॥वाल्मीकिरामायणम् യുദ്ധകാണ്ഡം · 36-ാം സർഗ്ഗം

യുദ്ധകാണ്ഡം

സർഗ്ഗം

മാല്യവാനെ തിരസ്കരിക്കലും ലങ്കയുടെ രക്ഷാവ്യവസ്ഥയും

മാല്യവാന്റെ ഹിതവചനം രാവണൻ സഹിക്കുന്നില്ല, രാമനെ അവമതിക്കൽ, സ്വാഭിമാനത്തിന്റെ പ്രഖ്യാപനം, മാല്യവാന്റെ മടക്കം, നാലു കവാടങ്ങളിലും മധ്യത്തിലെ സേനാനിലയത്തിലും സേനാപതികളെ നിയോഗിക്കൽ, രാവണന്റെ അന്തഃപുരപ്രവേശം

കാലത്തിന്റെ വശത്തായിക്കഴിഞ്ഞ ദുഷ്ടാത്മാവായ ദശാനനൻ മാല്യവാൻ പറഞ്ഞ ആ ഹിതവാക്യം സഹിക്കുന്നില്ല. ക്രോധത്തിനു വശംവദനായ അവൻ മുഖത്ത് പുരികം ചുളിച്ച്, അമർഷംകൊണ്ടു കണ്ണുകൾ ഉരുട്ടി, മാല്യവാനോടു പറഞ്ഞു: ‘ഹിതബുദ്ധിയോടെയെന്നപോലെ നീ പറയുന്ന അഹിതവും പരുഷവുമായ ഈ വാക്ക് ശത്രുപക്ഷത്തു ചേർന്നിട്ടാണ് പറഞ്ഞിരിക്കുന്നത്; ഇത് എന്റെ ചെവിയിൽ കടന്നിട്ടില്ല — ഞാൻ ഇതു കേൾക്കുന്നില്ല. മനുഷ്യനും ദീനനും ഒറ്റയ്ക്കുള്ളവനും വാനരന്മാരെ ആശ്രയിക്കുന്നവനും പിതാവിനാൽ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടവനും വനത്തിൽ കഴിയുന്നവനുമായ രാമനെ എന്തു കാരണത്താലാണ് നീ സമർഥനായി കരുതുന്നത്? രാക്ഷസരുടെ ഈശ്വരനും ദേവന്മാർക്കുപോലും ഭയങ്കരനും എല്ലാ പരാക്രമങ്ങളിലും കുറവില്ലാത്തവനുമായ എന്നെ എന്തിൽ കുറവുള്ളവനായാണ് നീ കരുതുന്നത്?’ ‘കാലസ്യ വശമാഗതഃ’ (കാലത്തിന്റെ വശത്തായവൻ) എന്നു പറഞ്ഞുകൊണ്ട് സർഗാരംഭത്തിൽത്തന്നെ കവി രാവണന്റെ വിനാശം സൂചിപ്പിക്കുന്നു — കാലത്താൽ പ്രേരിതനായ മനുഷ്യൻ ഹിതവചനം കേൾക്കില്ല. രാമനെക്കുറിച്ചുള്ള രാവണന്റെ വിശേഷണങ്ങൾ — മനുഷ്യൻ, ദീനൻ, ഒറ്റയ്ക്കുള്ളവൻ, വാനരാശ്രിതൻ, പിതാവിനാൽ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടവൻ — എല്ലാം അവന്റെ അഹങ്കാരത്തിന്റെ കണ്ണാടിയാണ്; രാമന്റെ ബലത്തെ അവൻ രാമന്റെ ദൗർബല്യത്തിന്റെ തെളിവുകളായി കാണുന്നു. ‘പരപക്ഷം പ്രവിശ്യ’ (ശത്രുപക്ഷത്തു ചേർന്ന്) എന്ന ആരോപണം ഗുരുതരമാണ് — സ്വന്തം മാതാമഹനെപ്പോലും അവൻ ശത്രുപക്ഷക്കാരനായി കാണുന്നു. ‘രാമൻ വിഷ്ണുവാണ്’ എന്നു മാല്യവാൻ പറഞ്ഞു; ‘മനുഷ്യൻ’ എന്നു മാത്രമാണ് രാവണന്റെ മറുപടി. പുരികം ചുളിക്കലിന്റെയും കണ്ണുരുട്ടലിന്റെയും വർണന ക്രോധത്തിന്റെ ശാരീരികചിത്രമാണ്. സമീക്ഷിതപതിപ്പിൽ നാലാം ശ്ലോകത്തിൽ ‘വനാലയം’, അച്ചടിപ്പതിപ്പിൽ ‘വനാശ്രയം’.

‘വീരന്മാരോടുള്ള വിദ്വേഷംകൊണ്ടോ ശത്രുവിനോടുള്ള പക്ഷപാതംകൊണ്ടോ മറ്റുള്ളവരുടെ പ്രേരണകൊണ്ടോ ആണ് നീ എന്നോട് ഈ പരുഷവാക്കുകൾ പറഞ്ഞതെന്നു ഞാൻ സംശയിക്കുന്നു. ശാസ്ത്രതത്ത്വമറിയുന്ന ഏതു പണ്ഡിതനാണ് മറ്റുള്ളവരുടെ പ്രേരണ കൂടാതെ, സ്ഥാനത്തിരിക്കുന്ന പ്രഭുവായ രാജാവിനോടു പരുഷമായി സംസാരിക്കുക? താമരയില്ലാത്ത ലക്ഷ്മിയെപ്പോലുള്ള സീതയെ വനത്തിൽനിന്നു കൊണ്ടുവന്നിട്ട്, രാഘവനെ ഭയന്ന് ഞാൻ എന്തിന് അവളെ തിരികെ കൊടുക്കണം? കോടിക്കണക്കിനു വാനരന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട, സുഗ്രീവനോടും ലക്ഷ്മണനോടുംകൂടിയ രാഘവനെ ഏതാനും ദിവസങ്ങൾക്കുള്ളിൽ ഞാൻ കൊന്നിരിക്കുന്നതു കാണുക. ദ്വന്ദ്വയുദ്ധത്തിൽ ദേവതകൾപോലും ആരുടെ മുന്നിൽ നിൽക്കുന്നില്ലയോ, ആ രാവണൻ യുദ്ധത്തിൽ ആരെ ഭയപ്പെടണം? ഞാൻ രണ്ടായി പിളർന്നുപോയേക്കാം, എന്നാൽ ആരുടെ മുന്നിലും തലകുനിക്കില്ല; ഇത് എന്റെ ജന്മസിദ്ധമായ ദോഷമാണ്, സ്വഭാവം മറികടക്കാൻ പ്രയാസമാണല്ലോ. യാദൃച്ഛികമായി രാമൻ സമുദ്രത്തിൽ ഒരു സേതു കെട്ടിയെങ്കിൽ, നിനക്കു ഭയമുണ്ടാകാൻ അതിൽ എന്താണ് അത്ഭുതം? വാനരസേനയോടൊപ്പം സമുദ്രം കടന്നുവന്ന രാമൻ ജീവനോടെ തിരിച്ചുപോകില്ല — ഇതു ഞാൻ നിന്നോടു സത്യമായി പ്രതിജ്ഞ ചെയ്യുന്നു.’ ‘രണ്ടായി പിളർന്നേക്കാം, തലകുനിക്കില്ല’ എന്നതാണ് രാവണന്റെ സ്വഭാവത്തിന്റെ സാരം — തന്റെ ദോഷം അവനറിയാം, എന്നാൽ അതൊരു ഗുണമെന്നപോലെ പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു. ‘പദ്മഹീനാം ശ്രിയം’ (താമരയില്ലാത്ത ലക്ഷ്മി) എന്ന ഉപമ മുൻ സർഗങ്ങളിൽ സീതയ്ക്കായി പ്രയോഗിച്ച ‘ഭ്രഷ്ടപദ്മാ ശ്രീഃ’ എന്നതിന്റെ പ്രതിധ്വനിയാണ് — രാവണന്റെ ദൃഷ്ടിയിലും അവൾ ലക്ഷ്മിതന്നെ. സേതുബന്ധനം ‘യാദൃച്ഛികമായി’ എന്നു പറയുന്നതിലൂടെ അവൻ രാമന്റെ പരാക്രമത്തെ ദൈവയോഗമായി കാണുന്നു. ‘ജീവനോടെ തിരിച്ചുപോകില്ല’ എന്ന പ്രതിജ്ഞ വിരോധാഭാസം നിറഞ്ഞതാണ് — വാസ്തവത്തിൽ ജീവിച്ചിരിക്കാതെ പോകുന്നത് രാവണനാണ്. രാവണന്റെ മൂന്നുവിധമുള്ള ആരോപണം — വീരദ്വേഷം, ശത്രുപക്ഷപാതം, പരപ്രേരണ — എല്ലാം അടിസ്ഥാനരഹിതമാണ്; മാല്യവാൻ ഹിതം മാത്രമാണു പറഞ്ഞത്. ദ്വന്ദ്വയുദ്ധത്തിൽ ദേവന്മാരെപ്പോലും തോൽപ്പിച്ചതിന്റെ സ്മരണ രാവണന്റെ മുൻവിജയങ്ങളിലുള്ള ഗർവം കാണിക്കുന്നു; എന്നാൽ ആ യുദ്ധങ്ങൾ വരത്തിന്റെ ബലത്താലാണ് ജയിച്ചതെന്നും ആ വരം മനുഷ്യരിൽനിന്നു രക്ഷിക്കുന്നില്ലെന്നും അവൻ ഓർക്കുന്നില്ല.

ഇങ്ങനെ ക്ഷുഭിതനും രുഷ്ടനുമായി സംസാരിക്കുന്ന രാവണനെ മനസ്സിലാക്കി ലജ്ജിതനായ മാല്യവാൻ മറുപടിയൊന്നും പറഞ്ഞില്ല. ഉചിതമായവിധം ജയാശിസ്സുകൾകൊണ്ടു രാജാവിനെ അഭിനന്ദിച്ച്, അനുവാദം വാങ്ങി മാല്യവാൻ തന്റെ ഭവനത്തിലേക്കു പോയി. മാല്യവാന്റെ മൗനം വിവേകത്തിന്റെ ലക്ഷണമാണ് — ക്രുദ്ധനായ മൂഢനോടു സംസാരിക്കുന്നതു നിരർഥകമാണെന്ന് അവനറിയാം. അപമാനിതനായിട്ടും അവൻ രാജമര്യാദ ഉപേക്ഷിക്കുന്നില്ല; ജയാശിസ്സുകളാൽ രാജാവിനെ അഭിനന്ദിച്ചിട്ടേ പോകുന്നുള്ളൂ. ഇങ്ങനെ അവന്റെ സ്വഭാവം ശുകസാരണന്മാരുടേതുപോലെയാണ് — സത്യവാദി, എന്നാൽ വിനീതൻ. ‘വ്രീഡിതഃ’ (ലജ്ജിതൻ) എന്ന പദം, അവന്റെ ലജ്ജ സ്വന്തം കാര്യത്തിലല്ല, തന്റെ ദൗഹിത്രന്റെ മൂഢതയെ ഓർത്താണെന്നു സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

പിന്നീട് രാവണൻ അമാത്യന്മാരോടൊപ്പം ആലോചിച്ച് വിചിന്തനം ചെയ്ത് അപ്പോൾ ലങ്കയുടെ രക്ഷാസംവിധാനം ഏർപ്പെടുത്തി. കിഴക്കേ കവാടത്തിൽ അവൻ രാക്ഷസനായ പ്രഹസ്തനെ നിയോഗിച്ചു; തെക്കേതിൽ മഹാവീര്യരായ മഹാപാർശ്വനെയും മഹോദരനെയും; പടിഞ്ഞാറേ കവാടത്തിൽ അനേകം രാക്ഷസരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട, മഹാമായാവിയായ പുത്രൻ ഇന്ദ്രജിത്തിനെയും. വടക്കേ നഗരകവാടത്തിൽ ശുകസാരണന്മാരെ നിയോഗിച്ചിട്ട് ‘ഞാനും സ്വയം ഇവിടേക്കു പോകും’ എന്ന് അവൻ മന്ത്രിമാരോടു പറഞ്ഞു. മഹാവീര്യപരാക്രമിയായ വിരൂപാക്ഷൻ എന്ന രാക്ഷസനെ അനേകം രാക്ഷസരോടൊപ്പം മധ്യത്തിലെ സേനാനിലയത്തിൽ നിർത്തി. ഇങ്ങനെ ലങ്കയിൽ ഏർപ്പാടുകൾ ചെയ്ത്, കാലത്താൽ പ്രേരിതനായ ആ രാക്ഷസശ്രേഷ്ഠൻ താൻ കൃതകൃത്യനായെന്നപോലെ കരുതുന്നു. പിന്നെ നഗരത്തിന്റെ വിപുലമായ സംവിധാനം ആജ്ഞാപിച്ചശേഷം അവൻ മന്ത്രിമാരെ പറഞ്ഞയച്ചു; മന്ത്രിഗണം ജയാശിസ്സുകളാൽ പൂജിച്ച അവൻ ഐശ്വര്യപൂർണവും വിശാലവുമായ അന്തഃപുരത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു. അവസാനശ്ലോകം വംശസ്ഥവൃത്തത്തിലാണ്. നാലു കവാടങ്ങളിലും മധ്യത്തിലും സേനാപതികളെ നിയോഗിച്ചത് യുദ്ധത്തിനുള്ള സുസംഘടിതമായ തയ്യാറെടുപ്പു കാണിക്കുന്നു; അടുത്ത സർഗത്തിൽ വിഭീഷണൻ ഈ സംവിധാനംതന്നെ രാമനെ അറിയിക്കും. ‘കൃതകൃത്യനെന്നപോലെ’ — അവൻ സ്വയം വിജയിയായി കരുതുന്നു, എന്നാൽ ‘കാലചോദിതഃ’ (കാലത്താൽ പ്രേരിതൻ) എന്ന വിശേഷണം അവന്റെ ഭ്രമം സൂചിപ്പിക്കുന്നു. യുദ്ധത്തിന്റെ തലേസന്ധ്യയിലുള്ള അന്തഃപുരപ്രവേശം അവന്റെ ആത്മവിശ്വാസത്തിന്റെയും ഭോഗാസക്തിയുടെയും അടയാളമാണ്. വടക്കേ കവാടത്തിൽ സ്വയം നിലയുറപ്പിക്കുന്നു — രാമനും അവിടെത്തന്നെ ആക്രമിക്കുമെന്ന് അടുത്ത സർഗത്തിൽ തീരുമാനിക്കപ്പെടുന്നു. ഇരുപത്തൊന്നാം ശ്ലോകത്തിന്റെ ഉത്തരാർധം സമീക്ഷിതപതിപ്പിലെ ‘മേനേ കൃതാർഥമാത്മാനം കൃതാന്തവശമാഗതഃ’ (കൃതാന്തന്റെ വശത്തായവൻ താൻ കൃതാർഥനായെന്നു കരുതി) എന്നതിനു പകരം വ്യത്യസ്തപദങ്ങളിൽ അതേ അർഥംതന്നെ പറയുന്നു. കിഴക്കേ കവാടത്തിൽ സേനാപതി പ്രഹസ്തൻ, പടിഞ്ഞാറ് മായാവിയായ ഇന്ദ്രജിത്ത്, തെക്ക് സഹോദരന്മാരായ മഹാപാർശ്വനും മഹോദരനും, വടക്ക് രാവണൻ സ്വയം — ഇങ്ങനെ ഓരോ കവാടത്തിലും വിശിഷ്ടനായ ഒരു യോദ്ധാവിനെ നിയോഗിച്ചിരിക്കുന്നു. ശുകസാരണന്മാരെ വടക്കേ കവാടത്തിൽ നിയോഗിച്ചതും ശ്രദ്ധേയമാണ് — മുൻപു പുറത്താക്കപ്പെട്ടവരായിരുന്നിട്ടും ഇപ്പോൾ അവർ വീണ്ടും സേവനത്തിൽ സ്വീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. മധ്യത്തിലെ സേനാനിലയത്തിൽ വിരൂപാക്ഷനെ നിർത്തിയത് എല്ലാ കവാടങ്ങൾക്കും സഹായത്തിനായി കരുതിവച്ച ബലംപോലെയാണ്.

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये युद्धकाण्डे षट्त्रिंशः सर्गः॥ ३६॥

തെറ്റ് അറിയിക്കുക

മൂലശ്ലോകങ്ങളോടും പദവിവരണത്തോടും കൂടി വായിക്കുക