சர்க்கம்
கௌசல்யையின் புலம்பல்
அந்தப்புரத்தில் துயரக் கதறல், ராமன் தாயிடம் செல்லுதல், வனவாசத்தைத் தெரிவித்தல், கௌசல்யையின் மயக்கமும் நீண்ட புலம்பலும்
முந்தைய சர்க்கத்தில் ராமன் கைகூப்பியவாறு கைகேயியின் அந்தப்புரத்திலிருந்து வெளியேறினான். மனிதருள் புலியான அவன் வெளியேறும்போது அந்தப்புரத்தில் பெண்டிரின் பெரும் துயரக் குரல் எழுந்தது. அவர்கள் புலம்புகிறார்கள்: ‘தந்தை ஏவாமலேயே அந்தப்புரம் முழுவதின் காரியங்களிலும் தானாகவே ஈடுபடுபவனும், எங்களுக்குப் புகலும் அடைக்கலமுமாக இருந்தவனுமான அந்த ராமன் இன்று காட்டுக்குச் செல்லப்போகிறான். பெற்ற தாய் கௌசல்யையிடம் அவன் எப்போதும் எப்படி முறையாக நடந்துகொள்கிறானோ, அப்படியே பிறந்தது முதல் எங்களிடமும் நடந்துகொள்கிறான்.’ இங்கே கவிஞர் ராமனின் இல்லறக் குணங்களை மற்றத் தாய்மாரின் வாயால் சொல்கிறார். ‘க்ருதாஞ்ஜலௌ’ (கைகூப்பியவாறு) என்ற சொல்லால், அவன் சிற்றன்னையை வணங்கிய பின்பே வெளியேறுகிறான் என்று சுட்டப்படுகிறது — அங்கேயே அந்தப்புரத்தின் கதறல் தொடங்குகிறது. அரசனின் மற்ற மனைவியரும் அவனைத் தம் மகனாகவே கருதுகிறார்கள்; ஏனெனில் அவன் அவர்களிடமும் தாயிடம் போலவே நடந்துகொண்டான். ஆகவே அவர்களுடைய துயரம் சம்பிரதாயமானதல்ல, உள்ளார்ந்ததே.
‘பழிக்கப்பட்டாலும் சினம் கொள்ளாதவனும், சினமூட்டும் செயல்களைத் தவிர்ப்பவனும், சினமுற்ற அனைவரையும் மகிழ்விப்பவனுமான அவன் இன்று இங்கிருந்து காட்டுக்குச் செல்லப்போகிறான். ஐயோ, எல்லா உயிர்களுக்கும் புகலான ராகவனைக் கைவிடும் எங்கள் அரசர் அறிவிழந்தவராக உலகில் திரிகிறார்.’ இவ்வாறு பட்டத்தரசியர் அனைவரும் கன்றை இழந்த பசுக்கள்போலக் கணவனைப் பழித்து, குரலெடுத்துக் கதறினர். அந்தப்புரத்தில் அந்தக் கொடிய துயரக் குரலைக் கேட்டு, மகனைப் பற்றிய துயரால் வெந்த மன்னன் வெட்கத்தால் இருக்கையில் ஒடுங்கிப் புதைந்தான். மகனைக் கைவிடுபவனுக்குப் படுக்கையே புகலாக எஞ்சுகிறது. ‘கன்றை இழந்த பசுக்கள்’ என்ற உவமை மிகவும் நெஞ்சைத் தொடுவது — கன்றை இழந்த பசு வேதனையோடு கதறுவதுபோல அவர்களும் கதறினர். ‘அபுத்தி:’ (அறிவிழந்தவர்) என்ற சொல்லால் அவர்கள் அரசனைச் சபிக்கவில்லை, அவனுடைய விவேக இழப்பையே சுட்டுகிறார்கள். ‘எல்லா உயிர்களுக்கும் புகல்’ என்பது ராமனின் உலக நன்மைப் பண்பை நிறுவுகிறது — அனைவருக்கும் அடைக்கலமானவனைக் கைவிடுவது அனைவருக்குமே இழப்பு. ‘வ்யாலீயத’ (ஒடுங்கிப் புதைந்தான்) என்ற வினைச்சொல்லால் வெட்கமும் துயரமும் கலந்த நிலை சுட்டப்படுகிறது — அரசன் பதில் சொல்லவில்லை, இருக்கையிலேயே ஒடுங்கிக்கொள்கிறான்.
இங்கே ராமன், மிகவும் வருந்தி, பெருமூச்செறியும் யானைபோல, புலன்களை அடக்கியவனாகத் தம்பியோடு தாயின் அந்தப்புரத்துக்குச் சென்றான். அங்கே இல்ல வாயிலில் அமர்ந்திருந்த, மிகவும் போற்றப்பட்ட ஒரு முதியவரையும், நின்றிருந்த பலரையும் அவன் கண்டான். அவர்கள் அனைவரும் ராமனைக் கண்டதுமே எழுந்து வந்து, வெல்வோருள் சிறந்த ராகவனை ‘வெற்றி உண்டாகட்டும்’ என்று வாழ்த்தினர். செய்தி இன்னும் பரவவில்லை என்பது இதனால் சுட்டப்படுகிறது — நகரமக்கள் இன்னும் அபிஷேகத்தையே எதிர்பார்க்கிறார்கள்; ராமனோ வனவாசத்தை ஏற்றுக்கொண்டே வந்திருக்கிறான். ‘பெருமூச்செறியும் யானைபோல’ என்ற உவமையால் கவிஞர் காட்டுவது — வெளியே அமைதி, உள்ளே பெரும் வேதனை. ‘வஶீ’ (புலன்களை அடக்கியவன்) என்ற சொல்லும் அங்கேயே அமைக்கப்பட்டுள்ளது — புலன்கள் கட்டுக்குள் இருப்பதால் முகத்தில் மாற்றம் இல்லை. வெற்றி முழக்கங்களால் வாழ்த்தப்படும் அவன் அவர்களுடைய மகிழ்ச்சியைக் குலைக்க விரும்பவில்லை; ஆகவே மௌனமாகவே முன்னே செல்கிறான்.
முதல் முற்றத்துள் நுழைந்து, இரண்டாவதில் அவன் வேதம் நிறைந்த, அரசனால் மதிக்கப்பட்ட முதிய அந்தணர்களைக் கண்டான். அந்த முதியோரை வணங்கி, மூன்றாம் முற்றத்தில் வாயிலைக் காப்பதில் ஈடுபட்டிருந்த இளம் பெண்களையும் முதிய பெண்களையும் கண்டான். அவர்கள் மகிழ்ந்து அவனை வாழ்த்தி, இல்லத்துள் நுழைந்து, ராமனின் தாயிடம் அந்த இனிய செய்தியை விரைந்து தெரிவித்தனர். மூன்று முற்றங்களின் இந்த வருணனை இல்ல அமைப்பை மட்டுமல்ல, செய்தி அறியப்படாமையையும் சுட்டுகிறது — எங்கும் மகிழ்ச்சி; ராமன் ஒருவனின் நெஞ்சில் மட்டுமே உண்மை. வேதம் நிறைந்த அந்தணர்களும், வாயில் காக்கும் முதிய பெண்டிரும் — இவர்கள் அனைவரும் அரசனாலேயே மதிக்கப்பட்டவர்கள்; கௌசல்யையின் இல்லத்தின் மாண்பைச் சுட்டுகிறார்கள். அப்பெண்டிர் மகிழ்ந்து விரைவாகத் தாயை வாழ்த்துகிறார்கள் — ‘மகன் வந்துவிட்டான்’ என்பதே அவர்களுக்கு இனிய செய்தி. ஆனால் அவர்கள் இனியது என்று கருதுவதே இன்னாததைச் சுமந்து வருகிறது.
தேவி கௌசல்யையும் அப்போது மகனின் நலனை விரும்பி, இரவு முழுவதும் மனத்தை ஒருமுகப்படுத்தி விழித்திருந்து, விடியலில் விஷ்ணுவை வழிபட்டுக்கொண்டிருந்தாள். பட்டாடை அணிந்து, மகிழ்ந்து, எப்போதும் விரதத்தில் ஈடுபட்டு, மங்கலச் சடங்குகளைச் செய்துகொண்டு, அப்போது அவள் மந்திரங்களோடு அக்கினியில் ஆகுதி இட்டுக்கொண்டிருந்தாள். ராமன் தாயின் மங்கலமான அந்தப்புரத்துள் நுழைந்து, அங்கே அக்கினியில் ஆகுதி இடுவித்துக்கொண்டிருந்த தாயைக் கண்டான். இவையனைத்தும் மகனின் அபிஷேகத்துக்காகவே செய்யப்பட்டவை; மகனோ வனவாசச் செய்தியைக் கொண்டுவந்திருக்கிறான் — இந்த முரணே சர்க்கத்தின் அவலத்துக்கு வேர். ‘இரவு முழுவதும் மனத்தை ஒருமுகப்படுத்தி’ என்ற சொற்களால் இரவு விழிப்பு சுட்டப்படுகிறது — அவள் இரவு முழுவதையும் விரதத்திலேயே கழித்தாள். பட்டாடை, மங்கலச் சடங்கு, மந்திரத்தோடு அக்கினி வேள்வி — இவை அனைத்தும் மகனின் அபிஷேகத்துக்காகவே செய்யப்பட்டவை. விஷ்ணு வழிபாடு அவளுக்குரிய தனிச்சிறப்பு; ஏனெனில் மகனே அவளுக்கு இஷ்ட தெய்வத்தின் வடிவில் தோன்றுகிறான்.
அங்கே தெய்வ வழிபாட்டுக்காக ஆயத்தமாக வைக்கப்பட்ட பொருள்களையும் அவன் கண்டான் — தயிர், அட்சதை, நெய், மோதகங்கள், அவிசுகள், பொரி, வெண்மலர் மாலைகள், பாயசம், எள்ளுச் சோறு, சமித்துகள், நிறைகுடங்கள் ஆகியவற்றை ரகுகுலத்தை மகிழ்விப்பவன் கண்டான். வெண்பட்டு உடுத்தி, விரத ஒழுக்கத்தால் மெலிந்த, சிறந்த நிறமுடைய அந்தத் தாய் நீரால் தெய்வங்களுக்குத் தர்ப்பணம் செய்வதை அவன் கண்டான். இச்சொற்களால் கவிஞர் காட்டுவது — மகனின் உயர்வுக்காகவே தாய் உண்ணாநோன்புகளால் மெலிந்தாள்; அவளுடைய தவத்தின் பயனே இப்போது தலைகீழாகப் போகிறது. பொருள்களின் இந்தப் பட்டியல் வெறும் அலங்காரம் அல்ல — ஒவ்வொரு பொருளும் மங்கலத்தைச் சுட்டுவது; தயிர், அட்சதை, நெய், பொரி, வெண்மலர் மாலைகள், பாயசம், எள்ளுச் சோறு, நிறைகுடங்கள் அனைத்தும் அபிஷேகத்துக்கான கருவிகளே. கௌசல்யை தர்ப்பணத்தில் ஈடுபட்டிருக்கும் அதே கணத்தில் மகன் வருகிறான் — தெய்வத் தர்ப்பணத்தின் கணத்திலேயே பிரிவுச் செய்தி; இதுவே கவிஞரின் அமைப்புத் திறன்.
நெடுநாள் கழித்து வந்த, தாயை மகிழ்விக்கும் தன் மகனைக் கண்டு அவள் மகிழ்ந்து, பெண்குதிரை தன் குட்டியை நோக்கி ஓடுவதுபோல அவனை நோக்கி விரைந்தாள். அருகே வந்த தாயை ராகவன் பணிந்து பற்ற, அவள் அவனை இரு கைகளாலும் தழுவி, உச்சியை முகர்ந்தாள். பின்னர் கௌசல்யை மகன்மீதுள்ள பாசத்தால், வெல்ல முடியாத தன் மகன் ராகவனிடம் இந்த இனிய, நலம் தரும் சொல்லைச் சொன்னாள். தாயின் மகிழ்ச்சி எவ்வளவு உயர்ந்ததோ, அவ்வளவு ஆழமானது பின்வரும் வீழ்ச்சி — கவிஞர் முதலில் மகிழ்ச்சியை முழுமையாக வருணிக்கிறார், பின்னர் அதையே உடைப்பதற்காக. ‘சிரஸ்ய’ (நெடுநாள் கழித்து) என்ற சொல்லால், ராமன் நெடுநாள் கழித்துத் தாயிடம் வந்தான் என்று சுட்டப்படுகிறது — அபிஷேக அலுவல்களில் நாள்கள் கழிந்தன. பெண்குதிரை — குட்டி உவமை விலங்குலகிலிருந்து எடுக்கப்பட்டது; அதனால் அன்பின் இயல்புத்தன்மை சுட்டப்படுகிறது. உச்சி முகர்தல் தாய்ப் பாசத்தின் பண்டைய வழக்கம்.
‘முதியோரும் அறவொழுக்கமுடையோரும் மகாத்மாக்களுமான அரசமுனிவர்களின் ஆயுளையும், புகழையும், குலத்துக்கு ஏற்ற அறத்தையும் அடைவாயாக. ராகவா, வாய்மை தவறாத உன் தந்தையான அரசரைக் காண்; அறவோனான அவர் இன்றே உன்னை இளவரசுப் பட்டத்தில் அபிஷேகம் செய்வார்.’ என்று சொல்லி அவள் இருக்கை அளித்தாள்; உணவு உண்ணவும் அழைத்தாள். ராகவனோ கொடுக்கப்பட்ட இருக்கையைத் தொட்டு மட்டும், சற்றே கைகூப்பித் தாயிடம் சொன்னான். இருக்கையைத் தொட்டது மட்டுமே — அமரவில்லை; அதனாலேயே அடுத்து வரும் சொல் சுட்டப்படுகிறது. ‘முதியோர், அறவொழுக்கமுடையோர், அரசமுனிவர்’ என்ற மூன்று அடைமொழிகளால் அவள் மகனுக்கு ஓர் இலட்சியத்தையே காட்டுகிறாள் — நீண்ட ஆயுள், அழியாப் புகழ், குலத்துக்கு ஏற்ற அறம். அவளுடைய வாழ்த்து அபிஷேகம் உறுதி என்ற நம்பிக்கையோடேயே கூடியது; ‘இன்றே அபிஷேகம் செய்வார்’ என்று அவள் உறுதியாக நம்புகிறாள். இந்த அறியாமையே பின்னர் அவளுடைய துயரத்தை இருமடங்காக்குகிறது.
இயல்பிலேயே பணிவுடையவனும் மதிப்பால் தலைவணங்கியவனுமான அவன், தண்டகாரண்யத்துக்குப் புறப்படுபவனாய், விடைபெறத் தொடங்கினான்: ‘தேவி, உனக்கு நிச்சயம் தெரியாது — பெரும் அச்சம் வந்திருக்கிறது; இது உனக்கும், வைதேகிக்கும், லக்ஷ்மணனுக்கும் துன்பம் தருவதாக இருக்கும். நான் தண்டகாரண்யத்துக்குச் செல்வேன்; இந்த இருக்கையால் எனக்கு என்ன பயன்? தர்ப்பை ஆசனத்துக்கு ஏற்ற காலம் எனக்கு வந்துவிட்டது.’ அரியணைக்குப் பதிலாகத் தர்ப்பை ஆசனம் — இந்த ஒரே வாக்கியத்தால் அவன் தன் வரவிருக்கும் நிலையைச் சுருக்கமாகச் சொல்கிறான். ‘ஸ்வபாவவினீத:’ (இயல்பிலேயே பணிவுடையவன்) என்ற சொல்லால் கவிஞர் சுட்டுவது — அச்சத்தாலோ தயக்கத்தாலோ அல்ல, இயல்பாலேயே அவன் தலைவணங்குகிறான். ‘ஆப்ரஷ்டும்’ (விடைபெற) என்பதும் — அவன் அனுமதி கேட்கிறான், முடிவைத் தெரிவிக்கவில்லை. ‘தர்ப்பை ஆசனத்துக்கு ஏற்ற காலம்’ என்ற சொல்லால் அரியணைக்குப் பதில் தர்ப்பை ஆசனம், அரசுக்குப் பதில் தவம் என்று அனைத்தும் சுட்டப்படுகின்றன.
‘முனிவர்போல இறைச்சியை விட்டு, கிழங்கும் வேரும் கனியும் உண்டு வாழ்ந்து, பதினான்கு ஆண்டுகள் ஆளரவமற்ற காட்டில் வாழ்வேன். மாமன்னர் பரதனுக்கு இளவரசுப் பட்டத்தை அளிக்கிறார்; என்னையோ தவசியாக்கித் தண்டகாரண்யத்துக்கு நாடுகடத்துகிறார். ஆறும் எட்டுமாக ஆண்டுகள் ஆளரவமற்ற காட்டில், காட்டுப் பொருள்களை நுகர்ந்து, கனிகளாலும் வேர்களாலும் வாழ்வேன்.’ ‘ஆறும் எட்டும்’ என்ற கணக்கு வேறுபாட்டால் கவிஞர் மீண்டும் பதினான்கு என்ற எண்ணையே உறுதிப்படுத்துகிறார் — தாய் அந்த எண்ணை மறவாதிருக்க. ‘இறைச்சியை விட்டு’ என்ற சொல்லால் அரச இன்பங்களைத் துறத்தல் சுட்டப்படுகிறது; ‘முனிவர்போல’ என்பதால் வரவிருக்கும் வாழ்வின் முறை. ‘விவாஸயதி’ (நாடுகடத்துகிறார்) என்ற வினைச்சொல்லோ கடுமையானது — தந்தையே நாடுகடத்துகிறார் என்று. இருந்தும் ராமன் குறைகூறவில்லை, உண்மை நிலையை மட்டுமே சொல்கிறான்; தாயின் முன்னிலையிலும் அவன் தந்தையைக் குற்றம் சாட்டவில்லை.
இதைக் கேட்டு அந்தத் தேவி, காட்டில் கோடரியால் வெட்டப்பட்ட சால மரக்கிளைபோலவும், வானிலிருந்து வீழ்ந்த தெய்வப்பெண்போலவும் திடீரென வீழ்ந்தாள். துன்பத்துக்குப் பழகாத, வாழைமரம்போல் வீழ்ந்து உணர்விழந்த தாயைக் கண்டு ராமன் அவளைத் தூக்கி எழுப்பினான். சுமை சுமந்து களைத்து மண்ணில் புரண்டு எழும் பெண்குதிரைபோல எழுந்த, தீனமான, உடலெங்கும் புழுதி படிந்த அவளை அவன் கையால் தடவினான். ‘அதுக்கோசிதா’ (துன்பத்துக்குப் பழகாதவள்) என்ற சொல்லால் கவிஞர் சுட்டுவது — இந்தப் பட்டத்தரசி ஒருபோதும் துன்பத்தை அனுபவித்ததில்லை; இன்றோ தரையில் புழுதியில். ‘கோடரியால் வெட்டப்பட்ட சால மரக்கிளை’ என்ற உவமையால் திடீர் வீழ்ச்சியும், ‘வானிலிருந்து வீழ்ந்த தெய்வப்பெண்’ என்பதால் அவளுடைய முந்தைய நிலையின் உயர்வும் சுட்டப்படுகின்றன. ராமனோ புலம்பவில்லை — கையால் புழுதியைத் துடைக்கிறான், அவ்வளவே. ‘விமமர்ஶ’ (தடவினான்) என்ற ஒரே சொல்லால் மகனின் ஊமையான பணிவிடை உணர்வு வெளிப்படுகிறது.
சுகத்துக்குப் பழகிய, இப்போது துன்பத்தால் வாடிய அவள், அருகே அமர்ந்திருந்த மனிதருள் புலியான ராகவனிடம், லக்ஷ்மணன் கேட்டுக்கொண்டிருக்க, சொன்னாள்: ‘மகனே ராகவா, நீ என் துயரத்துக்காகப் பிறக்காதிருந்தால், மகப்பேறில்லாத நான் இதைவிடப் பெரிய துன்பத்தைக் கண்டிருக்கமாட்டேன். மலடிக்கு ஒரே ஒரு மனத் துயரமே உண்டு — ‘நான் மகப்பேறற்றவள்’ என்ற வருத்தம்; வேறு எதுவும் இல்லை.’ மகப்பேறின்மையின் துன்பம் ஒன்றே; மகனைப் பிரியும் துன்பமோ முடிவற்றது — இதுவே அவள் புலம்பலின் மூலக் காரணம். ‘லக்ஷ்மணன் கேட்டுக்கொண்டிருக்க’ என்ற சொல்லால், லக்ஷ்மணனும் அங்கேயே கேட்டவாறு நிற்கிறான் என்று கவிஞர் சுட்டுகிறார் — அவனுடைய சினத்துக்கான தளம் இங்கேயே அமைக்கப்படுகிறது; அது அடுத்த சர்க்கத்தில் வெடிக்கிறது. ‘சுகத்துக்குப் பழகியவள், துன்பத்தால் வாடியவள்’ என்ற முரண் அணியால் அவள் நிலை மாற்றம் சுருக்கமாகக் காட்டப்படுகிறது.
‘கணவர் அதிகாரத்தில் இருந்த காலத்தில் நான் முன்பு எந்த நன்மையையோ சுகத்தையோ கண்டதில்லை; ‘மகனின் காலத்திலாவது காண்பேன்’ என்ற நம்பிக்கையாலேயே, ராமா, நான் வாழ்ந்துவந்தேன். மூத்தவளாக இருந்தும், என்னைவிடத் தாழ்ந்த, நெஞ்சைப் பிளக்கும் சக்களத்திகளின் பல வெறுப்பான சொற்களை நான் கேட்க நேரும். என்னுடைய இந்த முடிவற்ற துயரமும் புலம்பலும் எப்படிப்பட்டதோ, அதைவிடப் பெரிய துன்பம் பெண்களுக்கு வேறு என்ன இருக்கும்? நீ அருகில் இருக்கும்போதே நான் இவ்வாறு புறக்கணிக்கப்பட்டேன்; நீ வெளியூர் சென்றால் சொல்லவும் வேண்டுமோ? மகனே, எனக்கு மரணமே உறுதி.’ ‘அனந்தக: ஶோக:’ (முடிவற்ற துயரம்) என்ற சொல்லால் அவள் தன் துன்பத்தின் எல்லையின்மையையே சுட்டுகிறாள். முதிய பட்டத்தரசிக்கும் சக்களத்திகளால் அவமானம் — இதுவே அவளுடைய விரதங்கள் பயனற்றுப் போனதன் கண்கூடான சான்று. ராமனின் அருகாமையே அவளுக்கு இருந்த ஒரே காப்பு; அவன் வெளியூர் சென்றால் மரணமே உறுதி என்று அவள் கருதுகிறாள். ‘நன்மையை முன்பு கண்டதில்லை’ என்ற சொல்லால் அவள் தன் முழு மணவாழ்வையும் ஒரே சொல்லில் பழிக்கிறாள் — சுகம் ஒருபோதும் அனுபவிக்கப்படவில்லை; நம்பிக்கை ஒன்றே பற்றுக்கோடாக இருந்தது.
‘கணவரால் எப்போதும் மதிக்கப்படாத நான் மிகவும் அடக்கப்பட்டிருக்கிறேன்; கைகேயியின் பணிப்பெண்களுக்குச் சமமாகவோ, அவர்களைவிடத் தாழ்ந்தவளாகவோதான் கருதப்படுகிறேன். எனக்குப் பணிவிடை செய்பவரோ, என்னைப் பின்பற்றுபவரோ எவராயினும், அவரும் கைகேயியின் மகனை எண்ணி என்னிடம் பேசுவதில்லை. எப்போதும் சினம் கொண்டிருப்பதால் கடுஞ்சொல் பேசும் அவளுடைய அந்த முகத்தை, அவல நிலையுற்ற நான் எப்படிக் காண இயலும், மகனே?’ அரசிக்கும் பணிப்பெண்போன்ற நிலை — இதனால் கவிஞர் அந்தப்புரத்தின் உண்மைச் சித்திரத்தைக் காட்டுகிறார். ‘பணிப்பெண்களுக்குச் சமமாகவோ தாழ்ந்தவளாகவோ’ என்ற சொல்லால் அவள் தன் நிலை இழப்பைச் சுட்டுகிறாள் — பட்டத்தரசியும் இளையவளின் பணிப்பெண்களைவிடத் தாழ்ந்தவள். ‘அன்வீக்ஷ்ய’ (எண்ணி) என்ற சொல்லால் அச்சத்தின் வேர் காட்டப்படுகிறது — கைகேயி மட்டுமல்ல, அவள் மகனின் வரவிருக்கும் அரசே மக்களை மௌனமாக்குகிறது.
‘ராகவா, நீ பிறந்தது முதல் பத்தும் ஏழுமாக ஆண்டுகள் துன்பம் தீர்வதை எதிர்பார்த்தவாறே நான் கழித்தேன். அழியாத அந்தப் பெருந்துன்பத்தையும், சக்களத்திகளின் இழிவுபடுத்தலையும், இவ்வாறு முதிர்ந்த நான் இனி நெடுநாள் பொறுக்க இயலாது. முழுநிலவின் ஒளியுடைய உன் முகத்தைக் காணாமல், இரங்கத்தக்க நிலையில், இரங்கத்தக்க வாழ்வுடைய நான் எப்படி வாழ்வேன்?’ மகனின் அரசில் துன்பமெல்லாம் தீரும் என்ற நம்பிக்கையைப் பற்றிக்கொண்டு வாழ்ந்த தாயின் அந்த நம்பிக்கையே இன்று அறுபட்டது. ‘பத்தும் ஏழும்’ என்ற கணக்கால் பதினேழு ஆண்டுகள் சொல்லப்படுகின்றன; இந்தி உரையிலோ உபநயனத்திலிருந்து தொடங்கிக் கணக்கிடப்பட்டுள்ளது. ‘க்ருபணஜீவிகா’ (இரங்கத்தக்க வாழ்வுடையவள்) என்ற சொல்லால் அவள் வரவிருக்கும் வாழ்வின் தீனத்தையே பெயரிட்டுச் சுட்டுகிறாள். இங்கே அவள் புலம்பல் துயரத்திலிருந்து தன்னைத் தானே பழிப்பதை நோக்கிச் செல்கிறது.
‘உண்ணாநோன்புகளாலும், யோகங்களாலும், பல முயற்சிகளாலும், அவல நிலையிலிருந்த நான் உன்னைத் துன்பப்பட்டு வளர்த்தேன் — அனைத்தும் வீணாயிற்று. மழைக்காலத்தில் புதுநீர் தொட்ட பேராற்றின் கரைபோல உடையாத என் இந்த நெஞ்சம் உறுதியானது என்று கருதுகிறேன். எனக்கு நிச்சயமாக மரணம் இல்லை; யமனுலகில் எனக்கு இடமும் இல்லை; ஏனெனில் சிங்கம் அழும் பெண்மானை வலிந்து பற்றுவதுபோல, இன்றே யமன் என்னைக் கொண்டுசெல்ல விரும்பவில்லையே. தரையில் வீழ்ந்தும் பிளவுறாத, உடையாத என் நெஞ்சம் நிச்சயமாக இரும்பால் ஆனது, உறுதியானது; காலம் வருமுன் மரணம் நிச்சயமாக இல்லை.’ இங்கே சர்க்கத்தின் யாப்பு மாறுகிறது — அனுஷ்டுப்புக்குப் பதிலாக நீண்ட விருத்தம் தொடங்குகிறது; அதனால் புலம்பலின் வேகமும் கூடுகிறது. ‘இரும்பு நெஞ்சம்’ என்ற உருவகத்தால் அவள் தன் உயிர் வாழ்வையே குற்றம் சாட்டுகிறாள். ‘காலம் வருமுன் மரணம் இல்லை’ என்ற சாத்திரப்படியான சொல்லே அவளுக்குச் சாபம்போல ஆகிறது. ‘சிங்கம் அழும் பெண்மானைப் போல’ என்ற உவமையால் அவள் தன் மரணத்தை வேண்டுகிறாள் — யமனும் தன்னை ஏற்கவில்லையே என்பது அவள் வருத்தம்.
‘என் விரதங்களும் தானங்களும் புலனடக்கங்களும் பயனற்றுப் போயினவே என்பதே இந்தத் துன்பம்; மகப்பேறு வேண்டி நான் செய்த தவம் உவர்நிலத்தில் விதைத்த விதைபோல முற்றிலும் பயனற்றுப் போயிற்று. பெருந்துன்பத்தால் வாடிய ஒருவன் தற்செயலாகக் காலம் வருமுன் மரணத்தைப் பெற முடியுமானால், கன்றில்லாத பசுபோல உன்னைப் பிரிந்த நான் இன்றே இறந்தோர் கூட்டத்தை அடைந்திருப்பேன். நிலவுபோன்ற முகப்பொலிவுடையவனே, நீயின்றி இன்று என் வாழ்வால் என்ன பயன்? மிகவும் மெலிந்த பசு கன்றைப் பின்தொடர்வதுபோல, ஆவலால் நான் உன்னோடேயே காட்டுக்குப் பின்தொடர்ந்து வருவேன்.’ இவ்வாறு பெருந்துன்பத்தைப் பொறுக்க இயலாத அவள், பெருந்துயரத்தை எண்ணி, கட்டுண்ட மகனைக் கண்ட கின்னரிபோல, ராகவனைப் பார்த்துப் பெரிதும் புலம்பினாள். ‘உவர்நிலத்தில் விதைத்த விதை’ என்ற உவமை அவளுடைய எல்லா விரதங்களின் பயனின்மையையும் ஒரே சித்திரத்தால் காட்டுகிறது. இறுதியில் அவள் பின்தொடர்ந்து வருவதாக முடிவு செய்கிறாள் — இந்த முடிவையே அடுத்த சர்க்கத்தில் ராமன் தடுக்க வேண்டியிருக்கிறது. ‘கின்னரி’ என்ற உவமையால் கவிஞர் சர்க்கத்தை முடிக்கிறார் — கட்டுண்ட மகனைக் கண்டு புலம்பும் கின்னரிபோலத் தாய்.
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्येऽयोध्याकाण्डे विंशः सर्गः॥ २०॥