॥वाल्मीकिरामायणम् യുദ്ധകാണ്ഡം · 62-ാം സർഗ്ഗം

യുദ്ധകാണ്ഡം

സർഗ്ഗം

കുംഭകർണന്റെ രാവണഭവനപ്രവേശം

കുംഭകർണൻ രാജവീഥിയിലൂടെ പോകുന്നു, സഹോദരന്മാരുടെ സമാഗമം, രാമനിൽനിന്നുള്ള രാവണന്റെ ഭയം, കുംഭകർണനോടുള്ള സഹായയാചന

നിദ്രയാലും മദത്താലും കലങ്ങിയവനും രാക്ഷസശാർദൂലനും വിപുലവിക്രമനുമായ കുംഭകർണൻ ശ്രീ നിറഞ്ഞ രാജവീഥിയിലൂടെ പോയി. ആയിരക്കണക്കിനു രാക്ഷസന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട അവൻ അത്യന്തം ദുർജയനായിരുന്നു; വഴിയരികിലെ ഭവനങ്ങളിൽനിന്ന് അവന്റെമേൽ പുഷ്പവൃഷ്ടി നടന്നുകൊണ്ടിരുന്നു — നഗരവാസികൾ അവനെ രക്ഷകനായി കരുതി സത്കരിക്കുന്നു. സ്വർണവലകൾ വിരിച്ചതും സൂര്യനെപ്പോലെ തിളങ്ങുന്നതും വിശാലവും മനോഹരവുമായ രാക്ഷസേന്ദ്രന്റെ വസതി അവൻ കണ്ടു. പിന്നെ സൂര്യൻ മേഘജാലത്തിൽ പ്രവേശിക്കുന്നതുപോലെ അവൻ രാക്ഷസാധിപന്റെ വസതിയിൽ പ്രവേശിച്ചു; ദൂരെ ആസനത്തിലിരിക്കുന്ന ജ്യേഷ്ഠനെ കണ്ടു — ശക്രൻ ആസനസ്ഥനായ സ്വയംഭുവിനെ കാണുന്നതുപോലെ. ഇവിടെ ഉപമ രണ്ടുവിധമാണ് — പ്രവേശത്തിൽ സൂര്യനും മേഘവും, ദർശനത്തിൽ ഇന്ദ്രനും ബ്രഹ്മാവും. രാക്ഷസഗണങ്ങളോടുകൂടി ജ്യേഷ്ഠന്റെ ഭവനത്തിലേക്കു പോകുമ്പോൾ അവൻ കാലടികൾകൊണ്ടു ഭൂമിയെ കുലുക്കി. ഈ അഞ്ചാം ശ്ലോകം മുൻസർഗത്തിലെ തൊണ്ണൂറ്റിനാലാം ശ്ലോകത്തിന്റെ രണ്ട് അർധങ്ങളോട് ഏതാണ്ടു സമാനമാണ്; ‘രക്ഷോഗണസമന്വിതഃ’ എന്ന പാഠഭേദം മാത്രം — അച്ചടിയിലെ ഈ പുനരുക്തി കഥാക്രമത്തിൽ പ്രവേശത്തിന്റെ പുനഃസ്മരണമാണ്. കവി ഇവിടെ കുംഭകർണന്റെ പോക്കിനെ ഒരു രാജകീയ ഘോഷയാത്രപോലെ വർണിക്കുന്നു — ആയിരക്കണക്കിന് അനുചരന്മാർ, പുഷ്പവൃഷ്ടി, ശ്രീയുള്ള വീഥി. എന്നാൽ അവന്റെ കണ്ണുകളിൽ ഉറക്കവും മദവും ഇപ്പോഴും ബാക്കിയുണ്ട്; അതിനാൽ ശൗര്യത്തോടൊപ്പം അലസതയും കാണാം. നഗരവാസികളുടെ പുഷ്പവൃഷ്ടിയിൽ പ്രതീക്ഷ പ്രകടമാകുന്നു — അനേകം പരാജയങ്ങളാൽ പീഡിതരായ അവർ ഇവനെ ഒരു പുതിയ രക്ഷകനായി കാണുന്നു. രാജഭവനത്തിലെ സ്വർണവലകളും സൂര്യപ്രഭയും അതിന്റെ ഐശ്വര്യം സൂചിപ്പിക്കുന്നു; അതിപ്പോൾ ആപത്തിൽ വീണിരിക്കുന്നു. ഭൂമി കുലുങ്ങുന്നത് അവന്റെ ശരീരത്തിന്റെ ഭാരം കാണിക്കുന്നു; മുന്നോട്ടുള്ള വാനരഭയത്തിന്റെ മുന്നറിയിപ്പുമാകുന്നു.

ഗൃഹത്തിലെത്തി അകത്തളങ്ങൾ കടന്നുചെന്ന കുംഭകർണൻ പുഷ്പകവിമാനത്തിൽ ഉദ്വിഗ്നനായിരിക്കുന്ന, ഗുരുവായ ജ്യേഷ്ഠനെ കണ്ടു. അടുത്തെത്തിയ അവനെ കണ്ട് ദശഗ്രീവനും സന്തുഷ്ടനായി വേഗം എഴുന്നേറ്റ് അവനെ അരികിലേക്കു കൊണ്ടുവന്നു. പര്യങ്കത്തിലിരിക്കുന്ന ജ്യേഷ്ഠന്റെ പാദങ്ങൾ മഹാബലനായ കുംഭകർണൻ വന്ദിച്ചു; ‘ഞാൻ എന്തു ചെയ്യണം?’ എന്നു ചോദിച്ചു. സന്തുഷ്ടനായ രാവണൻ ചാടിയെഴുന്നേറ്റ് അവനെ ആലിംഗനം ചെയ്തു, യഥാവിധി അഭിനന്ദിക്കുകയും ചെയ്തു. ജ്യേഷ്ഠൻ എഴുന്നേൽക്കുന്നതും ആലിംഗനം ചെയ്യുന്നതും അവന്റെ ഭയത്തിന്റെ ആഴം സൂചിപ്പിക്കുന്നു — രാജാവുപോലും അനുജനോടു വിനീതനായിത്തീർന്നിരിക്കുന്നു. പിന്നെ കുംഭകർണൻ ശുഭവും ദിവ്യവുമായ ഒരു ശ്രേഷ്ഠാസനത്തിൽ ഇരുന്നു. ആ ആസനത്തിലിരുന്ന് ചുവന്ന കണ്ണുകളോടെ അവൻ കോപത്തോടെ രാവണനോടു പറഞ്ഞു: ‘രാജാവേ, എന്തിനാണ് അങ്ങ് ഇത്ര ശ്രദ്ധയോടെ എന്നെ ഉണർത്തിയത്? അങ്ങേക്ക് ഇവിടെ ആരിൽനിന്നാണു ഭയം? ഇന്ന് ആരാണു പ്രേതമാകാൻ പോകുന്നത്?’ ‘പ്രേതഃ’ (മരിച്ചവൻ) എന്ന വാക്കിലൂടെ അവൻ സ്വന്തം ശക്തി പ്രകടിപ്പിക്കുന്നു — ആർക്കുവേണ്ടി ഞാൻ ഉണർത്തപ്പെട്ടുവോ അവൻ തീർച്ചയായും മരിക്കും എന്നാണ് ആശയം. കോപവും ഇവിടെ ഉറക്കം മുറിഞ്ഞതിന്റെ ഫലംപോലെയാണ്. കുംഭകർണന്റെ വിനയവും കാണാം — ബലവാനാണെങ്കിലും അവൻ ജ്യേഷ്ഠന്റെ പാദങ്ങൾ വന്ദിക്കുന്നു, അതിനുശേഷം മാത്രമാണ് ചോദ്യം ചോദിക്കുന്നത്. ‘കിം കൃത്യം’ (എന്താണു ചെയ്യേണ്ടത്) എന്ന അവന്റെ ആദ്യവാക്ക് ഒരു സേവകന്റേതുപോലെ; പിന്നീടുള്ളതാകട്ടെ ക്രുദ്ധനായ യോദ്ധാവിന്റേത്. രാവണനും തന്റെ വിജയങ്ങളുടെ ചിഹ്നമായ പുഷ്പകവിമാനത്തിലാണ് ഇരിക്കുന്നത്; എന്നിട്ടും അവൻ ഉദ്വിഗ്നനാണ്. ഇങ്ങനെ കവി രാജാവിന്റെ ബാഹ്യവൈഭവവും ആന്തരികഭയവും ഒരേസമയം കാണിക്കുന്നു. സഹോദരന്മാർ തമ്മിലുള്ള സ്നേഹം സത്യമാണ്; എന്നാൽ ആ സ്നേഹത്തിലും രാവണന്റെ സ്വാർഥം ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നുവെന്നു മുന്നോട്ടു വ്യക്തമാകും. ‘ആദൃത്യ’ (ശ്രദ്ധയോടെ, പ്രയത്നപൂർവം) എന്ന പദം സൂചിപ്പിക്കുന്നത് സാധാരണ കാര്യത്തിനായി അവനെ ആരും ഉണർത്താറില്ലെന്നാണ് — ഒരു വലിയ കാരണംതന്നെ വേണം.

ക്രുദ്ധനായ സഹോദരനെ കണ്ട് രാവണനും രോഷത്താൽ ഉരുളുന്ന കണ്ണുകളോടെ പറഞ്ഞു: ‘മഹാബലാ, നീ ഉറങ്ങിക്കിടന്ന് വളരെ നീണ്ട കാലം കടന്നുപോയി. ഗാഢനിദ്രയിലായിരുന്ന നീ രാമനിൽനിന്ന് എനിക്കുണ്ടായ ഭയം അറിയുന്നില്ല. ഇതാ ശ്രീമാനും ബലവാനുമായ ദാശരഥി സുഗ്രീവനോടൊപ്പം സമുദ്രം കടന്ന് നമ്മുടെ മൂലം അറുത്തുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. കഷ്ടം! ലങ്കയിലെ വനങ്ങളും ഉപവനങ്ങളും നോക്കൂ — സേതുവിലൂടെ സുഖമായി കടന്നുവന്ന വാനരന്മാർ ഇവിടം ഒരു വാനരസമുദ്രമാക്കിയിരിക്കുന്നു. മുഖ്യരായ രാക്ഷസന്മാരെല്ലാം വാനരന്മാരാൽ യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു. വാനരന്മാർക്കാകട്ടെ യുദ്ധത്തിൽ ഒരു നാശവും ഞാൻ കാണുന്നില്ല; മുമ്പും വാനരന്മാർ യുദ്ധത്തിൽ ജയിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല.’ തുടർന്ന് അവൻ വ്യക്തമായി യാചിക്കുന്നു: ‘ഉണ്ടായിരിക്കുന്ന ഈ ഭയത്തിൽനിന്നു രക്ഷിക്കൂ; ഇവരെ ഇന്നുതന്നെ നശിപ്പിക്കൂ; അതിനുവേണ്ടിയാണ് നിന്നെ ഉണർത്തിയത്. ഭണ്ഡാരം മുഴുവൻ ക്ഷയിച്ചു; അതിനാൽ എന്നെ തുണച്ച്, കുട്ടികളും വൃദ്ധരും മാത്രം ശേഷിക്കുന്ന ഈ ലങ്കാപുരിയെ രക്ഷിക്കൂ.’ ഇവിടെ രാവണന്റെ ദർപ്പം അലിഞ്ഞുപോയിരിക്കുന്നു — ഭണ്ഡാരക്ഷയവും സൈന്യക്ഷയവും അവൻതന്നെ സമ്മതിക്കുന്നു. ‘ബാലവൃദ്ധാവശേഷിതാ’ (കുട്ടികളും വൃദ്ധരും മാത്രം ശേഷിക്കുന്നത്) എന്ന പദം യുവാക്കളായ യോദ്ധാക്കളെല്ലാം ഏതാണ്ടു കൊല്ലപ്പെട്ടുവെന്ന കരുണചിത്രം നൽകുന്നു. ‘മൂലം പരികൃന്തതി’ (മൂലം അറുക്കുന്നു) എന്ന വാക്കിൽ വൃക്ഷത്തിന്റെ ഉപമയുണ്ട് — വൃക്ഷത്തിന്റെ വേരറ്റാൽ എല്ലാം ഉണങ്ങുന്നതുപോലെ ലങ്കയുടെ ബലം നശിക്കുന്നു. ‘വാനരൈകാർണവം’ എന്ന പദത്തിൽ, സേതുവിലൂടെ കടന്ന് എല്ലായിടത്തും പരന്ന വാനരന്മാരെ ഒരു സമുദ്രംപോലെ വർണിച്ചിരിക്കുന്നു. രാവണൻ സ്വന്തം ദോഷം സമ്മതിക്കുന്നില്ല — സീതാപഹരണം പരാമർശിക്കുന്നില്ല; രാമനെ ശത്രുവായി മാത്രം വർണിക്കുന്നു. പ്രഹസ്തൻ മുതലായവരുടെ വധവും സ്വന്തം പരാജയവുമാണ് ഈ പ്രസംഗത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലം.

‘മഹാബാഹോ, ജ്യേഷ്ഠനുവേണ്ടി അതിദുഷ്കരമായ ഈ കർമം ചെയ്യൂ. ശത്രുതാപനാ, മുമ്പൊരിക്കലും ഞാൻ ഒരു സഹോദരനോടും ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ടില്ല — ഞാൻ ഒരിക്കലും ആരോടും യാചിച്ചിട്ടില്ല.’ ഈ വാക്കിൽ രാജാവിന്റെ അഭിമാനത്യാഗം കാണാം. ‘നിന്നിൽ എനിക്കു സ്നേഹവും വലിയ മതിപ്പുമുണ്ട്. രാക്ഷസശ്രേഷ്ഠാ, ദേവാസുരയുദ്ധങ്ങളിൽ പലപ്പോഴും നീ എതിർവ്യൂഹം ചമച്ച് ദേവന്മാരെയും അസുരന്മാരെയും യുദ്ധത്തിൽ ജയിച്ചിട്ടുണ്ട്.’ ഇരുപത്തിരണ്ടാം ശ്ലോകം അച്ചടിയിൽ ഒരൊറ്റ അർധംകൊണ്ടാണു രചിച്ചിരിക്കുന്നത്; അതിന്റെ അർഥം മുമ്പത്തേതിനോടു ചേരുന്നു. ‘ഭീമപരാക്രമാ, അതിനാൽ നിന്റെ വീര്യം മുഴുവൻ പുറത്തെടുക്കൂ; സർവഭൂതങ്ങളിലും നിനക്കു തുല്യനായ ബലവാനെ കാണുന്നില്ല.’ ഒടുവിൽ വംശസ്ഥവൃത്തത്തിൽ ഉപസംഹാരം: ‘യുദ്ധപ്രിയനേ, ബന്ധുപ്രിയനേ, എനിക്കു പ്രിയമായ വിധം ഉത്തമവും പ്രിയവും ഹിതവുമായതു ചെയ്യൂ. ശരത്കാലത്ത് ഉയർന്നുവീശുന്ന മഹാവായു മേഘങ്ങളെ ചിതറിക്കുന്നതുപോലെ, സ്വതേജസ്സുകൊണ്ടു ശത്രുസൈന്യത്തെ പീഡിപ്പിക്കൂ.’ ‘പ്രിയരണ’ (യുദ്ധപ്രിയനേ), ‘ബാന്ധവപ്രിയ’ (ബന്ധുപ്രിയനേ) എന്ന രണ്ടു സംബോധനകൾ കുംഭകർണന്റെ രണ്ടു സ്വഭാവങ്ങളെ സ്പർശിക്കുന്നു — യുദ്ധപ്രേമവും ബന്ധുപ്രേമവും; രാവണൻ രണ്ടിനെയും സ്വാർഥത്തിനായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. സ്തുതിയും യാചനയും ഭയവും — ഈ മൂന്നും ഈ പ്രസംഗത്തിൽ കലർന്നിരിക്കുന്നു. രാവണൻ മുമ്പ് ആരുടെ മുന്നിലും തലകുനിച്ചിട്ടില്ല; ഇപ്പോഴാകട്ടെ അനുജന്റെ മുന്നിൽ യാചകനാകുന്നു; ഇതുതന്നെയാണ് അവന്റെ പതനത്തിന്റെ ആരംഭം. കുംഭകർണന്റെ പൂർവവിജയങ്ങളെ ഓർമിപ്പിച്ച് അവൻ അവന്റെ അഭിമാനത്തെ ഉണർത്തുന്നു, അവൻ യുദ്ധത്തിനു സജ്ജനാകാൻ. അടുത്ത സർഗത്തിൽ കുംഭകർണൻ ഈ യാചനയ്ക്കു മറുപടി നൽകും. ‘സ്നേഹം’, ‘മതിപ്പ്’ എന്നീ രണ്ടു പദങ്ങൾകൊണ്ട് അവൻ സഹോദരന്റെ ഹൃദയത്തെ സ്പർശിക്കുന്നു; ദേവാസുരവിജയസ്മരണംകൊണ്ട് അവന്റെ ഗർവം വർധിപ്പിക്കുന്നു. വംശസ്ഥവൃത്തത്തിലെ വായു-മേഘ ഉപമ യുദ്ധത്തിന്റെ വേഗം സൂചിപ്പിക്കുന്നു — ശരത്കാലത്ത് ജലം കുറഞ്ഞ് ലഘുവായ മേഘങ്ങൾ കാറ്റിനാൽ എളുപ്പം ചിതറുന്നതുപോലെ വാനരന്മാരും നിന്റെ മുന്നിൽ ഓടിപ്പോകും എന്നാണ് രാവണന്റെ പ്രതീക്ഷ.

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये युद्धकाण्डे द्विषष्टितमः सर्गः॥ ६२॥

തെറ്റ് അറിയിക്കുക

മൂലശ്ലോകങ്ങളോടും പദവിവരണത്തോടും കൂടി വായിക്കുക