സർഗ്ഗം
രാക്ഷസവീരന്മാരുടെ യുദ്ധോത്സാഹം
പ്രഹസ്തൻ, ദുർമുഖൻ, വജ്രദംഷ്ട്രൻ, നികുംഭൻ, വജ്രഹനു എന്നിവരുടെ പ്രതിജ്ഞകൾ, വജ്രദംഷ്ട്രന്റെ കപടോപായം
അനന്തരം കാർമേഘംപോലെയുള്ള ശൂരനായ സേനാപതി, പ്രഹസ്തൻ എന്ന രാക്ഷസൻ, അപ്പോൾ കൈകൂപ്പി പറഞ്ഞു: ‘ദേവന്മാർ, ദാനവന്മാർ, ഗന്ധർവന്മാർ, പിശാചുക്കൾ, പക്ഷികൾ, സർപ്പങ്ങൾ — എല്ലാവരെയും യുദ്ധത്തിൽ തോൽപ്പിക്കാൻ കഴിയും; പിന്നെ രണ്ടു മനുഷ്യരുടെ കാര്യം പറയാനുണ്ടോ? നാമെല്ലാം അശ്രദ്ധരും വിശ്വസ്തരുമായിരുന്നു; അതിനാലാണു ഹനുമാൻ നമ്മെ വഞ്ചിച്ചത്. ഞാൻ ജീവിച്ചിരിക്കെ ആ വനചാരി ജീവനോടെ പോകില്ല. സാഗരംവരെയുള്ള, പർവതങ്ങളും വനങ്ങളും കാടുകളുമുള്ള ഭൂമിയെ മുഴുവൻ ഞാൻ വാനരരഹിതമാക്കും; ഭവാൻ എന്നോട് ആജ്ഞാപിച്ചാൽ മതി. നിശാചരാ, വാനരനിൽനിന്നു ഞാൻ നിന്നെ രക്ഷിക്കും; സ്വന്തം അപരാധത്തിൽനിന്നുണ്ടായ ഒരു ദുഃഖവും നിനക്കു വരില്ല.’ പ്രഹസ്തൻ രാവണന്റെ പ്രധാന സേനാപതിയാണ്; അതിനാൽ അവൻ ആദ്യം സംസാരിക്കുന്നു. അവന്റെ വാക്കിൽ രണ്ടു ഭാവങ്ങളുണ്ട് — ഹനുമാന്റെ വിജയത്തിനു കാരണം രാക്ഷസന്മാരുടെ അശ്രദ്ധയാണ് എന്ന ന്യായീകരണം, ഭാവിയിൽ എല്ലാ വാനരന്മാരെയും നശിപ്പിക്കുമെന്ന പ്രതിജ്ഞ. ‘കിം പുനർമാനവൗ’ (പിന്നെ രണ്ടു മനുഷ്യരുടെ കാര്യം പറയാനുണ്ടോ) എന്നതു രാമലക്ഷ്മണന്മാരോടുള്ള അവജ്ഞയാണ് — അവർ മനുഷ്യരെ ദുർബലരായി കരുതുന്നു; അതുതന്നെയാണു ബ്രഹ്മാവിന്റെ വരത്തിലെ രാവണന്റെ ദൗർബല്യം — അവൻ ദേവന്മാർ മുതലായവർക്ക് അവധ്യനാണ്, മനുഷ്യർക്കല്ല. ‘ആത്മാപരാധജം’ (സ്വന്തം അപരാധത്തിൽനിന്നുണ്ടായ) എന്ന പദം പ്രത്യേകം ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതാണ് — സീതാപഹരണം രാവണന്റെ അപരാധമാണെന്നു പ്രഹസ്തൻ അംഗീകരിക്കുന്നു; എന്നിട്ടും അതിന്റെ ഫലത്തിൽനിന്നു രക്ഷിക്കാമെന്നു പ്രതിജ്ഞ ചെയ്യുന്നു. ഇതു സേവകന്റെ സ്വാമിഭക്തിയാണ്, ധർമബുദ്ധിയല്ല. കാർമേഘത്തിന്റെ ഉപമ അവന്റെ നിറവും വിശാലമായ ശരീരവും സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
അത്യന്തം ക്രുദ്ധനായ ദുർമുഖൻ എന്ന രാക്ഷസൻ പറഞ്ഞു: ‘നമുക്കെല്ലാവർക്കുമുണ്ടായ ഈ അപമാനം ക്ഷമിക്കാവുന്നതല്ല. ഇതു നഗരത്തിനും അന്തഃപുരത്തിനുമുണ്ടായ വലിയ പരിഭവമാണ്, ശ്രീമാനായ രാക്ഷസേന്ദ്രനെ ഒരു വാനരൻ അപമാനിച്ചിരിക്കുന്നു. ഈ നിമിഷംതന്നെ ഞാൻ ഒറ്റയ്ക്കു ചെന്നു വാനരന്മാരെ തുരത്തും — ഭീകരമായ സാഗരത്തിലോ ആകാശത്തിലോ രസാതലത്തിലോ പ്രവേശിച്ചാലും.’ അനന്തരം അത്യന്തം ക്രുദ്ധനായ മഹാബലൻ വജ്രദംഷ്ട്രൻ മാംസവും രക്തവും പുരണ്ട ഘോരമായ ഇരുമ്പുലക്കയെടുത്തു പറഞ്ഞു: ‘ദുർജയനായ രാമനും സുഗ്രീവനും ലക്ഷ്മണനും നിൽക്കെ, ദയനീയനും പാവവുമായ ഹനുമാനെക്കൊണ്ടു നമുക്കെന്തു കാര്യം? ഇന്നു ഞാൻ ഒറ്റയ്ക്ക് ഈ ഇരുമ്പുലക്കകൊണ്ടു സുഗ്രീവനോടും ലക്ഷ്മണനോടുംകൂടി രാമനെ കൊന്ന്, വാനരസൈന്യത്തെ കലക്കിയിട്ടു മടങ്ങിവരും.’ ദുർമുഖൻ അപമാനത്തെയാണു മുഖ്യമായി കാണുന്നത് — അന്തഃപുരത്തിന്റെ അപമാനം രാജാവിനു പരമമായ അവമാനമാണ്. അവന്റെ പ്രതിജ്ഞ അതിശയോക്തി നിറഞ്ഞതാണ് — സാഗരത്തിലോ ആകാശത്തിലോ പാതാളത്തിലോ പോയ വാനരന്മാരെയും അവൻ തുരത്തുമത്രേ. വജ്രദംഷ്ട്രനാകട്ടെ ഹനുമാനെ ‘കൃപണം തപസ്വിനം’ (ദയനീയൻ, പാവം) എന്നു കരുതുന്നു — ഒരു ദൂതൻ വധിക്കപ്പെടാൻ യോഗ്യനല്ല; മൂലം രാമനാണ്, അതിനാൽ രാമനെത്തന്നെ കൊല്ലണം. ഇത് അവന്റെ യുക്തിയുള്ള വാക്കാണ്, പക്ഷേ അഹങ്കാരം കലർന്നത്. ഇരുമ്പുലക്കയെക്കുറിച്ചുള്ള ‘മാംസശോണിതരൂഷിതം’ (മാംസവും രക്തവും പുരണ്ട) എന്ന വിശേഷണം അവന്റെ ക്രൗര്യം സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഓരോ രാക്ഷസനും ‘ഒറ്റയ്ക്ക്’ (ഏകഃ) എന്ന പദം പറയുന്നു — എല്ലാവരും സ്വന്തം ഒറ്റയ്ക്കുള്ള ബലത്തിൽ ഗർവിതരാണ്; ആർക്കും ഒത്തുചേർന്ന ഒരു ഉപായവുമില്ല. ഇതുതന്നെയാണു കഴിഞ്ഞ സർഗത്തിൽ രാവണൻ പറഞ്ഞ അധമമായ മന്ത്രാലോചന — ഓരോരുത്തരും സ്വന്തം അഭിപ്രായത്തിൽ ഉറച്ചുനിന്നു പറയുന്നു. അവരുടെ വാക്കുകളിൽ ആരും ശത്രുബലം ആലോചിക്കുന്നില്ല — സമുദ്രം എങ്ങനെ കടക്കും, വാനരന്മാർ എത്ര, അവരുടെ നായകന്മാർ ആരൊക്കെ എന്ന്. സ്വന്തം ശൗര്യത്തിന്റെ പ്രഖ്യാപനം മാത്രം. രാവണന്റെ ചോദ്യം ‘ഞാൻ എന്തു ചെയ്യണം’ എന്നായിരുന്നു; ഉത്തരമാകട്ടെ ‘ഞാൻ ചെയ്യും’ എന്നും — ഈ വ്യത്യാസംതന്നെയാണ് ആ സഭയുടെ ദോഷം. ദുർമുഖൻ, വജ്രദംഷ്ട്രൻ എന്നീ പേരുകളും അവരുടെ സ്വഭാവം സൂചിപ്പിക്കുന്നു — ദുഷിച്ച മുഖമുള്ളവൻ, വജ്രംപോലുള്ള ദംഷ്ട്രകളുള്ളവൻ.
‘രാജാവേ, നിനക്ക് ഇഷ്ടമെങ്കിൽ എന്റെ ഈ മറ്റൊരു വാക്കുകൂടി കേൾക്കുക — ഉപായകുശലനും അലസതയില്ലാത്തവനുമായവനാണല്ലോ ശത്രുക്കളെ ജയിക്കുക. രാക്ഷസാധിപാ, ഇഷ്ടരൂപം ധരിക്കുന്നവരും ശൂരരും അതിഭീകരരും ഭയങ്കരരൂപികളുമായ ആയിരക്കണക്കിനു രാക്ഷസന്മാർ ദൃഢനിശ്ചയത്തോടെ മനുഷ്യരൂപം ധരിച്ച് കാകുത്സ്ഥന്റെ അടുത്തുചെന്ന്, എല്ലാവരും പരിഭ്രമമില്ലാതെ, രഘുശ്രേഷ്ഠനോടു പറയട്ടെ — “നിന്റെ അനുജനായ ഭരതൻ അയച്ചവരാണു ഞങ്ങൾ; അവൻ സൈന്യത്തെ ഒരുക്കി വേഗംതന്നെ ഇവിടെയെത്തും.” അപ്പോൾ നാം ശൂലങ്ങളും ശക്തികളും ഗദകളും ധരിച്ച്, വില്ലും അമ്പും വാളും കൈയിലേന്തി, ഇവിടെനിന്നു വേഗം അവിടേക്കു പാഞ്ഞുചെല്ലാം; ആകാശത്തിൽ കൂട്ടംകൂട്ടമായി നിന്ന്, കല്ലുകളുടെയും ആയുധങ്ങളുടെയും മഹാവർഷംകൊണ്ട് ആ വാനരസൈന്യത്തെ കൊന്ന് യമലോകത്തേക്ക് അയയ്ക്കാം. ഇങ്ങനെ രാമലക്ഷ്മണന്മാർ ഈ കെണിയിൽ അകപ്പെട്ടാൽ, ഈ ചതിയാൽ അവർ തീർച്ചയായും ജീവൻ വെടിയും.’ ഈ ഭാഗം മുഴുവനും (12–18) സമീക്ഷിതപാഠത്തിലില്ല — പ്രചാരത്തിലുള്ള പാഠത്തിന്റെ സവിശേഷമായ കൂട്ടിച്ചേർക്കലാണ്. വജ്രദംഷ്ട്രൻ ബലത്തിനു പകരം ചതി ഉപദേശിക്കുന്നു — രാക്ഷസന്മാർ തങ്ങൾ ഭരതന്റെ സൈനികരാണെന്നു ഭാവിച്ച് രാമന്റെ വിശ്വാസം നേടണം, പിന്നെ ആകാശത്തുനിന്ന് ആക്രമിക്കണം. ഈ ഉപായം രാക്ഷസന്മാരുടെ മായാവിസ്വഭാവം കാണിക്കുന്നു — മാരീചൻ മാനിന്റെ രൂപത്തിലും രാവണൻ സന്ന്യാസിരൂപത്തിലും ചതി ചെയ്തവരാണല്ലോ. ഭരതന്റെ പേര് ഉപയോഗിക്കുന്നതു രാമന്റെ സഹോദരസ്നേഹത്തിന്റെ ദുരുപയോഗമാണ് — ഭരതന്റെ സൈന്യത്തിന്റെ വാർത്ത കേട്ടാൽ രാമൻ പ്രസന്നനാകുമല്ലോ. ‘അപനീതേന’ എന്നാൽ അനീതിയാൽ അല്ലെങ്കിൽ ചതിയാൽ എന്നർഥം; ഈ വാക്യത്തിന്റെ കർത്താവ് ‘രാമലക്ഷ്മണൗ’ ആണ് — അവർ ചതിയാൽ ജീവൻ ത്യജിക്കും. ഹിന്ദി വ്യാഖ്യാനവും ഇങ്ങനെതന്നെ വിവരിക്കുന്നു. അടുത്ത സർഗത്തിൽ വിഭീഷണൻ ഇത്തരം എല്ലാ വാക്കുകളെയും തടയും. ഉപായത്തിന്റെ ദോഷവും വ്യക്തമാണ് — രാമൻ ഭരതനെ നന്നായി അറിയുന്നു, അവൻ രാക്ഷസന്മാരുടെ ചതി തിരിച്ചറിയും; കൂടാതെ വിഭീഷണൻ വേഗംതന്നെ രാമന്റെ പക്ഷത്തുചെന്ന് രാക്ഷസന്മാരുടെ എല്ലാ മായകളും വെളിപ്പെടുത്തും.
അനന്തരം കുംഭകർണപുത്രനും വീരനും വീര്യവാനുമായ നികുംഭൻ എന്നവൻ അത്യന്തം ക്രുദ്ധനായി ലോകങ്ങളെ കരയിക്കുന്ന രാവണനോടു പറഞ്ഞു: ‘നിങ്ങളെല്ലാവരും മഹാരാജാവിനോടൊപ്പം ഇവിടെ ഇരുന്നുകൊള്ളുക; ഞാൻ ഒറ്റയ്ക്കു ലക്ഷ്മണനോടുകൂടി രാഘവനെയും ഹനുമാനോടുകൂടി സുഗ്രീവനെയും എല്ലാ വാനരന്മാരെയും ഇവിടെ കൊല്ലും.’ അനന്തരം പർവതസമാനനായ വജ്രഹനു എന്ന രാക്ഷസൻ ക്രുദ്ധനായി നാവുകൊണ്ടു ചുണ്ടിന്റെ കോണുകൾ നക്കിക്കൊണ്ടു പറഞ്ഞു: ‘നിങ്ങൾ ആശങ്കയില്ലാതെ ഇഷ്ടംപോലെ കാര്യങ്ങൾ ചെയ്തുകൊള്ളുക; ഞാൻ ഒറ്റയ്ക്ക് ആ വാനരസൈന്യത്തെ മുഴുവൻ തിന്നുതീർക്കും. നിങ്ങൾ സ്വസ്ഥരായി, നിശ്ചിന്തരായി കളിച്ചുകൊള്ളുക, വാരുണിയും തേൻമദ്യവും കുടിച്ചുകൊള്ളുക. ഞാൻ ഒറ്റയ്ക്കു ലക്ഷ്മണനോടുകൂടി സുഗ്രീവനെയും അംഗദനോടുകൂടി ഹനുമാനെയും എല്ലാ വാനരന്മാരെയും ഇവിടെ കൊല്ലും.’ നികുംഭൻ കുംഭകർണന്റെ പുത്രനാണ്; അതിനാൽ ‘കൗംഭകർണി’ എന്ന് അച്ഛന്റെ പേരുകൊണ്ടു നിർദേശിച്ചിരിക്കുന്നു. വജ്രഹനുവിന്റെ ‘നാവുകൊണ്ടു ചുണ്ടിന്റെ കോണുകൾ നക്കിക്കൊണ്ട്’ എന്ന ചിത്രം ഭയാനകമാണ് — നരഭോജിയെപ്പോലെ അവൻ ശത്രുക്കളെ തിന്നാൻ ഉത്സുകനാണ്. അവന്റെ വാക്കിന്റെ അവസാനത്തിലെ ‘പിബന്തു മധു വാരുണീം’ (വാരുണിയും തേൻമദ്യവും കുടിച്ചുകൊള്ളുക) എന്നതു ഭോഗാസക്തിയാണ് — രാക്ഷസസഭ യുദ്ധത്തിന്റെ ഗൗരവം അറിയുന്നില്ല. ഓരോ വീരനും ‘ഞാൻ ഒറ്റയ്ക്ക്’ (അഹമേകഃ) എന്നു വീണ്ടും വീണ്ടും പറയുന്നു — ‘ഞാൻ മുമ്പേ’ എന്ന മത്സരം ഈ സർഗത്തിൽ എല്ലായിടത്തുമുണ്ട്. ഇരുപത്തൊന്നാം ശ്ലോകം പൂർവാർധത്തിൽ നികുംഭന്റെ വാക്ക് അവസാനിപ്പിക്കുകയും ഉത്തരാർധത്തിൽ വജ്രഹനുവിനെ പരിചയപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു — ശ്ലോകസീമ പ്രഭാഷകന്റെ മാറ്റത്തിനു നടുവിലാണു വീഴുന്നത്. ഈ സർഗത്തിൽ രാക്ഷസന്മാർ വീരന്മാരാണ്, പക്ഷേ നീതിഹീനരാണ്; അവരുടെയെല്ലാം അഹങ്കാരം അടുത്ത സർഗത്തിൽ വിഭീഷണന്റെ വിവേകവുമായി തുലനം ചെയ്യപ്പെടും. വജ്രഹനുവിന്റെ വാക്കിലെ ‘പിബന്തു മധു വാരുണീം’ സുന്ദരകാണ്ഡത്തിൽ വർണിച്ച ലങ്കയിലെ പാനഗോഷ്ഠിയെ ഓർമിപ്പിക്കുന്നു — യുദ്ധസങ്കടത്തിലും രാക്ഷസന്മാർ ഭോഗങ്ങൾ ഉപേക്ഷിക്കുന്നില്ല.
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये युद्धकाण्डेऽष्टमः सर्गः॥ ८॥