சர்க்கம்
வாலைக் கொளுத்துதலும் சீதையின் அக்கினிப் பிரார்த்தனையும்
ராவணனின் ஆணை — வால் கொளுத்தப்படட்டும், துணிகளால் சுற்றுதல், அனுமனின் சிந்தனை, நகரில் சுற்றி அழைத்துச் செல்லுதல், ராக்ஷசிகளின் செய்தி, சீதை அக்கினிக்குச் செய்த பிரார்த்தனை, குளிர்ந்த நெருப்பு, கட்டிலிருந்து விடுபடுதல், இரும்பு உலக்கையால் காவலர் வதம்
மகாத்மாவான உடன்பிறப்பு விபீஷணனின், இடத்துக்கும் காலத்துக்கும் ஏற்ற நன்மையான சொல்லைக் கேட்டு, பத்துக் கழுத்தன் மறுமொழி சொன்னான்: விபீஷணா, நீ சரியாகச் சொன்னாய்; தூதனைக் கொல்வது நூல்களில் பழிக்கப்பட்டது. ஆனால் இவனுக்கு வேறொரு தண்டனை நிச்சயம் செய்யப்பட வேண்டும். வானரர்களுக்கு வால் அன்பான அணிகலன்; ஆகவே இவனுடைய வால் உடனே கொளுத்தப்படட்டும்; எரிந்த அந்த வாலோடு இவன் செல்லட்டும். பிறகு இவனுடைய நண்பர்களும், சுற்றத்தாரும், உறவினர்களும், அன்பர்களும் அனைவரும் அங்கம் உருக்குலைந்து மெலிந்து வருந்திய இவனைக் காணட்டும். பிறகு ராக்ஷசேந்திரன் ஆணையிட்டான் — கொழுந்துவிட்டெரியும் வாலோடு இவன் ராக்ஷசர்களால் சந்திகள் உட்பட நகர் முழுவதும் சுற்றி அழைத்துச் செல்லப்படட்டும். ராவணன் விபீஷணனின் வாதத்தை ஏற்கிறான்; ஆனால் அவனுடைய நோக்கம் அவமானப்படுத்துவதே. விபீஷணன் சொன்ன தூதனுக்குரிய தண்டனைகளில் ‘உருக்குலைத்தல்’ இங்கே வாலைக் கொளுத்துதல் என்ற வடிவில் பயன்படுத்தப்படுகிறது. ராவணனின் பார்வையில் வால் வானரனின் பெருமிதத்தின் சின்னம்; அதை எரிப்பது உச்சகட்ட அவமானம். ‘சுற்றி அழைத்துச் செல்லப்படட்டும்’ என்ற ஆணையில் ராவணனின் ஆணவம் தெரிகிறது — நகர் முழுவதையும் பகைவனின் அவமானத்துக்குச் சாட்சியாக்க விரும்புகிறான். ஆனால் இதனாலேயே அனுமனுக்கு இலங்கையைக் காணும் வாய்ப்பு எளிதாகும் — இது கவிஞரின் நுட்பமான முரண்நகை. இரண்டாம் சுலோகத்தில் அச்சுப்பதிப்பில் ‘வதாயான்ய:’ என்ற பாடம் உள்ளது; இந்தி உரை ‘வதத்தைத் தவிர வேறொரு தண்டனை’ என்று பொருள் தருகிறது. ராவணன் உடன்பிறப்பின் சொல்லை ‘சரியானது’ என்று ஏற்கிறான்; ஆனால் தண்டனையின் வடிவத்தைத் தானே முடிவுசெய்கிறான். இவ்வாறு விபீஷணனின் அறிவுரை பாதியளவே வெற்றிபெறுகிறது.
தலைவனின் ஆணையைக் கேட்டு, சினத்தால் கடுமையுற்ற ராக்ஷசர்கள் அவனுடைய வாலைப் பழைய பருத்தித் துணிகளால் சுற்றினர். காடுகளில் காய்ந்த விறகைப் பெற்று நெருப்பு வளர்வதுபோல, வால் சுற்றப்படும்போது பெரிய வானரன் அனுமன் பெருகினான் — அவனுடைய உடல் பெரிதாயிற்று. பிறகு ராக்ஷசர்கள் வாலில் எண்ணெய் ஊற்றி அதில் நெருப்பு வைத்தனர். அப்போது சினத்தாலும் பொறுமையின்மையாலும் சூழப்பட்ட மனத்தோடு, இளஞ்சூரியனைப் போன்ற முகமுடைய அனுமன், கொழுந்துவிட்டெரியும் வாலால் அந்த ராக்ஷசர்களை அடித்தான். பிறகு கொடிய ராக்ஷசர்கள் மீண்டும் ஒன்றுகூடி அந்த வானரக் காளையை இறுகக் கட்டினர். அதைக் கண்டு பெண்களோடும் குழந்தைகளோடும் முதியவர்களோடும் கூடிய இரவில் திரிவோர் மகிழ்ந்தனர். கட்டுண்ட வீரன் அனுமன் அந்தக் காலத்துக்கு ஏற்ற முடிவை எடுத்தான். அனுமனின் உடல் பெருகுவது நெருப்பின் உவமையால் வருணிக்கப்படுகிறது — விறகால் நெருப்பு வளர்வதுபோல, அவமானத்தால் அவனுடைய ஒளி வளர்கிறது. ராக்ஷசர்களின் மகிழ்ச்சி கணநேரமானது; அவர்களுடைய மகிழ்ச்சியே விரைவில் அவர்களுடைய அழிவுக்குக் காரணமாகும். ஏழாம் சுலோகத்தில் அச்சுப்பதிப்பில் ‘ஹுதாஶனம்’ என்று இரண்டாம் வேற்றுமை வடிவம் காணப்படுகிறது; பொருள் நெருப்புப்போல வளர்தல் என்பதே. ராக்ஷசர்கள் பழந்துணிகளையும் எண்ணெயையும் பயன்படுத்துகின்றனர் — இவையே இலங்கையை எரிக்கும் கருவிகளாகும். அனுமன் முதலில் எதிர்வினை செய்கிறான் — வாலால் அடித்தல் — ஆனால் மீண்டும் கட்டை ஏற்கிறான். ஒன்பது, பத்தாம் சுலோகங்களின் வாக்கியம் தொடர்புடையது — ‘கட்டுண்ட’ என்ற சொல் பத்தாம் சுலோகத்தில் வருகிறது.
அனுமன் சிந்தித்தான்: கட்டுண்டிருந்தாலும் இந்த ராக்ஷசர்கள் என்னை எதுவும் செய்ய முடியாது; கயிறுகளை அறுத்து மேலே பாய்ந்து இவர்களை மீண்டும் கொல்லலாம். நான் தலைவனின் நன்மைக்காக அவருடைய ஆணைப்படி திரிகிறேன்; இந்தத் தீயோர் என்னைக் கட்டுகிறார்கள் என்றால், நான் செய்ததற்கான பதிலடி இன்னும் முழுமையடையவில்லை. போரில் நான் ஒருவனே ராக்ஷசர்கள் அனைவருக்கும் போதுமானவன்; ஆனால் ராமனின் மகிழ்ச்சிக்காக இத்தகைய கட்டைப் பொறுத்துக்கொள்வேன். இதனால் நான் இலங்கையில் மீண்டும் திரிய முடியும்; இரவில் கோட்டை அமைப்பின் விவரத்தை நான் சரியாகக் காணவில்லை. இரவு முடிந்து விடியலில் இலங்கையை நான் நிச்சயம் காண வேண்டும். அவர்கள் விரும்பியபடி மீண்டும் மீண்டும் என்னைக் கட்டட்டும், வாலைக் கொளுத்தித் துன்புறுத்தட்டும்; என் மனத்துக்குக் களைப்பில்லை. இங்கே அனுமனின் துணிவும் அறிவும் வெளிப்படுகின்றன — அவமானத்தை அவன் வாய்ப்பாக மாற்றுகிறான். கோட்டையைப் பகலில் காண்பது போருக்கு அவசியம்; ஆகவே அவன் கட்டைத் தன் விருப்பத்தோடு பொறுத்துக்கொள்கிறான். ‘ராமனின் மகிழ்ச்சிக்காக’ என்ற சொல்லே அவனுடைய எல்லாச் செயல்களுக்கும் வேர். சினம் இருக்கிறது, ஆனால் அது தலைவனின் பணிக்குக் கட்டுப்பட்டது. பன்னிரண்டாம் சுலோகத்தில் அவன் ராக்ஷசர்களின் அநீதியை நினைக்கிறான் — தலைவனின் பணிக்காகத் திரியும் தூதனைக் கட்டுகிறார்களே என்று. பதினைந்து, பதினாறாம் சுலோகங்களின் வாக்கியம் தொடர்புடையது — ‘ராக்ஷசர்கள் துன்புறுத்தட்டும்’ என்பது பதினாறாம் சுலோகத்தின் தொடக்கம். அவனுடைய மனத்தின் களைப்பின்மையே அடுத்து வரும் துணிச்சலுக்கு அடிப்படை.
பிறகு கொடிய செயல்களுடைய ராக்ஷசர்கள், தன் உருவை அடக்கிக்கொண்ட, மனவலிமையுடைய பெரிய வானரனான அந்த வானர யானையைப் பற்றிக்கொண்டு மகிழ்ச்சியோடு சென்றனர். சங்கு, பேரி முழக்கங்களோடு அவனுடைய செயல்களை அறிவித்தபடி அவர்கள் அவனை அந்த நகரில் சுற்றி அழைத்துச் சென்றனர். பகைவரை அடக்கும் அனுமன் ராக்ஷசர்கள் பின்தொடர இனிதாகச் சென்றான். ராக்ஷசர்களின் பெருநகரில் சென்றபோது அவன் விந்தையான விமானங்களைக் கண்டான்; மதில்களால் சூழப்பட்ட நிலப்பகுதிகளையும், நன்கு பிரிக்கப்பட்ட முற்றங்களையும், வீட்டு வரிசைகளால் நெருக்கமான தெருக்களையும், நாற்சந்திகளையும், தெருக்களையும் கிளைத்தெருக்களையும், வீடுகளின் இடைவெளிகளையும் கண்டான். முற்றங்களிலும் நாற்சந்திகளிலும் அரசவீதிகளிலும் ராக்ஷசர்கள் அனைவரும் அவனை ‘ஒற்றன்’ என்று அறிவித்தனர். அங்கங்கே பெண்களும் குழந்தைகளும் முதியவர்களும் ஆவலால் வெளியே வந்தனர். ‘இனிதாகச் சென்றான்’ என்ற சொல் அனுமனின் அச்சமின்மையைக் காட்டுகிறது — கட்டுண்டிருந்தும் அவன் ஒரு விழாவுக்குச் செல்வதுபோலச் செல்கிறான். ராக்ஷசர்கள் அவனை ஒற்றன் என்று அறிவிக்கின்றனர்; ஆனால் உண்மையில் அவர்களே அவனுக்கு இலங்கை முழுவதையும் காட்டுகின்றனர் — ஒற்றனின் பணியை அவர்களே நிறைவேற்றுகின்றனர். கவிஞர் இலங்கையின் வழிகளை விரிவாகக் கணக்கிடுகிறார்; ஏனெனில் இந்த அறிவு அடுத்து வரும் எரிப்பில் அனுமனுக்குப் பயன்படும். ‘உருவை அடக்கிக்கொண்டவன்’ என்ற சொல், அவன் தன் உருவத்தையும் வலிமையையும் மறைத்துக்கொண்டான் என்பதைக் குறிக்கிறது. பதினாறு, பதினேழாம் சுலோகங்களில் ராக்ஷசர்களின் மகிழ்ச்சி விழாவாக வருணிக்கப்படுகிறது — வெற்றி விழாவில் போலச் சங்குகளும் பேரிகைகளும் ஒலிக்கின்றன. பதினெட்டாம் சுலோகத்தில் ராக்ஷசர்கள் ‘கொடிய செயல்களுடையவர்கள்’ என்ற அடைமொழியாலும், அனுமன் ‘பகைவரை அடக்குபவன்’ என்றும் குறிக்கப்படுகின்றனர் — ஒருவர் கொடுமை செய்பவர், மற்றவன் வீரன். பத்தொன்பது, இருபது, இருபத்தொன்றாம் சுலோகங்களில் இலங்கையின் நகர அமைப்பு — விமானங்கள், முற்றங்கள், தெருக்கள், கிளைத்தெருக்கள், வீடுகளின் இடைவெளிகள் — இவை அனைத்தும் கோட்டையின் உள்ளமைப்பு; இரவில் அனுமன் இவற்றைச் சரியாகக் காணவில்லை. இருபத்திரண்டாம் சுலோகத்தில் பெண்கள், குழந்தைகள், முதியோரின் ஆவல் நகரத்தின் மக்கள் வாழ்க்கையைக் காட்டுகிறது. இவ்வாறு அனுமனின் விருப்பம் நிறைவேறுகிறது — அவன் பகலில் இலங்கையைக் காண்கிறான். ராக்ஷசர்களின் ‘ஒற்றன்’ என்ற அறிவிப்பும் உண்மையே — அவன் உண்மையில் ராமனின் ஒற்றன்.
கொளுத்தப்பட்ட வாலுடைய அனுமனைக் காணப் பலர் வந்தனர். அனுமனின் வால்நுனி எரிந்துகொண்டிருந்தபோது, விகாரமான கண்களுடைய ராக்ஷசிகள் சீதையிடம் சென்று அந்த வெறுப்பான செய்தியைச் சொன்னார்கள்: சீதையே, செம்பு முகமுடைய எந்த வானரனோடு நீ உரையாடினாயோ, அவன் கொழுந்துவிட்டெரியும் வாலோடு நகரில் சுற்றி அழைத்துச் செல்லப்படுகிறான். தான் கவரப்பட்டதற்கு நிகரான அந்தக் கொடிய சொல்லைக் கேட்டு, துயரத்தால் வெந்த வைதேகி மனத்தால் அக்கினியை அணுகினாள். அப்போது அகன்ற கண்களுடைய அவள் தூய்மையோடு, பெரிய வானரனின் நலத்தை விரும்பி, அவியைச் சுமப்பவனான அக்கினியை வேண்டினாள்: நான் கணவனுக்குப் பணிவிடை செய்திருந்தால், நான் தவம் செய்திருந்தால், என்னிடம் ஒருவனையே கணவனாகக் கொள்ளும் கற்பு இருந்தால், அக்கினியே, அனுமனுக்குக் குளிர்ந்தவனாக இரு. அறிவுடைய ராமனுக்கு என்மீது சிறிதளவேனும் இரக்கம் இருந்தால், அல்லது எனக்கு ஏதேனும் பேறு எஞ்சியிருந்தால், குளிர்ந்தவனாக இரு. அறவுருவான ராமன் என்னை நல்லொழுக்கமுடையவளாகவும் தம்மோடு சேர ஏங்குபவளாகவும் அறிந்திருந்தால், குளிர்ந்தவனாக இரு. வாய்மையான உறுதிமொழியுடைய உயர்ந்தவனான சுக்ரீவன் இந்தத் துயரக்கடலிலிருந்து என்னைக் கரையேற்றுவான் என்றால், அனுமனுக்குக் குளிர்ந்தவனாக இரு. சீதையின் பிரார்த்தனை சத்தியக் கிரியை (உண்மையின் ஆற்றலால் செய்யும் ஆணை) வடிவிலானது — தன் உண்மையான ஒழுக்கத்தின் வலிமையால் அவள் அக்கினிக்கு ஆணையிடுகிறாள். ‘அனுமனுக்குக் குளிர்ந்தவனாக இரு’ என்ற பல்லவி நான்குமுறை திரும்ப வருகிறது. இருபத்தேழாம் சுலோகம் மூன்று அடிகளுடையது — பிரார்த்தனையின் தொடக்கமும் முற்பாதியின் முன்னுரையும் ஒரே சுலோகம். சீதை தன் துயரத்தை மறந்து அனுமனின் காப்பை வேண்டுகிறாள் — இது அவளுடைய இரக்கம். இருபத்துமூன்று, இருபத்துநான்காம் சுலோகங்களில் ராக்ஷசிகள் சீதையை வருத்துவதற்காகவே செய்தியைச் சொல்கின்றனர்; அவர்கள் அனுமனைச் ‘செம்பு முக வானரன்’ என்று அவமதிப்போடு குறிப்பிடுகின்றனர். இருபத்தைந்தாம் சுலோகத்தில் சீதை அந்தச் செய்தியைத் ‘தான் கவரப்பட்டதற்கு நிகரானது’ என்று உணர்கிறாள் — அனுமனின் துயரம் அவளுடைய சொந்தத் துயரம்போல. இருபத்தாறாம் சுலோகத்தில் ‘மங்கலத்தை நோக்கியவள்’ — அவள் தன் நலத்தை அல்ல, அனுமனின் நலத்தை விரும்புகிறாள். இருபத்தெட்டாம் சுலோகத்தில் ராமனின் இரக்கமும் தன் எஞ்சிய பேறும் காரணங்களாகச் சொல்லப்படுகின்றன; இருபத்தொன்பதாம் சுலோகத்தில் தன் ஒழுக்கம்; முப்பதாம் சுலோகத்தில் சுக்ரீவனின் வாய்மையான உறுதிமொழி. இவ்வாறு நான்கு சுலோகங்களில் கற்புடையவளின் உண்மையின் வலிமை வெளிப்படுகிறது. அக்கினியின் தூய்மைப்படுத்தும் தன்மையும் சீதையின் தூய்மையும் இங்கே ஒன்றோடொன்று தொடர்புடையவை — யுத்த காண்டத்தின் அக்கினிப் பரீட்சையின் முன்னறிகுறிபோல.
பிறகு கூரிய சுடர்களுடைய நெருப்பும் கலக்கமின்றி, சுடர் வலப்புறம் சுழல, மான்குட்டி போன்ற கண்களுடைய சீதைக்காக வானரனின் நலத்தை அறிவிப்பதுபோல எரிந்தது. அனுமனின் தந்தையான காற்றும், வால் நெருப்போடு கூடியிருந்தும் பனிக்காற்றுப் போலக் குளிர்ந்து, தேவிக்கு நலம் தருவதாக வீசியது. வால் எரிந்துகொண்டிருந்தபோது வானரன் சிந்தித்தான்: இந்த நெருப்பு எல்லாப் பக்கங்களிலும் கொழுந்துவிட்டெரிகிறது; ஆனால் ஏன் என்னை எரிக்கவில்லை? பெருஞ்சுடராகத் தெரிகிறது, ஆனால் எனக்கு வலி உண்டாக்கவில்லை; வால்நுனியில் பனி படிந்ததுபோல நிலைகொண்டுள்ளது. அல்லது இது தெளிவு — நான் தாவியபோது ராமனின் ஆற்றலால் நதிகளின் தலைவனான கடலில் ஒரு மலை வியப்பூட்டும் வகையில் காணப்பட்டதுபோல, இங்கும் அப்படியே. ராமனுக்காகக் கடலுக்கும் அறிவுடைய மைநாகனுக்கும் அத்தகைய பரபரப்பு இருந்ததென்றால், நெருப்பு என்ன செய்யாது? சீதையின் இரக்கத்தாலும், ராகவனின் ஒளியாலும், என் தந்தை வாயுவின் நட்பாலும் நெருப்பு என்னை எரிக்கவில்லை. நெருப்பின் சுடர் வலப்புறம் சுழல்வது மங்கலத்தின் அறிகுறி. அனுமன் மைநாகனை நினைவுகூர்ந்து காரணத்தை முடிவுசெய்கிறான் — இயற்கையே ராமனின் பணியில் உதவுகிறது. அவன் சீதையின் பிரார்த்தனையை அறியவில்லை; இருந்தும் அவளுடைய இரக்கத்தையே முதல் காரணமாகக் கணக்கிடுகிறான். மூன்று காரணங்கள் — சீதையின் இரக்கம், ராமனின் ஒளி, தந்தையின் நட்பு. முப்பத்தொன்றாம் சுலோகத்தில் நெருப்பு சீதையின் பிரார்த்தனையை ஏற்பதுபோல — ‘வானரனின் நலத்தை அறிவிப்பதுபோல’. முப்பத்திரண்டாம் சுலோகத்தில் காற்றும் மகனைக் காப்பதில் உதவுகிறது. முப்பத்துமூன்று, முப்பத்துநான்காம் சுலோகங்களில் அனுமனின் வியப்பு இயல்பானது — சுடர் தெரிகிறது, எரிவு உணரப்படவில்லை. முப்பத்தைந்து, முப்பத்தாறாம் சுலோகங்களில் அவன் முந்தைய அனுபவத்தைக் கொண்டு வாதிடுகிறான் — மைநாகன் ராமனின் பணிக்காகக் கடலிலிருந்து எழுந்தான்; ஆகவே நெருப்பும் ராமனின் பணியில் உதவக்கூடும். முப்பத்தேழாம் சுலோகத்தில் மூன்று காரணங்களும் தொகுக்கப்பட்டுள்ளன. சீதையின் பிரார்த்தனையே முதன்மைக் காரணம் என்று கவிஞர் வாசகருக்குத் தெளிவுபடுத்துகிறார்; அனுமனோ அதை அறியாமலும் சீதையின் இரக்கத்தையே முதலில் நினைக்கிறான் — இது அவனுடைய பக்தியின் நுட்பம்.
வானர யானையான அவன் ஒரு கணம் மீண்டும் சிந்தித்தான்: என்னைப் போன்றவனுக்கு இங்கே இழிந்த ராக்ஷசர்களால் கட்டு எப்படிப் பொருந்தும்? எனக்கு வீரம் இருக்கும்போது இதற்குப் பதிலடி கொடுக்க வேண்டும். பிறகு வேகமுடைய அந்தப் பெரிய வானரன் அந்தக் கயிறுகளை அறுத்து வேகமாக மேலே பாய்ந்து முழங்கினான். பிறகு அழகிய வாயுமைந்தன், மலைச்சிகரம்போல உயர்ந்த, ராக்ஷசர்களின் நெருக்கம் குறைந்திருந்த நகரவாயிலை அடைந்தான். மலைபோன்றவனாக இருந்த அவன் ஒரு கணத்தில் மீண்டும் மிகச் சிறிய உருவை அடைந்து கட்டுகளை உதிர்த்தான்; விடுபட்ட அழகியவன் மீண்டும் மலைபோன்றவனானான். சுற்றிலும் பார்த்தபோது அவன் தோரணவாயிலில் இருந்த, கருவிரும்பால் அமைந்த இரும்பு உலக்கையைக் கண்டான்; அதை எடுத்துக்கொண்டு நீண்ட கைகளுடைய மாருதி காவலர்கள் அனைவரையும் மீண்டும் கொன்றான். அவர்களைக் கொன்று, போரில் கடுமையான வீரமுடைய அவன் மீண்டும் இலங்கையை நோக்கியபடி, கொழுந்துவிட்டெரியும் வாலால் உண்டான சுடர்மாலையோடு, கதிர்மாலையுடைய ஆதித்தனைப் போல ஒளிர்ந்தான். சிறியதாகவும் பெரியதாகவும் ஆவது அனுமனின் சித்தி — அவன் விருப்பப்படி உடலை மாற்றிக்கொள்கிறான். நகரவாயிலின் இரும்பு உலக்கையே அவனுடைய ஆயுதம். நாற்பத்துநான்காம் சுலோகம் வம்சஸ்த யாப்பில் அமைந்தது; அங்கே ‘அர்ச்சிமாலீ’ (சுடர்மாலையுடையவன்) என்ற சொல் இருமுறை வருகிறது — வாலின் சுடர்மாலையும் சூரியனின் கதிர்மாலையும் ஒன்றுக்கொன்று ஒப்பானவை. அடுத்த சர்க்கத்தில் இதே கொழுந்துவிட்டெரியும் வால் இலங்கையை எரிக்கும். முப்பத்தெட்டு, முப்பத்தொன்பதாம் சுலோகங்களில் அனுமனின் தன்மானம் விழித்தெழுகிறது — இலங்கை காணப்பட்டுவிட்டது, இனிக் கட்டின் தேவை முடிந்தது. நாற்பது, நாற்பத்தொன்றாம் சுலோகங்களில் அவன் ராக்ஷசர்களின் நெருக்கம் குறைந்திருந்த நகரவாயிலை அடைகிறான். நாற்பத்திரண்டாம் சுலோகத்தில் உடலைச் சிறிதாக்குவதால் கட்டுகள் தாமாகவே விழுகின்றன — வலிமையால் அல்ல, உத்தியால். நாற்பத்துமூன்றாம் சுலோகம் மூன்று அடிகளுடையது — உலக்கையைக் காணுதல், எடுத்தல், காவலர் வதம் மூன்றும் ஒரே சுலோகத்தில். நாற்பதாம் சுலோகத்தில் ‘மேலே பாய்ந்து… முழங்கினான்’ — கட்டிலிருந்து விடுபட்டதன் அறிவிப்பு. காவலர்களின் வதம் ராக்ஷசர்கள் முன்பு செய்த அவமானத்துக்கான பதிலடி. நாற்பத்துநான்காம் சுலோகத்தில் அவன் மீண்டும் இலங்கையை நோக்குகிறான் — அடுத்த பணியைப் பற்றிய சிந்தனை தொடங்கிவிட்டது.
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये सुन्दरकाण्डे त्रिपञ्चाशः सर्गः॥ ५३॥