॥वाल्मीकिरामायणम् യുദ്ധകാണ്ഡം · 78-ാം സർഗ്ഗം

യുദ്ധകാണ്ഡം

സർഗ്ഗം

മകരാക്ഷന്റെ യുദ്ധയാത്ര

കുംഭനികുംഭന്മാരുടെ വധത്താൽ കുപിതനായ രാവണന്റെ ആജ്ഞ, മകരാക്ഷന്റെ പ്രതിജ്ഞ, സേനയുടെ സജ്ജത, ദുർനിമിത്തങ്ങൾ, രാക്ഷസന്മാരുടെ രണഭൂമിയിലേക്കുള്ള പുറപ്പാട്

നികുംഭൻ വധിക്കപ്പെട്ടുവെന്നും കുംഭൻ വീഴ്ത്തപ്പെട്ടുവെന്നും കേട്ട് അത്യന്തം അസഹിഷ്ണുവായ രാവണൻ അഗ്നിപോലെ ജ്വലിച്ചു. നൈർഋതന്മാരുടെ രാജാവായ അവൻ ക്രോധത്താലും ശോകത്താലും — രണ്ടിനാലും — മോഹാലസ്യപ്പെട്ടവനെപ്പോലെയായി; പിന്നെ അവൻ ഖരന്റെ പുത്രനും വിശാലനേത്രനുമായ മകരാക്ഷനെ പ്രേരിപ്പിച്ചു — ‘മകനേ, എന്റെ ആജ്ഞയനുസരിച്ച് സൈന്യത്തോടുകൂടി നീ പോകുക; വനവാസികളായ വാനരന്മാരോടൊപ്പം ആ രാഘവനെയും ലക്ഷ്മണനെയും കൊല്ലുക.’ രാവണന്റെ വാക്കു കേട്ട്, താൻ ശൂരനാണെന്ന് അഭിമാനിക്കുന്ന ഖരപുത്രനായ മകരാക്ഷൻ ഹർഷഭരിതനായി നിശാചരനായ രാവണനോട് ‘അങ്ങനെതന്നെ’ എന്നു പറഞ്ഞു. പിന്നെ ബലവാനായ അവൻ ദശഗ്രീവനെ വന്ദിച്ച് പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത് രാവണന്റെ ആജ്ഞയനുസരിച്ച് ശോഭയുള്ള ഭവനത്തിൽനിന്നു പുറപ്പെട്ടു. രാവണൻ മകരാക്ഷനെ ‘മകനേ’ എന്നു സംബോധന ചെയ്യുന്നു, കാരണം ഖരൻ അവന് ഒരു സഹോദരനെപ്പോലെയായിരുന്നു. ഖരൻ മുമ്പ് ജനസ്ഥാനത്തിൽ രാമനാൽ വധിക്കപ്പെട്ടു, അതിനാൽ പിതാവിന്റെ വധത്തിനുള്ള പ്രതികാരവും മകരാക്ഷന്റെ മനസ്സിൽ മറഞ്ഞിരിക്കുന്നു — ആ കാര്യം അടുത്ത സർഗത്തിൽ വ്യക്തമായി പറയുന്നു. രാവണന്റെ ശോകവും ക്രോധവും രണ്ടും ഉൽക്കടമാണ്; അവൻ സ്വയം പോകുന്നില്ല, വീണ്ടും മറ്റൊരാളെ അയയ്ക്കുന്നു. ‘ശൂരമാനീ’ (ശൂരനാണെന്ന് അഭിമാനിക്കുന്നവൻ) എന്ന വിശേഷണം ഒരു പരിഹാസവും സൂചിപ്പിക്കുന്നു — അവൻ സ്വയം ശൂരനെന്നു കരുതുന്നു, എന്നാൽ അവന്റെ വിധി മറ്റൊന്നാണ്. രാവണന്റെ ആജ്ഞയിൽ ‘ജഹി’ (കൊല്ലുക) എന്ന ഒരൊറ്റ പദം മാത്രം — അവന്റെ ലക്ഷ്യം വ്യക്തമാണ്.

അടുത്തുനിന്നിരുന്ന സേനാധ്യക്ഷനോട് ഖരപുത്രൻ പറഞ്ഞു — ‘വേഗം രഥം കൊണ്ടുവരിക, സൈന്യത്തെയും തിടുക്കത്തിൽ കൊണ്ടുവരിക.’ അവന്റെ ആ വാക്കു കേട്ട് നിശാചരനായ സേനാധ്യക്ഷൻ രഥവും സൈന്യവും അവന്റെ അടുത്തെത്തിച്ചു. നിശാചരനായ മകരാക്ഷൻ രഥത്തെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത് അതിൽ കയറി സാരഥിയെ പ്രേരിപ്പിച്ചു — ‘വേഗം രഥം ഓടിക്കുക.’ പിന്നെ മകരാക്ഷൻ ആ രാക്ഷസന്മാരോടെല്ലാം ഇതു പറഞ്ഞു — ‘രാക്ഷസന്മാരേ, നിങ്ങളെല്ലാവരും എന്റെ മുന്നിൽ നിന്നു പൊരുതുവിൻ. മഹാത്മാവായ രാക്ഷസരാജൻ രാവണൻ യുദ്ധത്തിൽ ആ രാമലക്ഷ്മണന്മാരെ ഇരുവരെയും കൊല്ലാൻ എന്നോട് ആജ്ഞാപിച്ചിരിക്കുന്നു. നിശാചരന്മാരേ, ഇന്നു ഞാൻ ഉത്തമമായ ശരങ്ങളാൽ രാമനെയും ലക്ഷ്മണനെയും ശാഖാമൃഗമായ സുഗ്രീവനെയും വാനരന്മാരെയും കൊല്ലും. ഇന്ന് ശൂലപ്രഹരങ്ങളാൽ, എതിരെവന്ന വാനരന്മാരുടെ മഹാസൈന്യത്തെ അഗ്നി ഉണക്കവിറകിനെയെന്നപോലെ ദഹിപ്പിക്കും.’ മകരാക്ഷന്റെ ആ വാക്കു കേട്ട് നാനാവിധ ആയുധങ്ങളേന്തിയ ബലവാന്മാരായ ആ നിശാചരന്മാരെല്ലാം ഏകാഗ്രരായി സജ്ജരായി. രഥത്തെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യുന്നത് ശുഭത്തിനുവേണ്ടിയാണ് — ഇതു യുദ്ധയാത്രയുടെ രീതിയാണ്. മകരാക്ഷന്റെ പ്രതിജ്ഞ അത്യന്തം ഗർവം നിറഞ്ഞതാണ് — താൻ ഒറ്റയ്ക്ക് എല്ലാവരെയും കൊല്ലും എന്ന് അവൻ പറയുന്നു. ഉണക്കവിറകിന്റെ ഉപമ അവന്റെ ആത്മവിശ്വാസം കാണിക്കുന്നു, എന്നാൽ മുമ്പ് അനേകം രാക്ഷസന്മാർ ഇങ്ങനെതന്നെ പ്രതിജ്ഞ ചെയ്ത് വധിക്കപ്പെട്ടുവെന്ന് വായനക്കാരൻ ഓർക്കുന്നു. മകരാക്ഷൻ സ്വയം ആജ്ഞ നൽകുന്നു — സേനാധ്യക്ഷൻ തൽക്ഷണം രഥവും സേനയും കൊണ്ടുവരുന്നു. ഇതിലൂടെ രാക്ഷസസേനയുടെ ക്രമീകരണം കാണാം. സാരഥിയോടുള്ള ‘വേഗം’ എന്ന ആജ്ഞ അവന്റെ തിടുക്കം കാണിക്കുന്നു — അവൻ യുദ്ധത്തിന് ഉത്സുകനാണ്. ‘എന്റെ മുന്നിൽ നിന്നു പൊരുതുവിൻ’ എന്നു രാക്ഷസന്മാരോടു പറഞ്ഞുകൊണ്ട് അവൻ സ്വയം പിന്നിൽ നിൽക്കുന്നു, സൈനികർ മുന്നിലും — ഇതാണ് നേതാവിന്റെ രീതി. അവൻ രാവണന്റെ ആജ്ഞ വീണ്ടും ഉച്ചരിക്കുന്നു, അതുവഴി സൈനികരുടെ മനസ്സിൽ രാജാവിന്റെ അധികാരം സ്ഥാപിക്കുന്നു. അവന്റെ പ്രതിജ്ഞയിൽ എല്ലാ ശത്രുക്കളെയും പേരെടുത്ത് എണ്ണിയിരിക്കുന്നു — രാമൻ, ലക്ഷ്മണൻ, സുഗ്രീവൻ, വാനരന്മാർ. ‘ശാഖാമൃഗം’ എന്ന പദത്താൽ അവൻ സുഗ്രീവനെ അവഹേളിക്കുന്നു. ശരങ്ങളും ശൂലങ്ങളും എന്നീ രണ്ട് ആയുധങ്ങൾ അവൻ പറയുന്നു — ദൂരെനിന്നു ശരങ്ങൾ, അടുത്തുനിന്നു ശൂലം.

ഇഷ്ടമുള്ള രൂപമെടുക്കാൻ കഴിവുള്ളവരും ക്രൂരരും ദംഷ്ട്രകളുള്ളവരും പിംഗലനേത്രരും ചിതറിയ മുടിയുള്ളവരും ഭയാനകരുമായ ആ രാക്ഷസന്മാർ ആനകളെപ്പോലെ ഗർജിക്കുന്നവരായിരുന്നു. മഹാകായരായ അവർ മഹാകായനായ ഖരപുത്രനെ ചുറ്റി ഭൂമിയെ ഇളക്കിക്കൊണ്ട് ഹർഷത്തോടെ മുന്നോട്ടുപോയി. അവിടെ എല്ലാവശത്തും മുഴക്കപ്പെട്ട ആയിരക്കണക്കിനു ശംഖുകളുടെയും ഭേരികളുടെയും സിംഹനാദങ്ങളുടെയും കൈകൊട്ടലുകളുടെയും വലിയ ശബ്ദമുണ്ടായി — രാക്ഷസന്മാർ സിംഹനാദം മുഴക്കുന്നു, ഭുജങ്ങളിൽ തട്ടി ശബ്ദമുണ്ടാക്കുന്നു. രാക്ഷസന്മാരുടെ രൂപവർണന ഭയാനകമാണ് — ദംഷ്ട്രകൾ, പിംഗലവർണമുള്ള കണ്ണുകൾ, ചിതറിയ മുടി. അവർക്ക് ഇഷ്ടാനുസരണം രൂപം മാറ്റാൻ കഴിയും, അതിനാൽ യുദ്ധത്തിൽ ജയിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ളവരാണ്. അവരുടെ കാലടികളാൽ ഭൂമി കമ്പിക്കുന്നു — ഈ അതിശയോക്തി അവരുടെ എണ്ണവും ഭാരവും സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ശംഖഭേരികളുടെ നാദം യുദ്ധത്തിന് ഒരു ഉത്സവത്തിന്റെ അന്തരീക്ഷം സൃഷ്ടിക്കുന്നു. സേനയുടെ പുറപ്പാട് ഒരു മഹോത്സവംപോലെയാണ് — എന്നാൽ ഈ ഉത്സവത്തിന്റെ അന്ത്യം ദുഃഖമയമാണെന്ന് തുടർന്നുള്ള ശ്ലോകങ്ങളിലൂടെ കവി സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

അപ്പോൾ അവന്റെ സാരഥിയുടെ കൈയിൽനിന്ന് ചാട്ട താഴെ വീണു; ആ രാക്ഷസന്റെ കൊടി ദൈവഗത്യാ പെട്ടെന്നു വീണു. അവന്റെ രഥത്തിൽ പൂട്ടിയ കുതിരകൾ പരാക്രമമറ്റ് — സ്വാഭാവികമായ നടത്തം മറന്ന് — ഇടറുന്ന കാലുകളോടെ നടന്ന് ദീനരായി കണ്ണീരൊഴുകുന്ന മുഖങ്ങളോടെ പോയി. ഭയാനകനും ദുർബുദ്ധിയുമായ ആ മകരാക്ഷൻ പുറപ്പെട്ടപ്പോൾ പൊടി നിറഞ്ഞ, പരുക്കനും ദാരുണവുമായ കാറ്റ് വീശി. ആ നിമിത്തങ്ങൾ കണ്ടിട്ടും അതിവീര്യവാന്മാരായ ആ രാക്ഷസന്മാരെല്ലാം അവയെ ഗണിക്കാതെ — അവഗണിച്ച് — ആ രാമലക്ഷ്മണന്മാർ ഉള്ളിടത്തേക്കു പുറപ്പെട്ടു. മേഘങ്ങളുടെയും ആനകളുടെയും പോത്തുകളുടെയും ശരീരങ്ങൾക്കു തുല്യമായ കറുത്ത നിറമുള്ളവരും യുദ്ധമുന്നണികളിൽ പലതവണ ഗദകളാലും വാളുകളാലും മുറിവേറ്റവരും യുദ്ധകൗശലമുള്ളവരുമായ ആ രാത്രിഞ്ചരന്മാർ ‘ഞാൻ, ഞാൻ’ എന്നു പറഞ്ഞുകൊണ്ട് വീണ്ടും വീണ്ടും ചുറ്റിനടന്നു. ദുർനിമിത്തങ്ങളുടെ പട്ടിക — ചാട്ടയുടെ വീഴ്ച, കൊടിയുടെ വീഴ്ച, കുതിരകളുടെ കണ്ണുനീർ, പൊടി നിറഞ്ഞ കാറ്റ് — മകരാക്ഷന്റെ മരണം മുൻകൂട്ടി സൂചിപ്പിക്കുന്നു. രാമായണത്തിൽ മിക്കവാറും ഓരോ രാക്ഷസവീരന്റെയും പുറപ്പാടിൽ ഇത്തരം അപശകുനങ്ങൾ വർണിക്കപ്പെടുന്നു. രാക്ഷസന്മാർ അവ അറിഞ്ഞിട്ടും അവഗണിക്കുന്നു — ഇതാണ് അവരുടെ ഗർവും ദുർബുദ്ധിയും. ‘അഹമഹമിതി’ (ഞാൻ, ഞാൻ) എന്ന വാക്ക് അവരുടെ മത്സരവും യുദ്ധോത്സാഹവും കാണിക്കുന്നു — ഓരോരുത്തരും ആദ്യം യുദ്ധം ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. അവസാനശ്ലോകം പുഷ്പിതാഗ്രാവൃത്തത്തിലാണ്. കുതിരകളുടെ കണ്ണുനീർ വിശേഷിച്ചും കരുണമാണ് — വരാനിരിക്കുന്ന വിനാശം മൃഗങ്ങൾപോലും അറിയുന്നതുപോലെ.

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये युद्धकाण्डेऽष्टसप्ततितमः सर्गः॥ ७८॥

തെറ്റ് അറിയിക്കുക

മൂലശ്ലോകങ്ങളോടും പദവിവരണത്തോടും കൂടി വായിക്കുക