॥वाल्मीकिरामायणम् യുദ്ധകാണ്ഡം · 84-ാം സർഗ്ഗം

യുദ്ധകാണ്ഡം

സർഗ്ഗം

വിഭീഷണൻ മായാരഹസ്യം വെളിപ്പെടുത്തുന്നു

വിഭീഷണന്റെ വരവ്, ലക്ഷ്മണൻ സീതാവധവൃത്താന്തം പറയുന്നു, മായാസീതയുടെ രഹസ്യം, നികുംഭിലാഹോമത്തിന്റെ സൂചന, ലക്ഷ്മണനെ അയയ്ക്കാനുള്ള അപേക്ഷ

ഭ്രാതൃവത്സലനായ ലക്ഷ്മണൻ രാമനെ ആശ്വസിപ്പിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ, വിഭീഷണൻ സേനാഗുൽമങ്ങളെ അവയുടെ സ്ഥാനങ്ങളിൽ നിർത്തിയിട്ട് അവിടെയെത്തി. സേനയുടെ വ്യൂഹം കാക്കുകയായിരുന്നു വിഭീഷണന്റെ ചുമതല; അതിനാൽ ആദ്യം ഗുൽമങ്ങളെ യഥാസ്ഥാനം നിർത്തിയശേഷം മാത്രമാണ് അവൻ വന്നത് — ഇതുകൊണ്ട് അവന്റെ ജാഗ്രത സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. പലതരം ആയുധങ്ങളേന്തിയ വീരന്മാരായ നാലു സചിവന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട അവൻ, നീലാഞ്ജനക്കൂമ്പാരംപോലുള്ള യൂഥപന്മാരായ ആനകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടവനെന്നപോലെ ശോഭിച്ചു. മഹാത്മാവും ശോകമഗ്നനുമായ രാഘവന്റെ അരികിലെത്തിയ അവൻ കണ്ണീർ നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളുള്ള വാനരന്മാരെയും കണ്ടു. ഇക്ഷ്വാകുകുലനന്ദനനും മഹാത്മാവുമായ രാഘവൻ ലക്ഷ്മണന്റെ മടിയിൽ കിടന്ന് മോഹാലസ്യപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത് അവൻ കണ്ടു. ലജ്ജിതനും ശോകതപ്തനുമായ രാമനെ കണ്ട്, ഉള്ളിലെ ദുഃഖംകൊണ്ടു ദീനനായ വിഭീഷണൻ ‘ഇതെന്താണ്?’ എന്നു ചോദിച്ചു. വിഭീഷണന്റെ മുഖവും സുഗ്രീവനെയും ആ വാനരന്മാരെയും നോക്കി, കണ്ണീരിൽ കുതിർന്ന ലക്ഷ്മണൻ പതിഞ്ഞ സ്വരത്തിൽ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: ‘സൗമ്യാ, ഇന്ദ്രജിത്ത് സീതയെ കൊന്നു എന്ന് ഹനുമാന്റെ വാക്കിൽനിന്നു കേട്ടമാത്രയിൽ രാഘവൻ മോഹാലസ്യത്തിലായി.’ ഇവിടെ ‘വ്രീഡിതം’ (ലജ്ജിതൻ) എന്ന പദം ശ്രദ്ധേയമാണ് — സ്വന്തം പത്നിയെ രക്ഷിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ലല്ലോ എന്നു കരുതി രാമൻ ലജ്ജിതനാണ്. ‘മന്ദാർഥം’ (പതിഞ്ഞ സ്വരത്തിൽ, അർഥം തെളിയാതെ) എന്ന വിശേഷണം ലക്ഷ്മണന്റെ വാക്കിന്റെ ദുഃഖാർത്തമായ സ്വഭാവം സൂചിപ്പിക്കുന്നു — ശോകംമൂലം അവനു വ്യക്തമായി സംസാരിക്കാൻപോലും കഴിയുന്നില്ല. മുൻസർഗത്തിൽ നീണ്ട വാദം നടത്തിയ ലക്ഷ്മണൻ ഇപ്പോൾ കണ്ണീരിൽ കുതിർന്ന് ചുരുക്കി മാത്രം പറയുന്നു, കാരണം അവന്റെ ഹൃദയവും തകർന്നിരിക്കുന്നു. ലങ്കയിൽനിന്ന് അവനോടൊപ്പം വന്ന വിഭീഷണന്റെ നാലു സചിവന്മാർ ഇവിടെയും അവനെ അനുഗമിക്കുന്നു. നീലാഞ്ജനക്കൂമ്പാരംപോലുള്ള ആനകൾ എന്ന ഉപമയാലാണ് അവരെ വർണിച്ചിരിക്കുന്നത് — അവർ കറുത്ത നിറമുള്ളവരും വിശാലകായരും ബലവാന്മാരുമാണ്. വാനരന്മാരുടെ കണ്ണീർ നിറഞ്ഞ കണ്ണുകൾ മുഴുവൻ സേനയുടെയും ശോകം കാണിക്കുന്നു; അതിനാൽ എന്തോ അനിഷ്ടം സംഭവിച്ചിരിക്കുന്നു എന്ന് ദൂരെനിന്നുതന്നെ വിഭീഷണൻ അറിയുന്നു.

പറഞ്ഞുകൊണ്ടിരുന്ന സൗമിത്രിയെ തടഞ്ഞ് വിഭീഷണൻ ബോധമറ്റുകിടക്കുന്ന രാമനോടു സാരഗർഭമായ ഈ വാക്കു പറഞ്ഞു: ‘മനുജേന്ദ്രാ, ദുഃഖാർത്തനായ ഹനുമാൻ അങ്ങയോടു പറഞ്ഞത് സമുദ്രം വറ്റിക്കുന്നതുപോലെ അസംഭവ്യമാണെന്നു ഞാൻ കരുതുന്നു. മഹാബാഹോ, സീതയെക്കുറിച്ചുള്ള ദുരാത്മാവായ രാവണന്റെ അഭിപ്രായം എനിക്കറിയാം; അവൻ അവളെ കൊല്ലുകയില്ല. അവന്റെ ഹിതം ആഗ്രഹിച്ച് ഞാൻ പലവട്ടം യാചിച്ചിട്ടും ‘വൈദേഹിയെ വിട്ടുകൊടുക്കുക’ എന്ന എന്റെ വാക്ക് അവൻ അനുസരിച്ചില്ല. സാമംകൊണ്ടോ ദാനംകൊണ്ടോ ഭേദംകൊണ്ടോ — യുദ്ധംകൊണ്ടുള്ള കാര്യം പറയാനുമില്ല — മറ്റൊരാൾക്ക് അവളെ കാണാൻപോലും കഴിയില്ല. ആ രാക്ഷസൻ വാനരന്മാരെ മോഹിപ്പിച്ചിട്ട് തിരിച്ചുപോയിരിക്കുന്നു; മഹാബാഹോ, ആ ജനകാത്മജ മായാമയിയാണെന്ന് അറിഞ്ഞുകൊള്ളുക.’ വിഭീഷണന്റെ യുക്തി ദൃഢമാണ് — സീതയ്ക്കുവേണ്ടി രാജ്യംപോലും ഉപേക്ഷിക്കാൻ തയ്യാറായ, സഹോദരന്റെ ഉപദേശംപോലും കേൾക്കാത്ത രാവണൻ അവളെത്തന്നെ കൊല്ലാൻ എങ്ങനെ അനുവദിക്കും? സമുദ്രം വറ്റിക്കലിന്റെ ഉപമ കാണിക്കുന്നത്, സമുദ്രം വറ്റിക്കൽ അസാധ്യമായിരിക്കുന്നതുപോലെ രാവണൻ സീതയെ കൊല്ലുന്നതും അസാധ്യമാണെന്നാണ്. രാവണന്റെ വീട്ടിൽ താമസിച്ചിരുന്ന വിഭീഷണന് അവന്റെ മനസ്സ് നന്നായി അറിയാം; അതിനാൽ അവന്റെ സാക്ഷ്യം ഹനുമാൻ കണ്ടതിന്റെ സാക്ഷ്യത്തെക്കാളും ബലവത്താണ്. ‘പുഷ്കലാർഥം’ എന്ന പദംകൊണ്ട്, വിഭീഷണന്റെ വാക്ക് പൂർണാർഥമുള്ളതും സാരഗർഭവുമാണെന്നു കവി സൂചിപ്പിക്കുന്നു. സാമം, ദാനം, ഭേദം, ദണ്ഡം എന്ന നാല് ഉപായങ്ങൾ ഓർമിപ്പിച്ചുകൊണ്ട്, രാവണന്റെ സംരക്ഷണയിൽ സീത അതീവ സുരക്ഷിതയാണെന്ന് അവൻ കാണിക്കുന്നു. ‘മായാമയീം മഹാബാഹോ താം വിദ്ധി ജനകാത്മജാം’ (മഹാബാഹോ, ആ ജനകാത്മജ മായാമയിയാണെന്ന് അറിയുക) എന്ന പതിമൂന്നാം ശ്ലോകത്തിന്റെ രണ്ടാം അർധം പ്രചാരത്തിലുള്ള പാഠത്തിൽ (വൾഗേറ്റിൽ) മാത്രമുള്ളതാണ്; അതു രഹസ്യം വ്യക്തമായി വെളിപ്പെടുത്തുന്നു.

‘ഇന്ന് അവൻ നികുംഭില എന്ന ചൈത്യത്തിലെത്തി ഹോമം ചെയ്യും; ഹോമം കഴിഞ്ഞു വരുന്ന ആ രാവണപുത്രനെ ഇന്ദ്രനോടുകൂടിയ ദേവന്മാർക്കുപോലും യുദ്ധത്തിൽ നേരിടാനാവില്ല. വാനരന്മാരുടെ പരാക്രമത്തിന് അവിടെ തടസ്സമുണ്ടാക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, മോഹിപ്പിക്കാനായി, തീർച്ചയായും അവൻ ഈ മായ പ്രയോഗിച്ചതാണ്. ആ കർമം പൂർത്തിയാകുന്നതിനുമുമ്പ് നാം സൈന്യത്തോടൊപ്പം അവിടേക്കു പോകാം. നരശാർദൂലാ, വെറുതെ വന്നുചേർന്ന ഈ സന്താപം ഉപേക്ഷിക്കുക; അങ്ങ് ശോകത്താൽ ക്ഷീണിച്ചിരിക്കുന്നതു കണ്ട് മുഴുവൻ സൈന്യവും തളരുന്നുവല്ലോ.’ ഇവിടെ വിഭീഷണൻ ഇന്ദ്രജിത്തിന്റെ ഉപായത്തിന്റെ മുഴുവൻ രഹസ്യവും വെളിപ്പെടുത്തുന്നു — മായാസീതാവധം വാനരന്മാരുടെ ശ്രദ്ധ മറ്റൊരിടത്തേക്കു തിരിക്കാൻ മാത്രമായിരുന്നു; അതിനാൽ അവനു തടസ്സമില്ലാതെ ഹോമം പൂർത്തിയാക്കാം. ഹോമം പൂർത്തിയായാൽ അവൻ അജയ്യനാകും — ഇതു ബ്രഹ്മാവിന്റെ വരദാനത്തിന്റെ ഫലമാണ്. അതിനാൽ സമയം അതീവ വിലപ്പെട്ടതാണ് — ഹോമം തീരുന്നതിനുമുമ്പുതന്നെ ആക്രമിക്കണം. നേതാവിന്റെ ശോകം സേനയുടെ മനോബലം നശിപ്പിക്കുന്നു എന്ന വിഭീഷണന്റെ വാക്ക് രാജനീതിയുടെ സാരമാണ്, കാരണം സൈനികർ സേനാപതിയുടെ മുഖം നോക്കിയാണ് ധൈര്യം നേടുന്നത്. ‘നാം സൈന്യത്തോടൊപ്പം പോകാം’ എന്നു പറയുമ്പോൾ വിഭീഷണൻ സ്വയവും യുദ്ധത്തിൽ പങ്കാളിയാകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, കാരണം നികുംഭിലയിലേക്കുള്ള വഴി അവനു മാത്രമേ അറിയൂ.

‘സത്ത്വം നിറഞ്ഞവനായി, സ്വസ്ഥഹൃദയനായി, അങ്ങ് ഇവിടെ ഇരിക്കുക; സൈന്യത്തെ നയിക്കുന്ന ഞങ്ങളോടൊപ്പം ലക്ഷ്മണനെ അയയ്ക്കുക. ഈ നരശാർദൂലൻ മൂർച്ചയുള്ള ശരങ്ങളാൽ ആ രാവണിയെക്കൊണ്ട് ആ കർമം ഉപേക്ഷിപ്പിക്കും; അപ്പോൾ അവൻ വധ്യനാകും. പക്ഷിത്തൂവലുകൾ പിടിപ്പിച്ച് പായുന്ന, മൂർച്ചയേറിയ ഇവന്റെ ഈ ശരങ്ങൾ ക്രൂരപക്ഷികളെപ്പോലെ അവന്റെ ചോര കുടിക്കും. അതിനാൽ മഹാബാഹോ, വജ്രധാരി വജ്രത്തെ എന്നപോലെ, രാക്ഷസന്റെ വിനാശത്തിനായി ശുഭലക്ഷണനായ ലക്ഷ്മണനെ നിയോഗിക്കുക. മനുജശ്രേഷ്ഠാ, ഇന്നു ചെയ്യാൻ കഴിയുന്ന ശത്രുവധം നീട്ടിവയ്ക്കുന്നത് ഉചിതമല്ല. ദേവശത്രുക്കളെ മഥിക്കാൻ മഹേന്ദ്രൻ വജ്രം അയയ്ക്കുന്നതുപോലെ അങ്ങ് ശത്രുവധത്തിനായി ലക്ഷ്മണനെ അയയ്ക്കുക. കർമം പൂർത്തിയാക്കിയാൽ ആ രാക്ഷസശ്രേഷ്ഠൻ യുദ്ധത്തിൽ ദേവന്മാർക്കും അസുരന്മാർക്കുംപോലും അദൃശ്യനാകും; കർമം പൂർത്തിയാക്കിയ അവൻ യുദ്ധത്തിനൊരുങ്ങിയാൽ ദേവന്മാർക്കുപോലും വലിയ ആപത്തുണ്ടാകും.’ വിഭീഷണൻ ലക്ഷ്മണനെത്തന്നെ അയയ്ക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത് എന്തുകൊണ്ടെന്ന് അടുത്ത സർഗത്തിൽ വ്യക്തമാകും — ബ്രഹ്മാവിന്റെ വരമനുസരിച്ച്, നികുംഭിലയിൽ എത്തുന്നതിനുമുമ്പ് അവനെ ആർ കൊല്ലുന്നുവോ അവനാണ് അവന്റെ ഘാതകൻ. വജ്രത്തിന്റെ ഉപമ ലക്ഷ്മണനെ രാമന്റെ ആയുധമായി കാണിക്കുന്നു — രാമൻ ഇന്ദ്രനെപ്പോലെ, ലക്ഷ്മണൻ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വജ്രംപോലെ. അവസാനത്തെ രണ്ടു ശ്ലോകങ്ങൾ പുഷ്പിതാഗ്രാ, വംശസ്ഥം എന്നീ വൃത്തങ്ങളിലാണ്; അതിനാൽ വിഭീഷണന്റെ നിർബന്ധത്തിന്റെ തിടുക്കം പ്രകടമാകുന്നു. ‘അദ്യ’ (ഇന്ന്) എന്ന പദത്തിന്റെ ആവർത്തിച്ചുള്ള പ്രയോഗം സമയക്കുറവുതന്നെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഈ സർഗം കഥയുടെ ഒരു വഴിത്തിരിവാണ് — ശോകത്തിൽനിന്നു കർമത്തിലേക്ക്. വിഭീഷണന്റെ അറിവുകൊണ്ട് ഇന്ദ്രജിത്തിന്റെ മായ തകർന്നു, രാമന്റെ ശോകം അകന്നു, ലക്ഷ്മണന്റെ പുറപ്പാടിനു വഴിയൊരുങ്ങി. ശരങ്ങൾ പക്ഷികളെപ്പോലെ ചോര കുടിക്കും എന്ന ഉപമ യുദ്ധത്തിന്റെ ഭീകരത സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये युद्धकाण्डे चतुरशीतितमः सर्गः॥ ८४॥

തെറ്റ് അറിയിക്കുക

മൂലശ്ലോകങ്ങളോടും പദവിവരണത്തോടും കൂടി വായിക്കുക