிழ்ந்தேன். அறமறிந்தவனே, நீ விரும்பும் வரத்தை விரைவில் கேள். இன்று உனக்கு எந்த விருப்பத்தை நிறைவேற்றட்டும்? உன் உழைப்பு வீணாகக் கூடாது.’ தசமுகனின் தவம் தன்னையே பலியிடுவதன் உச்சம் — அவன் தன் தலைகளையே ஹவிஸாக்குகிறான். அதனால்தான் பிதாமகன் கடைசித் தலை வெட்டப்படுவதற்கு முன்பே வருகிறார், ஏனெனில் அதற்குப் பிறகு தவசியே இருக்கமாட்டான். ராவணனுக்குப் பத்துத் தலைகள் என்ற பிரசித்தி இங்கேயும் பயன்படுகிறது — ஒவ்வொரு தலையும் ஒவ்வோர் ஆயிரம் ஆண்டுகளின் விலை. பிதாமகன் அவனை ‘அறமறிந்தவனே’ என்று விளிக்கிறார், ஏனெனில் தவத்தால் அவன் அறத்தின் ஒரு வடிவத்தைக் கடைப்பிடித்தான், நோக்கம் அறமற்றதை வேராகக் கொண்டிருந்தாலும். இங்கே தவத்தின் பயனுக்கான நியதி தெரிகிறது — தவம் யாருடையதாக இருந்தாலும், அதன் பயனை இறைவன் தவறாமல் அளிக்கிறார்.
பிதாமகனின் சொல்லைக் கேட்டு மிகவும் மகிழ்ந்த உள்ளத்துடன் தசக்ரீவன் தலைவணங்கித் தேவனைப் பணிந்து, மகிழ்ச்சியால் தழுதழுத்த குரலில் சொன்னான் — ‘பகவானே, உயிர்களுக்கு எப்போதும் மரணத்தைத் தவிர வேறு அச்சம் இல்லை; மரணத்துக்கு நிகரான பகைவனும் இல்லை. ஆகவே நான் அமரத்தன்மையை வேண்டுகிறேன்.’ இவ்வாறு சொல்லப்பட்ட பிரம்மா தசக்ரீவனிடம், ‘உனக்கு எந்த வகையிலும் அமரத்தன்மை கிடையாது; என்னிடமிருந்து வேறு வரம் கேள்’ என்றார். உலகைப் படைத்த பிரம்மா இவ்வாறு சொன்னதும், தசக்ரீவன் கைகூப்பி அவர் முன் இவ்வாறு சொன்னான் — ‘என்றுமுள்ளவரே, உயிர்களின் தலைவரே, சுபர்ணர்கள் (கருடர்கள்), நாகர்கள், யக்ஷர்கள், தைத்தியர்கள், தானவர்கள், ராக்ஷசர்கள், தேவர்கள் ஆகியோரால் நான் கொல்லப்பட முடியாதவனாக இருக்க வேண்டும். தேவர்களால் பூஜிக்கப்படுபவரே, பிற உயிர்களைப் பற்றி எனக்குக் கவலை இல்லை; மனிதர் முதலிய உயிர்கள் எனக்குப் புல்லுக்குச் சமம் என்று கருதுகிறேன்.’ இங்கே ராவணனின் செருக்கே அவனுடைய அழிவின் வித்து — அவன் புல்லாகக் கருதும் மனிதர்களிலேயே ஒருவனான ராமன் அவனைக் கொல்வான். தர்மாத்மாவான பிதாமகன் தேவர்களோடு அவனுக்கு மறுமொழி சொன்னார் — ‘ராக்ஷசர்களில் சிறந்தவனே, உன்னுடைய இந்தச் சொல் அப்படியே ஆகும்.’ பிறகு அவர் மீண்டும் சொன்னார் — ‘மகிழ்ந்திருக்கும் என்னிடமிருந்து மற்றொரு நல்ல வரத்தையும் கேள். குற்றமற்றவனே, நீ முன்பு தீயில் ஆகுதியாக்கிய தலைகள் மீண்டும் முன்போலவே உனக்கு உண்டாகும். நல்லவனே, அடைவதற்கரிய மற்றொரு வரத்தையும் தருகிறேன் — மனத்தால் எதை எப்படி விரும்புகிறாயோ, அந்த உருவம் உன் விருப்பப்படி உனக்கு உண்டாகும்.’ இதுவே விரும்பிய உருவம் எடுக்கும் ஆற்றல். பிதாமகன் இவ்வாறு சொன்னதும், தீயில் ஆகுதியாக்கப்பட்ட அவனுடைய தலைகள் மீண்டும் தோன்றின. இங்கே அச்சுப் பதிப்பில் ‘ராமா, தசக்ரீவனிடம் பிதாமகன் இவ்வாறு சொல்லிவிட்டு’ என்ற அரைச் சுலோகம் இருமுறை காணப்படுகிறது — இருபத்திரண்டாவதிலும் இருபத்தாறாவதிலும்; முதலாவது வல்கேட் பதிப்பில் மட்டுமே உள்ளது, இரண்டாவது திறனாய்வுப் பதிப்போடு ஒத்துப்போகிறது. அமரத்தன்மை மறுக்கப்பட்டது, கொல்லப்படாமைக்கான பட்டியலில் மனிதர்கள் இல்லாதது, விரும்பிய உருவம் எடுக்கும் ஆற்றல் — இந்த மூன்றும் ராவணனின் வரப்போகும் கதையில் மிக முக்கியமானவை. ராவணன் முதலில் மரண அச்சம் எல்லோருக்கும் பொதுவானது என்று வர்ணிக்கிறான் — எல்லா உயிர்களும் மரணத்துக்கே அஞ்சுகின்றன; ஆகவே மரணமே மேலான பகைவன். இந்த வாதம் பொருத்தமானது போலத் தோன்றுகிறது; ஆனால் உடல் தாங்கியவர்களுக்கு அமரத்தன்மை நியதிக்கு முரணானது; ஆகவே பிரம்மா அதை மறுக்கிறார். பிறகு ராவணன் சாமர்த்தியமாக உயிர்வகைகளின் பட்டியலைச் செய்கிறான் — சுபர்ணர்கள், நாகர்கள், யக்ஷர்கள், தைத்தியர்கள், தானவர்கள், ராக்ஷசர்கள், தேவர்கள். அந்தப் பட்டியலில் மனிதர்களும் வானரர்களும் இல்லை, ஏனெனில் அவன் அவர்களைப் புல்லாகக் கருதுகிறான். இங்கேதான் அவனுடைய பலவீனம் மறைந்திருக்கிறது — விஷ்ணு மனித வடிவில் அவதரித்து வானரர்களோடு சேர்ந்து அவனைக் கொல்வார். பிரம்மாவும் ‘இது அப்படியே ஆகும்’ என்ற எளிய சொல்லையே சொல்கிறார், அதற்கு மேல் எதுவும் சொல்லவில்லை. அதன்பின் அவர் மகிழ்ச்சியால் இரண்டு கூடுதல் வரங்களைத் தருகிறார் — ஆகுதியாக்கப்பட்ட தலைகளை மீண்டும் பெறுதல், விருப்பப்படி உருவம் எடுத்தல். விரும்பிய உருவம் எடுக்கும் ஆற்றலே பின்னர் சீதையைக் கவர்ந்தபோது துறவி வேடத்தில் பயன்பட்டது. இவ்வாறு இந்தப் பகுதியில் ராவணனின் வலிமையின் எல்லா மூலங்களும் ஒருசேரக் காட்டப்படுகின்றன. பிரம்மாவின் எல்லாச் சொற்களிலும் மகிழ்ச்சி தெரிகிறது — ‘நல்லவனே’, ‘குற்றமற்றவனே’, ‘ராக்ஷசர்களில் சிறந்தவனே’ என்ற விளிகள். தவத்தின் பயனை அவர் பாரபட்சமின்றி அளிக்கிறார், அது தவறாகப் பயன்படுத்தப்படும் என்பதை அவர் அறிந்திருந்தும். இவ்வாறு தசக்ரீவன் விரும்பியதை அடைந்தும் அமரத்தன்மையை இழந்தவனாகவே இருக்கிறான்.
ராமா, தசக்ரீவனிடம் இவ்வாறு சொல்லிவிட்டு, உலகங்களின் பிதாமகன் விபீஷணனிடம் சொன்னார் — ‘குழந்தாய் விபீஷணா, அறத்தோடு இணைந்த அறிவுடைய உன்னால் நான் மிகவும் மகிழ்ந்தேன். தர்மாத்மாவே, நல்ல விரதமுடையவனே, வரம் கேள்.’ அப்போது கதிர்களால் சூழப்பட்ட சந்திரனைப் போல எப்போதும் எல்லாக் குணங்களாலும் சூழப்பட்ட தர்மாத்மா விபீஷணன் கைகூப்பிச் சொன்னான் — ‘பகவானே, உலக குருவே என்னிடம் மகிழ்ந்திருப்பதாலேயே நான் கடமையை நிறைவேற்றியவனானேன். நல்ல விரதமுடையவரே, மகிழ்ந்த நீர் எனக்கு வரம் தரவேண்டுமென்றால், கேளுங்கள். மிகப் பெரிய ஆபத்தை அடைந்தாலும் என் மனம் அறத்திலேயே நிலைக்க வேண்டும். கற்றுக்கொள்ளாமலேயே பிரம்மாஸ்திரம் எனக்குத் தோன்ற வேண்டும். எந்தெந்த ஆசிரம நிலைகளில் எனக்கு எந்தெந்த எண்ணம் தோன்றுகிறதோ, அது அறம் நிறைந்ததாக இருக்க வேண்டும்; அந்தந்த அறத்தை நான் காக்க வேண்டும். இதுவே எனக்கு மிகச் சிறந்த, மேலான வரம் என்று கருதுகிறேன்.’ ‘அறத்தில் பற்றுடையவர்களுக்கு உலகில் அரிதானது எதுவுமில்லை’ — இந்தக் கூற்றே விபீஷணனின் வரத்தின் சாரம். அப்போது மகிழ்ந்த பிரஜாபதி மீண்டும் விபீஷணனிடம் சொன்னார் — ‘குழந்தாய், நீ எப்படி அறத்தில் நிலைத்தவனோ, அப்படியே இது நடக்கும். பகைவர்களை அழிப்பவனே, ராக்ஷசக் குலத்தில் பிறந்தும் உன் மனம் அறமற்றதில் செல்லவில்லை; ஆகவே உனக்கு அமரத்தன்மையையும் தருகிறேன்.’ தசக்ரீவனுக்கு மறுக்கப்பட்ட அமரத்தன்மை விபீஷணனுக்குக் கேட்காமலேயே அளிக்கப்பட்டது — இதுவே அறத்தின் பெருமை. இவ்வாறு சொல்லிவிட்டுப் பிதாமகன் கும்பகர்ணனுக்கு வரம் தர ஆயத்தமானார். விபீஷணன் செல்வத்தையோ வலிமையையோ கேட்கவில்லை, அறவுணர்வை மட்டுமே கேட்கிறான்; ஆகவே அவனுடைய வரமே எல்லா வரங்களிலும் சிறந்தது. விபீஷணனின் மூன்று வரங்கள் — ஆபத்திலும் அறத்தில் மனம், கற்றுக்கொள்ளாத பிரம்மாஸ்திரத்தின் அறிவு, ஒவ்வோர் ஆசிரம நிலையிலும் அறம் நிறைந்த எண்ணம். முதலாவதும் மூன்றாவதும் தன்னைத் தூய்மைப்படுத்திக்கொள்வதற்காக, இரண்டாவது தன்னைக் காத்துக்கொள்வதற்காக. ‘குழந்தாய், நீ எப்படி அறத்தில் நிலைத்தவனோ, அப்படியே இது நடக்கும்’ என்ற சொல்லால் பிரம்மா அவனுடைய வரங்களை ஏற்கிறார். விபீஷணனின் பணிவையும் காண வேண்டும் — அவன் முதலில் ‘உலக குருவின் அருளாலேயே கடமையை நிறைவேற்றியவனானேன்’ என்கிறான்; அதாவது அவனுக்கு எதுவும் தேவையில்லை; பிரம்மாவின் வற்புறுத்தலாலேயே வரம் கேட்கிறான். சந்திரன் கதிர்களிலிருந்து பிரியாதது போல, அவன் குணங்களோடு எப்போதும் இணைந்திருக்கிறான் என்பது உவமை. தசக்ரீவனின் வரம் பிறரை வருத்துவதற்காக, விபீஷணனின் வரம் தன்னை அடக்குவதற்காக — இவ்வாறு இரு சகோதரர்களின் இயல்பு வேறுபாடு வரங்களின் வேறுபாட்டாலேயே தெளிவாகிறது.
அப்போது தேவர்கள் அனைவரும் கைகூப்பிப் பிரஜாபதியிடம் சொன்னார்கள் — ‘நீர் கும்பகர்ணனுக்கு வரம் கொடுக்கவே கூடாது. இந்தத் தீய மதியுடையவன் உலகங்களை எப்படி அச்சுறுத்துகிறான் என்பதை நீரே அறிவீர். அந்தணரே, இவன் நந்தன வனத்தில் ஏழு அப்சரஸ்களையும், மகேந்திரனின் பத்துப் பணியாட்களையும், பல ரிஷிகளையும் மனிதர்களையும் தின்றுவிட்டான். வரம் பெறாமலேயே இந்த ராக்ஷசன் செய்ததைக் கண்டோம்; இவன் வரம் பெற்றவனானால் மூவுலகங்களையும் தின்றுவிடுவான். அளவற்ற ஒளியுடையவரே, வரம் என்ற போர்வையில் இவனுக்கு மயக்கத்தைக் கொடுங்கள். இவ்வாறு உலகங்களுக்கு நலம் உண்டாகும், இவனுக்கும் மதிப்புக் கிடைக்கும்.’ தேவர்களால் இவ்வாறு சொல்லப்பட்ட, தாமரையில் தோன்றிய பிரம்மா சரஸ்வதியை நினைத்தார். நினைக்கப்பட்ட சரஸ்வதி தேவி அவர் அருகே வந்து நின்று, அருகில் நின்றவாறு கைகூப்பிச் சொன்னாள் — ‘தேவனே, இதோ நான் வந்திருக்கிறேன்; என்ன செய்ய வேண்டும்?’ வந்திருந்த சரஸ்வதியிடம் பிரஜாபதி சொன்னார் — ‘வாணியே, நீ இந்த ராக்ஷசத் தலைவனின் நாவில், தேவர்கள் விரும்பும் சொல்லாக ஆவாய்.’ ‘அப்படியே’ என்று சொல்லி அவள் அவனுடைய வாய்க்குள் புகுந்தாள். பிறகு பிரஜாபதி சொன்னார் — ‘நீண்ட கைகளுடைய கும்பகர்ணா, நீ விரும்பும் வரத்தைக் கேள்.’ அந்தச் சொல்லைக் கேட்டுக் கும்பகர்ணன் சொன்னான் — ‘தேவர்களுக்கெல்லாம் தேவனே, பல ஆண்டுகள் தூங்குவதே என் விருப்பம்.’ ‘அப்படியே ஆகட்டும்’ என்று சொல்லிப் பிரம்மா தேவர்களோடு புறப்பட்டார். பிரம்மாவோடு தேவர்கள் வானத்துக்குச் சென்றதும் சரஸ்வதி தேவியும் அந்த ராக்ஷசனை விட்டு நீங்கினாள். சரஸ்வதியிடமிருந்து விடுபட்ட அவன் தன் சுயநினைவைப் பெற்று வருந்திச் சிந்தித்தான் — ‘இன்று என் வாயிலிருந்து இத்தகைய சொல் எப்படி நழுவியது? அப்போது வந்திருந்த தேவர்களால் நான் மயக்கப்பட்டேன் என்று நினைக்கிறேன்.’ இவ்வாறு வரம் பெற்று ஒளிர்ந்த சகோதரர்கள் அனைவரும் சிலேஷ்மாதக வனத்துக்குச் சென்று அங்கே இன்பமாக வசித்தனர். இங்கே வாக்குத் தேவியின் சாமர்த்தியமும் தேவர்களின் சூழ்ச்சியும் தெரிகின்றன — வலிமையால் தடுக்க முடியாத பகைவனை அவர்கள் சொல்லாலேயே அடக்குகின்றனர். யுத்த காண்டத்தில் பிரசித்தமான கும்பகர்ணனின் நீண்ட உறக்கத்தின் மூலம் இங்கே சொல்லப்படுகிறது. தேவர்களின் சொல்லில் கும்பகர்ணன் முன்பு செய்த பாவங்கள் எண்ணப்படுகின்றன — நந்தன வனத்தில் ஏழு அப்சரஸ்கள், இந்திரனின் பத்துப் பணியாட்கள், ரிஷிகள், மனிதர்கள் அவனால் தின்னப்பட்டனர். அவர்கள் வாதிடுகின்றனர் — வரம் பெறாமலேயே இவன் இவ்வளவு செய்தான்; வரம் பெற்றால் மூன்று உலகங்களையுமே தின்றுவிடுவான். ஆகவே அவர்கள் பிரம்மாவை வரம் மறுக்கும்படி சொல்லவில்லை; வரம் என்ற போர்வையில் மயக்கத்தைக் கொடுக்கும்படி சொல்கின்றனர்; இவ்வாறு பிரம்மாவின் சொல் வீணாவதில்லை, உலகங்களும் காக்கப்படுகின்றன, கும்பகர்ணனின் மதிப்பும் காக்கப்படுகிறது — இது மூவகை நோக்கம். பிரம்மா தாமே எதுவும் செய்வதில்லை, சரஸ்வதியை நினைக்கிறார் மட்டுமே; அந்த வாக்குத் தேவி நினைத்த மாத்திரத்தில் வந்து பணிவுடன் ஆணையைக் கேட்கிறாள். பிரம்மாவின் ஆணையும் இரட்டுறமொழிதல் உடையது — ‘வாக்தேவதேப்ஸிதா பவ’, அதாவது தேவர்கள் விரும்பும் சொல்லாக ஆவாய். கும்பகர்ணன் ஒருவேளை ‘நிர்தேவத்வம்’ (தேவர்களே இல்லாத நிலை) என்று கேட்க விரும்பியிருந்தான் என்று மரபு சொல்கிறது; ஆனால் சரஸ்வதியின் தாக்கத்தால் ‘தூங்குவதற்கு’ என்று சொன்னான் — இங்கே மூலத்திலோ ‘பல ஆண்டுகள் தூங்குவதே என் விருப்பம்’ என்று மட்டுமே சொல்லப்பட்டுள்ளது. தேவர்கள் சென்றதும் சரஸ்வதியும் அவனை விட்டு நீங்குகிறாள்; பிறகு அவன் சுயநினைவு பெற்று, தன் சொல்லுக்கு எதிரான பயனை அறிந்து வருந்துகிறான். ‘தேவர்களால் நான் மயக்கப்பட்டேன்’ என்ற அவனுடைய முடிவு உண்மையே. இறுதியில் வரம் பெற்ற மூன்று சகோதரர்களும் சிலேஷ்மாதக வனத்துக்குச் சென்று இன்பமாக வசிக்கின்றனர் — அடுத்த சர்க்கத்தில் சுமாலி அவர்களை அணுகுவான். இவ்வாறு பத்தாவது சர்க்கம் மூன்று சகோதரர்களின் தவம், வரங்கள் பற்றிய கதையை நிறைவு செய்கிறது; இதனால் இலங்கைப் போருக்கான எல்லா முன்னணிகளும் அமைகின்றன. கும்பகர்ணனின் வருத்தம் பயனற்றது, ஏனெனில் கொடுக்கப்பட்ட வரத்தைத் திரும்பப் பெற முடியாது; அவனுடைய உறக்கமே உலகங்களின் காவலாயிற்று.
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये उत्तरकाण्डे दशमः सर्गः॥ १०॥