॥वाल्मीकिरामायणम् യുദ്ധകാണ്ഡം · 77-ാം സർഗ്ഗം

യുദ്ധകാണ്ഡം

സർഗ്ഗം

നികുംഭവധം

സഹോദരവധത്താൽ കുപിതനായ നികുംഭൻ പരിഘമെടുക്കുന്നു, അവന്റെ ശോഭ, ഹനുമാന്റെ മാറിൽ തട്ടി പരിഘം തകരുന്നു, മുഷ്ടിയുദ്ധം, ഹനുമാൻ നികുംഭന്റെ തല അറുക്കുന്നു

സുഗ്രീവനാൽ വീഴ്ത്തപ്പെട്ട തന്റെ സഹോദരനായ കുംഭനെ കണ്ട് നികുംഭൻ കോപത്താൽ ദഹിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ വാനരേന്ദ്രനായ സുഗ്രീവനെ നോക്കി — അവന്റെ നോട്ടംതന്നെ അഗ്നിപോലെയായിരുന്നു. പിന്നെ ധീരനായ അവൻ മഹേന്ദ്രപർവതത്തിന്റെ ശിഖരംപോലെയുള്ള മനോഹരമായ ഒരു പരിഘം എടുത്തു. ആ പരിഘം പുഷ്പമാലകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടതും അഞ്ചു വിരൽ വീതിയുള്ള ഇരുമ്പുപട്ടകളോടുകൂടിയതും സ്വർണപ്പട്ടകളാൽ പൊതിഞ്ഞതും വജ്രങ്ങളാലും പവിഴങ്ങളാലും അലങ്കരിച്ചതും യമന്റെ ദണ്ഡംപോലെ ഭീകരവും രാക്ഷസന്മാരുടെ ഭയം നശിപ്പിക്കുന്നതുമായിരുന്നു — അതു കണ്ട് രാക്ഷസന്മാർ നിർഭയരായി. ഇന്ദ്രധ്വജത്തിനു തുല്യം ഓജസ്സുള്ള ആ പരിഘം ചുഴറ്റിക്കൊണ്ട് മഹാതേജസ്വിയും ഭീമപരാക്രമിയുമായ നികുംഭൻ വായ പിളർന്നു ഗർജിച്ചു. ഇവിടെ സഹോദരശോകവും പ്രതികാരവുമാണ് നികുംഭന്റെ പ്രേരണ. മുൻസർഗത്തിൽ കുംഭൻ വില്ലാളിയായിരുന്നു, നികുംഭനാകട്ടെ പരിഘധാരി — ഇങ്ങനെ രണ്ടു സഹോദരന്മാരുടെയും യുദ്ധശൈലി വ്യത്യസ്തമാണ്. പരിഘത്തിന്റെ വിസ്തൃതമായ വർണന ആ ആയുധത്തിന്റെ ഭീകരതയും സൗന്ദര്യവും ഒരേസമയം കാണിക്കുന്നു. ‘രക്ഷസാം ഭയനാശനം’ (രാക്ഷസന്മാരുടെ ഭയം നശിപ്പിക്കുന്നത്) എന്ന വിശേഷണം ശ്രദ്ധേയമാണ് — ശത്രുക്കൾക്കു ഭയമുണ്ടാക്കുന്ന ആയുധം സ്വപക്ഷത്തിന്റെ ഭയം നശിപ്പിക്കുന്നതാണ്. ഹിന്ദിഭാഷ്യത്തിലും ‘രാക്ഷസന്മാരുടെ ഭയം നശിപ്പിക്കുന്നത്’ എന്നാണ്.

മാറിലണിഞ്ഞ സ്വർണപ്പതക്കത്താലും ഭുജങ്ങളിലെ അംഗദങ്ങളാലും വിചിത്രമായ രണ്ടു കുണ്ഡലങ്ങളാലും വിചിത്രമായ മാലയാലും ആ പരിഘത്താലും നികുംഭൻ ആഭരണങ്ങളോടെ ശോഭിച്ചു — ഇന്ദ്രധനുസ്സോടും മിന്നലോടും ഇടിമുഴക്കത്തോടുംകൂടി ഗർജിക്കുന്ന മേഘംപോലെ. അവന്റെ പരിഘത്തിന്റെ അഗ്രംകൊണ്ട് മഹാത്മാവായ വായുവിന്റെ കെട്ട് പൊട്ടിത്തെറിച്ചു — ആകാശത്തിൽ വായുപോലും പിളർന്നു; ആ പരിഘം ശബ്ദത്തോടെ, പുകയില്ലാത്ത അഗ്നിപോലെ ജ്വലിച്ചു. നികുംഭന്റെ പരിഘം ചുഴറ്റുന്നതുകൊണ്ട് വിടപാവതി എന്ന നഗരവും — കുബേരന്റെ അളകയും — ഉത്തമമായ ഗന്ധർവഭവനങ്ങളും താരങ്ങളും നക്ഷത്രങ്ങളും ചന്ദ്രനും മഹാഗ്രഹങ്ങളും ഉൾപ്പെടെ ആകാശം മുഴുവനും കറങ്ങുന്നതുപോലെയായി. പരിഘവും ആഭരണങ്ങളും പ്രഭയായും ക്രോധം ഇന്ധനമായുമുള്ള നികുംഭനെന്ന ആ അഗ്നി യുഗാന്തത്തിൽ ഉയരുന്ന അഗ്നിയെപ്പോലെ നേരിടാൻ പ്രയാസമുള്ളതായി. ഇവിടെ കവി ഉപമകളുടെ ഒരു പരമ്പരയിലൂടെ നികുംഭന്റെ ഭീകരരൂപം ചിത്രീകരിക്കുന്നു — മേഘം, ഇന്ദ്രധനുസ്സ്, മിന്നൽ, വായു, അഗ്നി, പ്രളയാഗ്നി. എട്ടാം ശ്ലോകം ആറു പാദമുള്ളതാണ്; സമീക്ഷിതപതിപ്പിൽ ആ സ്ഥാനത്ത് ‘സഹ ചൈവാമരാവത്യാ സർവൈശ്ച ഭവനൈഃ സഹ’ (അമരാവതിയോടും എല്ലാ ഭവനങ്ങളോടുംകൂടി) എന്ന് അമരാവതിയുടെ പരാമർശവുമുണ്ട്, ആ അർധം അച്ചടിയിലില്ല — അച്ചടിയിൽ ‘നഗര്യാ വിടപാവത്യാ’ എന്ന് അളകയുടെ പരാമർശം മാത്രമേയുള്ളൂ. ഒമ്പതാം ശ്ലോകത്തിലെ ‘ക്രോധേന്ധനഃ’ (ക്രോധം ഇന്ധനമായവൻ) എന്ന രൂപകം വിശേഷിച്ചും സുന്ദരമാണ് — ക്രോധംതന്നെയാണ് അവന്റെ അഗ്നിയുടെ ഇന്ധനം.

അപ്പോൾ നികുംഭന്റെ അങ്ങനെയുള്ള രൂപം കണ്ട് രാക്ഷസന്മാർക്കും വാനരന്മാർക്കും ഭയംകൊണ്ട് അനങ്ങാൻപോലും കഴിഞ്ഞില്ല — എല്ലാവരും നിശ്ചലരായി നിന്നു. ബലവാനായ ഹനുമാൻ മാത്രം മാറു വിരിച്ച് അവന്റെ മുന്നിൽ നിന്നു — അവൻ മാറു വിരിച്ച് പ്രഹരം പ്രതീക്ഷിച്ചു നിന്നു. പരിഘംപോലെയുള്ള കൈകളുള്ള ബലവാനായ നികുംഭൻ സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശിക്കുന്ന ആ പരിഘം ബലവാനായ ഹനുമാന്റെ മാറിൽ പതിപ്പിച്ചു. അവന്റെ ഉറച്ചതും വിരിഞ്ഞതും വിശാലവുമായ മാറിൽ തട്ടി ആ പരിഘം നൂറു കഷണങ്ങളായി, പെട്ടെന്നു ചിതറുന്ന അത് ആകാശത്തിൽ നൂറു കൊള്ളിമീനുകൾപോലെ കാണപ്പെട്ടു. ആ പ്രഹരത്താൽ ആ മഹാകപി ഇളകിയില്ല — ഭൂകമ്പത്തിലും ഇളകാത്ത പർവതംപോലെ അവൻ നിന്നു. ഇവിടെ ഹനുമാന്റെ ശരീരത്തിന്റെ വജ്രസമാനത കാണിച്ചിരിക്കുന്നു — പർവതശിഖരംപോലെയുള്ള പരിഘം അവന്റെ മാറിൽ തട്ടി തകർന്നു. മറ്റുള്ളവർ ഭയംകൊണ്ടു സ്തംഭിച്ചുനിൽക്കുമ്പോൾ ഹനുമാനാകട്ടെ സ്വയം വെല്ലുവിളി ഏറ്റെടുക്കുന്നു — ഇത് അവന്റെ ശൗര്യത്തിന്റെയും ആത്മവിശ്വാസത്തിന്റെയും പരിചയമാണ്. നൂറു കൊള്ളിമീനുകളുടെ ഉപമ പരിഘഖണ്ഡങ്ങളുടെ ദീപ്തി കാണിക്കുന്നു. ഹനുമാന്റെ സ്ഥൈര്യം കണ്ട് വാനരന്മാരുടെ ഭയം അകന്നു.

ഇങ്ങനെ പ്രഹരിക്കപ്പെട്ട വാനരശ്രേഷ്ഠനും അതിമഹാബലനുമായ ഹനുമാൻ ബലമായി മുഷ്ടി ചുരുട്ടി. മഹാതേജസ്വിയും വീര്യവാനും വായുവിനു തുല്യം പരാക്രമമുള്ളവനും വേഗശാലിയുമായ അവൻ ആ മുഷ്ടി ഉയർത്തി നികുംഭന്റെ മാറിൽ വേഗത്തിൽ ആഞ്ഞിടിച്ചു. അവിടെ അവന്റെ കവചം പൊട്ടിത്തെറിച്ചു, രക്തം ഒഴുകി; ആ മുഷ്ടിയാൽ മേഘത്തിൽ മിന്നൽപോലെ ജ്വാല ഉയർന്നു. ആ പ്രഹരത്താൽ നികുംഭൻ ഇളകി, എന്നാൽ നില വീണ്ടെടുത്ത് വീണ്ടും മഹാബലനായ ഹനുമാനെ പിടികൂടി. നികുംഭൻ ഹനുമാനെ ഉയർത്തിയെടുക്കുന്നതു കണ്ട് ലങ്കാനിവാസികളായ രാക്ഷസന്മാർ യുദ്ധത്തിൽ ഭീകരമായി ആർത്തുവിളിച്ചു — വിജയപ്രതീക്ഷയോടെ. ഇങ്ങനെ ആ രാക്ഷസനാൽ എടുത്തുകൊണ്ടുപോകപ്പെടുമ്പോഴും വായുപുത്രനായ ഹനുമാൻ വജ്രംപോലെയുള്ള മുഷ്ടികൊണ്ട് അവനെ ഇടിച്ചു. ഇവിടെ യുദ്ധത്തിന്റെ ഗതി രണ്ടുതവണ മാറുന്നു — ആദ്യം ഹനുമാന്റെ പ്രഹരം, പിന്നെ നികുംഭന്റെ പിടി, പിന്നെ വീണ്ടും ഹനുമാന്റെ പ്രഹരം. രാക്ഷസന്മാരുടെ ഹർഷനാദം അകാലത്തിലാണ് — കാരണം പിടികൂടൽ വധമല്ല. ഈ ശ്ലോകത്തിൽ (19) സമീക്ഷിതപതിപ്പിൽ ‘സ തഥാ ഹ്രിയമാണോഽപി കുംഭകർണാത്മജേന ഹി’ (കുംഭകർണപുത്രനാൽ അങ്ങനെ എടുത്തുകൊണ്ടുപോകപ്പെടുമ്പോഴും) എന്നാണു പാഠം, അച്ചടിയിലാകട്ടെ ‘ഹനൂമാംസ്തേന രക്ഷസാ’ (ആ രാക്ഷസനാൽ ഹനുമാൻ) എന്നും. മുൻസർഗത്തിൽ സുഗ്രീവന്റെ മുഷ്ടി, ഇവിടെ ഹനുമാന്റെ മുഷ്ടി — രണ്ടു സഹോദരന്മാരും മുഷ്ടിയുദ്ധത്തിൽത്തന്നെ വധിക്കപ്പെട്ടു. നികുംഭന്റെ പരിഘം തകർന്നു, അതിനാൽ ഇപ്പോൾ ഇരുവരുടെയും കൈയിൽ ആയുധമില്ല — യുദ്ധം തുല്യമാണ്. ഹനുമാന്റെ മുഷ്ടിയുടെ വേഗം വായുവിന്റെ വേഗംപോലെയാണ്, കാരണം അവൻ വായുപുത്രനാണ്. കവചം പിളരുന്നതും രക്തം ഒഴുകുന്നതും പ്രഹരത്തിന്റെ ബലം കാണിക്കുന്നു. നികുംഭനും ദുർബലനല്ല — അവൻ പ്രഹരം സഹിച്ച് ഹനുമാനെത്തന്നെ ഉയർത്തിയെടുക്കുന്നു, മറ്റൊരു രാക്ഷസനും ചെയ്യാത്തത്. ഇങ്ങനെ കവി ശത്രുവിന്റെ ബലം കാണിച്ച് ഹനുമാന്റെ വിജയത്തിന്റെ ഗൗരവം വർധിപ്പിക്കുന്നു.

പിന്നെ ഹനുമാൻ തന്നെത്തന്നെ മോചിപ്പിച്ച് ഭൂമിയിലിറങ്ങി; വായുപുത്രൻ വേഗം നികുംഭനെ മഥിച്ചു. അത്യന്തം ശ്രദ്ധയോടെ, വലിയ പ്രയത്നത്തോടെ അവൻ നികുംഭനെ ഭൂമിയിലെറിഞ്ഞ് ഞെരിച്ചു, വേഗത്തിൽ ചാടിയുയർന്ന് വേഗശാലിയായ അവൻ അവന്റെ മാറിലേക്കു ചാടിവീണു. പിന്നെ കൈകൾകൊണ്ട് അവന്റെ കഴുത്തു പിടിച്ചു തിരിച്ച്, ഭയാനകമായി ഉറക്കെ അലറുന്ന അവന്റെ തല പിഴുതെടുത്തു. കഴുത്തു തിരിക്കുമ്പോൾ ആ രാക്ഷസൻ ഭയങ്കരമായി ആർത്തനാദം മുഴക്കിക്കൊണ്ടിരുന്നുവെന്ന് ഹിന്ദിഭാഷ്യത്തിൽ വർണിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ ഹനുമാന്റെ വിജയം പൂർണമായി. ഈ യുദ്ധത്തിന്റെ ക്രമം സൂക്ഷ്മതയോടെ വർണിച്ചിരിക്കുന്നു — മോചനം, ഭൂമിയിൽ വീഴ്ത്തൽ, ഞെരിക്കൽ, മാറിൽ കയറൽ, കഴുത്തു തിരിക്കൽ, തല അറുക്കൽ. ഈ ക്രമം മല്ലയുദ്ധത്തിന്റെ കൗശലം കാണിക്കുന്നു. നികുംഭന്റെ അലർച്ചയാണ് അവന്റെ അവസാനശബ്ദം.

അലറിക്കൊണ്ടിരുന്ന നികുംഭൻ യുദ്ധത്തിൽ പവനപുത്രനാൽ വീഴ്ത്തപ്പെട്ടപ്പോൾ, അത്യധികം കോപിച്ച ദശരഥപുത്രനായ രാമനും രാക്ഷസേന്ദ്രപുത്രനായ മകരാക്ഷനും തമ്മിൽ അതിഭീകരമായ യുദ്ധം നടന്നു — ഇങ്ങനെ കവി അടുത്ത രണ്ടു സർഗങ്ങളിലെ കഥ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. (ഹിന്ദിഭാഷ്യത്തിൽ ‘ശ്രീരാമനും മകരാക്ഷനും തമ്മിൽ വലിയ ഭയങ്കരമായ യുദ്ധം നടന്നു’ എന്നാണ്; ‘രാക്ഷസേന്ദ്രസൂനുഃ’ എന്നതുകൊണ്ട് ഇവിടെ ഖരന്റെ പുത്രനായ മകരാക്ഷനെയാണ് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്.) നികുംഭന്റെ ജീവൻ പോയപ്പോൾ ഹർഷഭരിതരായ വാനരന്മാർ ആർത്തുവിളിച്ചു, ദിക്കുകൾ മുഴങ്ങി; ഭൂമി ഇളകുന്നതുപോലെയും ആകാശം ഇടിഞ്ഞുവീഴുന്നതുപോലെയും തോന്നി, രാക്ഷസസൈന്യത്തെ ഭയം ആവേശിക്കുകയും ചെയ്തു. അവസാനത്തെ രണ്ടു ശ്ലോകങ്ങൾ ദീർഘവൃത്തങ്ങളിലാണ് — 23-ാമത്തേത് പുഷ്പിതാഗ്രാവൃത്തത്തിലും 24-ാമത്തേത് ഭുജംഗപ്രയാതവൃത്തത്തിലും — അവ സർഗസമാപ്തിയെ ഗംഭീരവും വീരരസപൂർണവുമാക്കുന്നു. 24-ാം ശ്ലോകം സമീക്ഷിതപതിപ്പിലില്ല. കുംഭന്റെയും നികുംഭന്റെയും വധത്തോടെ കുംഭകർണന്റെ വംശവും ഏതാണ്ടു നശിച്ചു.

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये युद्धकाण्डे सप्तसप्ततितमः सर्गः॥ ७७॥

തെറ്റ് അറിയിക്കുക

മൂലശ്ലോകങ്ങളോടും പദവിവരണത്തോടും കൂടി വായിക്കുക