சர்க்கம்
முடிசூட்டு ஏற்பாடுகளும் தந்தையின் அறிவுரையும்
வசிஷ்டருக்கும் வாமதேவருக்கும் ஆணை, முடிசூட்டுப் பொருள்களின் பட்டியல், நகர அலங்காரம், சுமந்திரன் ராமனை அழைத்து வருதல், மன்னன் ராமனுக்கு அரசியல் அறிவுரை கூறுதல், கௌசல்யைக்கு நற்செய்தி அறிவித்தல்
முந்தைய சர்க்கத்தில் அவையோர் ராமனுக்கு முடிசூட்டும்படி வேண்டினர். இங்கே மன்னன் அவர்கள் அனைவரும் ஏந்திய தாமரை போன்ற கூப்பிய கைகளை ஏற்றுக்கொண்டு, அவர்களுக்கு இனியதும் நன்மையானதுமான சொல்லைச் சொன்னான்: ‘ஆ! என் மூத்த அன்பு மைந்தன் இளவரசுப் பதவியில் இருக்க வேண்டும் என்று நீங்கள் விரும்புவதால், நான் பெருமகிழ்ச்சி அடைகிறேன்; என் மாட்சிமையும் ஒப்பற்றது.’ இங்கே ‘அஞ்சலி பத்மங்கள்’ (தாமரை போன்ற கூப்பிய கைகள்) என்னும் உருவகம் அழகியது: தலைமேல் கூப்பிய கைகள் தாமரைகள் போலத் தோன்றுகின்றன; மன்னனும் அவற்றை மலர்களைப் போல ஏற்றுக்கொள்கிறான். இவ்வாறு அந்தணர்களுக்குப் பதில் மரியாதை செய்தபின், அதே அவையோர் கேட்டுக்கொண்டிருக்கும்போதே, மன்னன் வசிஷ்டரிடமும் வாமதேவரிடமும் இவ்வாறு சொன்னான்: ‘இந்தச் சித்திரை மாதம் அழகியது, புனிதமானது, காடுகள் பூத்துக் குலுங்குவது; ஆகவே ராமனின் இளவரசுப் பட்டத்துக்கு வேண்டிய அனைத்தும் ஏற்பாடு செய்யப்படட்டும்.’ ‘அவர்கள் கேட்டுக்கொண்டிருக்கும்போதே’ என்னும் சொல்லால், ஆணை மறைவில் அன்றி அவையின் முன்னிலையிலேயே தரப்பட்டது என்பதைக் கவிஞர் காட்டுகிறார்; இதனால் மக்களின் நம்பிக்கை உறுதிப்படுகிறது. மேலும் ‘என் மாட்சிமையும் ஒப்பற்றது’ என்னும் சொல்லால் மன்னன் தன் மாட்சிமையைத் தானே புகழவில்லை; மக்களின் அன்பையே தன் மாட்சிமையாகக் கருதுகிறான்: எவனுடைய மைந்தனை மக்களே விரும்புகிறார்களோ, அவனுடைய ஆட்சியே வெற்றி பெற்றது என்பது கருத்து. சித்திரை மாதத்தைக் குறிப்பிடுவதும் முகூர்த்த சாஸ்திரத்துக்கு ஏற்றது: இளவேனிலின் தொடக்கமும், பூத்த காடுகளும் மங்கலச் செயல்களுக்குச் சிறந்தவை.
மன்னனின் சொல் முடிந்ததும் மக்களிடையே பெரும் ஆரவாரம் எழுந்தது. அந்த ஆரவாரம் மெல்ல அடங்கியதும், மக்கள் தலைவன் முனிவர்களில் புலி போன்ற வசிஷ்டரிடம் சொன்னான்: ‘பெருமானே, ராமனின் முடிசூட்டுக்கு வேண்டிய, துணைப் பொருள்களுடன் கூடிய செயல்கள் அனைத்தையும் இன்றே ஆணையிட வேண்டும்.’ ‘ஸபரிச்சதம்’ (துணைப் பொருள்களுடன் கூடியது) என்னும் சொல்லால் முதன்மைச் சடங்கு மட்டுமன்றி, அதன் உறுப்பான எல்லாப் பொருள்களும் அடங்குகின்றன. பூமியாளனின் அச்சொல்லைக் கேட்டு, முனிவர்களில் சிறந்த வசிஷ்டர், மன்னன் முன்னிலையில் நின்றிருந்த, பணியில் ஈடுபட்ட, கை கூப்பிய பணியாளர்களுக்கு ஆணையிட்டார். இதனால் முடிசூட்டுக்கான அனைத்தையும் புரோகிதரே ஏற்பாடு செய்கிறார், மன்னன் தீர்மானம் மட்டுமே செய்கிறான் என்பது தெரிகிறது. ‘இன்றே ஆணையிட வேண்டும்’ என்பதில் இங்கும் அவசரம் தெரிகிறது; முதல் சர்க்கத்தில் சொல்லப்பட்ட தீய சகுனங்களும் முதுமையுமே அதற்கு வேர். கவிஞர் இந்த அவசரத்தைப் பலமுறை நினைவூட்டுகிறார், ஏனெனில் பின்னர் இதே அவசரம் இடையூறால் தடுக்கப்படும். ‘முனிசார்தூலர்’ (முனிவர்களில் புலி) என்னும் விளியால் முனிவர்களிடையே வசிஷ்டரின் மேன்மை உணர்த்தப்படுகிறது; அவரே இக்ஷ்வாகுக்களின் குலப் புரோகிதர், ஆகவே எல்லாப் பொறுப்பும் அவரிடமே ஒப்படைக்கப்படுகிறது.
வசிஷ்டர் ஆணையிடுகிறார்: ‘பொன் முதலான ரத்தினங்கள், பலிப் பொருள்கள், எல்லா மூலிகைகள், வெண்மலர் மாலைகள், பொரி, தனித்தனிப் பாத்திரங்களில் தேனும் நெய்யும், புதிய ஆடைகள், தேர், எல்லா ஆயுதங்கள், நால்வகைப் படை, நல்ல இலக்கணங்கள் உடைய யானை, இரு சாமரங்கள், கொடி, வெண்குடை, நெருப்பைப் போல ஒளிரும் நூறு பொற்குடங்கள், பொன் பூண் கொம்புகள் உடைய காளை, முழுமையான புலித்தோல் ஆகிய இவை அனைத்தும், வேண்டிய வேறு எதுவும் இருந்தால் அதுவும், ஏற்பாடு செய்யப்படட்டும்; காலையில் மன்னனின் அக்கினி சாலையில் கொண்டுவந்து வையுங்கள்.’ இங்கு ‘அஹதானி வாஸாம்ஸி’ என்பது துவைக்கப்படாத புதிய ஆடைகள்; ‘சாதகும்பங்கள்’ என்பது பொன்னாலான கலசங்கள்; ‘ஹிரண்யச்ருங்க ரிஷபம்’ என்பது பொன்னால் அணிசெய்யப்பட்ட கொம்புகள் உடைய காளை. இவற்றின் பட்டியலே பண்டைய அரச முடிசூட்டு விதிமுறையை உணர்த்துகிறது. இந்தப் பொருள் பட்டியல் வெறும் பொருள்களின் வரிசையன்று, அரச முடிசூட்டின் முழுச் சித்திரம்: ரத்தினங்கள் மேன்மைக்கும், மூலிகைகள் மங்கல நீராட்டுக்கும், ஆடைகள் தூய்மைக்கும், ஆயுதங்களும் நால்வகைப் படையும் க்ஷத்திரிய வீரத்துக்கும், குடங்கள் அபிஷேக நீருக்கும், காளையும் புலித்தோலும் பண்டைய ராஜசூய விதியின் சின்னங்களுக்கும் உரியவை. இறுதியில் ‘வேண்டிய வேறு எதுவும்’ என்னும் சொல்லால் பட்டியலை முடிவுறாததாக்கி, கவிஞர் விதிமுறையின் விரிவையே உணர்த்துகிறார்.
‘அந்தப்புரம் முழுவதன் வாயில்களும் நகரத்தின் வாயில்களும் சந்தன மாலைகளாலும் நறுமணம் கமழும் தூபங்களாலும் வழிபடப்படட்டும். தயிரும் பாலும் கலந்த, சுவையான, சிறந்த உணவு, நூறாயிரம் அந்தணர்களுக்கு வேண்டியமட்டும் போதுமான அளவு தயாரிக்கப்படட்டும். நாளை விடியலில் சிறந்த அந்தணர்களை மதித்து அது வழங்கப்படட்டும்; நெய், தயிர், பொரி, நிறைந்த தட்சிணைகளும் கூட. நாளை சூரியன் உதித்தவுடனே ஸ்வஸ்திவாசனம் (நல்வாழ்த்து ஓதுதல்) நடைபெறும்; ஆகவே அந்தணர்கள் அழைக்கப்படட்டும், இருக்கைகளும் அமைக்கப்படட்டும். கொடிகள் கட்டப்படட்டும், அரச வீதி நீர் தெளிக்கப்படட்டும்; தாளம் இசைக்கும் கலைஞர்கள் அனைவரும், நன்கு அணிசெய்த நடன மாதர்களும், அரண்மனையின் இரண்டாவது முற்றத்தை அடைந்து நிற்கட்டும். கோயில்களிலும் சைத்தியங்களிலும் (புனித மரங்களின் இருப்பிடங்களிலும்) சோறும் தின்பண்டங்களும் தட்சிணையும் மாலைகளும் கொண்ட காணிக்கைகள் தனித்தனியே வைக்கப்பட வேண்டும். நீண்ட வாள்கள் கட்டி, உடும்புத்தோல் கைக்காப்பு அணிந்து, போருக்கு ஆயத்தமான, தூய ஆடை உடுத்த வீரர்கள் மகாராஜனின் பெருமை மிக்க முற்றத்துக்குள் நுழையட்டும்.’ இங்கு நகர அலங்காரம், அந்தணர் வழிபாடு, தெய்வ வழிபாடு, காவல் ஏற்பாடு ஆகிய நான்கு கூறுகள் வரிசையாகக் குறிப்பிடப்பட்டுள்ளன. இங்கே கவனிக்க வேண்டியது: முடிசூட்டு விழா அரச குடும்பத்தின் செயல் மட்டுமன்று, நகரம் முழுவதன் திருவிழா. அந்தணர்களுக்கு உணவளித்தல், தெய்வ வழிபாடு, வீதிகளில் நீர் தெளித்தல், கொடி கட்டுதல், இசை, காவல் ஏற்பாடு ஆகிய இவை அனைத்தாலும் வால்மீகி அயோத்தியின் சமூகச் சித்திரத்தையே முன்வைக்கிறார். ‘நூறாயிரம் அந்தணர்கள்’ என்னும் எண்ணிக்கை அயோத்தியின் செல்வச் செழிப்பையும் உணர்த்துகிறது.
இவ்வாறு ஆணையிட்டபின், அந்த இரு அந்தணர்களும் அங்கே உறுதியாகச் செய்யப்பட வேண்டிய சடங்குகளைத் தாங்களே செய்தனர்; எஞ்சியிருந்தவற்றையும் மன்னனிடம் தெரிவித்து நிறைவேற்றினர். பின்னர் மகிழ்ச்சியும் உவகையும் கொண்ட அந்த இரு சிறந்த அந்தணர்களும் உலக நாயகனிடம் சென்று, ‘சொன்னபடி செய்யப்பட்டது’ என்று மட்டுமே சொன்னார்கள். பின்னர் ஒளி பொருந்திய மன்னன் சுமந்திரனிடம் சொன்னான்: ‘பண்பட்ட மனம் உடைய ராமனை நீ விரைவில் அழைத்து வருவாயாக.’ அந்தச் சுமந்திரன் ‘அப்படியே’ என்று ஒப்புக்கொண்டு, அரச ஆணைப்படி, தேர் வீரர்களுள் சிறந்த ராமனைத் தேரில் அங்கே அழைத்து வந்தான். ‘க்ருதாத்மா’ என்னும் சொல் மன்னனின் வாயில் இயல்பாக வருகிறது: பண்பட்ட உள்ளம் உடையவன், கொள்கையில் நிலைத்தவன் என்பது பொருள். ‘செய்யப்பட்டது என்று மட்டுமே சொன்னார்கள்’ என்னும் சுருக்கமான பதிலே அவர்களுடைய செயல்திறனைக் காட்டுகிறது: விரிவான வருணனையும் இல்லை, தற்புகழ்ச்சியும் இல்லை, செயல் முடிந்ததன் அறிவிப்பு மட்டுமே. இதுவே முனிவர்களின் முறை. ‘அரச ஆணைப்படி’ என்னும் சொல்லால் சுமந்திரன் தன் விருப்பப்படி அன்றி அரசனின் ஆணைப்படியே சென்றான் என்பது தெளிவாக்கப்படுகிறது; இவ்வாறு கவிஞர் நுட்பமான சொற்களால் அரசவையின் ஒழுங்குமுறையையும் காக்கிறார்.
அப்போது அங்கே ஒன்றாக அமர்ந்திருந்த கிழக்கு, வடக்கு, மேற்கு, தெற்குத் திசைகளின் அரசர்களும், மிலேச்சர்களும் ஆரியர்களும், காடுகளிலும் மலைகளின் எல்லைகளிலும் வாழ்ந்த மற்றவர்களும், தேவர்கள் இந்திரனை வணங்குவதுபோலத் தசரத மன்னனை வணங்கினர். ‘மிலேச்சர்களும் ஆரியர்களும்’ என்னும் சொல்லால், தசரதனின் அவை ஆரியவர்த்தத்துக்கு மட்டுமன்றி எல்லைப்புறங்களில் வாழ்ந்தோருக்கும் புகலிடமாக இருந்தது என்பதைக் கவிஞர் காட்டுகிறார். அவர்களிடையே அந்த ராஜரிஷி மருத்துகளிடையே இந்திரனைப் போல விளங்கினான். மாளிகையில் இருந்த தசரதன், கந்தர்வ அரசனைப் போன்றவனும் உலகில் புகழ்பெற்ற ஆண்மை உடையவனுமான தன் மைந்தன் வருவதைக் கண்டான். ‘கந்தர்வ அரசனைப் போன்றவன்’ என்னும் உவமையால் தோற்றத்தின் இனிமையும், ‘புகழ்பெற்ற ஆண்மை உடையவன்’ என்பதால் வீரத்தின் புகழும் ஒருசேர உணர்த்தப்படுகின்றன. ‘தேவர்கள் இந்திரனைப் போல’ என்னும் உவமை இருமுறை பயன்படுத்தப்படுகிறது: ஒருமுறை அவையோரைப் பற்றி, மீண்டும் ‘மருத்துகளிடையே இந்திரன்’ என்று மன்னனைப் பற்றி. இதனால் தசரதனின் அவை சுவர்க்க அவையின் மறுவடிவம் போல நிலைநாட்டப்படுகிறது; இதே உவமை வரிசை முதல் சர்க்கத்தின் இறுதியிலும் காணப்பட்டது.
நீண்ட கைகளும், பேராற்றலும், மதயானை போன்ற நடையும், சந்திரனைப் போல ஒளிரும் முகமும் உடைய, காண்பதற்கு மிக இனிய ராமனை அவன் கண்டான்; தோற்றம், பெருந்தன்மை, குணங்கள் ஆகியவற்றால் அவன் ஆடவரின் கண்ணையும் மனத்தையும் கவர்பவனாக இருந்தான். வெயிலால் வாடிய மக்களை மழைமேகம் மகிழ்விப்பதுபோல, அவன் மக்களை மகிழ்வித்தான். அருகே வரும் அவனைக் கண்டுகொண்டிருந்த மன்னன் நிறைவடையவில்லை; அதாவது பார்க்கப் பார்க்கத் தெவிட்டவில்லை என்பது பொருள்; இதுவே தந்தையின் அன்பின் உச்சம். சுமந்திரனோ ராகவனைச் சிறந்த தேரிலிருந்து இறக்கி, தந்தையின் அருகே செல்லும் அவனைக் கைகூப்பியவாறு பின்தொடர்ந்தான். அமைச்சனின் இந்தப் பணிவும் ராமனின் மாட்சிமையை உணர்த்துகிறது. ‘மதயானை போன்ற நடை’ என்பதால் நடையின் கம்பீரமும், ‘சந்திரனைப் போல ஒளிரும் முகம்’ என்பதால் முகத்தின் இனிமையும், ‘கண்ணையும் மனத்தையும் கவர்பவன்’ என்பதால் பார்த்தவுடனே மனத்தைக் கவர்வதும் சொல்லப்படுகின்றன; மூன்று சொற்களால் கவிஞர் ராமனின் உருவத்தை முழுமையாக வரைகிறார். மழைமேக உவமை இரண்டாம் சர்க்கத்திலும் பயன்படுத்தப்பட்டது; ராமன் மக்களின் வெம்மையைப் போக்கும் மேகம் என்னும் இந்த உருவக மரபு அயோத்தியா காண்டத்தில் பலமுறை மீண்டும் வருகிறது.
ரகு குலத்தை மகிழ்விப்பவனான அவன், கைலாச மலைச் சிகரம் போன்ற அந்த மாளிகையில் மன்னனைக் காண்பதற்காகச் சுமந்திரனுடன் விரைந்து ஏறினான். கைகூப்பியவாறு தந்தையின் அருகே சென்று, வணங்கி, தன் பெயரைச் சொல்லித் தந்தையின் திருவடிகளை வணங்கினான். ‘தன் பெயரைச் சொல்லி’ என்பது பண்டைய வணக்க முறை: ‘ராமனாகிய நான் வணங்குகிறேன்’ என்பது. அருகே வணங்கி நின்ற, கைகூப்பிய அவனைக் கண்டு, மன்னன் அவன் கூப்பிய கைகளைப் பற்றி இழுத்து, அன்பு மைந்தனைத் தழுவிக்கொண்டான். பின்னர் அவனுக்காக முன்பே ஆயத்தம் செய்யப்பட்டிருந்த, மணிகளாலும் பொன்னாலும் நன்கு அணிசெய்யப்பட்ட அழகிய உயர்ந்த இருக்கையை மன்னன் காட்டினான். இருக்கை முன்பே ராமனுக்காக ஆயத்தம் செய்யப்பட்டிருந்தது என்பது இங்கே தெளிவாகிறது; ஆகவே முடிசூட்டுவது என்னும் தீர்மானம் மன்னனின் மனத்தில் உறுதியாக இருந்தது என்பது தெரிகிறது. ‘விரைந்து ஏறினான்’ என்னும் சொல்லால் தந்தையின் ஆணையை உடனே நிறைவேற்றுவது உணர்த்தப்படுகிறது; ராமன் தாமதிப்பதுமில்லை, காரணம் கேட்பதுமில்லை. அவனுடைய இதே கீழ்ப்படிதல் பின்னர் வனவாச ஆணையிலும் அவ்வாறே காணப்படும்; அங்கும் அவன் மறுகேள்வி கேட்பதில்லை. கவிஞர் இங்கே அந்தச் சோதனைக்கான வித்தை இடுகிறார்.
அந்தச் சிறந்த இருக்கையை அடைந்த ராகவன், உதயத்தில் களங்கமற்ற சூரியன் மேரு மலையை ஒளிரச் செய்வதுபோல, தன் சொந்த ஒளியாலேயே அதை ஒளிரச் செய்தான். அவனால் ஒளிர்விக்கப்பட்ட அந்த அவையும், களங்கமற்ற கோள்களும் நட்சத்திரங்களும் நிறைந்த கூதிர்கால வானம் சந்திரனால் விளங்குவதுபோல விளங்கியது. இந்த இரு உவமைகளும் முறையே ராமனின் இயல்பான ஒளியையும், அதைச் சார்ந்த அவையின் அழகையும் காட்டுகின்றன. தன் அன்பு மைந்தனைக் கண்டுகொண்டிருந்த மன்னன், கண்ணாடியின் பரப்பில் அணிசெய்துகொண்ட தன்னையே காண்பவனைப் போல மகிழ்ந்தான். ‘கண்ணாடியில் தன்னையே காண்பதுபோல’ என்னும் உவமையால் மைந்தனிடம் தந்தைக்குள்ள ‘இவன் நானே’ என்னும் உணர்வு சுட்டப்படுகிறது: மைந்தன் தந்தையின் பிம்பமே. ‘அவையும் விளங்கியது’ என்பதில் உள்ள ‘உம்’ என்னும் சொல், அவை தானே அழகுடையதாக இருந்தது, ராமனால் இன்னும் மிகுதியாக ஒளிர்ந்தது என்பதை உணர்த்துகிறது. கூதிர்கால வானம் என்னும் உவமை தனிப்படப் பொருத்தமானது: கூதிர்காலத்தில் வானம் தெளிவாக இருக்கும், கோள்களும் நட்சத்திரங்களும் தெளிவாகத் தெரியும்; அதுபோலவே அவை அரசர்களாலும் அந்தணர்களாலும் நிறைந்திருந்தது, ராமனோ அங்கே சந்திரனைப் போல இருந்தான். இங்கே மூன்று உவமைகள் வரிசையாக இணைக்கப்பட்டுள்ளன: சூரியன், சந்திரன், கண்ணாடிப் பிம்பம்; இம்மூன்றாலும் ராமனின் ஒளி, இனிமை, தந்தையுடனான ஒப்புமை ஆகியவை தனித்தனியே காட்டப்படுகின்றன.
மைந்தர்களைப் பெற்றவர்களுள் சிறந்த அந்த மன்னன், நன்கு அமர்ந்திருந்த மைந்தனை விளித்து, கச்யபர் தேவேந்திரனிடம் சொன்னதுபோல, இந்தச் சொற்களைச் சொன்னான்: ‘ராமா, எனக்கு ஏற்ற மூத்த மனைவியிடம் பிறந்த, எனக்கு ஏற்ற மைந்தன் நீ; குணங்களில் மூத்தவனாகப் பிறந்த, என் அன்புக்குரிய மைந்தன் நீ. நீ உன் குணங்களால் இந்த மக்களை மகிழ்வித்திருப்பதால், பூச நட்சத்திர வேளையில் இளவரசுப் பதவியை அடைவாயாக. நீ இயல்பாகவே குணவான் என்பது உறுதியாக அறியப்பட்டதே; ஆயினும் குணவானான உனக்கும் அன்பின் காரணமாக நான் நன்மையானதைச் சொல்கிறேன்: மேலும் பணிவைக் கடைப்பிடித்து எப்போதும் புலன்களை வென்றவனாக இருப்பாயாக.’ தந்தை மைந்தனுக்கு அறிவுரை வழங்க விரும்புகிறார்; ஆனால் அறிவுரை குறையைப் போக்குவதற்காக அன்றி அன்பினாலேயே என்று முதலிலேயே ஒப்புக்கொள்கிறார்; இதுவே சான்றோரின் முறை. ‘ஏற்ற மூத்த மனைவியிடம் பிறந்த ஏற்ற மைந்தன்’ என்னும் வாக்கியத்தில் தாய், மைந்தன் இருவரின் தகுதியும் ஒருசேரச் சொல்லப்படுகிறது; இச்சர்க்கத்தில் கௌசல்யை பற்றிய குறிப்பு இங்கேதான் முதன்முறையாக வருகிறது; பின்னர் இறுதிச் சுலோகங்களில் அவள் மீண்டும் வருகிறாள். ‘உன் குணங்களால் மக்களை மகிழ்வித்திருப்பதால்’ என்பது, அரசின் அடிப்படை குணமே, வெறும் பிறப்பன்று என்பதை உணர்த்துகிறது.
‘ஆசையாலும் சினத்தாலும் எழும் தீய பழக்கங்களை விட்டுவிடு. மறைமுக வழியிலும், அதாவது ஒற்றர்கள் தரும் இரகசியத் தகவல்களாலும், நேரடி வழியிலும், அதாவது நீயே பார்த்தும் கேட்டும், நடந்துகொண்டு, அமைச்சர் முதலான அரசின் உறுப்புகள் அனைத்தையும் மக்களையும் மகிழ்விப்பாயாக. தானியக் களஞ்சியங்களாலும் ஆயுதக் கிடங்குகளாலும் பெரும் சேமிப்புகளைச் செய்து அரசைக் காப்பாயாக. அன்புள்ளவர்களும் பற்றுள்ளவர்களுமான அரசு உறுப்புகளுடன் எவன் பூமியைக் காக்கிறானோ, அவனுடைய நண்பர்கள் அமுதத்தைப் பெற்ற தேவர்களைப் போல மகிழ்கிறார்கள். ஆகவே மைந்தா, நீ உன்னை அடக்கிக்கொண்டு இவ்வாறு நடந்துகொள்வாயாக.’ இங்கே கீதா பிரஸ் உரையில் ‘பரோக்ஷ வ்ருத்தி’ (மறைமுக வழி) என்பது ஒற்றர்கள் என்னும் கருவி என்றும், ‘ப்ரத்யக்ஷ வ்ருத்தி’ (நேரடி வழி) என்பது அவையில் நேரடியாகக் கேட்டறிதல் என்றும் விளக்கப்பட்டுள்ளது. இவ்வாறு தசரதன் ராமனுக்கு நான்கு சுலோகங்களில் தண்டநீதியின் சாரத்தை அறிவுறுத்துகிறான். ‘உன்னை அடக்கிக்கொண்டு’ என்பதே அறிவுரையின் சாரம்: புற அரசை வெல்ல விரும்புபவன் முதலில் தன்னை வெல்ல வேண்டும். இதுவே அரசியலின் பண்டைய வரம்பு; அதைத் தசரதன் சுருக்கமாகத் தன் மைந்தனிடம் ஒப்படைக்கிறான். தானியக் களஞ்சியம், ஆயுதக் கிடங்கு பற்றிய குறிப்பும் அர்த்தசாஸ்திரத்துக்கு உரியது: தானியச் சேமிப்பும் ஆயுதச் சேமிப்பும் நாட்டின் இரு வேர்கள்.
அதைக் கேட்டு, ராமனுக்கு இனியதைச் செய்யும் நண்பர்கள் விரைந்து சென்று கௌசல்யையிடம் தெரிவித்தனர். பெண்களில் சிறந்த அந்தக் கௌசல்யை, இனிய செய்தியைச் சொன்ன அவர்களுக்குப் பொன்னும் பசுக்களும் பலவகை ரத்தினங்களும் அளிக்க ஆணையிட்டாள். பின்னர் ராகவன் மன்னனை வணங்கித் தேரில் ஏறி, மக்கள் திரளால் போற்றப்பட்டவனாய், ஒளி பொருந்திய தன் மாளிகைக்குச் சென்றான். அந்த நகர மக்களும் மன்னனின் அச்சொல்லைக் கேட்டு, விரும்பிய பேற்றை உடனே பெற்றவர்களைப் போல, மன்னனிடம் விடைபெற்று வீடுகளுக்குச் சென்று, மிக மகிழ்ந்து தேவர்களை வழிபட்டனர். இவ்வாறு சர்க்கம் எங்கும் மகிழ்ச்சியுடன் நிறைவுறுகிறது; ஆனால் அடுத்த சர்க்கத்தில் மன்னன் மீண்டும் ராமனை அழைத்துத் தனிமையில் நல்லுரை கூறுவான், கதையின் போக்கும் மெல்ல வேறுவிதமாக மாறும். இங்கே கௌசல்யையின் கொடை நுட்பமானதாயினும் முக்கியமானது: தாயின் மகிழ்ச்சி சொல்லால் அன்றி கொடையாலேயே வெளிப்படுகிறது. ‘விரும்பிய பேற்றை உடனே பெற்றவர்களைப் போல’ என்னும் நகர மக்களின் உணர்வும் அழகியது: முடிசூட்டு விழா இன்னும் நடக்கவில்லை, ஆயினும் அவர்கள் பெற்றுவிட்டதாகவே கருதுகிறார்கள்; இதுவே நம்பிக்கையின் அடையாளம்.
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्येऽयोध्याकाण्डे तृतीयः सर्गः॥ ३॥