- सन्धिः
- अव + सुप्त — व्यञ्जनादौ परे स्वरसन्धेः अवकाशः नास्ति
- समासः
- समासः नास्ति — ‘अव’ उपसर्गः, ‘स्वप्’ धातोः क्तप्रत्ययान्तम्
- विभक्तिः
- प्रथमा, एकवचनम् (‘जटायुः’ इत्यस्य विशेषणम्)
ஆரணிய காண்டம் — சர்க்கம் 50
ஜடாயு ராவணனுக்குச் செய்த தர்மோபதேசம்
ஜடாயு விழித்தெழுதல், தன்னை அறிமுகம் செய்தல், அரச தர்ம உபதேசம், பிறன்மனைவியை விலக்கும் நெறி, சீதையை விடுமாறு கட்டளை, போருக்கு அறைகூவல்
अस्मिन् सर्गे सीतायाः आक्रन्दनध्वनिना प्रबुद्धः वृद्धः गृध्रराजः जटायुः रावणं वैदेहीं च दृष्ट्वा वनस्पतिगतः एव शुभां वाणीम् उदीरयति। सः प्रथमम् आत्मपरिचयं ददाति — ‘पुराणे धर्मे स्थितः सत्यसंश्रयः जटायुः नाम गृध्रराजः अहम्’ इति — ततः रामस्य सीतायाश्च परिचयं कृत्वा धर्मप्रश्नम् उत्थापयति: ‘धर्मे स्थितः राजा परदारान् कथं परामृशेत्?’ अनन्तरं सः दीर्घम् उपदेशं करोति — राजदाराः विशेषेण रक्षणीयाः; यत् परः निन्देत् तत् धीरः न कुर्यात्; राजा एव धर्मस्य कामस्य अर्थस्य च मूलम्, अतः तस्य पापं लोकं दूषयति; कामस्वभावः न प्रमार्जितुं शक्यः; दुष्टात्मनाम् आलये पुण्यं न वसति। ततः सः रामस्य अनपराधित्वं स्थापयति — ‘खरः स्वयम् एव अतिवृत्तः सन् हतः; तत्र रामस्य कः व्यतिक्रमः?’ — सीतां विसर्जयितुं च आदिशति, वस्त्रान्ते बद्धस्य आशीविषस्य कण्ठे लम्बितस्य कालपाशस्य च उपमाभ्यां विनाशं सूचयति। अन्ते वृद्धः अपि सः युद्धम् आह्वयति — ‘वैदेहीम् आदाय मम पश्यतः कुशली न गमिष्यसि; मुहूर्तं तिष्ठ; वृन्तात् फलम् इव त्वां रथात् पातयेयम्; यथाप्राणं युद्धातिथ्यं प्रदास्यामि’ इति; एतेन षट्पादेन श्लोकेन सर्गः समाप्यते।
१जटायोः प्रबोधनम्, आत्मपरिचयः, रामसीतापरिचयश्च
१तं शब्दमवसुप्तस्तु जटायुरथ शुश्रुवे।
निरैक्षद्रावणं क्षिप्रं वैदेहीं च ददर्श सः॥Jaṭāyu, who had been asleep, heard that cry; at once he looked hard at Rāvaṇa and saw Vaidehī too.
२ततः पर्वतशृङ्गाभस्तीक्ष्णतुण्डः खगोत्तमः।
वनस्पतिगतः श्रीमान्व्याजहार शुभां गिरम्॥Then that best of birds, huge as a mountain peak and sharp of beak, still seated in the tree, uttered these good words.
३दशग्रीव स्थितो धर्मे पुराणे सत्यसंश्रयः।
भ्रातस्त्वं निन्दितं कर्म कर्तुं नार्हसि साम्प्रतम्॥“Daśagrīva, I stand by the ancient dharma and hold fast to truth. Brother, you ought not now to do a deed that men condemn.”
४जटायुर्नाम नाम्नाहं गृध्रराजो महाबलः।
राजा सर्वस्य लोकस्य महेन्द्रवरुणोपमः॥“Jaṭāyu is my name, and I am the mighty king of the vultures. The king of all the world, the equal of great Indra and of Varuṇa —
५लोकानां च हिते युक्तो रामो दशरथात्मजः।
तस्यैषा लोकनाथस्य धर्मपत्नी यशस्विनी॥devoted to the welfare of the worlds, is Rāma, the son of Daśaratha. This is the lawful and glorious wife of that lord of the world,
६सीता नाम वरारोहा यां त्वं हर्तुमिहेच्छसि।
कथं राजा स्थितो धर्मे परदारान्परामृशेत्॥Sītā by name, a lady of lovely form, whom you wish to carry off. How should a king who stands by dharma lay hands on another man's wife?”
சீதையின் அலறல் ஒலியை உறங்கிக்கொண்டிருந்த ஜடாயு கேட்டான்; திடீரென்று விழித்தெழுந்த அவன் ராவணனை நோக்கினான், வைதேகியையும் கண்டான். பிறகு மலைச்சிகரம் போன்ற, கூரிய அலகுடைய அந்தப் பறவைகளில் சிறந்தவன் மரத்தின் மேல் இருந்தபடியே நல்ல சொற்களைப் பேசினான். முதலில் அவன் தன் தர்மப் பற்றை அறிவிக்கிறான்: ‘தசக்ரீவா, நான் தொன்மையான தர்மத்தில் நிலைத்தவன், சத்தியத்தைச் சார்ந்தவன். சகோதரா, பழிக்கப்பட்ட செயலைச் செய்வது உனக்குத் தகாது. என் பெயர் ஜடாயு; பெருவலிமையுடைய கழுகரசன் நான்.’ பிறகு ராமனின் அறிமுகம்: ‘உலகம் முழுவதற்கும் அரசன், மகேந்திரனுக்கும் வருணனுக்கும் ஒப்பானவன், உலகங்களின் நலனில் ஈடுபட்டவன் தசரதனின் மகன் ராமன்; உலகின் தலைவனான அவனுடைய புகழ்மிக்க தர்மபத்தினி இவள் — அழகிய இடையுடைய சீதை என்பவள்; இவளையே நீ கவர விரும்புகிறாய்.’ இறுதியில் கேள்வி: ‘தர்மத்தில் நிலைத்த அரசன் பிறன்மனைவியை எப்படித் தீண்டுவான்?’ இங்கே வரிசையைக் காண வேண்டும் — முதலில் பேசுபவனின் தகுதி, பிறகு கவரப்படுபவளின் பெருமை, பிறகு தர்மக் கேள்வி. ‘சகோதரா’ என்ற விளியால் ஜடாயு பகைமையைத் தொடங்க விரும்பவில்லை, முதலில் சாம உபாயத்தையே (இனிய அணுகுமுறையையே) மேற்கொள்கிறான் என்பது தெளிவு. ‘நல்ல சொற்கள்’ என்ற அடைமொழியால் கவி ஜடாயுவின் சொல்லின் இயல்பையே சுட்டுகிறார் — அது சினச் சொல் அல்ல, நலம் நாடும் உபதேசம். முதிய பறவை ராவணனின் வலிமையை அறிந்திருந்தும் முதலில் தர்மத்தையே சான்றாக்குகிறான்; இதனால் அவனுடைய பெருமை ஒளிர்கிறது. ‘தொன்மையான தர்மத்தில்’ என்ற சொல்லால் அவன் சனாதன தர்மத்தையே சார்கிறான், தன் சொந்த விருப்பத்தை அல்ல.
Jaṭāyus, who had been asleep, heard Sītā's cry. Waking with a start, he fixed his eyes on Rāvaṇa and saw Vaidehī too. Then that best of birds, huge as a mountain peak, with a sharp beak, spoke gracious words from where he sat in the tree. First he declared his own devotion to dharma: "Daśagrīva, I stand by the ancient dharma and hold fast to truth. Brother, you should not now do a deed that all condemn. My name is Jaṭāyus, and I am the mighty king of the vultures." Then he told him who Rāma was: "The king of the whole world, the equal of great Indra and Varuṇa, devoted to the good of all, is Rāma, son of Daśaratha. This lovely lady whom you wish to carry off is the glorious lawful wife of that lord of the world; her name is Sītā." Last came a question: "How can a king who stands by dharma lay hands on another man's wife?" Note the order: first the speaker's standing, then the dignity of the woman being carried off, then the question of dharma. By calling Rāvaṇa "brother" Jaṭāyus showed that he did not wish to begin with enmity, but tried conciliation first. By calling his words "gracious" the poet tells us what they were: not words of anger but good counsel. The old bird knew Rāvaṇa's strength, yet he appealed first to dharma, and that shows his greatness. With "the ancient dharma" he took his stand on the eternal law, not on his own liking.
२राजधर्मः, परदारवर्जनम्, राज्ञः दायित्वं च
७रक्षणीया विशेषेण राजदारा महाबल।
निवर्तय गतिं नीचां परदाराभिमर्शनात्॥“The wives of kings must be protected above all others, mighty one. Turn back from the low course that comes of touching another's wife.”
८न तत्समाचरेद्धीरो यत्परोऽस्य विगर्हयेत्।
यथाऽऽत्मनस्तथान्येषां दारा रक्ष्या विमर्शनात्॥“A steady man should not do what others would condemn. As one's own wife must be guarded, so must the wives of others be guarded from molestation.”
९अर्थं वा यदि वा कामं शिष्टाः शास्त्रेष्वनागतम्।
व्यवस्यन्त्यनुराजानं धर्मं पौलस्त्यनन्दन॥“Where the śāstras give no clear rule about wealth or pleasure, the cultivated follow the king in deciding what is right, delight of Pulastya's line.”
१०राजा धर्मश्च कामश्च द्रव्याणां चोत्तमो निधिः।
धर्मः शुभं वा पापं वा राजमूलं प्रवर्तते॥“The king is dharma, the king is kāma, the king is the best treasury of wealth; good or evil alike, all conduct springs from the king as its root.”
११पापस्वभावश्चपलः कथं त्वं रक्षसां वर।
ऐश्वर्यमभिसम्प्राप्तो विमानमिव दुष्कृती॥“You are evil by nature and unsteady; how then, best of rākṣasas, did you come by such power — like an evil-doer riding in a celestial car?”
‘பெருவலிமையுடையவனே, அரசர்களின் மனைவியர் சிறப்பாகக் காக்கப்பட வேண்டியவர்கள்; பிறன்மனைவியைத் தீண்டுவதால் உண்டாகும் இழிந்த கதியைத் தவிர்த்துக்கொள். பிறர் பழிக்கும் செயலை நிதானமுடையவன் செய்யமாட்டான். தன் மனைவியைக் காப்பதுபோலவே பிறருடைய மனைவியரையும் தீண்டலிலிருந்து காக்க வேண்டும். புலஸ்திய குலத்தின் மகனே, சாஸ்திரங்களில் தெளிவாக வராத விஷயங்களில், பொருளிலும் இன்பத்திலும், சான்றோர் அரசனையே பின்பற்றித் தர்மத்தைத் தீர்மானிக்கின்றனர். அரசனே தர்மம், அரசனே காமம், செல்வங்களின் மேலான கருவூலமும் அவனே; நல்லதோ தீயதோ எல்லாம் அரசனை வேராகக் கொண்டே நடக்கிறது. அப்படியிருக்க, பாவ இயல்புடையவனும் சபலனுமான நீ ராக்ஷசர்களில் சிறந்தவனாக இருந்துகொண்டு செல்வச் செழிப்பை எப்படி அடைந்தாய் — தீவினையாளன் விமானத்தை அடைவதுபோல?’ இங்கே ஜடாயுவின் வாதம் ராஜநீதி சாஸ்திரத்தைப் பின்பற்றுகிறது — அரசனே உலகுக்கு முன்மாதிரி; அவன் செய்யும் செயலை மக்கள் பின்பற்றுவார்கள்; ஆகவே அரசனின் பாவம் ஆயிரம் மடங்காகிறது. ‘தீவினையாளன் விமானத்தை அடைவதுபோல’ என்ற உவமையால் சுட்டப்படுவது — பாவச் செயல் புரிபவன் எப்போதாவது புண்ணியப் பலனான விமானத்தில் ஏறுவதுபோல, நீ தற்செயலாகச் செல்வத்தை அடைந்தாய், குணங்களால் அல்ல. ‘சாஸ்திரங்களில் வராதது’ என்ற இடத்தில் அரசனின் நடத்தையே சான்று என்ற விதி ஸ்மிருதிகளில் பிரசித்தமானது; ஜடாயு அதையே நினைவூட்டுகிறான். ‘பாவ இயல்புடையவன், சபலன்’ என்ற இரண்டு அடைமொழிகள் — ஒன்று இயல்பைப் பற்றியது, மற்றொன்று மனத்தைப் பற்றியது; இரண்டாலும் ராவணனின் தகுதியின்மை நிலைநாட்டப்படுகிறது. செல்வம் குணங்களின் பலன், மனம்போன போக்கில் நடப்பதற்கான அனுமதிச் சீட்டு அல்ல என்பதே கருத்து.
"The wives of kings above all must be protected, mighty one. Turn back from the low course that comes of touching another's wife. A steady man should not do what others would condemn. As one's own wife is to be guarded, so the wives of others must be guarded from violation. Where the scriptures give no clear rule about wealth or pleasure, the wise follow the king in deciding what is right, son of Pulastya's line. The king is dharma, the king is pleasure, the king is the finest treasury of wealth; good or evil, everything has its root in the king. How then did you, evil by nature and unsteady, come by such power, best of rākṣasas, like a sinner riding in a heavenly chariot?" Jaṭāyus reasons by the science of kingship: a king is the pattern for the world, and his subjects copy what he does, so a king's sin is multiplied a thousandfold. The image of the sinner in a heavenly chariot suggests that as an evildoer may sometimes ride in the chariot won by merit, so Rāvaṇa had gained his power by luck, not by virtue. The rule that where the scriptures are silent the king's conduct is the standard is well known in the law books, and Jaṭāyus reminds him of it. "Evil by nature" and "unsteady" speak one of his character and the other of his mind, and together they prove him unfit. Power is the fruit of virtue, not a licence for doing as one pleases.
३रामस्य अनपराधित्वम्, सीतात्यागाय आदेशः
१२कामस्वभावो यःसोऽसौ न शक्यस्तं प्रमार्जितुम्।
नहि दुष्टात्मनामार्यमावसत्यालये चिरम्॥“A man whose nature is ruled by desire cannot have that nature scoured away; and in the houses of the wicked what is noble does not dwell for long.”
१३विषये वा पुरे वा ते यदा रामो महाबलः।
नापराध्यति धर्मात्मा कथं तस्यापराध्यसि॥“When the mighty and righteous Rāma has done you no wrong in your realm or in your city, how is it that you wrong him?”
१४यदि शूर्पणखाहेतोर्जनस्थानगतः खरः।
अतिवृत्तो हतः पूर्वं रामेणाक्लिष्टकर्मणा॥“If Khara, who went to Janasthāna for Śūrpaṇakhā's sake, overstepped all bounds and was killed long since by Rāma, whose deeds cost him no effort —
१५अत्र ब्रूहि यथातत्त्वं को रामस्य व्यतिक्रमः।
यस्य त्वं लोकनाथस्य हृत्वा भार्यां गमिष्यसि॥then tell me truly here: what was Rāma's transgression, that you would carry off the wife of that lord of the world and go your way?”
१६क्षिप्रं विसृज वैदेहीं मा त्वा घोरेण चक्षुषा।
दहेद्दहनभूतेन वृत्रमिन्द्राशनिर्यथा॥“Release Vaidehī at once, lest with that terrible eye of his, which is very fire, he burn you as Indra's thunderbolt burned Vṛtra.”
१७सर्पमाशीविषं बद्ध्वा वस्त्रान्ते नावबुध्यसे।
ग्रीवायां प्रतिमुक्तं च कालपाशं न पश्यसि॥“You have tied a venomous snake into the hem of your garment and do not notice it; you do not see the noose of Death already fastened round your neck.”
‘எவனுடைய இயல்பில் காமம் முதன்மையாக இருக்கிறதோ, அவனுடைய அந்த இயல்பைத் துடைத்தெறிய முடியாது; தீய உள்ளமுடையவர்களின் இல்லத்தில் நன்மை (புண்ணியம்) நெடுநாள் தங்குவதில்லை. உன் நாட்டிலோ நகரத்திலோ பெருவலிமையுடைய தர்மாத்மாவான ராமன் எந்தக் குற்றமும் செய்யவில்லை; அப்படியிருக்க நீ அவனுக்கு எப்படிக் குற்றம் செய்கிறாய்? சூர்ப்பணகையின் பொருட்டு ஜனஸ்தானத்துக்குச் சென்று எல்லை மீறிய கரன் முன்பு, சோர்வின்றிச் செயல் புரியும் ராமனால் கொல்லப்பட்டான் என்றால், அதில் ராமன் செய்த மீறல் என்ன என்று உள்ளபடி சொல்! அப்படிப்பட்ட உலகத் தலைவனின் மனைவியைக் கவர்ந்துகொண்டு நீ போகப் போகிறாயே! விரைவில் வைதேகியை விட்டுவிடு; இந்திரனின் இடி விருத்திரனை எரித்ததுபோல, ராமனின் எரிக்கும் கொடிய பார்வை உன்னை எரிக்காமல் இருக்கட்டும். ஆடையின் முனையில் நச்சுப் பாம்பைக் கட்டியிருப்பதை நீ உணரவில்லை; கழுத்தில் மாட்டப்பட்டுள்ள காலனின் பாசக்கயிற்றையும் நீ காணவில்லை.’ இங்கே இரண்டு உவமைகள் மிக வலிமையானவை — ஆடையில் கட்டிய நச்சுப் பாம்பு, கழுத்தில் தொங்கும் காலபாசம்; இரண்டிலும் அழிவு அருகிலேயே இருக்கிறது, கவர்ந்து செல்பவனோ அறியாமல் இருக்கிறான். கரனின் வதத்தை நினைவூட்டுவதன் மூலம் ஜடாயு ராவணனின் பகைமைக்கான காரணத்தைத் தானே வெளிப்படுத்துகிறான்; ‘அதிலும் ராமனின் குற்றம் இல்லை’ என்றும் நிலைநாட்டுகிறான். ‘விட்டுவிடு’ என்ற ஏவல் வடிவால் உபதேசம் வேண்டுதலிலிருந்து கட்டளையாக மாறுகிறது. ராமனின் பார்வையே ஆயுதம் என்ற வர்ணனையால் ராமனின் தேஜஸ் சுட்டப்படுகிறது — ஆயுதமும் தேவையில்லை. ‘உணரவில்லை’, ‘காணவில்லை’ என்ற இரண்டு வினைகளால் — ராவணனின் குருட்டுத்தனமே அடிப்படைக் குற்றம் என்று கவி மீண்டும் மீண்டும் சுட்டுகிறார்.
"When a man's nature is ruled by desire, that nature cannot be scrubbed away, and nobility does not stay long in the house of the wicked. The mighty and righteous Rāma has done you no wrong in your realm or your city; how then can you wrong him? If Khara, who went to Janasthāna for Śūrpaṇakhā's sake and overstepped all bounds, was killed by Rāma, whose deeds cost him no effort, then tell me truly, what did Rāma do wrong, that you should carry off the wife of that lord of the world? Let Vaidehī go at once, before Rāma burns you with that terrible eye of his, which is fire itself, as Indra's thunderbolt burned Vṛtra. You have tied a venomous snake into the hem of your garment and do not know it; you do not see the noose of Death already round your neck." Two images here are very powerful, the poisonous snake knotted in the cloth and the noose of Death hanging at the neck: in both, destruction is close at hand and the thief does not know it. By recalling Khara's death Jaṭāyus himself uncovers the cause of Rāvaṇa's grudge and shows that even there Rāma was not at fault. With "let her go" his counsel turns from entreaty to command. By making Rāma's very glance his weapon he shows Rāma's power: he needs no weapon at all. "You do not know", "you do not see": again and again the poet points to Rāvaṇa's blindness as his root fault.
४वहनीयभारः, षष्टिवर्षसहस्राणि, वार्धक्ये अपि निश्चयः
१८स भारः सौम्य भर्तव्यो यो नरं नावसादयेत्।
तदन्नमपि भोक्तव्यं जीर्यते यदनामयम्॥“Only that load should be carried, gentle sir, which does not break a man; only that food should be eaten which is digested and breeds no disease.”
१९यत्कृत्वा न भवेद्धर्मो न कीर्तिर्न यशो ध्रुवम्।
शरीरस्य भवेत्खेदः कस्तत्कर्म समाचरेत्॥“What man would do a deed that brings neither merit nor fame nor lasting glory, but only weariness of body?”
२०षष्टिवर्षसहस्राणि जातस्य मम रावण।
पितृपैतामहं राज्यं यथावदनुतिष्ठतः॥“Sixty thousand years have passed since I was born, Rāvaṇa, while I have ruled as I ought the kingdom of my fathers and grandfathers.”
२१वृद्धोऽहं त्वं युवा धन्वी सरथः कवची शरी।
न चाप्यादाय कुशली वैदेहीं मे गमिष्यसि॥“I am old; you are young, armed with a bow, with a chariot, with armour and arrows. Even so you shall not take Vaidehī and go away unharmed.”
२२न शक्तस्त्वं बलाद्धर्तुं वैदेहीं मम पश्यतः।
हेतुभिर्न्यायसंयुक्तैर्ध्रुवां वेदश्रुतीमिव॥“You are not able to carry off Vaidehī by force while I look on, any more than one could overturn the settled word of the Veda, which reasoned argument has established.”
‘அன்பனே, மனிதனைத் தளரச் செய்யாத பாரத்தையே சுமக்க வேண்டும்; நோயின்றிச் செரிக்கும் உணவையே உண்ண வேண்டும். எதைச் செய்வதால் தர்மமும் இல்லை, கீர்த்தியும் இல்லை, நிலையான புகழும் இல்லை, உடலுக்கு வருத்தம் மட்டுமே உண்டோ — அந்தச் செயலை யார் செய்வார்? ராவணா, தந்தை பாட்டன் வழி வந்த ராஜ்யத்தை முறைப்படி ஆண்டுவரும் எனக்குப் பிறந்து அறுபதாயிரம் ஆண்டுகள் கடந்துவிட்டன. நான் முதியவன்; நீயோ இளைஞன், வில்லாளி, தேருடையவன், கவசம் பூண்டவன், அம்புகள் உடையவன்; ஆயினும் வைதேகியை எடுத்துக்கொண்டு என் கண்முன்னே நீ நலமாகப் போகமாட்டாய். நியாயமான காரணங்களால் நிலைநாட்டப்பட்ட உறுதியான வேத வாக்கை யாராலும் பறிக்க முடியாததுபோல, நான் பார்த்துக்கொண்டிருக்கும்போது நீ பலவந்தமாக வைதேகியைக் கவர முடியாது.’ இங்கே மூன்று எடுத்துக்காட்டுகள் வரிசையாக — பாரம், உணவு, செயல்; எல்லாவற்றிலும் ஒரே விதி: தாங்க முடியாததை ஏற்கக்கூடாது. வேத வாக்கு உவமை சிறப்பாகச் சிந்திக்கத்தக்கது — சீதையின் கற்பு வேத வாக்கைப் போல் அசையாதது; தர்க்க வாதத்தால் வேதம் அசைக்கப்படாததுபோல, வலிமையால் அவள் நழுவமாட்டாள். அறுபதாயிரம் ஆண்டுகள் என்ற ஆயுள் வர்ணனையால் ஜடாயுவின் அனுபவமும் நம்பகத்தன்மையும் சுட்டப்படுகின்றன — இவ்வளவு காலம் தர்மப்படி ராஜ்யத்தைக் காத்தவனின் சொல்லைப் புறக்கணிக்கலாகாது. ‘நான் முதியவன், நீ இளைஞன்’ என்ற ஏற்றத்தாழ்வை அவனே ஒப்புக்கொள்கிறான்; ஆயினும் ‘நலமாகப் போகமாட்டாய்’ என்ற உறுதி — தர்ம பலமே இங்கே உடல் பலத்தை மிஞ்சுகிறது என்பதே கருத்து.
"One should carry only the load that does not crush one, gentle sir, and eat only the food that is digested without causing disease. Who would do a deed that brings neither merit nor fame nor lasting glory, but only weariness to the body? Sixty thousand years have passed since I was born, Rāvaṇa, while I have ruled the kingdom of my fathers and grandfathers as I ought. I am old; you are young, with bow and chariot, armour and arrows. Even so, you shall not carry off Vaidehī before my eyes and go away unharmed. You cannot take Vaidehī by force while I look on, any more than anyone could overturn the settled word of the Veda, established by sound reasoning." His three examples, the load, the food and the deed, all teach one rule: what cannot be borne should not be taken up. The comparison with the Veda deserves special thought: Sītā's faithfulness is as unshakable as the word of the Veda, which reasoning cannot overturn, and force would not make her fall. By telling his age of sixty thousand years he shows his experience and his authority: the words of one who has ruled righteously so long are not to be ignored. He admits the imbalance himself, old against young, yet declares that Rāvaṇa will not leave unharmed; the strength of dharma, he means, surpasses the strength of the body.
५युद्धाह्वानम्, रामप्रभावस्मरणम्, अन्तिमा प्रतिज्ञा
२३युध्यस्व यदि शूरोऽसि मुहूर्तं तिष्ठ रावण।
शयिष्यसे हतो भूमौ यथा पूर्वं खरस्तथा॥“Fight, if you are a hero; wait but a moment, Rāvaṇa. You shall lie slain upon the ground, just as Khara lay before you.”
२४असकृत्संयुगे येन निहता दैत्यदानवाः।
न चिराच्चीरवासास्त्वां रामो युधि वधिष्यति॥“He who again and again has slain daityas and dānavas in battle — Rāma in his bark garments — will soon kill you in the fight.”
२५किं नु शक्यं मया कर्तुं गतौ दूरं नृपात्मजौ।
क्षिप्रं त्वं नश्यसे नीच तयोर्भीतो न संशयः॥“What can I do, now that the two princes have gone far away? You will soon be gone, wretch, in terror of those two; of that there is no doubt.”
२६नहि मे जीवमानस्य नयिष्यसि शुभामिमाम्।
सीतां कमलपत्राक्षीं रामस्य महिषीं प्रियाम्॥“While I live you shall not carry off this lovely lady with eyes like lotus petals, Rāma's beloved queen, Sītā.”
२७अवश्यं तु मया कार्यं प्रियं तस्य महात्मनः।
जीवितेनापि रामस्य तथा दशरथस्य च॥“Whatever pleases that great soul Rāma, and pleases Daśaratha too, I must do without fail, even at the cost of my life.”
२८तिष्ठ तिष्ठ दशग्रीव मुहूर्तं पश्य रावण।
वृन्तादिव फलं त्वां तु पातयेयं रथोत्तमात्।
युद्धातिथ्यं प्रदास्यामि यथाप्राणं निशाचर॥“Stand, stand, Daśagrīva! Wait one moment and see. I shall bring you down from your fine chariot as a fruit is brought down from its stalk; I shall give you the hospitality of battle, night-ranger, as far as my strength holds out.”
‘நீ வீரனானால் போரிடு; ராவணா, ஒரு முகூர்த்தம் நில். முன்பு கரன் வீழ்ந்ததுபோல நீயும் கொல்லப்பட்டுத் தரையில் கிடப்பாய். போர்களில் பலமுறை தைத்தியர்களையும் தானவர்களையும் கொன்ற, மரவுரி தரித்த ராமன் விரைவிலேயே உன்னைப் போரில் கொல்வான். அரசகுமாரர்கள் இருவரும் தொலைவில் சென்றுவிட்டனர் — என்னால் என்ன செய்ய முடியும்? இழிந்தவனே, அவர்களுக்கு அஞ்சி நீ விரைவில் அழிவாய், ஐயமில்லை. நான் உயிரோடிருக்கும் வரை, தாமரை இதழ் போன்ற கண்களை உடைய, ராமனின் அன்புக்குரிய பட்டத்தரசியான இந்த மங்கலமான சீதையை நீ கொண்டுபோகமாட்டாய். மகாத்மாவான ராமனுக்கும் தசரதனுக்கும் விருப்பமான காரியத்தை என் உயிரைக் கொடுத்தாவது நான் நிச்சயம் செய்ய வேண்டும். நில், நில், தசக்ரீவா, ஒரு முகூர்த்தம் பார்; காம்பிலிருந்து கனியை உதிர்ப்பதுபோல் உன்னைச் சிறந்த தேரிலிருந்து வீழ்த்துவேன்; இரவுலாவியே, என் உயிர் உள்ளவரை உனக்குப் போர் விருந்தோம்பல் செய்வேன்.’ கடைசிச் சுலோகத்தில் ‘போர் விருந்தோம்பல்’ என்ற சொல் அழகானது — விருந்தினன் வந்திருக்கிறான், ஆகவே உபசாரம் செய்ய வேண்டும்; ஆனால் அந்த உபசாரம் போரே. முதிய பறவையின் இந்தச் சபதமே இந்தச் சர்க்கத்தின் உச்சம்; இதனாலேயே அடுத்த சர்க்கத்தின் போர் தொடங்குகிறது. ‘என்னால் என்ன செய்ய முடியும்’ என்ற வாக்கியத்தில் முதியவனின் துணையற்ற நிலை வெளிப்படுகிறது — ராம லக்ஷ்மணர் தொலைவில் சென்றுவிட்டனர், உதவி இல்லை; ஆயினும் அவன் பின்வாங்கவில்லை. ‘உயிரைக் கொடுத்தாவது’ என்ற சொல்லால் உயிர்த்தியாகத்துக்கான உறுதி தெளிவாகிறது. தசரதனுடனான நட்பை நினைத்து அவன் நண்பனுக்குரிய தர்மத்தையே காக்கிறான்; இந்த நன்றியுணர்வே ஜடாயுவின் பாத்திரத்தின் சாரம்.
"If you are a hero, fight. Wait a moment, Rāvaṇa. You will lie slain on the ground as Khara did before you. Rāma, in his bark garments, who has killed daityas and dānavas again and again in battle, will soon kill you in the fight. What can I do, when the two princes are far away? But you will soon perish in fear of them, wretch; there is no doubt of it. While I live, you shall not carry off this lovely, lotus-eyed Sītā, Rāma's beloved queen. I must do what pleases the great-souled Rāma and Daśaratha, even at the cost of my life. Stand, stand, Daśagrīva! Wait one moment and see. I shall bring you down from your fine chariot as a fruit is shaken from its stalk. I shall give you the hospitality of battle, night-rover, as far as my strength allows." The phrase "the hospitality of battle" in the last verse is delightful: a guest has come and must be entertained, but the entertainment is war. This vow of the old bird is the peak of the sarga, and with it the battle of the next sarga begins. "What can I do?" shows the old bird's helplessness: Rāma and Lakṣmaṇa are far away and no help is near, yet he does not turn back. "Even at the cost of my life" makes plain his resolve to die. Remembering his friendship with Daśaratha, he keeps the duty of a friend, and that gratitude is the essence of Jaṭāyus's character.
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्येऽरण्यकाण्डे पञ्चाशः सर्गः॥ ५०॥
பதவுரை
கடினச் சொற்களின் சந்தி, சமாசம், வேற்றுமை, பொருள்.
- सन्धिः
- निरैक्षत् + रावणम् → निरैक्षद्रावणम् — जश्त्वसन्धिः (त् + र = द् + र); ‘निर् + ऐक्षत्’ इत्यत्र रेफः स्थितः एव
- समासः
- समासः नास्ति — ‘निर्’ उपसर्गः, ‘ईक्ष्’ धातोः लङ् प्रथमपुरुषैकवचनम् (अडागमेन ऐ)
- विभक्तिः
- क्रियापदम् (लङ्)
- सन्धिः
- शृङ्ग + आभा → शृङ्गाभ — सवर्णदीर्घसन्धिः (अ + आ = आ)
- समासः
- पर्वतस्य शृङ्गम् इव आभा यस्य सः — षष्ठीगर्भः बहुव्रीहिः
- विभक्तिः
- प्रथमा, एकवचनम्
- सन्धिः
- खग + उत्तम → खगोत्तम — गुणसन्धिः (अ + उ = ओ)
- समासः
- खगेषु उत्तमः — सप्तमीतत्पुरुषः
- विभक्तिः
- प्रथमा, एकवचनम्
- सन्धिः
- वनस्पति + गत — सन्धिकार्यं नास्ति
- समासः
- वनस्पतिं गतः — द्वितीयातत्पुरुषः
- विभक्तिः
- प्रथमा, एकवचनम्
- सन्धिः
- सम् + श्रय → संश्रय — मकारस्य अनुस्वारः
- समासः
- सत्यं संश्रयः यस्य सः — बहुव्रीहिः
- विभक्तिः
- प्रथमा, एकवचनम्
- सन्धिः
- सम् + प्रत → साम्प्रत — ‘सम्प्रति’ इत्यस्मात् अण्प्रत्यये आदिवृद्धिः; अनुस्वारस्य मकारः पवर्गे परे
- समासः
- समासः नास्ति — तद्धितान्तम् अव्ययवत् प्रयुक्तम्
- विभक्तिः
- क्रियाविशेषणम् (द्वितीया, एकवचनम्)
- सन्धिः
- महा + इन्द्र → महेन्द्र — गुणसन्धिः (आ + इ = ए); वरुण + उपम → वरुणोपम — गुणसन्धिः (अ + उ = ओ)
- समासः
- महेन्द्रः वरुणः च, ताभ्याम् उपमा यस्य सः — द्वन्द्वगर्भः बहुव्रीहिः
- विभक्तिः
- प्रथमा, एकवचनम्
- सन्धिः
- वर + आरोहा → वरारोहा — सवर्णदीर्घसन्धिः (अ + आ = आ)
- समासः
- वरः आरोहः यस्याः सा — बहुव्रीहिः
- विभक्तिः
- प्रथमा, एकवचनम्
- सन्धिः
- परा + मृशेत् — सन्धिकार्यं नास्ति
- समासः
- समासः नास्ति — ‘परा’ उपसर्गः, ‘मृश्’ धातोः विधिलिङ् प्रथमपुरुषैकवचनम्
- विभक्तिः
- क्रियापदम् (विधिलिङ्)
- सन्धिः
- परदार + अभिमर्शन → परदाराभिमर्शन — सवर्णदीर्घसन्धिः (अ + अ = आ)
- समासः
- परेषां दाराः, तेषाम् अभिमर्शनम् — षष्ठीतत्पुरुषगर्भः तत्पुरुषः
- विभक्तिः
- पञ्चमी, एकवचनम् (हेत्वर्थे)
- सन्धिः
- वि + गर्हयेत् — सन्धिकार्यं नास्ति
- समासः
- समासः नास्ति — ‘वि’ उपसर्गः, ‘गर्ह्’ धातोः णिजन्तस्य विधिलिङ्
- विभक्तिः
- क्रियापदम् (विधिलिङ्)
- सन्धिः
- यथा + आत्मनः → यथाऽऽत्मनः — सवर्णदीर्घसन्धिः (आ + आ = आ); मुद्रणे द्वाभ्याम् अवग्रहाभ्यां सन्धिः सूचितः
- समासः
- समासः नास्ति — ‘यथा’ अव्ययम्, ‘आत्मन्’ शब्दस्य षष्ठी
- विभक्तिः
- षष्ठी, एकवचनम् (‘दाराः’ इत्यनेन सम्बन्धः)
- सन्धिः
- पौलस्त्य + नन्दन — सन्धिकार्यं नास्ति
- समासः
- पौलस्त्यस्य (पुलस्त्यवंशस्य) नन्दनः — षष्ठीतत्पुरुषः
- विभक्तिः
- सम्बोधनम्, एकवचनम्
- सन्धिः
- ऐश्वर्यम् + अभिसम्प्राप्तः → ऐश्वर्यमभिसम्प्राप्तः — मकारस्य स्वरे परे नित्यम् एव सन्धिः; ‘सम् + प्राप्त’ इत्यत्र पवर्गे परे मकारः एव मुद्रितः
- समासः
- ऐश्वर्यम् अभिसम्प्राप्तः — द्वितीयातत्पुरुषः
- विभक्तिः
- प्रथमा, एकवचनम्
- सन्धिः
- दुस् + कृतिन् → दुष्कृतिन् — षत्वसन्धिः (स् → ष्)
- समासः
- दुष्टं कृतं यस्य सः, इनिप्रत्ययान्तम् — बहुव्रीहिगर्भः
- विभक्तिः
- प्रथमा, एकवचनम् (प्रातिपदिकम् ‘दुष्कृतिन्’)
- सन्धिः
- प्र + मार्जितुम् — सन्धिकार्यं नास्ति
- समासः
- समासः नास्ति — ‘प्र’ उपसर्गः, ‘मृज्’ धातोः तुमुन्प्रत्ययान्तम् (वृद्धौ मार्ज्)
- विभक्तिः
- अव्ययम् (तुमुन्नन्तम्)
- सन्धिः
- अप + राध्यसि — सन्धिकार्यं नास्ति
- समासः
- समासः नास्ति — ‘अप’ उपसर्गः, ‘राध्’ धातोः लट् मध्यमपुरुषैकवचनम्
- विभक्तिः
- क्रियापदम् (लट्)
- सन्धिः
- न + क्लिष्ट → अक्लिष्ट — नञ्समासे ‘न’ इत्यस्य ‘अ’ इति आदेशः
- समासः
- अक्लिष्टानि कर्माणि यस्य सः — नञ्गर्भः बहुव्रीहिः
- विभक्तिः
- तृतीया, एकवचनम् (‘रामेण’ इत्यस्य विशेषणम्; प्रातिपदिकम् ‘अक्लिष्टकर्मन्’)
- सन्धिः
- वि + अति → व्यति — यण्सन्धिः (इ + अ = य् + अ)
- समासः
- समासः नास्ति — ‘वि’ ‘अति’ इति द्वौ उपसर्गौ, ‘क्रम्’ धातोः घञन्तम्
- विभक्तिः
- प्रथमा, एकवचनम्
- सन्धिः
- इन्द्र + अशनि → इन्द्राशनि — सवर्णदीर्घसन्धिः (अ + अ = आ)
- समासः
- इन्द्रस्य अशनिः — षष्ठीतत्पुरुषः
- विभक्तिः
- प्रथमा, एकवचनम्
- सन्धिः
- आशी + विष — दीर्घान्तत्वात् सन्धिकार्यं नास्ति
- समासः
- आश्योः (दंष्ट्रयोः) विषं यस्य सः — बहुव्रीहिः
- विभक्तिः
- द्वितीया, एकवचनम् (‘सर्पम्’ इत्यस्य विशेषणम्)
- सन्धिः
- प्रति + मुक्त — सन्धिकार्यं नास्ति
- समासः
- समासः नास्ति — ‘प्रति’ उपसर्गः, ‘मुच्’ धातोः क्तप्रत्ययान्तम्
- विभक्तिः
- द्वितीया, एकवचनम् (‘कालपाशम्’ इत्यस्य विशेषणम्)
- सन्धिः
- न + आमय → अनामय — नञ्समासे स्वरादौ परे ‘अन्’ इति आदेशः
- समासः
- न आमयः यस्मात् तत् — नञ्बहुव्रीहिः
- विभक्तिः
- प्रथमा, एकवचनम् (‘यत्’ इत्यस्य विशेषणम्)
- सन्धिः
- पितृ + पैतामह — सन्धिकार्यं नास्ति
- समासः
- पितुः पितामहस्य च सम्बन्धि — द्वन्द्वगर्भः तद्धितान्तः
- विभक्तिः
- द्वितीया, एकवचनम् (‘राज्यम्’ इत्यस्य विशेषणम्)
- सन्धिः
- अनु + तिष्ठत् — सन्धिकार्यं नास्ति
- समासः
- समासः नास्ति — ‘अनु’ उपसर्गः, ‘स्था’ धातोः शतृप्रत्ययान्तम्
- विभक्तिः
- षष्ठी, एकवचनम् (‘मम’ इत्यनेन अन्वयः)
- सन्धिः
- वेद + श्रुति — सन्धिकार्यं नास्ति
- समासः
- वेदस्य श्रुतिः — षष्ठीतत्पुरुषः
- विभक्तिः
- द्वितीया, एकवचनम् (प्रातिपदिकम् ‘वेदश्रुति’)
- सन्धिः
- न + सकृत् → असकृत् — नञ्समासे ‘अ’ इति आदेशः
- समासः
- न सकृत् — नञ्तत्पुरुषः (अव्ययीभाववत् प्रयुक्तः)
- विभक्तिः
- अव्ययम्
- सन्धिः
- चीर + वासस् — सन्धिकार्यं नास्ति
- समासः
- चीराणि वासांसि यस्य सः — बहुव्रीहिः
- विभक्तिः
- प्रथमा, एकवचनम् (‘रामः’ इत्यस्य विशेषणम्; प्रातिपदिकम् ‘चीरवासस्’)
- सन्धिः
- नृप + आत्मज → नृपात्मज — सवर्णदीर्घसन्धिः (अ + आ = आ)
- समासः
- नृपस्य आत्मजौ — षष्ठीतत्पुरुषः
- विभक्तिः
- प्रथमा, द्विवचनम्
- सन्धिः
- पत्र + अक्षि → पत्राक्ष — सवर्णदीर्घसन्धिः (अ + अ = आ)
- समासः
- कमलस्य पत्रे इव अक्षिणी यस्याः सा — उपमानगर्भः बहुव्रीहिः
- विभक्तिः
- द्वितीया, एकवचनम्
- सन्धिः
- सन्धिकार्यं नास्ति — एकपदम् एव
- समासः
- समासः नास्ति
- विभक्तिः
- पञ्चमी, एकवचनम् (‘इव’ इत्यनेन उपमानम्)
- सन्धिः
- रथ + उत्तम → रथोत्तम — गुणसन्धिः (अ + उ = ओ)
- समासः
- रथेषु उत्तमः — सप्तमीतत्पुरुषः
- विभक्तिः
- पञ्चमी, एकवचनम् (अपादाने)
- सन्धिः
- युद्ध + आतिथ्य → युद्धातिथ्य — सवर्णदीर्घसन्धिः (अ + आ = आ)
- समासः
- युद्धम् एव आतिथ्यम् — कर्मधारयः (रूपकगर्भः)
- विभक्तिः
- द्वितीया, एकवचनम्
- सन्धिः
- यथा + प्राणम् — व्यञ्जनादौ परे सन्धिकार्यं नास्ति
- समासः
- प्राणम् अनतिक्रम्य — अव्ययीभावः
- विभक्तिः
- अव्ययम् (क्रियाविशेषणम्)