॥वाल्मीकिरामायणम् യുദ്ധകാണ്ഡം · 6-ാം സർഗ്ഗം

യുദ്ധകാണ്ഡം

സർഗ്ഗം

രാവണൻ മന്ത്രിമാരുമായി നടത്തുന്ന മന്ത്രാലോചന

ഹനുമാൻ വരുത്തിയ അപമാനത്താൽ ലജ്ജിതനായ രാവണൻ, മന്ത്രമാണു വിജയത്തിന്റെ മൂലം, പുരുഷന്മാരുടെയും മന്ത്രങ്ങളുടെയും മൂന്നു തരം, രാമന്റെ വരവ്, ഹിതകരമായ മന്ത്രാലോചനയ്ക്കുള്ള അഭ്യർഥന

ഇന്ദ്രനെപ്പോലെ മഹാത്മാവായ ഹനുമാൻ ലങ്കയിൽ ചെയ്ത ഭയാവഹവും ഘോരവുമായ കർമം കണ്ട്, ലജ്ജയാൽ ലേശം മുഖം താഴ്ത്തിയ രാക്ഷസേന്ദ്രൻ എല്ലാ രാക്ഷസന്മാരോടും പറഞ്ഞു: ‘ആക്രമിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ള ലങ്കാനഗരി ഒരു വാനരൻ മാത്രമായ അവനാൽ ആക്രമിക്കപ്പെട്ടു, അവൻ അതിൽ കടക്കുകയും ചെയ്തു; ജനകപുത്രിയായ സീതയെ അവൻ കാണുകയും ചെയ്തു. ചൈത്യപ്രാസാദം തകർക്കപ്പെട്ടു, ശ്രേഷ്ഠരായ രാക്ഷസന്മാർ കൊല്ലപ്പെട്ടു, ലങ്കാനഗരി മുഴുവനും ഹനുമാൻ കലക്കിമറിച്ചു. നിങ്ങൾക്കു മംഗളം; ഞാൻ എന്തു ചെയ്യണം? ഇനി എന്താണ് ഉചിതം? എന്താണോ സാധ്യമായത്, ചെയ്താൽ നന്നായിത്തീരുന്നത്, അതു ഞങ്ങളോടു പറയുക.’ യുദ്ധകാണ്ഡത്തിലെ ഈ സർഗത്തിൽ രംഗം മാറുന്നു — സമുദ്രത്തിന്റെ വടക്കേക്കരയിൽനിന്നു ലങ്കയിലെ രാജസഭയിലേക്ക്. രാവണൻ ആദ്യമായി ലജ്ജിതനായി കാണപ്പെടുന്നു; ‘വാനരമാത്രേണ’ (ഒരു വാനരൻ മാത്രമായവനാൽ) എന്ന പദം അവന്റെ അപമാനത്തിന്റെ മൂർച്ച സൂചിപ്പിക്കുന്നു — ത്രിലോകവിജയിയായ രാവണൻ ഒരു വാനരനാൽ പരാജിതനായി. ഹനുമാനെ ഇന്ദ്രനോട് ഉപമിക്കുന്നതും ശ്രദ്ധേയമാണ് — രാക്ഷസന്മാരുടെ ദൃഷ്ടിയിലും അവൻ ഇന്ദ്രതുല്യനായ പരാക്രമിയാണ്. രാവണന്റെ ‘ഞാൻ എന്തു ചെയ്യണം’ എന്ന ചോദ്യം നിസ്സഹായതയല്ല, മന്ത്രാലോചനയുടെ ആരംഭമാണു സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. ‘ഭദ്രം വഃ’ (നിങ്ങൾക്കു മംഗളം) എന്ന സഭ്യമായ സംബോധന രാജാവിന്റെ ശിഷ്ടാചാരമാണ്. ഒന്നാം ശ്ലോകം മൂന്ന് അർധങ്ങളുള്ളതാണ്; അതിനാൽ രാവണന്റെ കാഴ്ചയും താരതമ്യവും വാക്കും ഒരേ വാക്യത്തിൽ വരുന്നു. നാലു ശ്ലോകങ്ങളുടെ ക്രമവും ശ്രദ്ധേയമാണ് — ആദ്യം കർമത്തിന്റെ ദർശനം, പിന്നെ അതിന്റെ പരിണാമങ്ങൾ, ഒടുവിൽ ചോദ്യം.

‘മനസ്വികൾ വിജയം മന്ത്രത്തിൽ (ആലോചനയിൽ) വേരൂന്നിയതാണെന്നു പറയുന്നു; അതിനാൽ മഹാബലന്മാരേ, രാമനെക്കുറിച്ചുള്ള മന്ത്രാലോചന ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ലോകത്തിൽ പുരുഷന്മാർ മൂന്നു തരമാണ് — ഉത്തമർ, അധമർ, മധ്യമർ; അവരുടെ ഗുണദോഷങ്ങൾ ഒന്നിച്ചു ഞാൻ പറയാം. മന്ത്രനിർണയത്തിൽ സമർഥരായ മൂന്നു കൂട്ടരോടു — മന്ത്രിമാരോടോ, ഒരേ ലക്ഷ്യമുള്ള മിത്രങ്ങളോടോ, അടുത്ത ബന്ധുക്കളോടോ — ചേർന്ന്, അവരോടൊപ്പം ആലോചിച്ചു കർമങ്ങൾ ആരംഭിക്കുകയും ദൈവാനുകൂല്യത്തിനായും യത്നിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവനെ പുരുഷോത്തമൻ എന്നു പറയുന്നു. ഒറ്റയ്ക്കു കാര്യം വിചാരിക്കുകയും ഒറ്റയ്ക്കു ധർമത്തിൽ മനസ്സുറപ്പിക്കുകയും ഒറ്റയ്ക്കു കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നവനെ മധ്യമനായ മനുഷ്യൻ എന്നു പറയുന്നു. ഗുണദോഷങ്ങൾ നിശ്ചയിക്കാതെ, ദൈവാശ്രയം ഉപേക്ഷിച്ച്, ‘ചെയ്യാം’ എന്നു പറഞ്ഞു കാര്യം ഉപേക്ഷിക്കുന്നവൻ നരാധമൻ. ഈ പുരുഷന്മാർ എപ്പോഴും ഉത്തമരും അധമരും മധ്യമരും ആയിരിക്കുന്നതുപോലെ, മന്ത്രവും ഉത്തമം, അധമം, മധ്യമം എന്നിങ്ങനെ അറിയണം. മന്ത്രിമാർ ശാസ്ത്രദൃഷ്ടിയോടെ ഐകമത്യത്തിലെത്തി ഉറച്ചുനിൽക്കുന്ന മന്ത്രത്തെ ഉത്തമം എന്നു പറയുന്നു. മന്ത്രിമാർ പല അഭിപ്രായങ്ങളിലേക്കു പോയിട്ടും കാര്യനിർണയം വീണ്ടും ഐക്യത്തിലെത്തുന്നിടത്ത് ആ മന്ത്രം മധ്യമമായി കരുതപ്പെടുന്നു. ഓരോരുത്തരും സ്വന്തം അഭിപ്രായത്തിൽ ഉറച്ചുനിന്നു തർക്കിക്കുന്ന, ഐകമത്യത്തിൽ ശ്രേയസ്സില്ലാത്ത മന്ത്രം അധമം എന്നു പറയപ്പെടുന്നു.’ ഇവിടെ രാവണൻ നീതിശാസ്ത്രപണ്ഡിതനെപ്പോലെ സംസാരിക്കുന്നു — അവൻ രാജധർമം അറിയുന്നു, പക്ഷേ അവന്റെ ആചരണം വ്യത്യസ്തമാണ്. സീതാപഹരണം അവൻ ഒറ്റയ്ക്കു തീരുമാനിച്ചതാണ്, മന്ത്രിമാരോടൊപ്പമല്ല; അതിനാൽ അവന്റെതന്നെ വാക്കനുസരിച്ച് അവൻ അധമപുരുഷനാണ്. ഇതു കവിയുടെ വ്യംഗ്യമാണ് — രാവണൻ അറിയാതെ സ്വന്തം നിന്ദതന്നെ പറയുന്നു. ഒന്നാം സർഗത്തിൽ രാമൻ ഭൃത്യന്മാരുടെ മൂന്നു തരം പറഞ്ഞു; ഇവിടെ രാവണൻ പുരുഷന്മാരുടെയും മന്ത്രങ്ങളുടെയും മൂന്നു തരം പറയുന്നു — രണ്ടു നായകന്മാർക്കും ഒരേ ഉപദേശം, ചരിതം പക്ഷേ ഭിന്നം. ഏഴും എട്ടും ശ്ലോകങ്ങൾ ഒരൊറ്റ വാക്യമാകുന്നു. മന്ത്രത്തിന്റെ മൂന്നു തരം പുരുഷന്മാരുടെ മൂന്നു തരത്തോടു ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു — ഐകമത്യം ഉത്തമം, തർക്കത്തിനുശേഷമുള്ള ഐകമത്യം മധ്യമം, നിരന്തരമായ തർക്കം അധമം. അടുത്ത സർഗങ്ങളിൽ രാവണന്റെ സഭയിൽ വിഭീഷണന്റെ ഭിന്നാഭിപ്രായം ഈ അധമമന്ത്രത്തിന്റെ ഉദാഹരണമാകും. ഉത്തമപുരുഷന്റെ ലക്ഷണത്തിലെ ‘ദൈവേ ച കുരുതേ യത്നം’ (ദൈവാനുകൂല്യത്തിനായും യത്നിക്കുന്നു) എന്ന വാക്ക് ശ്രദ്ധേയമാണ് — പുരുഷപ്രയത്നവും ദൈവവും രണ്ടും ആവശ്യമാണ്; ദൈവത്തെ മാത്രം ആശ്രയിച്ചു നിഷ്ക്രിയനായവനും സ്വബലത്തെ മാത്രം ആശ്രയിച്ചു ദൈവത്തെ അവഗണിക്കുന്നവനും — രണ്ടുപേരും ഉത്തമരല്ല. അധമന്റെ ലക്ഷണം ‘ചെയ്യാം’ എന്നു പറഞ്ഞിട്ടു കാര്യം ഉപേക്ഷിക്കലാണ് — പ്രതിജ്ഞയുണ്ട്, കർമമില്ല. മന്ത്രിമാരുടെ ‘ശാസ്ത്രദൃഷ്ടേന ചക്ഷുഷാ’ (ശാസ്ത്രദൃഷ്ടിയോടെ) ഉള്ള ഐകമത്യം — രാജാവിന്റെ ഇച്ഛയെ വെറുതെ അനുമോദിക്കലല്ല, ശാസ്ത്രാനുസൃതമായ നിർണയമാണ്.

‘അതിനാൽ ബുദ്ധിമാന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠരേ, നന്നായി ആലോചിച്ച കാര്യം നിങ്ങൾ നിർണയിക്കുക; ഇതാണ് എന്റെ കർത്തവ്യമെന്നു ഞാൻ കരുതുന്നു. ധീരരായ ആയിരക്കണക്കിനു വാനരന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട രാമൻ നമ്മെ ഉപരോധിക്കാനായി ലങ്കാനഗരിയിലേക്കു വരുന്നു. ആ രാഘവൻ അനുജനോടും സൈന്യത്തോടും അനുചരന്മാരോടുംകൂടി ഉചിതമായ വിധത്തിൽ വേഗത്തിൽ സുഖമായി സാഗരം കടക്കും എന്നതു വ്യക്തമാണ്. അവൻ സമുദ്രത്തെ വറ്റിക്കും, അല്ലെങ്കിൽ പരാക്രമംകൊണ്ടു മറ്റെന്തെങ്കിലും ചെയ്യും. വാനരന്മാരുമായി ഇത്തരമൊരു വിരോധം ഉടലെടുത്തിരിക്കെ, നഗരത്തിനും സൈന്യത്തിനും ഹിതമായതെല്ലാം എന്നോടൊപ്പം ആലോചിക്കുക.’ ഇവിടെ രാവണൻ രാമന്റെ സാമർഥ്യം അംഗീകരിക്കുന്നു — ‘തരിഷ്യതി ച സുവ്യക്തം’ (കടക്കും എന്നതു വ്യക്തമാണ്). ഹനുമാന്റെ പരാക്രമം കണ്ടശേഷം രാമന്റെയും വാനരന്മാരുടെയും ബലത്തെ അവഗണിക്കാൻ അവനു കഴിയുന്നില്ല. എന്നാൽ ‘സീതയെ തിരികെ ഏൽപ്പിക്കാം’ എന്ന് അവൻ ചിന്തിക്കുന്നില്ല; അവന്റെ ചോദ്യം യുദ്ധത്തിന്റെ ഉപായത്തെക്കുറിച്ചു മാത്രമാണ്. പതിനെട്ടാം ശ്ലോകം മൂന്ന് അർധങ്ങളുള്ളതാണ്; അതിന്റെ ‘സമുദ്രമുച്ഛോഷയതി…’ (സമുദ്രത്തെ വറ്റിക്കും…) എന്ന ആദ്യാർധം സമീക്ഷിതപാഠത്തിലില്ല. ‘ഉപരോധകഃ’ എന്ന പദം രാമനെ നഗരം വളയുന്നവനായി വർണിക്കുന്നു — രാവണന്റെ ദൃഷ്ടിയിൽ രാമൻ ആക്രമണകാരിയാണ്. അടുത്ത സർഗത്തിൽ രാക്ഷസന്മാർ ഈ ചോദ്യത്തിന് ഉത്തരം നൽകുന്നു.

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये युद्धकाण्डे षष्ठः सर्गः॥ ६॥

തെറ്റ് അറിയിക്കുക

മൂലശ്ലോകങ്ങളോടും പദവിവരണത്തോടും കൂടി വായിക്കുക