சர்க்கம்
இலங்கை எரிப்பு
எஞ்சிய பணியைப் பற்றிய அனுமனின் சிந்தனை, பிரகஸ்தன் முதலியோரின் வீடுகளை எரித்தல், விபீஷணனின் வீட்டை விலக்குதல், ராவணனின் மாளிகையில் நெருப்பை விடுதல், மாளிகைகள் விழுதல், ராக்ஷசர்களின் புலம்பல், ‘காலனோ விஷ்ணுவோ’ என்ற ஊகம், தேவர்களின் துதி, கடலில் வால்நெருப்பை அணைத்தல்
எல்லா விருப்பங்களும் நிறைவேறிய நிலையில், பெருகும் ஊக்கத்தோடு அனுமன் இலங்கையை நோக்கியபடி எஞ்சிய பணியைச் சிந்தித்தான்: இப்போது இங்கே நான் செய்ய வேண்டியது என்ன எஞ்சியுள்ளது, இந்த ராக்ஷசர்களுக்கு மேலும் துன்பம் உண்டாகும்படி? பிரமதாவனம் ஏற்கெனவே நொறுக்கப்பட்டது, முதன்மை ராக்ஷசர்கள் கொல்லப்பட்டனர், ராவணனின் படையில் ஒரு பகுதி அழிக்கப்பட்டது; இப்போது கோட்டையை அழிப்பதே எஞ்சியுள்ளது. கோட்டை அழிக்கப்பட்டால், கடலைத் தாண்டியது முதலிய என் செயல்களின் உழைப்பு இன்பம் தருவதாகவும் பயனுள்ளதாகவும் ஆகும்; சிறிய முயற்சியால் இந்தப் பணியில் என் உழைப்பு பலனளிக்கும். என் வாலில் கொழுந்துவிட்டெரியும் இந்த அவிசுமப்பவனை (அக்கினியை) இந்தச் சிறந்த வீடுகளால் விருந்தோம்புவது முறையே. அனுமனின் சிந்தனை ஒரு படைவீரனின் ஒழுங்கான சிந்தனை — வனம், வீரர்கள், படை, கோட்டை என்று வரிசையாகப் பகைவனின் வலிமையைக் குறைக்கிறான். நெருப்பு ஒரு விருந்தினராகக் கருதப்படுகிறது; அதன் ‘விருந்தோம்பல்’ வீடுகளால் — இது கவிஞரின் நகைச்சுவை கலந்த சொல். அவமானப்படுத்துவதற்காக ராவணன் கொடுத்த நெருப்பே அவனுடைய நகரை அழிக்கப் பயன்படுகிறது — இதுவே சர்க்கத்தின் அடிப்படை முரண். முந்தைய சர்க்கத்தில் காணப்பட்ட வழிகள் இப்போது பயன்படுகின்றன. இரண்டாம் சுலோகத்தில் ‘மேலும் துன்பம்’ — முன்பு வனத்தை முறித்தும் ராக்ஷசர்களைக் கொன்றும் துன்பம் தரப்பட்டது; இப்போது அதைவிட மிகுதியாகத் தர வேண்டும். நான்காம் சுலோகத்தில் ‘சிறிய முயற்சியால்’ — ஒரே நெருப்பால் கோட்டை முழுவதும் அழியும்; ஆகவே முயற்சி சிறிது, பலன் பெரிது.
பிறகு கொழுந்துவிட்டெரியும் வாலோடு அந்தப் பெரிய வானரன் மின்னலோடு கூடிய மேகம்போல இலங்கையின் மாளிகை உச்சிகளில் திரிந்தான். அவன் ராக்ஷசர்களின் வீட்டுக்கு வீடும், தோட்டங்களிலும், மாளிகைகளிலும் அச்சமின்றி நோக்கியபடி திரிந்தான். வீசும் காற்றுக்கு நிகரான வலிமையும் பெருவேகமும் உடைய அவன் பிரகஸ்தனின் மாளிகையின்மேல் தாவி அங்கே நெருப்பை இட்டான்; பிறகு மகாபார்சுவனின் மற்றொரு வீட்டின்மேல் தாவினான்; அங்கும் வீரமுடைய அனுமன் ஊழித்தீயின் சுடர் போன்ற நெருப்பை விட்டான். பிறகு பேரொளியுடைய அந்தப் பெரிய வானரன் வஜ்ரதம்ஷ்ட்ரன், சுகன், அறிவுடைய சாரணன் ஆகியோரின் வீடுகளின்மேல் தாவினான். அவ்வாறே வானரப் படைத்தலைவன் இந்திரஜித்தின் மாளிகையை எரித்தான்; பிறகு ஜம்புமாலியின் மாளிகையையும் சுமாலியின் மாளிகையையும் எரித்தான். இங்கே முதலில் ராவணனின் முதன்மை அமைச்சர்களும் சேனாபதிகளும் இலக்காகின்றனர் — பிரகஸ்தன், மகாபார்சுவன், வஜ்ரதம்ஷ்ட்ரன்; பிறகு ஒற்றர்களான சுகனும் சாரணனும்; பிறகு இளவரசன் இந்திரஜித். இவர்களுடைய பெயர்கள் யுத்த காண்டத்தில் மீண்டும் வரும். அனுமன் ‘அச்சமின்றி’ — அவன் அச்சமின்றி விளையாடுவதுபோலப் பணியைச் செய்கிறான். ‘மின்னலோடு கூடிய மேகம் போல’ என்ற உவமை — வாலின் சுடர் மின்னல், அனுமனின் உடல் மேகம். இந்திரஜித்தின் வீட்டை எரித்தது சிறப்பாகப் பொருள் நிறைந்தது; அவனால்தான் அனுமன் கட்டப்பட்டான். ஏழாம் சுலோகத்தில் அனுமனின் செல்கை கவனமானது — அவன் வீட்டுக்கு வீடு நோக்கியபடி திரிகிறான், கண்மூடித்தனமாக அல்ல. எட்டாம் சுலோகத்தில் ‘வீசும் காற்றுக்கு நிகரான வலிமையுடையவன்’ — அவன் வாயுவின் மைந்தன், காற்றுக்கு நிகரான வேகம். ஒன்பதாம் சுலோகத்தில் ‘ஊழித்தீயின் சுடர் போன்ற’ என்பது நெருப்பின் கொடுமை. பத்து, பதினொன்றாம் சுலோகங்களில் வரிசையாக அமைச்சர்கள், ஒற்றர்கள், இளவரசன் ஆகியோரின் வீடுகள் எரிக்கப்பட்டன. சுகனும் சாரணனும் ராவணனின் ஒற்றர்கள்; அவர்களுடைய வீடுகள் எரிக்கப்பட்டது ராவணனின் ஒற்றர் அமைப்பும் அழிந்தது என்பதைக் குறிக்கிறது. இவை அனைத்தும் ராவணனின் வலிமையின் வேரை அறுப்பதே.
பிறகு ரச்மிகேது, சூர்யசத்ரு, ஹ்ரஸ்வகர்ணன், தம்ஷ்ட்ரன், ராக்ஷசன் ரோமசன், யுத்தோன்மத்தன், மத்தன், த்வஜக்ரீவன், கொடிய வித்யுஜ்ஜிஹ்வன், ஹஸ்திமுகன், கராளன், விசாலன், சோணிதாக்ஷன், கும்பகர்ணன், மகராக்ஷன், நராந்தகன், கும்பன், தீயமனமுடைய நிகும்பன், யஜ்ஞசத்ரு, பிரம்மசத்ரு ஆகியோரின் மாளிகைகளை அவன் எரித்தான். பேரொளியுடைய அந்த வானரக் காளை விபீஷணனின் வீட்டை மட்டும் விலக்கி, வரிசையாக எல்லா வீடுகளையும் கடந்தபடி எரித்தான். விலையுயர்ந்த அந்த மாளிகைகளில், செல்வச் செழிப்புடைய ராக்ஷசர்களின் வீடுகளில் இருந்த செல்வத்தைப் பெரும்புகழுடைய அந்த வானர யானை எரித்தான். எல்லாருடைய வீடுகளையும் கடந்து, அழகும் வீரமும் உடைய அவன் ராக்ஷசேந்திரன் ராவணனின் இருப்பிடத்தை அடைந்தான். பலவகை ரத்தினங்களால் அணிசெய்யப்பட்ட, மேருவையும் மந்தரத்தையும் போன்ற, பலவகை மங்கலப் பொருள்களால் அழகுபெற்ற அந்த முதன்மை மாளிகையில், வால்நுனியில் நிலைகொண்டிருந்த கொழுந்துவிட்டெரியும் நெருப்பை விட்டுவிட்டு, வீரன் அனுமன் யுகமுடிவு மேகம்போல முழங்கினான். பெயர்களின் நீண்ட பட்டியல் இலங்கையின் முழு வீரர் வட்டத்தையும் நினைவூட்டுகிறது. விபீஷணனின் வீட்டை விலக்கியது சிறப்பாகக் கவனிக்கத்தக்கது — அவையில் தன்னைக் காப்பதற்காகப் பேசிய அறப்பற்றுடைய விபீஷணனை அனுமன் அறிவான்; ஆகவே அவனுடைய வீட்டை எரிக்கவில்லை. இதனால் பின்னர் விபீஷணன் ராமனிடம் சரணடைவதும் குறிப்பிடப்படுகிறது. ராவணனின் மாளிகை இறுதியில் — முதன்மைப் பகைவன், முதன்மை இலக்கு. ‘யுகமுடிவு மேகம்’ என்ற உவமை ஊழியின் முழக்கத்தைக் குறிக்கிறது. பன்னிரண்டாம் சுலோகம் முதல் பதினைந்தாம் சுலோகம் வரை நான்கு சுலோகங்களில் பெயர்கள் மட்டுமே கணக்கிடப்படுகின்றன — ‘பவனம்’ (மாளிகை) என்ற சொல் மீண்டும் மீண்டும் வருகிறது; அதனால் எரிப்பின் வரிசை இடைவிடாததுபோல ஒலிக்கிறது. இவற்றில் கும்பகர்ணனின் மாளிகையும் உள்ளது, அப்போது அவன் உறங்கிக்கொண்டிருந்தாலும். பதினாறாம் சுலோகத்தில் ‘க்ரமமாண: க்ரமேணைவ’ (வரிசையாகக் கடந்தபடி வரிசையாகவே) என்ற சொற்களின் மீள்வரவு — அனுமனின் செயலின் ஒழுங்கு, வெறியல்ல. பதினேழாம் சுலோகத்தில் ‘ருத்திமதாம் ருத்திம்’ (செல்வருடைய செல்வத்தை) என்ற யமகம் — செல்வந்தர்களின் செல்வமே எரிக்கப்பட்டது. பதினெட்டாம் சுலோகத்தில் ‘அழகுடையவன்’ என்ற அடைமொழி அனுமனுக்கு — அவனே பொலிவோடு கூடியவன். பத்தொன்பதாம் சுலோகத்தில் ராவணனின் மாளிகையின் வருணனை மேருவுக்கும் மந்தரத்துக்கும் நிகரானது — மிகப் பெரிய மாளிகை, மிகப் பெரிய எரிப்பு. இருபதாம் சுலோகத்தில் அனுமனின் முழக்கம் ஊழிமேகத்தின் இடிமுழக்கம் போன்றது; அதனால் இலங்கைவாசிகள் அஞ்சினர். விபீஷணனின் வீடு பாதுகாப்பாக நிற்கிறது — அறம் அறத்தாலேயே காக்கப்படுகிறது. மற்ற ராக்ஷசர்களின் வீடுகள் எரிக்கப்படுகின்றன, ஏனெனில் அவர்கள் ராவணனின் அதர்மத்தில் பங்காளிகள். இவ்வாறு எரிப்பும் விவேகம் நிறைந்தது — அனுமன் தண்டனையைத் தகுந்தவர்களுக்கே தருகிறான். முன்பு சீதை தேடப்பட்ட ராவணனின் மாளிகைக்குள்ளேயே இப்போது நெருப்பு நுழைகிறது. இவ்வாறு இலங்கையின் முதன்மை வீட்டுரிமையாளர்கள் அனைவரும் எரிப்பால் தீண்டப்பட்டனர்.
வீசும் காற்றின் சேர்க்கையால் மிகுந்த வேகமும் பெருவலிமையும் கொண்ட நெருப்பு ஊழித்தீ போலக் கொழுந்துவிட்டெரிந்து பெருகியது. காற்று அந்த எரியும் நெருப்பை அந்த வீடுகளில் செலுத்திப் பரப்பியது. பொன்வலைகளும் முத்துகளும் மணிகளும் ரத்தினங்களும் கொண்ட அந்தப் பெரிய மாளிகைகள் சிதைந்தன. விமானங்கள் (மேல்மாடங்கள்) உடைந்த அந்த மாளிகைகள், புண்ணியம் தீர்ந்ததும் சித்தர்களின் மாளிகைகள் வானிலிருந்து விழுவதுபோலத் தரையில் விழுந்தன. தத்தம் வீடுகளைக் காக்க ஓடிய, ஊக்கம் முறிந்த, செல்வத்தை இழந்த ராக்ஷசர்களின் பெருங்கூச்சல் எழுந்தது — நிச்சயம் இந்த நெருப்பே வானர உருவில் வந்துவிட்டது, ஐயோ! என்று. பால்குடிக்கும் குழந்தைகளை ஏந்திய பெண்கள் அலறியபடி சட்டென விழுந்தனர். நெருப்பால் சூழப்பட்ட அங்கங்களோடும் அவிழ்ந்த கூந்தலோடும் மாடிகளிலிருந்து விழுந்த சில பெண்கள், மேகங்களிலிருந்து விழும் மின்னல்களைப் போலத் தோன்றினர். மாளிகைகளிலிருந்து உருகி ஓடும் வைரம், பவழம், வைடூரியம், முத்து, வெள்ளி ஆகியவை கலந்த பலவகைத் தாதுப்பொருள்களை அனுமன் கண்டான். நெருப்பு விறகாலும் புல்லாலும் நிறைவடையாததுபோல, அனுமன் ராக்ஷசர்தலைவர்களைக் கொல்வதில் சிறிதும் நிறைவடையவில்லை; அனுமனால் வெட்டப்பட்ட ராக்ஷசர்களைத் தாங்குவதில் பூமியும் நிறைவடையவில்லை. காற்றுக்கும் நெருப்புக்கும் உள்ள சேர்க்கை அனுமனின் தந்தையின் உதவி — மகனின் பணியில் தந்தை உதவுகிறார். புண்ணியம் தீர்ந்ததும் சித்தர்கள் விழுவதன் உவமை, ராக்ஷசர்களின் புண்ணியமும் தீர்ந்துவிட்டது என்பதைக் குறிக்கிறது. பெண்கள் விழுவதன் வருணனை உருக்கமானது; கவிஞர் பகைப்பக்கத்தின் துயரத்தையும் புறக்கணிக்கவில்லை. இருபத்தொன்றாம் சுலோகத்தில் காற்றின் சேர்க்கை — அனுமனின் வலிமை தந்தையின் ஆசியால் வளர்வதுபோல நெருப்பு காற்றால் வளர்கிறது. இருபத்திரண்டு, இருபத்துமூன்றாம் சுலோகங்களில் மாளிகைகளின் செல்வம் — பொன்வலைகள், முத்துமணிகள், ரத்தினங்கள் — அனைத்தும் தரையில் விழுகின்றன. இருபத்துநான்காம் சுலோகத்தில் சித்தர்களின் விமானங்களின் உவமை — சுவர்க்க இன்பமும் புண்ணியம் தீர்ந்தால் அழியும்; ராக்ஷசர்களின் செல்வமும் பாவத்தால் அழிந்தது. இருபத்தைந்தாம் சுலோகத்தில் ‘நெருப்பே வானர உருவில் வந்துவிட்டது’ என்று ராக்ஷசர்களே சொல்கின்றனர் — அவர்கள் அனுமனை நேரடியாக நெருப்பாகவே கருதுகின்றனர். இருபத்தேழு, இருபத்தெட்டாம் சுலோகங்களில் உருகிய தாதுக்கள் — இலங்கையின் செல்வம் உருகி ஓடுகிறது. இருபத்தொன்பதாம் சுலோகத்தில் இறந்தவர்களைத் தாங்குவதில் பூமியும் நிறைவடையவில்லை — மிகைப்படுத்தல். இருபத்தாறாம் சுலோகத்தில் பெண்கள் விழுவதன் உருக்கமான சித்திரம் — குழந்தைகளை ஏந்தியபடி, கூந்தல் அவிழ்ந்து, சுடர்களால் சூழப்பட்டு. கவிஞர் போரின் கொடுமையை மறைக்கவில்லை. அவர்களுடைய வீழ்ச்சி மின்னல்களைப் போன்றது என்ற உவமை — அழகும் மரணமும் ஒன்றாக. இவ்வாறு அனுமனின் செயல் வீரச்சுவையை முதன்மையாகக் கொண்டது; ஆனால் அதில் அவலச்சுவையும் கலந்துள்ளது. ராக்ஷசர்களின் ஓட்டம், அலறல், வீழ்ச்சி மூன்று சித்திரங்களால் வருணிக்கப்படுகின்றன.
ருத்திரனால் திரிபுரம் எரிக்கப்பட்டதுபோல, வேகமுடைய மகாத்மாவான வானரன் அனுமனால் அந்த இலங்கை நகரம் எரிக்கப்பட்டது. பிறகு இலங்கை நகரின் மலையுச்சியில் அஞ்சத்தக்க ஆற்றலுடைய நெருப்பு எழுந்தது; அனுமனால் தூண்டப்பட்டுக் கொழுந்துவிட்டெரிந்த அது சுடர்வட்டமான சுடர்மண்டலத்தை விரித்துப் பெருகியது. யுகமுடிவுக் காலத்தீக்கு நிகரான வடிவுடைய, காற்றோடு கூடிய நெருப்பு வானைத் தொடும்படி பெருகியது; அதன் கதிர்கள் புகையற்றவை; அது மாளிகைகளைப் பற்றியிருந்தது; ராக்ஷசர்களின் உடல்கள் என்ற நெய்யால் அதன் சுடர் வளர்க்கப்பட்டது. கோடி சூரியர்களைப் போன்ற பேரொளியுடைய அந்தப் பெருநெருப்பு இலங்கை முழுவதையும் சூழ்ந்து நின்று, இடிக்கு நிகரான பல ஒலிகளால் அண்டத்தையே பிளப்பதுபோல ஒளிர்ந்தது. அங்கே வான்வரை பெருகிய, வறண்ட ஒளியுடைய, முருக்கம்பூ போன்ற உச்சிச்சுடருடைய நெருப்பும், அணைந்ததால் எழுந்த புகையால் கலங்கிய நீலோற்பல நிறப் புகைவரிசைகளும் மேகங்களைப் போல ஒளிர்ந்தன. அப்போது பல ராக்ஷசர்கள் ஒன்றுகூடி, உயிர்க்கூட்டங்களோடும் வீடுகளோடும் மரங்களோடும் எரிந்த நகரைக் கண்டு சொன்னார்கள்: இவன் வஜ்ராயுதம் ஏந்திய மகேந்திரனோ, யமனோ, வருணனோ, காற்றோ, ருத்திர நெருப்போ, சூரியனோ, குபேரனோ, சந்திரனோ? இவன் வானரன் அல்லன், காலனே நேரில் வந்தவன். எல்லாருக்கும் பிதாமகனான நான்முகன் பிரம்மனின் சினமே வானர உருவெடுத்து ராக்ஷசர்களை அழிக்க வந்ததோ? அல்லது விஷ்ணுவின் சிந்தனைக்கெட்டாத, வெளிப்படாத, முடிவற்ற, ஒன்றான, மேலான ஒளியே தன் மாயையால் வானர உருவெடுத்து வந்ததோ? இந்த ஒன்பது சுலோகங்களும் பெரும்பாலும் நீண்ட யாப்புகளில் அமைந்தவை; நெருப்பின் கொடுமை அவற்றில் உயர்ந்த குரலில் வருணிக்கப்படுகிறது. ராக்ஷசர்களும் அனுமனின் தெய்வீகத் தன்மையை ஏற்கின்றனர் — இதுவே அவனுடைய செயலின் உயர்ந்த விளைவு. முப்பதாம் சுலோகத்தில் ருத்திரனின் திரிபுர எரிப்பின் உவமை — சிவன் அசுரர்களின் மூன்று நகரங்களை ஒரே அம்பால் எரித்ததுபோல, அனுமன் ஒரே வாலால் இலங்கையை எரித்தான். முப்பத்தொன்று முதல் முப்பத்துநான்காம் சுலோகம் வரை நெருப்பின் வருணனை — மலையுச்சியில் எழுதல், வானைத் தொடுதல், கோடி சூரிய ஒளி, முருக்கம்பூ நிறம், நீலப் புகை. முப்பத்தைந்தாம் சுலோகத்தில் தேவர்களின் பட்டியல் — இந்திரன், யமன், வருணன், வாயு, ருத்திரன், அக்கினி, சூரியன், குபேரன், சந்திரன்; உலகக் காவலர்கள் அனைவரும். முப்பத்தாறு, முப்பத்தேழாம் சுலோகங்களில் பிரம்மாவும் விஷ்ணுவும் — மும்மூர்த்திகளும் நினைவுகூரப்படுகின்றனர். முப்பத்திரண்டாம் சுலோகத்தில் ‘ராக்ஷச உடல்கள் என்ற நெய்யால் வளர்க்கப்பட்ட சுடர்’ என்ற உருவகம் — இலங்கை வேள்விக்குண்டம், ராக்ஷசர்கள் அவிப்பொருள்கள், நெருப்பு வேள்வி செய்பவன். முப்பத்தெட்டாம் சுலோகத்தில் எரிந்த நகரைக் கண்டு ராக்ஷசர்கள் இவ்வாறு ஊகிக்கின்றனர். அவர்களுடைய ஊகம் அனுமனின் உண்மையான இயல்பைத் தொடுகிறது — அவன் வாயுவின் மைந்தன், ருத்திரனின் அம்சம், விஷ்ணுவின் தூதன். ‘இவன் வானரன் அல்லன், காலனே நேரில்’ என்ற சொல் அனைவரின் அனுபவத்தையும் சுருக்கிச் சொல்கிறது. இவ்வாறு பகைவர்களும் அச்சத்தோடேனும் அவனுடைய பெருமையை ஏற்கின்றனர். ராக்ஷசர்களின் ஊகத்தில் அச்சமும் பக்தியும் கலந்துள்ளன — அவர்கள் பகைவனைத் தெய்வீக ஆற்றலாகக் கருதுகின்றனர். நெருப்பின் வருணனையில் கவிஞர் எல்லாப் புலனனுபவங்களையும் இணைக்கிறார்.
பிறகு சட்டென எரிக்கப்பட்ட இலங்கை — ராக்ஷசர்களோடும், குதிரைகளோடும், தேர்களோடும், யானைகளோடும், பறவைக் கூட்டங்களோடும், விலங்குகளோடும், மரங்களோடும் கூடியது — துயருற்றுப் பேரொலியோடு அழுதது. ஐயோ தந்தையே, ஐயோ மகனே, ஐயோ அன்பரே, ஐயோ நண்பனே, ஐயோ உயிர்த்தலைவனே, நம் நல்ல புண்ணியம் அழிந்ததே — என்று பலவாறு சொல்லிய ராக்ஷசர்களால் மிகக் கொடிய, மிக அச்சமூட்டும் ஒலி எழுப்பப்பட்டது. நெருப்புச் சுடர்களால் சூழப்பட்டு, முதன்மை வீரர்கள் கொல்லப்பட்டு, வீரர்கள் பின்வாங்கி, அனுமனின் சினவலிமையால் ஆட்கொள்ளப்பட்ட அந்த இலங்கை சாபத்தால் தாக்கப்பட்டதுபோல ஆனது. பெருமனமுடைய அனுமன், பரபரப்போடு கூடிய, அஞ்சி வருந்திய ராக்ஷசர்களுடைய, ஒளிரும் சுடர்களுடைய நெருப்பால் குறியிடப்பட்ட இலங்கையைச் சுயம்புவான பிரம்மனின் சினத்தால் தாக்கப்பட்ட பூமியைப் போலக் கண்டான். மரங்களும் ரத்தினங்களும் நிறைந்த வனத்தை முறித்து, போரில் பெரிய ராக்ஷசர்களைக் கொன்று, மாளிகை ரத்தினங்களை மாலையாக அணிந்த நகரை எரித்து, வாயுமைந்தன் வானரன் அனுமன் நின்றான். இலங்கை ஒரு மனிதப் பெண்ணைப் போல அழுகிறது — கவிஞர் நகரத்துக்கு உயிரூட்டுகிறார். புலம்பலின் சொற்கள் அனைத்தும் குடும்ப உறவுகள் — தந்தை, மகன், கணவன், நண்பன். ‘நின்றான்’ என்ற சொல் பணி முடிந்தது, அனுமன் ஓய்ந்தான் என்பதைக் குறிக்கிறது. நாற்பத்தொன்றாம் சுலோகத்தில் இலங்கை சாபத்தால் தாக்கப்பட்டதுபோல — முனிவர்களின் சாபத்தால் அழிந்த நகரம்போல உயிரற்றது. நாற்பத்திரண்டாம் சுலோகத்தில் பூமியின் உவமை — ஊழியில் பிரம்மனின் சினத்தால் பூமி அழிவதுபோல. நாற்பத்துமூன்றாம் சுலோகத்தில் மூன்று செயல்கள் தொகுக்கப்பட்டுள்ளன — வனத்தை முறித்தல், ராக்ஷசர் வதம், நகர் எரிப்பு. நாற்பதாம் சுலோகத்தில் புலம்பலின் சொற்கள் தம்மவர்களின் அழிவைக் குறிக்கின்றன.
அந்த மகாத்மா பல ராக்ஷசர்களைக் கொன்று, பல மரங்களுடைய வனத்தை முறித்து, ராக்ஷசர்களின் மாளிகைகளில் நெருப்பை விட்டு, மனத்தால் ராமனை அடைந்தான் — ஸ்ரீராமனை நினைவுகூர்ந்தான். பிறகு வானர வீரர்களில் முதல்வனும், பெருவலிமையுடையவனும், காற்றுக்கு நிகரான வேகமுடையவனும், பேரறிவுடையவனும், மிகச் சிறந்தவனுமான வாயுமைந்தனைத் தேவக்கூட்டங்கள் அனைத்தும் போற்றின. தேவர்களும், முனிவர்களில் சிறந்தோரும், கந்தர்வர்களும், வித்யாதரர்களும், பாம்புகளும், பெரிய உயிர்கள் அனைத்தும் அங்கே ஒப்பற்ற பேருவகை அடைந்தன. வனத்தை முறித்து, போரில் ராக்ஷசர்களைக் கொன்று, அஞ்சத்தக்க இலங்கை நகரை எரித்து, பேரொளியுடைய அந்தப் பெரிய வானரன் ஒளிர்ந்தான். அழகிய ஒரு சிறந்த மாளிகையின் சிகர உச்சியில் நின்ற வானரராஜர்களில் சிங்கம் போன்ற அவன், கொழுந்துவிட்டெரியும் வாலால் உண்டான சுடர்மாலையோடு, கதிர்மாலையுடைய ஆதித்தனைப் போல விளங்கினான். இலங்கை முழுவதையும் நொறுக்கிவிட்டு, வானரக் காளையான அந்தப் பெரிய வானரன் அப்போது கடலில் வால்நெருப்பை அணைத்தான். எரிந்த இலங்கையைக் கண்டு தேவர்களும் கந்தர்வர்களும் சித்தர்களும் பரமரிஷிகளும் பெருவியப்படைந்தனர். வானரர்களில் சிறந்த அந்தப் பெரிய வானரன் அனுமனைக் கண்டு, இவன் ஊழித்தீயோ என்று எண்ணி எல்லா உயிர்களும் நடுங்கின. பணியின் முடிவில் அனுமனின் முதல் நினைவு ராமனுடையது — இதுவே பக்தனின் நெறி. தேவர்கள் ராக்ஷசர்களால் துன்புறுத்தப்பட்டிருந்தனர்; ஆகவே இலங்கை எரிப்பில் அவர்களுக்கு மகிழ்ச்சி. கடலில் நெருப்பை அணைத்தது பணி நிறைவின் அடையாளம். அடுத்த சர்க்கத்தில் அனுமனின் மனத்தில் சீதையைப் பற்றிய கவலை எழும் — அவளும் எரிந்துவிட்டாளோ என்று. நாற்பத்துநான்காம் சுலோகம் நாற்பத்துமூன்றாம் சுலோகத்தின் கருத்தை மீண்டும் சொல்கிறது — கவிஞரின் நடையில் முக்கிய நிகழ்வை இருமுறை சொல்வது இயல்பானது. நாற்பத்தைந்து, நாற்பத்தாறாம் சுலோகங்களில் அண்டம் முழுவதும் அனுமனைப் போற்றுகிறது — தேவர்கள், முனிவர்கள், கந்தர்வர்கள், வித்யாதரர்கள், நாகர்கள். நாற்பத்தேழு, நாற்பத்தெட்டாம் சுலோகங்களில் அனுமனின் பொலிவு சூரியனைப் போன்றது; ‘அர்ச்சிமாலீ’ என்ற சொல் முந்தைய சர்க்கத்தின் இறுதிச் சுலோகத்திலும் இருந்தது. நாற்பத்தொன்பதாம் சுலோகத்தில் கடலில் நெருப்பை அணைத்தல். ஐம்பது, ஐம்பத்தொன்றாம் சுலோகங்களில் அனைவரும் வியந்தனர், அஞ்சினர். அனுமனின் செயலால் தேவர்கள் அனைவரும் மனநிறைவடைந்தனர், ஏனெனில் ராவணனின் செருக்கு முறிந்தது. ஆனால் எல்லா உயிர்களும் அவனை ‘ஊழித்தீ’ என்று கருதி அஞ்சின — பெரிய செயலின் இருவகை விளைவு: நல்லோருக்கு மகிழ்ச்சி, தீயோருக்கு அச்சம். இந்தச் சர்க்கம் சுந்தர காண்டத்தின் வீரத்தின் உச்சம். நாற்பத்தெட்டாம் சுலோகம் உபஜாதி யாப்பில் அமைந்தது; முந்தைய சர்க்கத்தின் இறுதிச் சுலோகத்தின் உவமையையே கொண்டது — சுடர்மாலையும் சூரியக் கதிர்மாலையும். முன்பு அனுமனால் தாண்டப்பட்ட கடலே நெருப்பு அணையும் இடமாகிறது.
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये सुन्दरकाण्डे चतुःपञ्चाशः सर्गः॥ ५४॥