சர்க்கம்
தசரதனின் புலம்பல்
கைகேயியின் சொல்லால் அரசனின் மயக்கம், கடிந்துரை, ராமனின் குணப் புகழ்ச்சி, கைகேயியின் கொடிய மறுமொழி, மீண்டும் புலம்பல், தேவியின் பாதங்களில் வீழ்தல்
கைகேயியின் கொடிய சொல்லைக் கேட்ட மாமன்னன் கவலையில் ஆழ்ந்தான்; சிறிது நேரம் உள்ளம் வெந்து தவித்தான். அவன் எண்ணினான்: ‘இது எனக்கு வந்த பகல் கனவோ? அல்லது மனக்குழப்பமோ? ஏதேனும் தீய சக்தியின் பீடிப்போ, அல்லது மனத்தின் கோளாறோ?’ இவ்வாறு ஆராய்ந்தும் அந்நேரம் அரசன் அமைதி பெறவில்லை. நினைவு திரும்பியதும் மீண்டும் கைகேயியின் சொல்லால் வெந்து, பெண்புலியைக் கண்ட மான் போலத் துன்புற்றுக் கலங்கி, விரிப்பில்லாத வெறுந்தரையில் அமர்ந்து நீண்ட பெருமூச்செறிந்தான் — மந்திரங்களால் கட்டுண்ட கொடிய நச்சுப் பாம்பைப் போல. ‘ஐயோ, சீ!’ என்று சினத்துடன் சொல்லிவிட்டுத் துயரத்தால் உணர்விழந்து மீண்டும் மயங்கினான். நெடுநேரம் கழித்து நினைவு பெற்ற அரசன் பெருந்துயரில் மூழ்கினான். இங்கே கவிஞர் மயக்கத்தை மூன்று முறை திரும்பச் சொல்வதன் மூலம் துயரத்தின் ஆழத்தை வெளிப்படுத்துகிறார். ‘திவாஸ்வப்னம்’ (பகல் கனவு) என்ற ஐயம் நெஞ்சைத் தொடுவது — உண்மையில் கேட்டதை மனம் ஏற்கவே முடியவில்லை; ஆகவே அதைக் கனவாகக் கற்பனை செய்ய விரும்புகிறான். மந்திரத்தால் கட்டுண்ட பாம்பின் உவமை மிகப் பொருத்தமானது — அரசன் வலியவனாயினும் வாக்குக் கட்டால் வலிமையிழந்தான்; நஞ்சு இருக்கிறது, ஆனால் அதைப் பயன்படுத்த வழியில்லை. பெண்புலி — மான் உவமையால், வீடே அச்சத்தின் இடமாகிவிட்டது என்பது சுட்டப்படுகிறது. மேலும் இந்தச் சர்க்கம் ஏறக்குறைய முழுவதும் ஒரே மனிதனின் புலம்பல்; கைகேயியின் பேச்சோ இடையில் ஏழு சுலோகங்கள் மட்டுமே. இதனால் கவிஞர், முடிவு முன்பே எடுக்கப்பட்டுவிட்டது, எஞ்சியிருப்பது துயரத்தின் விரிவு மட்டுமே என்று காட்டுகிறார். ‘அஸம்வ்ருதாயாம் ஜகத்யாம்’ (விரிப்பில்லாத தரையில்) என்ற சொற்றொடரால் அரசனின் வீழ்ச்சி சுட்டப்படுகிறது — அரியணையில் அமர்ந்தவன் இன்று விரிப்பில்லாத வெறுந்தரையில்; கைகேயி மேற்கொண்ட அதே இருக்கைதான் இப்போது அவனுக்கும். இந்தச் சர்க்கம் அயோத்தியா காண்டத்தின் மிக நீண்ட சர்க்கங்களுள் ஒன்று; நூற்றுப் பன்னிரண்டு சுலோகங்கள் கொண்டது.
சினமுற்ற அவன் தன் ஒளியால் எரிப்பவன் போலக் கைகேயியிடம் கூறினான்: ‘கொடியவளே, தீய நடத்தையளே, இக்குலத்தை அழிப்பவளே! பாவியே, ராமன் உனக்கு என்ன செய்தான், அல்லது நான் என்ன பாவம் செய்தேன்? ராகவன் எப்போதும் உன்னிடம் பெற்ற தாயிடம் போலவே நடந்துகொள்கிறான்; அவனுக்கே கேடு செய்ய நீ எதற்காக இங்கே முனைந்திருக்கிறாய்? அறியாமையால், கூரிய நஞ்சுள்ள பாம்பு போன்ற இந்த அரசகுமாரியை என் அழிவுக்காகவே என் இல்லத்தில் புகவிட்டேன். உயிருலகம் முழுவதும் ராமனின் குணங்களைப் புகழும்போது, எந்தக் குற்றத்தைக் காரணம் காட்டி என் அன்பு மகனை நான் கைவிடுவேன்?’ இங்கே அரசன் முதலில் நன்னடத்தையையும், பின் செய்த நன்மையையும், பின் உலகோர் கருத்தையும் சான்றாக முன்வைக்கிறான். ‘ஜனனீதுல்யாம் வ்ருத்திம்’ (தாய்க்கு இணையான நடத்தை) என்ற சொல்லால் ராமனின் குற்றமின்மை நிலைநாட்டப்படுகிறது — தாயைப் போலப் பணிவிடை செய்பவனிடம் குற்றம் பற்றிய ஐயமே எழ முடியாது. ‘நானே புகவிட்டேன்’ என்ற தன்னைத் தானே பழித்தல் இரக்கம் தருவது — அரசன் குற்றத்தைப் பிறர்மேல் சுமத்தாமல் தன் விவேகமின்மையின்மேலேயே சுமத்துகிறான். பாம்பு உவமை பின்னர் கருநாக உவமையாக (81-ஆம் சுலோகத்தில்) மீண்டும் எதிரொலிக்கும். ‘ஜீவலோகம்’ (உயிருலகம்) என்ற பொதுச் சான்றும் இங்கே முன்வைக்கப்படுகிறது — ஒருத்தியின் கருத்து ஓர் உலகத்தின் கருத்தோடு முரண்படுகிறது. இப்பகுதியில் அரசனின் பேச்சு சினத்தோடு தொடங்குகிறது; ஆனால் பின்னர் அதுவே இரத்தலாக மாறுகிறது — இதுவே இந்தச் சர்க்கத்தின் போக்கு. முதலில் ‘கொடியவளே’ என்று கடிந்தவனே இறுதியில் அவள் பாதங்களைத் தொடுகிறான். இதனால் தசரதனின் பலவீனம் வெளிப்படுகிறது; அதுவே காண்டம் முழுவதற்கும் மூலகாரணம். ‘குலத்தை அழிப்பவளே’ என்ற விளி ஒரு தீர்க்கதரிசனம் போன்றது — உண்மையில் அதுவே நிகழ்ந்தது. ‘அபித்ருக:’ (தந்தையற்றவன்) என்ற சொல் பின்னர் 82-ஆம் சுலோகத்தில் மீண்டும் வருகிறது; அங்கே அவனே அச்செயலைத் தன்னுடையதாக ஏற்கிறான்.
‘கௌசல்யையையும் சுமித்திரையையும் என் அரசச் செல்வத்தையும் என் உயிரையுமே கைவிடுவேன்; தந்தையிடம் அன்புகொண்ட ராமனைக் கைவிடமாட்டேன். மூத்த மகனைக் கண்டால் எனக்குப் பேரின்பம் உண்டாகிறது; ராமனைக் காணாவிட்டால் என் உணர்வே அழிகிறது. சூரியன் இன்றி உலகம் நிலைக்கலாம், நீரின்றிப் பயிர் நிலைக்கலாம்; ஆனால் ராமன் இன்றி என் உடலில் உயிர் நிலைக்காது. ஆகவே போதும் — பாவ முடிவு கொண்டவளே, இந்த முடிவைக் கைவிடு. உன் பாதங்களை என் தலையால் தொடுகிறேன், என்மேல் இரங்கு. பாவியே, மிகக் கொடிய இதை நீ எதற்காக நினைத்தாய்? பரதனுக்கு நான் இனியவனா இல்லையா என்று நீ என்னைச் சோதிக்க விரும்பினால், முன்பு நீ ராகவனைப் பற்றிச் சொன்னதே நிலைக்கட்டும். ‘அவன் என் மூத்த மகன், திருமகன், அறத்தில் முதன்மையானவன்’ என்று இனிமையாகப் பேசும் நீ சொன்னதெல்லாம் எனக்குப் பணிவிடையாக மகிழ்விக்கவே சொல்லப்பட்டதோ?’ இங்கே அரசன் கைவிடும் வரிசையையே எண்ணிக் காட்டுகிறான் — முதலில் இரு மனைவியர், பின் அரசச் செல்வம், பின் தன் உயிர்; எல்லாவற்றையும் கைவிட முடியும், ராமனை மட்டும் முடியாது. சூரியன், பயிர் என்னும் உவமைகளால், ராமன் அவனுக்கு வெறும் அன்புக்குரியவன் மட்டுமல்ல, உயிருக்கே ஆதாரம் என்பது சுட்டப்படுகிறது. இறுதியில் அவன் அவளுடைய முந்தைய சொற்களை நினைவூட்டுகிறான் — ராமனை மூத்தவன் என்று தானே புகழ்ந்தவள் இன்று அவனையே நாடுகடத்துகிறாள்; இதனால் அவளுடைய முந்தைய அன்பு போலியானது என்று தெளிவாகிறது. இங்கே ‘பாபநிஶ்சயே’ (பாவ முடிவு கொண்டவளே) என்ற விளியால், அரசன் அவளை இயல்பிலேயே தீயவளாகக் கருதவில்லை, அவளுடைய எண்ணத்தையே குற்றமுடையதாகக் கருதுகிறான் என்று கவிஞர் காட்டுகிறார்; ஆகவே அவன் அவளுடைய மனமாற்றத்தை அல்ல, முடிவைக் கைவிடுவதையே வேண்டுகிறான். மேலும் ‘பாதங்களைத் தலையால் தொடுகிறேன்’ என்ற சொல் இங்கே முதல்முறையாகப் பயன்படுத்தப்படுகிறது; சர்க்கத்தின் முடிவில் அது செயலாகவே மீண்டும் வரும்; இவ்வாறு சொல்லால் தொடங்கியது செயலால் முடிகிறது. இவ்வாறு அன்பு வாதத்தில் வென்றும் காரியத்தைச் சாதிக்க இயலவில்லை; ஏனெனில் எதிர்த்தரப்பில் அன்பே இல்லை.
‘அதைக் கேட்டுத் துயரால் வெந்து, நீ என்னை மிகவும் வாட்டுகிறாய். தனிமையான வீட்டில் நீ ஏதோ பீடிப்புக்கு உள்ளாகிப் பிறர் வசப்பட்டுவிட்டாய். தேவி, நீதி நிறைந்த இக்ஷ்வாகுக்களின் குலத்தில் இந்தப் பெரும் அநீதி வந்தடைந்திருக்கிறது; அதனால்தான் உன் மதி திரிந்துவிட்டது. அகன்ற கண்களுடையவளே, முன்பு நீ எனக்குத் தகாததோ வெறுப்பானதோ சிறிதும் செய்ததில்லை; அதனாலேயே நான் உன் சொல்லை நம்பவில்லை. உனக்கு ராகவன் மகாத்மாவான பரதனுக்கு இணையானவன் அன்றோ; இளையவளே, இதையெல்லாம் நீ பலமுறை என்னிடம் சொல்லியிருக்கிறாய். அஞ்சுபவளே, அறவுருவான புகழ்மிக்க அவன் ஒன்பதும் ஐந்துமாகப் பதினான்கு ஆண்டுகள் காட்டில் வாழ்வதை நீ எப்படி விரும்புகிறாய்? மிக மென்மையானவனும் அறத்தில் உள்ளத்தை நிலைநிறுத்தியவனுமான அவன் மிகக் கொடிய காட்டில் வாழ்வதை எப்படி விரும்புகிறாய்? அழகிய கண்களுடையவளே, உனக்குப் பணிவிடை செய்யும் இனிய ராமனை நாடுகடத்துவதை எதற்காக விரும்புகிறாய்?’ இங்கே அரசன் மூன்று காரணங்களை முன்வைக்கிறான் — பீடிப்பு, குலத்துக்கு நேர்ந்த அநீதி, அவளுடைய முந்தைய இயல்புக்கு முரண். ‘நான் நம்பவில்லை’ என்ற சொல் இரக்கம் தருவது — அவன் இன்னும் நம்பிக்கையைக் கைவிடவில்லை, அந்தச் சொல் பொய்யாகிவிடாதா என்று ஏங்குகிறான். ‘நீதி நிறைந்த குலத்தில் அநீதி’ என்ற சொல்விளையாட்டால் கவிஞர் முரணைக் கூர்மையாக்குகிறார்; நீதி நிலைபெற்ற இடத்திலேயே அநீதி புகுந்தது. ‘பலமுறை சொல்லியிருக்கிறாய்’ என்ற நினைவூட்டலால் அரசன் வீட்டின் முந்தைய நல்லுறவை நினைவுபடுத்துகிறான் — அந்த அன்பு போலியானது என்று இன்று தெரியவருவதே மேலும் துயரம் தருகிறது. ‘அத்யந்த ஸுகுமாரன்’ (மிக மென்மையானவன்) என்ற அடைமொழியால் வனவாசத்தின் துன்பம் முன்வைக்கப்படுகிறது; இதுவே பின்னர் விரிவாக வருணிக்கப்படும். இவ்வாறு அரசன் வாதங்களாலும், அன்பாலும், நினைவூட்டலாலும் அவளைத் திருப்ப முயல்கிறான்; ஆனால் அனைத்தும் பயனற்றுப் போகின்றன. ‘விப்ரவாஸனம்’ (நாடுகடத்தல்) என்பது அரசச் சொல் — நாடுகடத்தல் ஒருவகைத் தண்டனை; அது குற்றவாளிகளுக்கே விதிக்கப்படுவது.
‘ராமன் பரதனைவிடவும் அதிகமாக எப்போதும் உனக்குப் பணிவிடை செய்கிறான்; ஆகவே உன்னிடம் பரதன் காட்டும் தனிச் சிறப்பு எதையும் நான் காணவில்லை. பணிவிடை, மதிப்பு, உன் சொல்லை ஏற்றல், சொன்னதைச் செய்தல் — இவற்றை மனிதருள் காளையான அவனைவிட மிகுதியாக வேறு யார் செய்வார்? பல்லாயிரக் கணக்கான பெண்டிரிடையிலும், பல பணியாளரிடையிலும் ராகவனைப் பற்றிய பழிச்சொல்லோ குற்றச்சாட்டோ எழுவதில்லை. மனிதருள் புலியான ராமன் தூய உள்ளத்தோடு எல்லா உயிர்களையும் ஆறுதல்படுத்தி, இனிய செயல்களால் நாட்டு மக்களைக் கவர்ந்துகொள்கிறான். அவன் வாய்மையால் உலகங்களையும், கொடையால் அந்தணர்களையும், பணிவிடையால் பெரியோரையும், போரில் வில்லால் பகைவரையும் வெல்கிறான். வாய்மை, கொடை, தவம், தியாகம், நட்பு, தூய்மை, நேர்மை, கல்வி, குருபணிவிடை — இவை அனைத்தும் ராகவனிடம் நிலையாக உள்ளன. நேர்மை நிறைந்தவனும் தேவர்க்கு ஒப்பானவனும் மாமுனிவர்க்கு இணையான ஒளியுடையவனுமான அந்த ராமனுக்குத் தேவி, நீ எப்படித் தீங்கை விரும்புகிறாய்?’ இங்கே கவிஞர் ராமனின் குணங்களை நான்கு வெற்றிகளாகச் சுருக்குகிறார் — வாய்மையால், கொடையால், பணிவிடையால், வில்லால்; இதுவே அரசதர்மத்தின் முழு இலக்கணம். ‘பழிச்சொல்லோ குற்றச்சாட்டோ எழுவதில்லை’ என்பதால் சான்றியல் முறையில் குற்றமின்மை நிலைநாட்டப்படுகிறது — ஆயிரக்கணக்கான மக்களிடையே ஒரு பழிப்பவர்கூடக் கிடைக்கவில்லை என்பது பெரும் சான்று. இவ்வாறு அரசன் அன்பால் மட்டுமல்ல, குணங்களை எண்ணிக் காட்டியும் ராமனைக் காக்க விரும்புகிறான். இந்தக் குண வருணனை அயோத்தியா காண்டத்தின் முதல் இரு சர்க்கங்களின் குண வருணனையோடு இணைகிறது — அங்கே சபையில் நகரமக்கள் சொன்னதையே இங்கே தந்தை தனிமையில் மீண்டும் சொல்கிறான். ஆனால் இங்கே ஒரு வேறுபாடு — அங்கே அது புகழுரை; இங்கே அது சாட்சியம். அரசன் மகனைப் புகழ்வது மட்டுமல்ல, நீதிமன்றத்தில் போல அவனுடைய குற்றமின்மையை நிறுவுகிறான்; ஏனெனில் கைகேயி அவனைத் தண்டனைக்குரியவன் போல நடத்துகிறாள். ‘த்ருவாணி’ (நிலையானவை) என்ற சொல்லால் குணங்களின் உறுதி சுட்டப்படுகிறது — அவை வந்துபோவன அல்ல, இயல்பானவை.
‘எல்லா மக்களிடமும் இனிமையாகப் பேசும் அவன் ஒரு கடுஞ்சொல் சொன்னதாக எனக்கு நினைவில்லை; அப்படிப்பட்ட நான் உனக்காக அன்பிற்குரிய ராமனிடம் அவனுக்கு வெறுப்பான சொல்லை எப்படிச் சொல்வேன்? பொறுமை, தவம், தியாகம், வாய்மை, அறம், நன்றியறிதல், உயிர்களுக்குத் தீங்கிழையாமை ஆகியவை யாரிடம் உள்ளனவோ, அவனன்றி எனக்கு வேறு புகல் ஏது? கைகேயி, முதியவனும் முடிவை நெருங்கியவனும் இரங்கத்தக்கவனும் தீனமாகப் புலம்புபவனுமான என்மீது நீ கருணை காட்ட வேண்டும். கடல் சூழ்ந்த இப்பூமியில் கிடைக்கும் எதுவாயினும் அனைத்தையும் உனக்குத் தருவேன்; நீ சினம் கொள்ளாதே. கைகேயி, கைகூப்புகிறேன், உன் பாதங்களையும் தொடுகிறேன்; ராமனுக்குப் புகலிடமாக இரு; அதர்மம் என்னை இங்கே தீண்டாதிருக்கட்டும்.’ இவ்வாறு துயரத்தால் வெந்து புலம்புபவனும், உணர்விழந்தவனும், தள்ளாடுபவனும், துயரத்தில் மூழ்கியவனும், துயரக்கடலின் கரையை மீண்டும் மீண்டும் வேண்டுபவனுமான மாமன்னனுக்குக் கொடியவளான கைகேயி இன்னும் கொடிய சொல்லால் மறுமொழி கூறினாள். இங்கே அரசன் அரசத்தன்மையைக் கைவிட்டு இரப்பவனின் நிலையையே ஏற்கிறான் — கூப்பிய கை, பாதத் தொடுதல், அனைத்தையும் தருதல். ‘ராமனுக்குப் புகலிடமாக இரு’ என்ற தலைகீழ் நிலை மிகவும் இரக்கமானது — யாருடைய கையில் குழந்தையை ஒப்படைக்க வேண்டுமோ, அவளே அவனுடைய நாடுகடத்தலை வேண்டுகிறாள். ‘துயரக்கடலின் கரை’ என்ற உருவகத்தால் துயரத்தின் எல்லையின்மை சுட்டப்படுகிறது; கரையோ அவள் கையில்; அவள் அதைத் தருவதில்லை. ‘அதர்மம் என்னை இங்கே தீண்டாதிருக்கட்டும்’ என்ற சொல்லால் அரசன் தன் அச்சத்தை வெளிப்படுத்துகிறான் — மகனின் பிரிவுக்கு மட்டுமல்ல, பாவத்துக்கும் அவன் அஞ்சுகிறான்; வாக்குறுதியை மீறுவதும் அதர்மம், மகனை நாடுகடத்துவதும் அதர்மம் — இருபுறமும் கண்ணி. இதுவே தர்மசங்கடத்தின் உண்மையான வேதனை; இதுவே இந்தக் காண்டத்தின் மையம். கைகேயியின் ‘இன்னும் கொடிய சொல்’ என்பது கவிஞரின் தீர்ப்பு — வரப்போவது முன்பு சொன்னதைவிடவும் கொடியது. இப்பகுதியோடு அரசனின் தரப்பு முடிகிறது; இனி கைகேயியின் மறுமொழியே கேட்கப்படுகிறது.
கைகேயி சொன்னாள்: ‘அரசே, இரு வரங்களைக் கொடுத்துவிட்டுப் பின்பு வருந்துவாயானால், வீரனே, இப்பூமியில் உன்னை அறவோன் என்று எப்படிச் சொல்லிக்கொள்வாய்? பல அரசமுனிவர்கள் உன்னோடு கூடி அறத்தைப் பற்றிப் பேசும்போது, அறம் அறிந்தவனே, அங்கே என்ன பதில் சொல்வாய்? ‘யாருடைய அருளால் உயிர் வாழ்கிறேனோ, யார் என்னைக் காத்தாளோ, அந்தக் கைகேயிக்கு நான் கொடுத்த வாக்கைப் பொய்யாக்கினேன்’ என்றா சொல்வாய்? மனிதர் தலைவனே, இன்றே வரத்தைக் கொடுத்துவிட்டு மீண்டும் வேறு பேசும் நீ அரசர்களுக்கே களங்கம் உண்டாக்குவாய். சைப்யன் பருந்து — புறா நிகழ்ச்சியில் தன் சதையையே பறவைக்குக் கொடுத்தான்; அலர்க்கன் தன் இரு கண்களையும் கொடுத்து உயர்ந்த கதியை அடைந்தான். கடல் தான் செய்த ஒப்பந்தத்தால் கரையைக் கடப்பதில்லை — முன்னோரின் வரலாற்றை நினைத்து நீ ஒப்பந்தத்தைப் பொய்யாக்காதே. ஆனால் நீயோ அறத்தைக் கைவிட்டு ராமனை அரசில் அபிஷேகம் செய்து கௌசல்யையுடன் என்றும் இன்பமாக இருக்க விரும்புகிறாய், தீய மதியோனே!’ இங்கே கைகேயி வாய்மை என்னும் அறத்தையே ஆயுதமாக்குகிறாள் — சைப்யன், அலர்க்கன், கடல் என்ற மூன்று புகழ்பெற்ற எடுத்துக்காட்டுகளை முன்வைத்து அரசனின் பின்வாங்கும் வழியை அடைக்கிறாள். ஆனால் இந்த எடுத்துக்காட்டுகள் தியாகத்துக்கானவை, மகனை நாடுகடத்துவதற்கானவை அல்ல; அவளோ சொல்லை மட்டும் பற்றுகிறாள், பொருளை அல்ல. இறுதியில் அவள் அரசனின் தூய அன்பையும் ‘இன்பமாக இருக்க விரும்புகிறாய்’ என்று காமமாகச் சித்திரித்துக் களங்கப்படுத்துகிறாள் — இதுவே தீயோர் பேச்சின் முறை. இந்த எடுத்துக்காட்டுகளில் பெரும் முரண் உள்ளது — சைப்யனும் அலர்க்கனும் தங்கள் சொந்தச் சதையையும் கண்களையுமே கொடுத்தனர், பிறருடையதை அல்ல; கடலும் தன் சொந்த எல்லையையே காக்கிறது. கைகேயியோ அரசனின் மகனைக் கேட்கிறாள்; இது தன்னைத் தியாகம் செய்தல் அல்ல, பிறரை வதைத்தல். இந்த முரணை அரசன் பின்னர் வெளிப்படுத்தவில்லை, ஏனெனில் அப்போது அவன் விவேகம் இழந்திருந்தான்; ஆனால் வாசகன் அதைத் தானே காண்கிறான் — இதுவே கவிஞரின் திறமை. ‘கேகயராஜநந்தினி’ (கேகய மன்னனின் மகள்) என்ற குலப்பெருமையையும் அவளே களங்கப்படுத்தினாள் என்று அரசன் பின்னர் சொல்வான்.
‘அதர்மமோ தர்மமோ, வாய்மையோ பொய்யோ — நீ எனக்கு வாக்களித்ததை மீற வழியில்லை. ராமன் அபிஷேகம் செய்யப்பட்டால், இன்றே உன் கண்முன்னே நிறைய நஞ்சைக் குடித்து, நீ பார்த்துக்கொண்டிருக்கவே இறப்பேன். ராமனின் தாய் பிறர் கூப்பும் கைவணக்கத்தை ஏற்பதை ஒருநாளேனும் நான் காண நேர்ந்தால், அதைவிட என் சாவே மேலானது. மனிதர் தலைவனே, பரதன் மேலும் என் மேலும் ஆணையிட்டுச் சொல்கிறேன் — ராமனை நாடுகடத்துவதைத் தவிர வேறு எதனாலும் நான் திருப்தி அடையமாட்டேன்.’ இவ்வளவு சொல்லிவிட்டுக் கைகேயி நிறுத்திக்கொண்டாள்; புலம்பும் அரசனுக்கு அவள் ஒரு சொல்லும் மறுமொழியாகச் சொல்லவில்லை. இங்கே மூன்று ஆயுதங்கள் வரிசையாகப் பயன்படுத்தப்படுகின்றன — தர்ம அதர்மங்களைப் பொருட்படுத்தாமை, தற்கொலை அச்சுறுத்தல், ஆணை. ‘கைவணக்கத்தை ஏற்பதை’ என்ற சொற்றொடரால் அவளுடைய உண்மையான வேதனை வெளிப்படுகிறது — அவள் ராமனை வெறுப்பவள் அல்ல, கௌசல்யையின் பெருமையைப் பொறுக்க முடியாதவள்; பொறாமையே மூலம், நீதி அல்ல. இறுதியில் மௌனமே அவளுடைய மிக வலிய ஆயுதம்; பதில் சொல்லாதவனிடம் வாதமே பயனற்றுப் போகிறது. இதனோடு சர்க்கத்தின் பாதியில் கைகேயியின் பேச்சு முடிகிறது; எஞ்சியதெல்லாம் அரசனின் தனிப் புலம்பலே. ‘மறுமொழி சொல்லவில்லை’ என்பதே இந்தச் சர்க்கத்தின் பெரும் திருப்புமுனை. உரையாடல் நடக்கும் வரை நம்பிக்கை உண்டு; எதிர்த்தரப்பு மௌனம் கொள்ளும்போது வழி அடைபடுகிறது. ஆகவே இனி அரசன் கைகேயியிடம் அல்ல, பெரும்பாலும் தன்னிடமே பேசுகிறான்; அவன் பேச்சு உரையாடலிலிருந்து புலம்பலாக மாறுகிறது. இந்த அமைப்பால் கவிஞர் கேட்பவன் நெஞ்சில் நம்பிக்கையின்மையைப் படிப்படியாக வளர்க்கிறார். இதனால் கைகேயியின் வலிமை சொல்லில் அல்ல, உறுதியான முடிவிலேயே நிலைகொண்டுள்ளது என்பதும் தெரிகிறது.
ராமனுக்குக் காட்டில் வாசம், பரதனுக்கு அரசச் செல்வம் என்ற கைகேயியின் ‘மிக அழகிய’ சொல்லைக் கேட்டு, புலன்கள் கலங்கிய அரசன் சிறிது நேரம் கைகேயியிடம் பேசவில்லை; இமைக்காமல், இனியவளாக இருந்து இப்போது இன்னாதது பேசும் அந்தத் தேவியையே பார்த்துக்கொண்டிருந்தான். இடிபோன்ற, நெஞ்சுக்கு வெறுப்பான, துன்பமும் துயரமும் நிறைந்த அந்தச் சொல்லைக் கேட்டு அரசன் நிம்மதியிழந்தான். தேவியின் கொடிய முடிவையும் ஆணையையும் எண்ணி, ‘ராமா’ என்று பெருமூச்செறிந்து, வெட்டுண்ட மரம்போல் வீழ்ந்தான். மனம் சிதைந்து பித்தன் போலவும், நோயுற்றவன் போலத் தலைகீழாகவும், ஒளியிழந்த பாம்புபோலவும் அந்த உலகத் தலைவன் ஆனான். பின்னர் தீனமான, வேதனை நிறைந்த குரலில் அவன் கைகேயியிடம் கூறினான்: ‘நன்மைபோலத் தோன்றும் இந்தக் கேட்டை உனக்கு யார் கற்பித்தார்? பேய் பிடித்த மனமுடையவள் போலப் பேசும் நீ என்னிடம் வெட்கப்படவில்லையே. உன்னுடைய இந்த நடத்தைக் கேட்டை முன்பு நான் அறிந்திருக்கவில்லை.’ இங்கே ‘மிக அழகிய’ என்பது எதிர்ப்பொருள் தரும் வஞ்சப்புகழ்ச்சி — மிக அழகற்றதையே குறிப்பால் ‘அழகியது’ என்று சொல்கிறது. ‘இமைக்காமல் பார்த்தான்’ என்பது ஊமையான வியப்பின் சித்திரம்; சொல் இல்லை, பார்வை மட்டுமே எஞ்சியது. ‘அர்த்தாபம் அனர்த்தம்’ (நன்மைபோலத் தோன்றும் கேடு) என்ற இரு சொற்களால் கவிஞர் மயக்கத்தின் இயல்பைக் காட்டுகிறார் — கேடு நன்மையின் வடிவில் தோன்றுகிறது; இதுவே தலைகீழான அறிவு. ‘வெட்டுண்ட மரம்போல்’ என்ற உவமை அரசனின் நிலையை முழுமையாகச் சுருக்குகிறது — மரம் வேரோடு பிணைந்திருக்கும் வரை நிற்கிறது; வேர் வெட்டப்பட்டால் வீழ்ந்தே தீரும். ராமனே தசரதனின் வேர்; அவனைப் பிரிவது உறுதியானதுமே அரசன் வீழ்ந்தான். ‘ஒளியிழந்த பாம்பு’ என்பது முன்பு வந்த ‘மந்திரங்களால் கட்டுண்ட பாம்பு’ என்ற உவமையின் வளர்ச்சி — முதலில் கட்டுண்டது, இப்போது நஞ்சற்றது; படிப்படியாக எல்லா வலிமையும் போயிற்று. ‘இமைக்காமல் பார்த்தான்’ என்பது ஓவியனின் ஓவியம் போன்றது — உறைந்த பார்வை, அடைபட்ட பேச்சு.
‘இளமையில் உனக்கு இருந்த இயல்பு இப்போது தலைகீழாகிவிட்டதாகக் காண்கிறேன். உனக்கு எங்கிருந்து அச்சம் உண்டாயிற்று, இப்படிப்பட்ட வரத்தை நீ கேட்கிறாயே — பரதன் நாட்டில் அரியணையில், ராகவன் காட்டில் என்று? கொடியவளே, பாவ எண்ணம் கொண்டவளே, இழிந்தவளே, தீச்செயல் புரிபவளே, கணவனுக்கும் உலகுக்கும் பரதனுக்கும் இனியதைச் செய்ய விரும்பினால், இந்த எண்ணத்திலிருந்தும் இந்தப் பொய்யிலிருந்தும் விலகு. என்னிடமோ ராமனிடமோ நீ என்ன துன்பத்தை, என்ன தவறைக் காண்கிறாய்? ராமனின்றிப் பரதன் எந்த வகையிலும் அரசை ஏற்கமாட்டான்; நானோ அவனை அறத்தில் ராமனைவிடவும் வலியவனாகக் கருதுகிறேன். ‘காட்டுக்குப் போ’ என்று சொன்னதும், கிரகணம் பிடித்த நிலவுபோல் நிறம் வெளிறிய ராமனின் முகத்தை நான் எப்படிக் காண்பேன்?’ இங்கே அரசன் பரதனின் தரப்பையே எடுத்துக்கொள்கிறான் — யாருக்காக வரம் கேட்கப்பட்டதோ, அவனே அதை ஏற்கமாட்டான் என்று. ‘அறத்தில் ராமனைவிடவும் வலியவன்’ என்பது தந்தையின் பெருந்தன்மை — அவன் மற்ற மகனைக் குறைவாகக் கருதவில்லை; தாயின் பாரபட்சம் தந்தையின் சமநோக்கோடு முரண்படுகிறது. ராகு பிடித்த நிலவு என்ற உவமை மீண்டும் பயன்படுத்தப்படுகிறது; பத்தாம் சர்க்கத்தில் அரசன் மாளிகையில் நுழைந்தபோதும் அது வந்தது; அப்போது அது அரசனைக் குறித்தது, இப்போது ராமனை — கிரகணம் படிப்படியாகக் குலம் முழுவதையும் பற்றுகிறது. இங்கே அரசன் மீண்டும் மீண்டும் ‘முன்பு’, ‘இளமையில்’ என்று காலவேறுபாட்டை முன்வைக்கிறான் — முன்பு இருந்தது இப்போது இல்லை. இதுவே அவன் வேதனை — அவன் ஒரு புதிய பகைவனைக் காணவில்லை; நெடுங்காலம் பழகிய அன்பு மனைவியின் உள்ளத்திலேயே பகைவனைக் கண்டான். ‘என்னிடமோ ராமனிடமோ என்ன துன்பத்தை, என்ன தவறைக் காண்கிறாய்’ என்ற கேள்வி விடையற்றே நிற்கிறது; ஏனெனில் காரணம் குற்றத்தில் அல்ல, பேராசையிலேயே இருக்கிறது. ‘இப்படிப்பட்ட வரம்’ என்பதில் ‘வரம்’ என்ற சொல் இங்கே குறிப்பால் சாபத்தையே சுட்டுகிறது.
‘நண்பர்களோடு கலந்து முடிவு செய்த என் அந்த நல்ல முடிவு, பகைவரால் தாக்கப்பட்ட படைபோலப் பின்வாங்குவதை நான் எப்படிக் காண்பேன்? பல திசைகளிலிருந்தும் வந்து கூடிய அரசர்கள் என்னைப் பற்றி என்ன சொல்வார்கள் — ‘ஐயோ, இந்த இக்ஷ்வாகு மன்னன் சிறுபிள்ளைத்தனமானவன்; இருந்தும் நெடுங்காலம் அரசாண்டான்’ என்றா? பல முதியோர், குணவான்கள், பெருங்கல்வியாளர்கள் காகுத்ஸ்தனைப் பற்றிக் கேட்கும்போது நான் இங்கே என்ன சொல்வேன்? ‘கைகேயியால் வதைக்கப்பட்டு நான் மகனைக் காட்டுக்கு அனுப்பினேன்’ என்று உண்மையைச் சொன்னால், அது (முந்தைய அறிவிப்பு) பொய்யாகிவிடும். ராகவன் காட்டுக்குச் சென்றபின் கௌசல்யை என்னிடம் என்ன சொல்வாள்? இத்தகைய வெறுப்பான செயலைச் செய்துவிட்டு நான் அவளுக்கு என்ன பதில் சொல்வேன்? கௌசல்யை பணிப்பெண்போலவும், தோழிபோலவும், மனைவியாகவும், சகோதரியாகவும், தாயாகவும் எப்போதும் எனக்குப் பணிவிடை செய்கிறாள்; எனக்கு இனியதையே விரும்புபவளும், இனிய மகனை உடையவளும், இனிமையாகப் பேசுபவளும், மதிப்புக்குரியவளுமான அந்தத் தேவியை உன் பொருட்டு நான் ஒருபோதும் மதித்ததில்லை. இப்போது உனக்கு நான் செய்த நன்மையே என்னை வாட்டுகிறது.’ இங்கே அரசன் மூன்று நீதிமன்றங்களைக் கற்பனை செய்கிறான் — அரசர்களின் சபை, முதியோரின் விசாரணை, கௌசல்யையின் மௌனமே; எங்கும் அவனிடம் பதில் இல்லை. ‘கௌசல்யையை மதிக்கவில்லை’ என்ற தன் குற்ற ஒப்புதல் இந்தப் புலம்பலின் உண்மைத்தன்மையைக் கூட்டுகிறது — அவன் கைகேயியைப் பழிப்பது மட்டுமல்ல, தன் பாரபட்சத்தையும் நினைவுகூர்கிறான். இங்கே ‘பின்வாங்கும் படைபோல’ என்ற உவமை அரசியல் துறையிலிருந்து எடுக்கப்பட்டது — வெற்றியை நோக்கிச் செல்லும் படை திடீரெனப் புறங்காட்டுவது போல, கிட்டத்தட்ட நிறைவேறிய அபிஷேகத் திட்டம் தலைகீழானது. மேலும் கௌசல்யையின் ஐவகைப் பணிவிடை (பணிப்பெண், தோழி, மனைவி, சகோதரி, தாய்) என்ற கணக்கு மிக நெஞ்சைத் தொடுவது; இத்தனை பணிவிடை செய்தும் அவள் புறக்கணிக்கப்பட்டாள் என்று நினைத்து அரசன் தன் அநீதியையே ஒப்புக்கொள்கிறான். இந்தச் சுயதீர்ப்பு புலம்பலின் மேன்மையை உயர்த்துகிறது. ‘ஸுக்ருதா புத்தி:’ (நன்கு செய்யப்பட்ட முடிவு) என்பது அரசனின் முந்தைய முடிவுக்கான புகழ்ச்சி; அது இப்போது வீணாகிவிட்டது.
‘ஒவ்வாத கறிகளோடு உண்ட உணவு நோயாளியை வருத்துவதுபோல, அது என்னை வருத்துகிறது. ராமனுக்கு இழைக்கப்பட்ட அநீதியையும் அவன் காட்டுக்குப் புறப்படுவதையும் கண்டு அஞ்சிய சுமித்திரை இனி என்னை எப்படி நம்புவாள்? ஐயோ, வைதேகி இரங்கத்தக்க இரு வெறுப்பான செய்திகளைக் கேட்பாள் — நான் இறந்ததையும், ராமன் காட்டை அடைந்ததையும். இமயமலைச் சாரலில் கின்னரனைப் பிரிந்த கின்னரிபோல அவள் வருந்தி என் உயிரை மாய்ப்பாள். பெருங்காட்டில் வாழும் ராமனையும் அழும் மைதிலியையும் கண்டபின் நான் நெடுநாள் வாழ நம்பவில்லை. நீயோ நிச்சயமாக விதவையாக மகனோடு அரசாள்வாய். நல்லவள் அல்லாத உன்னை நான் மிகவும் நல்லவள் என்று எண்ணினேன் — அழகிய வடிவுள்ள, நஞ்சு கலந்த மதுவைக் குடித்த மனிதன் போல. பொய்யான ஆறுதல் மொழிகளால் ஆறுதல்படுத்துபவள்போல நீ பேசுகிறாய்; இசையொலியால் மானைக் கவர்ந்து வேடன் கொல்வதுபோல என்னைக் கொன்றாய். பெரியோர் என்னை ‘மகனை விற்றவன், இழிந்தவன்’ என்று தெருக்கள்தோறும் நிச்சயமாகப் பழிப்பார்கள் — கள்ளுண்ட அந்தணனைப் பழிப்பதுபோல. ஐயோ துன்பமே, ஐயோ கொடுமையே, உன் சொற்களை நான் பொறுத்துக்கொள்ள வேண்டியிருக்கிறதே! முன்பு செய்த தீவினையின் பயன்போல இப்படிப்பட்ட துன்பம் வந்தடைந்தது. பாவியே, பாவியான நான் உன்னை நெடுங்காலம் காத்து வந்தேன் — அறியாமையால் எடுத்துக்கொண்ட தூக்குக்கயிறுபோல. உன்னோடு இன்பமாக இருந்த நான் உன்னை மரணம் என்று அறியவில்லை — தனிமையில் சிறுவன் கையால் கருநாகத்தைத் தொடுவதுபோலத் தொட்டேன்.’ இங்கே உவமைகள் யாவும் நஞ்சு, கட்டு, வேடன் பற்றியவை — மது, கண்ணி, கயிறு, கருநாகம்; எங்கும் மயக்கத்தால் மரணம் மறைந்திருக்கிறது என்பதே கருத்து. இங்கே தசரதனின் புலம்பலில் சீதையைப் பற்றிய குறிப்பு முதல்முறையாக வருகிறது; இது சிறப்பாகச் சிந்திக்கத்தக்கது — அரசன் மகனின் துன்பத்தை மட்டுமல்ல, மருமகளின் துன்பத்தையும் நினைக்கிறான். கின்னரி — கின்னரன் உவமை வனவாசத்தின் பிரிவு வடிவைச் சுட்டுகிறது. ‘புத்ரவிக்ராயகன்’ (மகனை விற்றவன்) என்பது உலகப் பழியின் மிகக் கடுமையான வடிவம் — மகனை விற்பவன் கள்ளுண்ட அந்தணனுக்கு இணையானவன் என்ற ஸ்மிருதி வாக்கே இங்கே எதிரொலிக்கிறது; அரசன் தனக்கான தண்டனையைத் தானே அறிவிக்கிறான். இந்த உவமைகள் அனைத்தும் இல்லற வாழ்விலிருந்தே எடுக்கப்பட்டவை; ஆகவே அவை கேட்பவர் நெஞ்சை நேரடியாகத் தொடுகின்றன.
‘தீய உள்ளம் கொண்ட நான் மகாத்மாவான அந்த மகனைத் தந்தையற்றவனாக்கினேன்; ஆகவே உயிருலகம் என்னை நிச்சயமாகப் பழிப்பது தகும். ‘ஐயோ, அரசன் தசரதன் அறிவற்றவன், காமவசப்பட்டவன்; பெண்ணுக்காகத் தன் அன்பு மகனைக் காட்டுக்கு அனுப்புகிறான்’ என்று மக்கள் சொல்வார்கள். வேதங்களாலும் பிரம்மசரியத்தாலும் குருமாராலும் மெலிவுற்ற அவன், இன்பம் துய்க்க வேண்டிய காலத்தில் மீண்டும் பெருந்துன்பத்தை அடைவான். என் மகன் மறுமொழி சொல்லும் இயல்பினன் அல்லன்; ‘காட்டுக்குப் போ’ என்று சொன்னால் ‘அப்படியே’ என்றுதான் சொல்வான். ‘காட்டுக்குப் போ’ என்று தூண்டப்பட்ட ராகவன் எதிராக நடந்தால் அது எனக்கு இனியதாக இருக்கும் — ஆனால் என் குழந்தை அப்படிச் செய்யமாட்டான். ராகவன் காட்டை அடைந்தபின், உலகம் முழுவதும் பழிக்கும், மன்னிக்க முடியாத என்னை மரணம் யமனுலகுக்குக் கொண்டுசெல்லும். நான் இறந்து ராமனும் காட்டுக்குச் சென்றபின், எஞ்சிய என் அன்புக்குரியவர்களிடம் நீ என்ன தீங்கு செய்வாய்? கௌசல்யை என்னையும் ராமனையும் இரு மகன்களையும் இழந்தால், துன்பங்களைத் தாங்க முடியாமல் அவள் என்னையே பின்தொடர்வாள். கௌசல்யையையும் சுமித்திரையையும் என்னையும் மூன்று மகன்களோடு நரகத்தில் தள்ளிவிட்டுக் கைகேயி, நீ இன்பமாக இரு. என்னாலும் ராமனாலும் கைவிடப்பட்டு, குணங்களால் போற்றப்பட்ட, நிலையான, கலக்க முடியாத இக்ஷ்வாகு குலத்தை, கலங்கிய நிலையில் நீ ஆள்வாய். ராமனை நாடுகடத்துவது பரதனுக்கு இனியதாக இருந்தால், ஆயுள் முடிந்த எனக்குப் பரதன் ஈமக்கடன் செய்யாதிருக்கட்டும்.’ இங்கே ‘அப்படியே என்றுதான் சொல்வான்’ என்ற சொல் மிக இரக்கமானது — மகனின் கீழ்ப்படிதலே தந்தையின் துயரத்துக்குக் காரணம்; அவன் எதிர்த்தால் அரசன் விடுபடுவான். இப்பகுதியில் அரசனின் பார்வை எதிர்காலத்தை நோக்கிச் செல்கிறது — தன் மரணத்தையும், கௌசல்யை தன்னைப் பின்தொடர்வதையும், குலத்தின் கலக்கத்தையும் கண்முன் காண்பதுபோலக் காண்கிறான். ‘நரகத்தில் தள்ளிவிட்டு இன்பமாக இரு’ என்ற வஞ்சப்பேச்சு மிகக் கூர்மையானது; அவள் விரும்பும் இன்பம் அனைவரின் நரகத்தாலேயே விலைக்கு வாங்கப்பட வேண்டும் என்பது கருத்து. இறுதியில் ‘ஈமக்கடன் செய்யாதிருக்கட்டும்’ என்ற சொல்லோ தந்தையின் இறுதித் தண்டனை — தந்தைக்கு இறுதிச் சடங்கு செய்யும் உரிமையும் பெறாத மகனின் பிறப்பே பயனற்றது. ‘ஆகுலம்’ (கலங்கிய) என்ற அடைமொழியால் குலத்தின் வரவிருக்கும் நிலை ஒரே சொல்லில் சுட்டப்படுகிறது.
‘அரசகுமாரியே, ஊழ்வினையால்தான் நீ என் இல்லத்தில் வாழ்ந்தாய்; உலகில் எனக்கு இணையற்ற அபகீர்த்தியும் உறுதியான அவமானமும் உண்டாகும்; எல்லா உயிர்களிடையிலும் பாவம் செய்தவன்போல இகழ்ச்சியும் உண்டாகும். தேர்களிலும் யானைகளிலும் குதிரைகளிலும் மீண்டும் மீண்டும் பயணம் செய்து திரிந்த வல்லவனான என் குழந்தை ராமன் பெருங்காட்டில் கால்நடையாக எப்படித் திரிவான்? யாருடைய உணவு நேரத்தில், குண்டலம் அணிந்த சமையற்காரர்கள் மகிழ்ச்சியோடு ‘இது புதியது’ என்று பானமும் உணவும் சமைத்தார்களோ, அந்த என் மகன் துவர்ப்பும் கசப்பும் காரமுமான காட்டு உணவை உண்டு எப்படி வாழ்வான்? விலையுயர்ந்த ஆடைகளை அணிந்து நெடுநாள் சுகத்துக்குப் பழகிய அந்த ராமன் காவியுடை அணிந்தவனாக எப்படி ஆவான்? ராமன் காட்டுக்குச் செல்வதும் பரதனுக்கு அபிஷேகமும் — இத்தகைய கொடிய சொல் யாருடையது? சீ, வஞ்சகர்களும் தன்னலத்திலேயே மூழ்கியவர்களுமான பெண்கள்! நான் எல்லாப் பெண்களையும் சொல்லவில்லை, பரதனின் தாயை மட்டுமே. கேட்டையே எண்ணுபவளே, தன்னலம் நாடுபவளே, கொடியவளே, என்னை வாட்டவே நீ இங்கே வைக்கப்பட்டிருக்கிறாய். என்னால் உனக்கு என்ன வெறுப்பைக் காண்கிறாய், அல்லது நன்மையே செய்யும் ராமனிடம் என்ன? ராமன் துன்பத்தில் மூழ்கியதைக் கண்டால் தந்தையரும் மகன்களைக் கைவிடுவர், அன்பு கொண்ட மனைவியரும் கணவர்களைக் கைவிடுவர்; இவ்வுலகம் முழுவதுமே சினம் கொள்ளும்.’ இங்கே கவிஞர் சுக வாழ்வுக்கும் வனவாசத்துக்கும் இடையிலான முரணை மூன்று வடிவங்களில் காட்டுகிறார் — வாகனம், உணவு, உடை; இந்தச் சாதாரண விஷயங்களாலேயே துன்பம் கண்முன் தோன்றுகிறது. பெண்களைப் பழித்தது உடனே திருத்தப்படுகிறது — ‘எல்லாரையும் அல்ல, பரதனின் தாயை மட்டுமே’ என்று; இதனால் துயரிலும் அரசனின் விவேகம் அழியவில்லை என்று தெரிகிறது. இங்கே ‘ஊழ்வினையால் வாழ்ந்தாய்’ என்ற சொல்லால் அரசன் குற்றத்தை ஊழின்மேலும் சுமத்துகிறான் — மனிதனின் எல்லா முயற்சியும் ஊழால் தடுக்கப்படுகிறது என்பது இக்காவியத்தின் புகழ்பெற்ற கொள்கை. ‘சமையற்காரர்கள், இது புதியது’ என்பது அழகிய சித்திரம் — எவர் புதிய கறியை முதலில் படைப்பது என்று சமையற்காரர்கள் தமக்குள் போட்டியிடுகிறார்கள். இத்தகைய சுகத்திலிருந்து துவர்ப்பும் கசப்பும் காரமுமான காட்டு உணவுக்கு வீழ்வதே இங்கே வருணிக்கப்படுகிறது; முரணாலேயே அவலச்சுவை வளர்கிறது. ‘பொற்குண்டலம் அணிந்த சமையற்காரர்கள்’ என்பதால் அரச மாளிகையின் செல்வச் செழிப்பு நுட்பமான விவரத்தால் காட்டப்படுகிறது.
‘நானோ, தேவகுமாரன்போன்ற வடிவுடன் அணிசெய்துகொண்டு வரும் அந்த மகனைக் கண்டு மகிழ்கிறேன்; கண்டதுமே மீண்டும் இளைஞன்போல ஆகிவிடுகிறேன். சூரியன் இல்லாமலும் உலகம் இயங்கலாம், மழை பொழியும் வஜ்ரதாரியான இந்திரன் இல்லாமலும் இயங்கலாம் — ஆனால் இங்கிருந்து செல்லும் ராமனைக் கண்டபின் யாரும் உயிர் வாழமாட்டார்கள் என்பது என் எண்ணம். அழிவை விரும்புபவளும் நன்மை நாடாதவளும் பகைவியுமான உன்னை, என் சொந்த மரணம்போல நான் இங்கே குடிவைத்தேன்; ஐயோ, கொடிய நஞ்சுள்ள பெண்பாம்பை நெடுங்காலம் மடியில் வைத்திருந்தேன்; அதனால் மயக்கத்தால் கொல்லப்பட்டேன். என்னையும் ராமனையும் லக்ஷ்மணனையும் இழந்த பரதன் உன்னோடு ஆளட்டும்; உறவினர்களையும் நகரத்தையும் நாட்டையும் அழித்து, நீ என் பகைவர்களின் மகிழ்ச்சியைப் பெருக்குபவளாக இரு. கொடிய நடத்தையளே, துன்பம் கொடுப்பவளே, இன்று நீ இங்கே வலிந்து பேசும் இந்தச் சொல்லால் உன் பற்கள் ஆயிரம் துண்டுகளாகச் சிதறி வாயிலிருந்து ஏன் கீழே விழவில்லை? ராமன் ஒருபோதும் தீங்கான, வெறுப்பான சொல் எதையும் சொன்னதில்லை; கடுஞ்சொல் பேச அவனுக்குத் தெரியாது. குணங்களால் எப்போதும் போற்றப்படுபவனும் இனிமையாகப் பேசுபவனுமான ராமனிடம் நீ எப்படிக் குற்றங்களைச் சொல்கிறாய்? வாடு, அல்லது எரிந்துபோ, அல்லது அழிந்துபோ, ஆயிரம் துண்டுகளாகப் பிளந்த பூமிக்குள் போ — கேகய மன்னர் குலத்தின் களங்கமே, எனக்குக் கேடு விளைவிக்கும் உன் மிகக் கொடிய சொல்லை நான் செய்யமாட்டேன். கத்திக்கு இணையானவளும், எப்போதும் பொய்யாக இனிமை பேசுபவளும், கெட்ட எண்ணம் கொண்டவளும், தன் குலத்தையே அழிப்பவளும், மனத்துக்கு இனியவள் அல்லாதவளும், என் நெஞ்சை அதன் வேர்களோடு எரிக்க விரும்புபவளுமான உன்னை உயிரோடு இருக்க நான் பொறுக்கமாட்டேன். எனக்கு வாழ்வே இல்லை, பின் சுகம் எங்கே? தன்னடக்கமுடையோர்க்கு மகனின்றி என்ன இன்பம்? தேவி, எனக்குக் கேடு செய்வது உனக்குத் தகாது; உன் பாதங்களைத் தொடுகிறேன், என்மேல் இரங்கு.’ இவ்வாறு அந்த மன்னன் அநாதைபோலப் புலம்பி, எல்லை மீறிய அப்பெண்ணால் நெஞ்சில் பற்றப்பட்டு, நீட்டப்பட்டிருந்த தேவியின் இரு பாதங்களையும் எட்டாமல், நோயுற்றவன்போல வீழ்ந்தான். சர்க்கம் இங்கேயே நிறைவுறுகிறது — அரசன் தரையில், வரம் உடையாமல், ராமனின் வனவாசம் உறுதி. இறுதி இரு சுலோகங்களில் கவிஞர் யாப்பையே மாற்றுகிறார் — அனுஷ்டுப்புக்குப் பதிலாக நீண்ட விருத்தங்கள் (உபஜாதி, வம்சஸ்தம் போன்றவை) பயன்படுத்தப்படுகின்றன; இதனால் புலம்பலின் கனம் கேட்பவர் காதுக்கும் புலனாகிறது. ‘தேவியின் பாதங்களை எட்டாமல் வீழ்ந்தான்’ என்ற இறுதிச் சித்திரம் காண்டம் முழுவதற்குமான குறியீடு — அரசன் இரக்க விரும்புகிறான், ஆனால் இரப்பதற்கான இடத்தையும் அடையவில்லை; இடைவெளியே எஞ்சுகிறது. ‘நோயுற்றவன்போல’ என்ற உவமையால் அவனுடைய உடல் தளர்ச்சியும் மனத் தளர்ச்சியும் ஒருசேரச் சுட்டப்படுகின்றன. இந்தச் சர்க்கத்தின் முடிவில் எந்த முடிவும் மாறவில்லை; துயரம் மட்டுமே முதிர்ந்துவிட்டது.
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्येऽयोध्याकाण्डे द्वादशः सर्गः॥ १२॥