சர்க்கம்
சரத்கால வர்ணனை, ராமனின் புலம்பல், சுக்ரீவன் மீதான கண்டனம்
சரத்காலத்தின் வருகை, ராமனின் பிரிவுப் புலம்பல், லக்ஷ்மணனின் ஆறுதல், சரத்காலத்தின் விரிவான வர்ணனை, சுக்ரீவனின் கவனக்குறைவுக்குக் கண்டனம், லக்ஷ்மணனை அனுப்புதல்
சுக்ரீவன் தன் மாளிகைக்குள் நுழைந்துவிட, வானமும் மேகங்களிலிருந்து விடுபட, மழைக்கால இரவுகளைப் பிரஸ்ரவண மலையில் கழித்த ராமன் காமத்தாலும் சோகத்தாலும் வாடினான். வெளிர்ந்த வானத்தையும், களங்கமற்ற சந்திர மண்டலத்தையும், நிலவொளியால் பூசப்பட்ட சரத்கால இரவையும் கண்டு, சுக்ரீவன் காம இன்பத்தில் ஆழ்ந்திருப்பதையும், ஜனகனின் மகள் காணாமல் போனதையும், காலம் கடந்துவிட்டதையும் கண்டு, மிகவும் வேதனையுற்று அவன் மயங்கினான். ஒரு முகூர்த்த நேரத்தில் மீண்டும் நினைவு பெற்று, அறிவாளியான அரசன் ராகவன் தன் மனத்திலேயே இருந்த வைதேகியை நினைத்தான். பிறகு மின்னல்களும் மேகங்களும் நீங்கி, சாரசப் பறவைகளின் ஒலியால் ஒலிக்கும் தெளிந்த வானத்தைக் கண்டு, வேதனை நிறைந்த குரலில் அவன் புலம்பினான். பொன்னிறத் தாதுக்களால் அழகுற்ற மலையின் உச்சியில் அமர்ந்து, சரத்கால வானத்தைக் கண்டு, அவன் மனத்தால் தன் காதலியிடமே சென்றான். இந்த ஆறு சுலோகங்களில் கவி ‘த்ருஷ்ட்வா’ (கண்டு) என்ற சொல்லை மூன்று முறை ஆள்கிறார் — வெளியே தெரியும் காட்சியே உள்ளிருக்கும் சோகத்தைத் தூண்டுகிறது. மழைக்காலத்தில் மேகங்களால் மூடப்பட்டிருந்த துயரம் இப்போது தெளிந்த வானத்தில் வெளிப்படுகிறது. ‘மன:ஸ்தாம்’ (மனத்தில் இருப்பவள்) என்ற சொல்லால், வெளியே காணாமல் போனாலும் சீதை இதயத்தில் நிலைத்திருக்கிறாள் என்பது உணர்த்தப்படுகிறது. சர்க்கத்தின் தொடக்கத்திலேயே இரண்டு எதிரெதிர் நிலைகள் நிறுவப்படுகின்றன — சுக்ரீவன் மாளிகைக்குள் நுழைதல், ராமன் மலையுச்சியில் தனித்திருத்தல். ‘வர்ஷராத்ரே ஸ்தித:’ (மழைக்கால இரவுகளில் தங்கியவன்) என்ற சொல்லால் நான்கு மாதக் காத்திருப்பு உணர்த்தப்படுகிறது. இங்கே ‘மோஹ:’ என்பது மயக்கமே; ராமன் வீரனாக இருந்தும் பிரிவால் மயங்குகிறான் என்பது மனித இயல்பின் வெளிப்பாடு. ஒரு முகூர்த்தத்தில் நினைவு பெற்று அவன் மீண்டும் மனவுறுதியைச் சார்கிறான் — இதுவே அவன் இயல்பு. சரத்காலத்தின் தெளிவு பிரிவுற்றவனுக்குப் பகையானது, காமுற்றவனுக்கு உகந்தது என்பது கவி மரபு; ஆகவேதான் வெளிர்ந்த வானத்தையும் சந்திர மண்டலத்தையும் கண்டதுமே அவன் வேதனையுறுகிறான். ‘ஆர்தயா கிரா’ (வேதனை நிறைந்த குரலில்) என்ற சொல்லால் புலம்பலின் குரலும் சுட்டப்படுகிறது. பிரஸ்ரவண மலையின் பொன்னிறத் தாதுக்களால் அழகுற்ற உச்சியை வர்ணிப்பதன் மூலம் கவி வெளி அழகையும் உள் துயரையும் ஒரே நேரத்தில் காட்டுகிறார். முந்தைய சர்க்கத்தில் அனுமனால் உணர்த்தப்பட்ட சுக்ரீவன் படையைத் திரட்டக் கட்டளையிட்டான்; ஆகவே வாசகர் உடனே படையெடுப்பை எதிர்பார்க்கிறார். ஆனால் கவி இங்கே மீண்டும் தாமதத்தைக் காட்டுகிறார்; இதனால் ராமனின் பொறுமையின்மை காரணமுள்ளதாகிறது. ‘கனை: விமுக்தே ககனே’ (மேகங்களிலிருந்து விடுபட்ட வானத்தில்) என்ற சொல்லே காலத்தைக் குறிக்கிறது — மேகங்கள் போய்விட்டன, எனவே வாக்குறுதியின் காலம் வந்துவிட்டது.
‘சாரசப் பறவைகளின் ஒலியோடு தானும் சாரசம் போலக் குரல் எழுப்பி ஆசிரமத்தில் மகிழ்ந்திருந்தவள், அந்த இளம்பெண், இன்று எப்படி மகிழ்வாள்? பொன்னைப் போலக் களங்கமற்ற, பூத்துக் குலுங்கும் அசன மரங்களைக் கண்டு, என்னைத் தேடிப் பார்த்தும் காணாமல், அந்த இளம்பெண் எப்படி மகிழ்வாள்? முன்பு கலஹம்சங்களின் இனிய ஒலியால் விழித்தெழுந்தவள், எல்லா அங்கங்களும் அழகிய, இனிமையாகப் பேசும் அவள், இன்று எப்படி மகிழ்வாள்? இணையோடு திரியும் சக்கரவாகங்களின் ஒலியைக் கேட்டு, தாமரை போல அகன்ற கண்கள் கொண்ட அவள் எப்படி இருப்பாள்? ஏரிகளிலும் ஆறுகளிலும் கிணறுகளிலும் தோப்புகளிலும் காடுகளிலும் திரிந்தாலும், மான்குட்டியின் கண்கள் கொண்ட அவள் இல்லாமல் இன்று நான் சுகம் காண்பதில்லை. என் பிரிவாலும், அவள் மென்மையாலும், சரத்காலத்தின் இயல்புகளால் இடைவிடாது பெருகும் காமம் அந்த அழகியை மிகவும் வாட்டும் என்று அஞ்சுகிறேன்.’ இவ்வாறெல்லாம் மனிதர்களில் சிறந்த அரசகுமாரன் புலம்பினான் — தேவேந்திரனிடம் நீர் வேண்டும் சாதகப் பறவை புலம்புவது போல. இங்கே ஒவ்வொரு சுலோகத்திலும் புலம்பல் கேள்வி வடிவில் அமைந்துள்ளது; இதனால் பிரிவின் கையறுநிலை வெளிப்படுகிறது. இந்த ஏழு சுலோகங்களில் ஐந்து இயற்கைக் குறிகள் குறிப்பிடப்படுகின்றன — சாரசங்கள், அசன மரங்கள், கலஹம்சங்கள், சக்கரவாகங்கள், இறுதியில் சாதகப் பறவை. அவை ஒவ்வொன்றும் இணையாகத் திரியும் இயல்பு சீதையின் தனிமைக்கு முரணாக நிற்கிறது; அதனால் பிரிவு கூர்மையடைகிறது. ‘கதம்’ (எப்படி) என்ற கேள்வி மூன்று முறை திரும்பத் திரும்ப வருகிறது; ஆனால் யாரும் விடை தருவதில்லை — இதுவே புலம்பலின் கையறுநிலை. ‘மான்குட்டியின் கண்கள் கொண்டவள்’, ‘தாமரை போல அகன்ற கண்கள் கொண்டவள்’ என்ற கண் அடைமொழிகள் சீதையின் மென்மையை நினைவூட்டுகின்றன. பன்னிரண்டாம் சுலோகத்தில் ராமன் தன் துயரைவிட அவளுடைய துயரத்தையே அதிகம் எண்ணி அஞ்சுகிறான் — இதுவே அவனுடைய அன்பின் அடையாளம். இறுதியில் கவி ஓர் உவமையைக் கையாள்கிறார் — சாதகப் பறவை இந்திரனிடமிருந்து மட்டுமே நீர் வேண்டுகிறது, வேறெங்குமிருந்து அல்ல; அதுபோல ராமன் சீதையை மட்டுமே விரும்புகிறான். ராமனின் புலம்பலில் ஒரு சாபமும் இல்லை, ராவணனின் பெயரும் இல்லை; சீதையின் சுகதுக்கங்களைப் பற்றிய கவலை மட்டுமே உள்ளது. இதனால் அவன் அன்பு தூய்மையானது என்று காட்டப்படுகிறது. ‘திரிந்தாலும் சுகம் காண்பதில்லை’ என்ற சொற்களில் காட்டின் அழகு முழுவதும் பயனற்றது என்று சொல்லப்படுகிறது.
பிறகு பழங்களைத் தேடிச் சென்றிருந்த லக்ஷ்மணன், அழகிய மலைச்சரிவுகளில் சுற்றித் திரிந்துவிட்டுத் திரும்பி வந்து தன் தமையனைக் கண்டான். பொறுக்க முடியாத கவலையால் சூழப்பட்டு, உணர்விழந்து, தனிமையான இடத்தில் தனியாக இருந்த சகோதரனைக் கண்டு, மனவலிமை கொண்ட சௌமித்ரி, தமையனின் விஷாதத்தால் பரபரப்படைந்து, மிகவும் வருந்தியவனாகச் சொன்னான் — ‘ஐயனே, காமத்தின் வசப்படுவதால் என்ன பயன்? உன் ஆண்மையையே தோற்கடித்துக்கொள்வதால் என்ன பயன்? இந்த மன ஒருமைப்பாடு நாணத்தால் சிதைகிறது; இங்கே யோகத்தால் எதுதான் நீங்காது? உன்னைத் தலைவனாகக் கொண்ட ஜானகி மற்றவனுக்கு எளிதில் கிடைப்பவள் அல்லள்; கொழுந்துவிட்டெரியும் தீச்சுடரை நெருங்கிய எவனும் எரியாமல் இருப்பது சாத்தியமில்லை.’ சிறந்த அடையாளங்கள் கொண்டவனும் வெல்ல முடியாதவனுமான லக்ஷ்மணனிடம் ராமன், இயல்பாகவே எழுந்த, நன்மை பயக்கும், பயனுள்ள, நீதியோடு கூடிய, சாமம், தர்மம், அர்த்தம் ஆகியவை நிறைந்த சொற்களைச் சொன்னான் — ‘ஐயமின்றிக் காரியத்தைக் கவனிக்க வேண்டும், செயலின் சிறப்பையும் பின்பற்ற வேண்டும்; ஆனால் குமாரனே, பெருகிய, அணுகுதற்கரிய வீரியத்தின் பலனை மட்டும் எண்ணக் கூடாது.’ இங்கே நான்கு சுலோகங்கள் நீண்ட விருத்தத்தில் அமைந்துள்ளன; அவற்றால் உரையாடலின் கம்பீரம் பெருகுகிறது. லக்ஷ்மணன் பழங்களைத் தேடிச் சென்றிருந்தான் — இதனால் அவர்களுடைய வனவாசத்தின் எளிய வாழ்க்கை உணர்த்தப்படுகிறது. ‘உணர்விழந்து, தனியாக, தனிமையான இடத்தில்’ என்ற மூன்று சொற்களால் ராமனின் நிலை சித்தரிக்கப்படுகிறது. லக்ஷ்மணனின் பேச்சு நான்கு கேள்விகளோடு தொடங்குகிறது; இதனால் மரியாதையோடு கூடிய ஆனால் கூர்மையான அவன் உணர்வு வெளிப்படுகிறது. ‘க்ரியாபியோக:’ (செயலில் ஈடுபடுதல்), ‘மனஸ: ப்ரஸாத:’ (மனத்தின் தெளிவு), ‘ஸமாதியோக:’ (ஒருமுகப்பட்ட தியானம்), ‘ஸஹாயஸாமர்த்யம்’ (துணைவர்களின் ஆற்றல்), ‘ஸ்வகர்மஹேது:’ (தன் செயலே காரணம் என்ற உணர்வு) என்று ஐந்து வழிகள் எண்ணப்படுகின்றன — இது அரசநீதியின் சாரத் தொகுப்பு. தீச்சுடரின் எடுத்துக்காட்டால் சீதையை நெருங்க முடியாது என்பது நிறுவப்படுகிறது. ராமனோ மறுமொழியில் லக்ஷ்மணனின் சொற்களை ஏற்றுக்கொண்டாலும், ‘பலனை எண்ணக் கூடாது’ என்று பலன் கருதாத கர்மத்தின் உபதேசத்தைத் தருகிறான்; இதுவே இந்தச் சர்க்கத்தின் நீதிச் சிகரம். லக்ஷ்மணனின் உபதேசத்தில் எங்கும் சுக்ரீவனைப் பழிக்கவில்லை — அது அடுத்த சர்க்கத்தில் வரும்; இங்கே அவன் தமையனின் மனவுறுதியை மட்டுமே விரும்புகிறான். ராமனின் மறுமொழி சுருக்கமானது; ஆனால் அதனால் அவன் சீடன் நிலையை ஏற்காமல் ஆசான் நிலையையே காத்துக்கொள்கிறான்.
பிறகு தாமரை இதழ் போன்ற கண்கள் கொண்ட மைதிலியை நினைத்தவாறு, வாடிய முகத்தோடு ராமன் லக்ஷ்மணனிடம் சொன்னான் — ‘ஆயிரம் கண்கள் கொண்ட இந்திரன் நீரால் பூமியைத் திருப்தியடையச் செய்து, பயிர்களை விளையச் செய்து, தன் கடமையை முடித்தவனாக ஓய்ந்திருக்கிறான். அரசகுமாரனே, நீண்ட ஆழ்ந்த முழக்கங்களைக் கொண்டு, மலைகள் மரங்களுக்கு மேலே சென்ற மேகங்கள் நீரைப் பொழிந்துவிட்டு அமைதியடைந்துவிட்டன. நீலத் தாமரை இதழ் போலக் கருத்த மேகங்கள், பத்துத் திசைகளையும் கருமையாக்கிவிட்டு, இப்போது மதம் அடங்கிய யானைகளைப் போல வேகம் தணிந்துவிட்டன. இனியவனே, நீரைக் கருவாகக் கொண்ட, பெருவேகம் கொண்ட, குடஜ, அர்ஜுன மலர்களின் மணம் கமழும் மழைக்காற்றுகள் வீசித் திரிந்துவிட்டு ஓய்ந்துவிட்டன. குற்றமற்ற லக்ஷ்மணா, மேகங்கள், யானைகள், மயில்கள், அருவிகள் ஆகியவற்றின் ஓசை திடீரென்று அடங்கிவிட்டது. பெருமேகங்களால் மழை பொழியப்பெற்ற, களங்கமற்ற, வண்ணச் சரிவுகள் கொண்ட மலைகள் சந்திரனின் கதிர்களால் பூசப்பட்டவை போல விளங்குகின்றன.’ இங்கே ராமன் புலம்பலைச் சற்றுக் கைவிட்டுப் பருவ வர்ணனையைத் தொடங்குகிறான்; ஆனால் அந்த வர்ணனையும் இறுதியில் வாக்குறுதியை நினைவூட்டுவதிலேயே முடிகிறது. ‘பரிசுஷ்யதா முகேன’ (வாடிய முகத்தோடு) என்ற சொல்லால் ராமனின் உள் எரிச்சல் காட்டப்படுகிறது. இந்திரன் தன் கடமையை முடித்ததை நினைவுகூர்ந்து, ராமன் மறைமுகமாகச் சுக்ரீவன் தன் கடமையைச் செய்யாததைக் குறிப்பிடுகிறான் — தெய்வமும் தன் காரியத்தை முடிக்கிறது, வானர அரசனோ முடிக்கவில்லை. மேகங்களின் அமைதி, யானைகளின் மதம் அடங்குதல், காற்றுகளின் ஓய்வு, ஓசைகளின் தணிவு — இந்த நான்கும் நிறைவைக் குறிப்பவை; இயற்கையில் எல்லாம் முடிந்துவிட்டது, ராமனின் காரியம் மட்டுமே எஞ்சியுள்ளது. ‘மதம் அடங்கிய யானைகளைப் போல’ என்ற உவமையால் மேகங்கள் வேகம் தணிந்தவையாக வர்ணிக்கப்படுகின்றன; இந்த உவமை பின்னர் யானை வர்ணனையில் மீண்டும் ஆளப்படுகிறது. சந்திரனின் கதிர்களால் பூசப்பட்டவை போன்ற மலைகள் என்ற தற்குறிப்பேற்றம் சரத்காலத்தின் தெளிவை வெளிப்படுத்துகிறது. இந்த ஏழு சுலோகங்களும் அனுஷ்டுப் சந்தத்தில் உள்ளன; அடுத்த பகுதியில் நீண்ட விருத்தங்கள் தொடங்குகின்றன; அந்தச் சந்த மாற்றமே வர்ணனையின் தொடக்கத்தைக் குறிக்கிறது. ‘ந்ருபாத்மஜ’ (அரசகுமாரனே) என்ற விளி இருமுறை ஆளப்படுகிறது; இதனால் ராமன் லக்ஷ்மணனுக்கு அரசகுமாரனுக்குரிய கடமையை நினைவூட்டுகிறான்.
‘ஏழிலைப்பாலை மரங்களின் கிளைகளிலும், நட்சத்திரங்கள், சூரியன், சந்திரன் ஆகியவற்றின் ஒளியிலும், சிறந்த யானைகளின் விளையாட்டுகளிலும் தன் அழகைப் பகிர்ந்தளித்து இன்று சரத்காலம் தொடங்கியுள்ளது. பல இடங்களில் தங்கி, வியப்பான எழில் கொண்டு, சரத்காலத்தின் பண்புகள் நிறைந்த அழகு, சூரியனின் கதிர்முனைகளால் விழிப்பிக்கப்பட்ட தாமரைக் குளங்களில் மிகுதியாக விளங்குகிறது. ஏழிலைப்பாலை மலர்களின் மணம் கமழ்ந்து, வண்டுக் கூட்டங்கள் பின்தொடர்ந்து பாட, மதயானைகளின் செருக்கை அடக்கி, காற்றைப் பின்பற்றிச் செல்லும் சரத்காலம் மிகுதியாக விளங்குகிறது. அழகிய அகன்ற சிறகுகள் கொண்ட, காமனுக்கு இனிய, தாமரை மகரந்தம் தூவப்பட்ட, பெருநதிகளின் மணல்திட்டுகளுக்கு வந்த சக்கரவாகங்களோடு, வந்து சேர்ந்த அன்னங்கள் விளையாடுகின்றன. மதத்தால் செருக்குற்ற யானைகளிலும், செருக்குற்ற பசுக்கூட்டங்களிலும், தெளிந்த நீர் கொண்ட ஆறுகளிலும் அழகு பலவாறாகப் பகிரப்பட்டு விளங்குகிறது. மேகங்கள் நீங்கிய வானத்தைக் கண்டு, காடுகளில் மயில்கள் தங்கள் தோகை அணிகலனைக் களைந்து, காதலிகளிடம் பற்றில்லாமல், அழகிழந்து, கொண்டாட்டம் இழந்து, சிந்தனையில் ஆழ்ந்துவிட்டன. இனிய ஏராளமான மணம் கமழ்ந்து, மலர்ப்பாரத்தால் நுனிக்கிளைகள் வளைந்து, பொன்போல் வெளிறிய, கண்ணுக்கினிய பிரியக மரங்களால் காட்டுப் பகுதிகள் ஒளியூட்டப்பட்டவை போல உள்ளன. இணைகளோடு கூடி, தாமரைக் குளங்களை விரும்பி, காட்டில் இனியவையாக, மலர்களை உதறி, மதம் மிகுந்து, மதத்தால் மயங்கிய சிறந்த யானைகளின் நடைகள் இன்று மெதுவாக உள்ளன.’ இந்த எட்டுச் சுலோகங்களும் உபஜாதி விருத்தத்தில் அமைந்துள்ளன. இங்கிருந்து ஐம்பத்தேழாம் சுலோகம் வரையிலான சரத்கால வர்ணனை திறனாய்வுப் பதிப்பில் முற்றிலும் இல்லை; இது வல்கேட் பாடத்தின் தனித்தன்மை. எல்லாச் சுலோகங்களும் உபஜாதி வகையைச் சேர்ந்த நீண்ட விருத்தங்களில் அமைந்துள்ளன; அதனால் வர்ணனையின் கம்பீரம் பெருகுகிறது. ‘ச்ரியம் விபஜ்ய’ (அழகைப் பகிர்ந்தளித்து) என்ற சொல்லால், சரத்காலம் தன் எழிலைப் பல்வேறு இடங்களுக்குப் பங்கிட்டுத் தருகிறது என்பது கற்பனை. ‘லக்ஷ்மீ:’ என்ற சொல் இங்கே அழகைக் குறிக்கிறது; பல சுலோகங்களில் திரும்ப வருகிறது. யானைகள், அன்னங்கள், காளைகள், மயில்கள், மரங்கள் — இவற்றின் வர்ணனையில் கவி ஒவ்வொன்றிலும் இணை வாழ்வைக் குறிப்பிடுகிறார்; அது பிரிவுற்ற ராமனுக்குத் துயரம் தருவதே. மயில்கள் கொண்டாட்டம் இழந்திருப்பதோ எதிர்மாறான எடுத்துக்காட்டு — மழைக்காலம் போய்விட்டதால் அவை சோர்ந்துள்ளன; அவற்றின் நிலையே ராமனின் நிலையோடு ஒத்துப்போகிறது. இங்கே கவி ஏறக்குறைய ஒவ்வொரு சுலோகத்திலும் ‘விபாதி’ (விளங்குகிறது) என்ற வினைச்சொல்லை ஆள்கிறார்; இதனால் அழகு வர்ணனையின் ஒருமை காக்கப்படுகிறது. ஸப்தச்சதம் என்பது ஏழிலைப்பாலை மரம்; அதன் மலர் மணம் யானைகளின் மதத்தைத் தணிக்கும் என்பது கவி மரபு; அதையே கவி இங்கே இருமுறை குறிப்பிடுகிறார். முப்பத்தைந்தாம் சுலோகத்தில் ‘ப்ரியான்விதானாம் நளினீப்ரியாணாம் வனே ப்ரியாணாம்’ என்று ‘ப்ரிய’ (இனிய) என்ற சொல் மூன்று முறை திரும்ப வருகிறது; அது மோனை நயமாக வர்ணனையின் இனிமையைப் பெருக்குகிறது.
‘வானம் சாணை பிடித்துக் கழுவிய வாளின் நிறம் கொண்டு தெளிவாகக் காணப்படுகிறது, ஆற்று நீர் மெலிந்த ஓட்டம் கொண்டுள்ளது, செங்கழுநீர் மலர்களால் குளிர்ந்த காற்றுகள் வீசுகின்றன, திசைகளும் இருள் நீங்கி ஒளிர்கின்றன. சூரிய வெப்பம் பரவியதால் சேறு அழிந்து, நெடுநாளைக்குப் பின் அடர்ந்த புழுதி வெளிப்பட்ட பூமி — ஒருவரோடொருவர் பகை கொண்ட அரசர்களுக்கு இன்று படையெடுப்பின் காலம் வந்துவிட்டது. சரத்காலத்தின் பண்புகளால் வடிவழகு செழித்து, மகிழ்ந்து, புழுதி படிந்த உடலோடு, மதம் மிகுந்து, போருக்கு ஆசைப்படும் காளைகள் பசுக்களுக்கு நடுவே சென்று முழங்குகின்றன. காமம் கொண்டு, மிகுந்த அனுராகத்தோடு, கூட்டத்தோடு கூடி, மெதுவாக நடக்கும் பெண் யானை, காட்டில் செல்லும் மதம் கொண்ட தன் கணவனைச் சூழ்ந்து பின்தொடர்கிறது. தங்களுக்கு அணிகலனான சிறந்த தோகைகளைக் களைந்துவிட்டு, நதிக்கரைக்கு வந்த மயில்கள், சாரசக் கூட்டங்களால் ஏளனம் செய்யப்பட்டவை போல, வருந்தி மனம் சோர்ந்து செல்கின்றன. மதம் வழியும் கன்னங்கள் கொண்ட சிறந்த யானைகள், பெரும் பிளிறல்களால் காரண்டவ, சக்கரவாகப் பறவைகளை அச்சுறுத்தி, மலர்ந்த தாமரைகளை அணிகலனாகக் கொண்ட ஏரிகளில் நீரைக் கலக்கிக் கலக்கிப் பருகுகின்றன. சேறு நீங்கி, மணல் கொண்டு, தெளிந்த நீரும் பசுக்கூட்டங்களும் கொண்டு, சாரசங்களின் ஒலியால் ஒலிக்கும் ஆறுகளில் அன்னங்கள் மகிழ்ந்து இறங்குகின்றன. ஆறுகள், மேகங்கள், அருவி நீர், மிகப் பெருகிய காற்று, மயில்கள், கொண்டாட்டம் இழந்த தவளைகள் ஆகியவற்றின் ஒலிகள் இப்போது நிச்சயமாக அடங்கிவிட்டன. புதிதாக மேகங்கள் எழுந்தபோது மறைந்து, மிகவும் மெலிந்த உடலோடு, பல வண்ணம் கொண்ட, கொடிய நஞ்சுள்ள, நெடுநாள் உள்ளே தங்கியிருந்த பாம்புகள், பசியால் வாடிப் புற்றுகளிலிருந்து வெளியே வருகின்றன.’ இந்தப் பகுதியில் வர்ணனை படிப்படியாக அரசியலை நெருங்குகிறது — ‘அரசர்களுக்கு இன்று படையெடுப்பின் காலம்’ என்ற சொல்லால் முதன்முறையாகப் படையெடுப்பு சுட்டப்படுகிறது. ‘சாணை பிடித்துக் கழுவிய வாளின் நிறம்’ என்ற வானத்தின் உவமானமே போரைக் குறிக்கிறது. காளைகளின் போர் ஆசை, யானைகளின் மதம், பாம்புகள் புற்றுகளிலிருந்து வெளிவருதல் — எல்லாமே செயல்பாடு மீண்டும் தொடங்குவதைக் குறிக்கின்றன. பெண் யானையின் வர்ணனையிலோ சிருங்காரம்; அது கணவனைச் சூழ்ந்து பின்தொடர்வதைக் கண்டு ராமன் தன் பிரிவை நினைப்பான் என்பது குறிப்புப் பொருள். மயில்களின் சோர்வு சாரசங்களின் ஏளனம் போல என்ற தற்குறிப்பேற்றம் மனத்தைக் கவர்கிறது. யானைகள் நீர் பருகுவதில் ‘விக்ஷோப்ய விக்ஷோப்ய’ (கலக்கிக் கலக்கி) என்ற இரட்டிப்பால் மீண்டும் மீண்டும் நிகழும் செயல் உணர்த்தப்படுகிறது. ஒன்பது சுலோகங்களில் ஆறு உயிரினங்களைப் பற்றியவை, மூன்று நிலத்தையும் வானத்தையும் பற்றியவை; இவ்வாறு அசையாதவற்றிலும் அசைபவற்றிலும் சமமான மாற்றம் காட்டப்படுகிறது. ‘த்ருவம்’ (நிச்சயமாக) என்ற சொல்லால் ராமன் தன் அனுமானத்தைக் குறிப்பிடுகிறான் — மழைக்காலத்தின் ஒலிகள் நிச்சயமாக அடங்கிவிட்டன.
‘அசையும் சந்திரனின் கதிர்கள் தொட்ட மகிழ்ச்சியால் விரிந்த நட்சத்திரக் கண்கள் கொண்ட, செம்மை (அனுராகம்) நிறைந்த அந்திப்பொழுது, தானாகவே தன் ஆடையை (வானத்தை) கைவிடுகிறது — என்ன வியப்பு! இந்தச் சொற்கள் சமாசோக்தி அணியால் ஒரு தலைவியின் நடத்தையையும் குறிக்கின்றன. எழுந்த சந்திரனையே இனிய முகமாகவும், நட்சத்திரக் கூட்டங்களையே மலர்ந்த அழகிய கண்களாகவும், நிலவொளியையே போர்வை ஆடையாகவும் கொண்ட இரவு, வெண்ணிற ஆடையால் உடலை மூடிய பெண்ணைப் போல விளங்குகிறது. கனிந்த நெற்கதிர்களை உண்டு மகிழ்ந்து, விரைந்த வேகம் கொண்ட அழகிய சாரச வரிசை, காற்றால் அசைக்கப்பட்டுக் கோக்கப்பட்ட மாலை போல வானத்தைக் கடக்கிறது. ஒரே ஓர் அன்னம் உறங்கும், அல்லி மலர்கள் நிறைந்த, பெரும் மடுவின் மேகமற்ற நீர், இரவில் முழுநிலவும் நட்சத்திரக் கூட்டங்களும் நிறைந்த வானம் போல விளங்குகிறது. சிதறிய அன்னங்களையே ஒட்டியாணமாகவும், மலர்ந்த தாமரைகளையும் அல்லிகளையும் மாலையாகவும் கொண்ட சிறந்த குளங்களின் அழகு, இன்று அலங்கரித்துக்கொண்ட அழகிய பெண்களின் அழகைவிட மிகுதியாக உள்ளது. விடியற்காலையில் காற்றால் எழுந்த, புல்லாங்குழல் ஒலி போலத் தெளிவாக இசைக்கருவிகளோடு கலந்த, தயிர் கடையும் மத்தொலியும் பசுக்கள் காளைகளின் ஒலியும் ஒன்றாகக் கலந்த ஓசை, ஒன்றையொன்று நிரப்புவது போல உள்ளது. மென்காற்றால் அசைக்கப்படும், கழுவிய களங்கமற்ற பட்டாடை போல ஒளிரும், புதிய மலர்ச் சிரிப்பு கொண்ட நாணற் புற்களால் நதிக்கரைகள் அழகுற்றுள்ளன. காட்டில் துணிவுடன் திரியும், தேன் பருகுவதில் வல்ல, இணைகளோடு கூடி மகிழ்ந்த வண்டுகள், தாமரை மகரந்தத்தால் பொன்னிறமாகி, காடுகளில் மதம் கொண்டு காற்றைப் பின்தொடர்ந்து செல்கின்றன. தெளிந்த நீர், மலர்ச் சிரிப்பு கொண்ட காடு, கிரௌஞ்சப் பறவையின் ஒலி, கனிந்த நெல்வயல், மென்காற்று, களங்கமற்ற சந்திரன் — இவை அனைத்தும் மழைக்காலம் போய்விட்டதை அறிவிக்கின்றன.’ நாற்பத்தைந்தாம் சுலோகம் அனுஷ்டுப், மற்றவை உபஜாதிகள். அந்திப்பொழுதின் வர்ணனை சமாசோக்தி அணியால் ஒரு தலைவியின் நடத்தையை ஏற்றிச் சொல்கிறது — ‘அம்பரம்’ என்ற சொல்லுக்கு வானம், ஆடை என்ற இரு பொருள்கள்; அதனால் இரட்டுறமொழிதல் சாத்தியமாகிறது. இரவு பெண் போலவும், குளம் அழகிய பெண் போலவும், நதி மணமகள் போலவும் — இவ்வாறு மூன்று முறை பெண் உருவகம் திரும்ப வருகிறது; பிரிவுற்ற ராமனின் வாயிலிருந்து வரும் இந்த வர்ணனை இருமடங்கு இரக்கம் தருகிறது. ஒரே அன்னம் உறங்கும் நீர் நட்சத்திரங்கள் நிறைந்த வானம் போல என்பது எதிர்நிலை உவமை — நீர் வானத்தோடு ஒப்பிடப்படுகிறது; இந்த எதிர்மாற்றமே அழகு. விடியற்காலையின் மத்தொலி கிராம வாழ்க்கையைத் தொடுகிறது; இதனால் வர்ணனை வெறும் கவிதையாக மட்டும் இருப்பதில்லை. ஒன்பது சுலோகங்களில் எட்டு இரவையும் விடியலையும் பற்றியவை; பகலின் வர்ணனை முந்தைய பகுதியில் செய்யப்பட்டது. இவ்வாறு கவி இரவும் பகலும் முழுமையாக வர்ணிக்கிறார்; இதனால் பருவத்தின் முழுமையான சித்திரம் உருவாகிறது. நாற்பத்தொன்பதாம் சுலோகத்தில் சிறந்த குளங்களின் அழகு அலங்கரித்துக்கொண்ட அழகிய பெண்களின் அழகோடு ஒப்பிடப்பட்டு, அதைவிட மிகுதியானது என்று சொல்லப்படுகிறது — இது வேற்றுமை அணியின் சாயல்.
‘மீன்களையே ஒட்டியாணமாகக் காட்டும் நதி மணமகள்களின் நடை இன்று மெதுவாக உள்ளது — காதலனால் அனுபவிக்கப்பட்டு, விடியற்காலையில் சோம்பலாக நடக்கும் காதலிகளின் நடை போல. சக்கரவாகங்களோடும் பாசியோடும் கூடி, நாணற் புற்களால் பட்டாடை போல மூடப்பட்டு, இலைக்கோலங்களோடும் கோரோசனைத் திலகத்தோடும் கூடிய நதிமுகங்கள் மணமகள்களின் முகங்களைப் போல அழகுறுகின்றன. மலர்ந்த பாண, அசன மலர்களால் வண்ணம் தீட்டப்பட்டு, மகிழ்ந்த வண்டுகளின் ரீங்காரம் நிறைந்த காடுகளில், இன்று வில்லை ஏந்தி, தண்டத்தை உயர்த்தி, கடுமையான வில் கொண்ட காமன் கொடூரனாக உலவுகிறான். நல்ல மழையால் உலகை மகிழ்வித்து, ஆறுகளையும் குளங்களையும் நிரப்பி, பூமியைப் பயிர் விளைந்ததாகச் செய்து, மேகங்கள் வானத்தை விட்டு மறைந்துவிட்டன. சரத்கால நதிகள் மெல்ல மெல்லத் தங்கள் மணல்திட்டுகளை வெளிக்காட்டுகின்றன — முதல் சேர்க்கையில் நாணம் கொண்ட பெண்கள் தங்கள் இடையை வெளிக்காட்டுவது போல.’ இங்கே கவி நதியை மணமகள் போல வர்ணித்து இயற்கையின் மேல் சிருங்காரத்தை ஏற்றுகிறார்; அதனால் ராமனின் பிரிவு மேலும் கூர்மையடைகிறது. நதி மணமகள்களின் மெதுவான நடை காதலிகளின் விடியற்கால நடையோடு ஒப்பிடப்படுகிறது — இந்த உவமை சரத்காலத்தின் மெதுவான நீரோட்டத்தைக் காட்டுகிறது. நதிமுகங்களில் சக்கரவாகங்கள் கோரோசனைத் திலகம் போலவும், பாசி இலைக்கோலம் போலவும், நாணற் புற்கள் பட்டாடை போலவும் என்று மூன்று உறுப்பு உவமானங்களால் உருவகம் நிறைவடைகிறது. காமனின் வர்ணனையில் ‘சாப:’ (வில்), ‘தண்ட:’ (தண்டம்), ‘சண்ட:’ (கொடூரன்) என்ற சொற்களால், அரசனின் தண்டனை போலக் காமனின் தண்டனையின் வலிமை உணர்த்தப்படுகிறது; பிரிவுற்ற ராமனுக்கு இந்தச் சரத்காலம் பகைவனே. மேகங்கள் மறைந்ததிலோ கவி அவை தம் கடமையை நிறைவேற்றியதை எண்ணுகிறார் — உலகம் மகிழ்விக்கப்பட்டது, ஆறுகள் நிரம்பின, பூமி பயிர் விளைந்ததாயிற்று; எல்லாமே தம் காரியத்தைச் செய்துவிட்டுப் போய்விட்டன, சுக்ரீவன் மட்டுமே செய்யவில்லை. ஐம்பத்தெட்டாம் சுலோகத்தில் மீண்டும் அனுஷ்டுப் தொடங்குகிறது; திறனாய்வுப் பதிப்போடு பாடமும் மீண்டும் பொருந்துகிறது. ஐந்து சுலோகங்களில் மூன்று நதியைப் பற்றியவை; நதியே சரத்காலத்தின் முதன்மையான இருப்பிடம் என்பது கவியின் கருத்து. ஐம்பத்தேழாம் சுலோகத்தில் மேகங்கள் ‘ப்ரணஷ்டா:’ (மறைந்துவிட்டன) என்று சொல்லப்படுகின்றன — இந்தச் சொல் மழைக்காலப் பகுதியின் முடிவைக் குறிக்கிறது.
‘இனியவனே, தெளிந்த நீர் கொண்டு, குரரீப் பறவைகளால் ஒலித்து, சக்கரவாகக் கூட்டங்கள் நிறைந்த நீர்நிலைகள் விளங்குகின்றன. அரசகுமாரனே, ஒருவரோடொருவர் பகை பூண்டு வெற்றியை விரும்பும் அரசர்களுக்குப் படையெடுப்பின் காலம் வந்துவிட்டது. இதுவே அரசர்களின் முதல் படையெடுப்புக் காலம்; ஆனால் நான் சுக்ரீவனையும் காணவில்லை, அத்தகைய முயற்சியையும் காணவில்லை. மலைச்சரிவுகளில் அசன, ஏழிலைப்பாலை, கோவிதார மரங்கள் பூத்துள்ளன; பந்துஜீவ மலர்களும் சியாமா கொடிகளும் காணப்படுகின்றன. லக்ஷ்மணா, பார் — நதிகளின் மணல்திட்டுகள் அன்னங்களாலும் சாரசங்களாலும் சக்கரவாகங்களாலும் குரரப் பறவைகளாலும் எங்கும் நிறைந்துள்ளன. சீதையைக் காணாமல் சோகத்தால் வெந்த எனக்கு, நூறு ஆண்டுகளுக்கு நிகரான நான்கு மழைக்கால மாதங்கள் கழிந்துவிட்டன. பெண் சக்கரவாகம் தன் கணவனைப் பின்தொடர்வது போல, அவள் என் பின்னால் காட்டுக்குப் பின்தொடர்ந்து வந்தாள்; கரடுமுரடான தண்டகாரண்யத்தையும் அந்தப் பெண் ஒரு பூந்தோட்டமாகவே எண்ணினாள்.’ இங்கே வர்ணனையிலிருந்து கண்டனத்துக்கு மாற்றம் நிகழ்கிறது; ‘ந ச பச்யாமி ஸுக்ரீவம்’ (சுக்ரீவனைக் காணவில்லை) என்ற சொற்களிலேயே சர்க்கத்தின் பொருள் மாறுகிறது. ‘படையெடுப்பின் காலம் வந்துவிட்டது’ என்று சொல்லிவிட்டு, உடனேயே ‘சுக்ரீவனைக் காணவில்லை’ என்று சொல்வதன் மூலம், ராமன் முந்தைய வர்ணனை முழுவதையும் ஒரே குற்றச்சாட்டாக மாற்றுகிறான். பூத்த மரங்களின் பட்டியலும், மணல்திட்டுகளில் பறவைக் கூட்டங்களும் — இந்த அழகு வர்ணனைகளும் அவனுக்கு வெறுமையானவை. ‘நூறு ஆண்டுகளுக்கு நிகரான நான்கு மாதங்கள்’ என்ற உயர்வு நவிற்சியால் காத்திருப்பின் நீளம் அளக்கப்படுகிறது. பெண் சக்கரவாகத்தின் எடுத்துக்காட்டால் சீதை பின்தொடர்ந்து வந்த பண்பு நினைவூட்டப்படுகிறது — தண்டகாரண்யத்தையும் பூந்தோட்டமாக எண்ணியவள் இப்போது எங்கே என்பது குறிப்புப் பொருள். கவி இங்கே இயற்கை வர்ணனையை நினைவை நோக்கியும், நினைவைக் கோபத்தை நோக்கியும் கொண்டு செல்கிறார். ஏழு சுலோகங்களில் இரண்டு மட்டுமே (அறுபத்திரண்டாம், அறுபத்து மூன்றாம்) வல்கேட் பாடத்தில் மட்டும் உள்ளவை; மற்றவை திறனாய்வுப் பதிப்போடு பொருந்துகின்றன; ஆகவே இங்கே இரண்டு பாடமரபுகளும் மீண்டும் இணைகின்றன. ‘பச்ய லக்ஷ்மண’ (பார், லக்ஷ்மணா) என்ற விளியால் ராமன் தன் துயரைச் சகோதரனோடு பகிர்ந்துகொள்கிறான்.
‘லக்ஷ்மணா, காதலியை இழந்து, துயரத்தால் வாடி, அரசு பறிக்கப்பட்டு, நாடு கடத்தப்பட்டிருக்கும் என்மீது அரசன் சுக்ரீவன் இரக்கம் காட்டவில்லை. நான் ஆதரவற்றவன், அரசு பறிக்கப்பட்டவன், ராவணனால் அவமதிக்கப்பட்டவன், எளியவன், வீட்டை விட்டுத் தொலைவில் இருப்பவன், காமுற்றவன், அவனிடம் அடைக்கலம் புகுந்தவன் — இனியவனே, இந்தக் காரணங்களாலேயே, பகைவரை வாட்டுபவனாக இருந்தும், தீய மனம் கொண்ட வானர அரசன் சுக்ரீவனால் நான் அவமதிக்கப்பட்டிருக்கிறேன். சீதையைத் தேடுவதற்குக் காலத்தைக் கணக்கிட்டு ஒப்பந்தம் செய்துகொண்ட பின்னும், தன் காரியம் நிறைவேறியதும் அந்தக் கெட்ட புத்திக்காரன் அதை உணரவில்லை. ஆகவே நீ கிஷ்கிந்தைக்குள் நுழைந்து, இழிந்த இன்பங்களில் பற்றுக்கொண்ட மூடனான வானரர் தலைவன் சுக்ரீவனிடம் என் சார்பாகச் சொல் — தகுதியுடன் வந்து வேண்டுபவர்களுக்கும், முன்பு உதவி செய்தவர்களுக்கும் நம்பிக்கை அளித்துவிட்டுப் பிறகு அதைச் சிதைப்பவன் உலகில் இழிந்த மனிதன். நல்லதோ கெட்டதோ, சொன்ன சொல்லை உண்மையோடு கடைப்பிடிப்பவனே வீரன், மனிதர்களில் உத்தமன்.’ இங்கே ராமன் இரண்டு நன்மொழிச் சுலோகங்களால் வாக்கைக் காக்கும் பொது தர்மத்தை முன்வைத்து, பிறகு அதைச் சுக்ரீவனுக்குப் பொருத்துகிறான். ராமனின் தன்னிலை விளக்கம் ஆறு அடைமொழிகளால் செய்யப்படுகிறது — ஆதரவற்றவன், அரசு பறிக்கப்பட்டவன், அவமதிக்கப்பட்டவன், எளியவன், வீட்டை விட்டுத் தொலைவில் இருப்பவன், காமுற்றவன்; இவை சுக்ரீவனின் பார்வையில் ராமனின் பலவீனத்தைக் குறிப்பவை, ராமனின் பார்வையிலோ அவமதிப்புக்கான காரணங்கள். ‘பரிபூத: பரந்தப:’ (பகைவரை வாட்டுபவன் அவமதிக்கப்பட்டான்) என்பது முரண்தோற்றம் — பகைவர்களை வாட்டுபவனே அவமதிக்கப்படுகிறான். அதன் பிறகு இரண்டு நன்மொழிச் சுலோகங்கள் — நம்பிக்கையைச் சிதைப்பவன் இழிந்த மனிதன், சொல்லை உண்மையோடு காப்பவன் உத்தமன்; இவ்விரண்டில் சுக்ரீவன் தானே தன் இடத்தைத் தேர்ந்தெடுக்கட்டும் என்பது குறிப்புப் பொருள். ராமன் தானே சபிக்கவில்லை; பொது நீதியை மட்டுமே சொல்லி அவனை நாணச் செய்கிறான்; இதுவே மரியாதையைக் காக்கும் புருஷோத்தமனின் வழி. ஏழு சுலோகங்களும் அனுஷ்டுப் சந்தத்தில் உள்ளன; அதனால் பேச்சு விரைவானதாகத் தோன்றுகிறது. அறுபத்தாறாம் சுலோகத்தில் ‘ராஜா ஸுக்ரீவ:’ (அரசன் சுக்ரீவன்) என்ற சொல்லால் அரச தர்மம் நினைவூட்டப்படுகிறது — அடைக்கலம் புகுந்தவனைக் காப்பவனாக அரசன் இருக்க வேண்டும்.
‘தங்கள் காரியம் நிறைவேறிய பின், காரியம் நிறைவேறாத நண்பர்களுக்குத் துணை நிற்காத நன்றி கெட்டவர்களை, இறந்த பின்னும் ஊன் தின்னும் விலங்குகள்கூடத் தின்பதில்லை. போரில் நான் இழுத்து வளைக்கும் பொன் முதுகு கொண்ட வில்லின் மின்னல் கூட்டம் போன்ற வடிவைக் காண சுக்ரீவன் நிச்சயமாக விரும்புகிறான். போரில் கோபமுற்ற என் வில்நாணின் இடிமுழக்கம் போன்ற பயங்கரமான ஒலியை மீண்டும் கேட்க விரும்புகிறான். வீரனே, அரசகுமாரனே, உன்னைத் துணையாகக் கொண்ட என் பராக்கிரமம் அவனுக்குத் தெரிந்திருந்தும், இந்த நிலையிலும் அவனுக்குக் கவலை இல்லை என்பது உண்மையிலேயே வியப்பே. பகைவர் நகரங்களை வெல்பவனே, எந்தக் காரியத்துக்காக இந்த முயற்சி தொடங்கப்பட்டதோ, அந்த ஒப்பந்தத்தைத் தன் காரியம் நிறைவேறிய வானரத் தலைவன் நினைவுகூரவில்லை. மழைக்காலம் வரை என்று வாக்களித்துவிட்டு, இன்பமாகக் கழித்துக்கொண்டிருக்கும் வானரத் தலைவன், நான்கு மாதங்கள் கழிந்துவிட்டதை உணரவில்லை. அமைச்சர்களோடும் சபையோடும் விளையாடியபடி அவன் கள்ளருந்துவதிலேயே ஈடுபட்டுள்ளான்; சோகத்தால் வாடும் நம்மீது சுக்ரீவன் இரக்கம் காட்டவில்லை.’ இங்கே ராமனின் சொற்கள் படிப்படியாகக் கூர்மையடைகின்றன — முதலில் வருத்தம், பிறகு கண்டனம், பிறகு அச்சுறுத்தல். நன்றி கெட்டவர்களின் பழிப்பு மிகக் கடுமையான எடுத்துக்காட்டால் செய்யப்படுகிறது — ஊன் தின்னும் விலங்குகள்கூட அவர்களுடைய உடலைத் தொடுவதில்லை. பிறகு ராமன் தன் வில்லையும் நாணையும் நினைவூட்டுகிறான்; இது மறைமுகமான அச்சுறுத்தல்; அது அடுத்த சர்க்கத்தில் லக்ஷ்மணனின் சினத்தால் வெளிப்படும். ‘வித்யுத்கணோபமம்’ (மின்னல் கூட்டம் போன்றது), ‘வஜ்ரநிர்கோஷம்’ (இடிமுழக்கம் போன்றது) என்ற இந்திரனோடு தொடர்புடைய இரு உவமைகள் வில்லின் பயங்கரத்தை நிறுவுகின்றன. எழுபத்தாறாம் சுலோகத்தில் ராமன் லக்ஷ்மணனைத் தன் துணை என்று நினைவூட்டி, சுக்ரீவனின் கவலையின்மை வியப்புக்குரியது என்கிறான். இறுதியில் சுக்ரீவனின் அன்றாட வாழ்க்கை வர்ணிக்கப்படுகிறது — அமைச்சர்களோடும் சபையோடும் விளையாட்டு, கள்ளருந்துதல்; சோகத்தால் வாடுபவர்கள் மீது இரக்கமின்மை. இந்த எதிர்மாறான சித்தரிப்பு முறை கண்டனத்தை நிறைவு செய்கிறது. ஏழு சுலோகங்களில் மூன்று வில்லைப் பற்றியவை, நான்கு சுக்ரீவனின் கவனக்குறைவைப் பற்றியவை. ‘ப்லவகேச்வர:’ (வானரத் தலைவன்), ‘ஹரீச்வர:’ (வானர அரசன்) என்ற அரசப் பட்டங்களை ஆள்வதால் கண்டனம் மேலும் கூர்மையடைகிறது — தலைவனாக இருந்தும் அவன் தன் தர்மத்தைக் காக்கவில்லை.
‘பெருவலிமை கொண்ட வீரனே, செல்; சுக்ரீவனிடம் நீ பேச வேண்டும்; என் கோபத்தின் வடிவம் எத்தகையதோ அதையும் அவனிடம் சொல்; இந்தச் சொற்களைச் சொல் — வாலி கொல்லப்பட்டுச் சென்ற வழி இன்னும் குறுகிவிடவில்லை; சுக்ரீவா, ஒப்பந்தத்தில் நிலைத்து நில், வாலியின் வழியைப் பின்பற்றாதே. போரில் வாலி ஒருவனை மட்டுமே என் அம்பால் கொன்றேன்; உண்மையிலிருந்து தவறிய உன்னையோ உறவினர்களோடு சேர்த்துக் கொல்வேன். மனிதர்களில் சிறந்தவனே, ஆண்களில் காளை போன்றவனே, இவ்வாறு காரியம் ஏற்பாடாகியுள்ள நிலையில் எதெது நன்மை பயக்குமோ அதையதைச் சொல்; விரைந்து செல், காலம் கடந்துகொண்டிருக்கிறது.’ ‘வானர அரசனே, நிலையான தர்மத்தைக் கருதி, எனக்கு அளித்த வாக்குறுதியை உண்மையாக்கு; இன்றே என் ஏவிய அம்புகளால் இறந்தவனாகி, யமனின் இருப்பிடத்தில் வாலியைக் காணும் நிலைக்கு ஆளாகாதே.’ கடுமையாகப் பெருகிய கோபத்தோடு அரற்றிக்கொண்டிருந்த, வருந்திய தன் தமையனைக் கண்டு, கடும் ஒளி கொண்டவனும் மனித குலத்தைப் பெருக்குபவனுமான லக்ஷ்மணன் வானரத் தலைவனைப் பற்றிக் கடுமையான முடிவை எடுத்தான். கடைசி இரண்டு சுலோகங்கள் நீண்ட விருத்தத்தில் அமைந்துள்ளன; அவற்றால் அடுத்த சர்க்கத்தின் கிஷ்கிந்தைப் பயணத்துக்குப் பாலம் அமைக்கப்படுகிறது. ராமனின் செய்தி மூன்று பகுதிகள் கொண்டது — முதலில் நினைவூட்டல் (வாலியின் வழி குறுகிவிடவில்லை), பிறகு கட்டளை (ஒப்பந்தத்தில் நிலைத்து நில்), பிறகு அச்சுறுத்தல் (உறவினர்களோடு கொல்வேன்). ‘மா வாலிபதம் அன்வகா:’ (வாலியின் வழியைப் பின்பற்றாதே) என்ற வாக்கியமே சர்க்கத்தின் மிகக் கூர்மையானது. ஆயினும் ‘எது நன்மை பயக்குமோ அதைச் சொல்’ என்று ராமன் லக்ஷ்மணனுக்குக் கட்டளையிடுகிறான் — கோபத்திலும் நலன் பற்றிய எண்ணம் கைவிடப்படவில்லை. எண்பத்து நான்காம் சுலோகத்தில் நீண்ட விருத்தத்தில் சூளுரை அமைக்கப்பட்டுள்ளது; அதனால் கம்பீரம் பெருகுகிறது. கடைசிச் சுலோகம் லக்ஷ்மணனின் மௌனத்தை வர்ணிக்கிறது — அவன் மறுமொழி சொல்லவில்லை, ‘கடுமையான முடிவை எடுத்தான்’; இதுவே அடுத்த சர்க்கத்தின் வித்து, அங்கே அவன் வில்லை ஏந்திக் கிஷ்கிந்தையை நோக்கிப் புறப்படுவான். ஆறு சுலோகங்களில் நான்கு அனுஷ்டுப், இரண்டு நீண்ட விருத்தங்கள்; இதுவே இந்தக் கவியின் சர்க்க முடிவு முறை. ‘உச்யதாம்’ (சொல்லப்படட்டும்) என்ற செயப்பாட்டு வினையால், ராமன் தானே பேசாமல் லக்ஷ்மணன் மூலமாகவே பேசுகிறான் என்ற மரியாதை காக்கப்படுகிறது.
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये किष्किन्धाकाण्डे त्रिंशः सर्गः॥ ३०॥