സർഗ്ഗം
സുഗ്രീവന്റെ പ്രോത്സാഹനം
ശോകം ഉപേക്ഷിക്കാനുള്ള ഉപദേശം, സേതുബന്ധത്തെക്കുറിച്ചുള്ള മന്ത്രണം, വാനരന്മാരുടെ ശൗര്യം, ശുഭനിമിത്തങ്ങൾ
ശോകത്താൽ തളർന്ന ദശരഥപുത്രനായ രാമനോട് ശ്രീമാനായ സുഗ്രീവൻ ശോകം നീക്കുന്ന വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു: ‘വീരാ, മറ്റൊരു സാധാരണക്കാരനെപ്പോലെ നീ എന്തിനു പരിതപിക്കുന്നു? അങ്ങനെയാകരുത്; നന്ദികെട്ടവൻ സൗഹൃദം ഉപേക്ഷിക്കുന്നതുപോലെ നീ സന്താപം ഉപേക്ഷിക്കുക. സീതയുടെ വിവരം ലഭിക്കുകയും ശത്രുവിന്റെ വാസസ്ഥാനം അറിയുകയും ചെയ്തിരിക്കെ നിന്റെ സന്താപത്തിന് ഒരു കാരണവും ഞാൻ കാണുന്നില്ല. നീ മതിമാനും ശാസ്ത്രജ്ഞനും പ്രാജ്ഞനും പണ്ഡിതനുമാണ്; അതിനാൽ ആത്മസംയമിയായ പുരുഷൻ കാര്യം നശിപ്പിക്കുന്ന ബുദ്ധിയെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നതുപോലെ ഈ സാധാരണമായ ചിന്താഗതിയെ ഉപേക്ഷിക്കുക. വലിയ മുതലകൾ നിറഞ്ഞ സമുദ്രം കടന്ന് ഞങ്ങൾ ലങ്കയിൽ കയറും, നിന്റെ ശത്രുവിനെ കൊല്ലുകയും ചെയ്യും. ഉത്സാഹമില്ലാത്തവന്റെയും ദീനന്റെയും ശോകത്താൽ മനസ്സു കലങ്ങിയവന്റെയും എല്ലാ കാര്യങ്ങളും തകരുന്നു; അവൻ വിപത്തിൽ അകപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു.’ സുഗ്രീവൻ മിത്രധർമം പാലിക്കുന്നു — ബാലിവധത്തിൽ രാമൻ അവനു സഹായിയായിരുന്നതുപോലെ ഇന്ന് അവൻ രാമന്റെ മനസ്സിനെ ദൃഢമാക്കുന്നു. ‘നന്ദികെട്ടവൻ സൗഹൃദത്തെ എന്നപോലെ’ എന്ന ഉപമ മൂർച്ചയുള്ളതാണ് — നന്ദികെട്ടവൻ ഉപകാരം മറക്കുന്നതുപോലെ ശോകവും നിശ്ശേഷം ഉപേക്ഷിക്കണം. ശോകത്തിന്റെ കാരണത്തെ നിരാകരിച്ചുകൊണ്ട് അവൻ ആദ്യത്തെ യുക്തി നൽകുന്നു — അറിയാതിരുന്നത് ഇപ്പോൾ അറിഞ്ഞു; അതിനാൽ ഇപ്പോൾ കർമത്തിന്റെ സമയമാണ്, ശോകത്തിന്റേതല്ല. ഉത്സാഹമില്ലാത്തവന്റെ സർവാർഥവും നശിക്കും എന്ന നീതിവാക്യമാണ് ഈ ഉപദേശത്തിന്റെയാകെ അടിസ്ഥാനം. ‘മതിമാൻ, ശാസ്ത്രജ്ഞൻ, പ്രാജ്ഞൻ, പണ്ഡിതൻ’ എന്നീ നാലു വിശേഷണങ്ങൾ രാമന്റെ ബുദ്ധിയെ ഓർമിപ്പിക്കുന്നു — ഇങ്ങനെയുള്ളവനു സാധാരണക്കാരനെപ്പോലെയുള്ള ശോകം ചേരില്ല. സുഗ്രീവൻ രാമനെ നിന്ദിക്കുന്നില്ല; മറിച്ച്, അവന്റെ സ്വരൂപം ഓർമിപ്പിച്ച് അവനെ സ്വസ്ഥനാക്കുന്നു. ‘ലങ്കാമാരോഹയിഷ്യാമഃ’ (ലങ്കയിൽ കയറും) എന്ന വാക്കുകൊണ്ട് ലങ്ക പർവതശിഖരത്തിലാണു സ്ഥിതിചെയ്യുന്നതെന്നും സൂചിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു.
‘എല്ലാ ദിക്കുകളിൽനിന്നും വന്നെത്തിയ ഈ വാനരയൂഥപന്മാർ ശൂരന്മാരും സമർഥരുമാണ്; നിനക്കു പ്രിയം ചെയ്യാൻ തീയിൽ പ്രവേശിക്കാൻപോലും ഇവർ ഉത്സാഹിച്ചുനിൽക്കുന്നു. ഇവരുടെ ഹർഷത്തിൽനിന്നു ഞാൻ അറിയുന്നു, എന്റെ യുക്തിയും ദൃഢമാണ് — പരാക്രമംകൊണ്ടു ശത്രുവിനെ കൊന്ന് ഞാൻ സീതയെ തിരികെ കൊണ്ടുവരും. പാപകർമിയായ രാവണനോട് അങ്ങനെ ചെയ്യാൻ നീ യോഗ്യനാണ്. രാഘവാ, ഇവിടെ സേതു ബന്ധിക്കപ്പെടുന്നതിനും ആ രാക്ഷസരാജന്റെ നഗരി ഞങ്ങൾ കാണുന്നതിനും വേണ്ടതു നീ ചെയ്യുക. ത്രികൂടശിഖരത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ആ ലങ്കാനഗരിയെ കണ്ടാലുടൻ, ആ ദർശനത്താൽത്തന്നെ, രാവണൻ യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു എന്ന് ഉറപ്പിച്ചുകൊള്ളുക. ഘോരമായ, വരുണന്റെ വാസസ്ഥാനമായ സാഗരത്തിൽ സേതു കെട്ടാതെ ഇന്ദ്രനോടുകൂടിയ ദേവാസുരന്മാർക്കുപോലും ലങ്കയെ തകർക്കാൻ കഴിയില്ല. ലങ്കയ്ക്കടുത്തുവരെ സമുദ്രത്തിൽ സേതുബന്ധം ആയിക്കഴിഞ്ഞാൽ, എന്റെ സൈന്യം മുഴുവൻ കടന്നുകഴിഞ്ഞു, ജയിച്ചുകഴിഞ്ഞു എന്നു കരുതിക്കൊള്ളുക; ഈ വാനരന്മാർ യുദ്ധത്തിൽ വീരന്മാരും ഇഷ്ടരൂപം ധരിക്കുന്നവരുമാണല്ലോ.’ ഇവിടെ സുഗ്രീവനാണ് ആദ്യമായി സേതുവിന്റെ നിർദേശം വയ്ക്കുന്നത്; അതുതന്നെ മുന്നോട്ടു നളന്റെ കർമത്താൽ സഫലമാകും. ഏഴാമത്തെയും പന്ത്രണ്ടാമത്തെയും ശ്ലോകങ്ങൾ മൂന്ന് അർധങ്ങളുള്ളവയാണ്. പതിനൊന്നാം ശ്ലോകം സമീക്ഷിതപാഠത്തിൽ മറ്റൊരു സർഗത്തിൽ (6.013.021) കാണപ്പെടുന്നു; ഇവിടെ അതു സുഗ്രീവന്റെ വായിൽത്തന്നെയാണ്. സുഗ്രീവന്റെ യുക്തി ലളിതമാണ് — തടസ്സം ഒന്നേയുള്ളൂ, സമുദ്രം; അതിനുള്ള ഉപായം സേതു; സേതു കെട്ടിക്കഴിഞ്ഞാൽ യുദ്ധം ജയിച്ചതുതന്നെ. വാനരന്മാരുടെ ഹർഷമാണ് അതിനു തെളിവ്. ‘ദർശനാദവധാരയ’ (കണ്ടാലുടൻ ഉറപ്പിക്കുക) എന്ന വാക്ക് പ്രത്യേകം ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതാണ് — ലങ്കയെ കാണുന്നതുതന്നെ രാവണവധത്തിന്റെ നിശ്ചയമാണ്; കാരണം, ലക്ഷ്യത്തിലെത്തുന്നതുതന്നെ വിജയമാകുമാറ് അത്രയും ദൃഢമാണു രാമന്റെ പരാക്രമം. ഇങ്ങനെ സുഗ്രീവൻ പ്രശ്നത്തെ രണ്ടു ഭാഗങ്ങളായി വിഭജിക്കുന്നു — സമുദ്രം കടക്കുന്നതു ദുഷ്കരം, രാവണവധമാകട്ടെ എളുപ്പം.
‘അതിനാൽ രാജാവേ, സർവാർഥവും നശിപ്പിക്കുന്ന ഈ വിഹ്വലമായ ബുദ്ധി മതി. ഈ ലോകത്തിൽ ശോകം പുരുഷന്റെ ശൗര്യത്തെ ക്ഷയിപ്പിക്കുന്നു. വീരാഭിമാനത്തെ അവലംബിച്ചു മനുഷ്യൻ ചെയ്യേണ്ട കാര്യം എന്താണോ, അതുതന്നെയാണ് കർത്താവിനു വേഗത്തിൽ അലങ്കാരമായിത്തീരുന്നത്. മഹാപ്രാജ്ഞാ, ഈ സമയത്തു തേജസ്സോടെ സത്ത്വത്തെ, ധൈര്യത്തെ, ആശ്രയിക്കുക. നിന്നെപ്പോലെയുള്ള ശൂരന്മാരും മഹാത്മാക്കളുമായ മനുഷ്യർക്ക്, ഒരു വസ്തു നശിച്ചാലും കാണാതായാലും, ശോകം സർവാർഥനാശകമാണ്. നീ ബുദ്ധിമാന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനും സർവശാസ്ത്രാർഥങ്ങളിലും നിപുണനുമാണ്; എന്നെപ്പോലെയുള്ള സചിവന്മാരോടൊപ്പം ശത്രുവിനെ ജയിക്കാൻ നീ സമർഥനാണ്. വില്ലെടുത്ത നിന്റെ മുന്നിൽ യുദ്ധത്തിൽ നേരിട്ടുനിൽക്കാൻ കഴിയുന്ന ഒരാളെയും മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും ഞാൻ കാണുന്നില്ല.’ പതിനഞ്ചാം ശ്ലോകം മൂന്ന് അർധങ്ങളുള്ളതാണ്. ‘ശൗടീര്യം’ എന്ന പദം അഭിമാനത്തോടുകൂടിയ ശൗര്യത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു — സുഗ്രീവൻ രാമനെ അവന്റെ ക്ഷത്രിയസ്വഭാവം ഓർമിപ്പിക്കുന്നു. ‘മദ്വിധൈഃ സചിവൈഃ’ (എന്നെപ്പോലെയുള്ള സചിവന്മാരോടൊപ്പം) എന്ന വാക്കുകൊണ്ട് അവൻ തന്നെത്തന്നെ രാമന്റെ സചിവനായി കണക്കാക്കുന്നു, കേവലം മിത്രമായിട്ടല്ല. ശോകം രണ്ടുവിധം നാശം വരുത്തുന്നു — ശൗര്യത്തിനും ബുദ്ധിക്കും. അതിനാൽ ശോകം ഉപേക്ഷിക്കുന്നതു കേവലം സാന്ത്വനമല്ല, യുദ്ധത്തിനുള്ള ആദ്യത്തെ ഒരുക്കമാണ് എന്നാണു സുഗ്രീവന്റെ ആശയം. ‘വിനഷ്ടേ വാ പ്രണഷ്ടേ വാ’ (നശിച്ചാലും കാണാതായാലും) എന്ന വാക്ക് പൊതുവായുള്ളതാണ് — ഏതു വസ്തുവും നശിച്ചതായാലും കാണാതായതായാലും മഹാത്മാക്കൾക്കു ശോകം യുക്തമല്ല. സീത നശിച്ചിട്ടില്ല, ദൂരെയിരിക്കുന്നുവെന്നു മാത്രം; അതിനാൽ ശോകത്തിന് ഒട്ടും അവസരമില്ല എന്നാണു ധ്വനി.
‘വാനരന്മാരെ ഏൽപ്പിച്ച നിന്റെ കാര്യം പരാജയപ്പെടില്ല; അക്ഷയമായ സാഗരം കടന്ന് വൈകാതെ നീ സീതയെ കാണും. അതിനാൽ ഭൂപതേ, ശോകത്തെ മുറുകെപ്പിടിക്കുന്നതു മതി; ക്രോധത്തെ അവലംബിക്കുക. ഉദ്യമമില്ലാത്ത, മന്ദരായ ക്ഷത്രിയന്മാർ നിരർഥകരാണ്; എല്ലാവരും ഉഗ്രനായവനെ മാത്രമേ ഭയപ്പെടുന്നുള്ളൂ. ഘോരമായ നദീപതിയായ സമുദ്രത്തെ കടക്കാൻ ഞങ്ങളോടൊപ്പം ഇവിടെ എത്തിയ നീ സൂക്ഷ്മബുദ്ധിയോടെ ആലോചിക്കുക. ആ സൈന്യങ്ങൾ അതു കടന്നാൽ ജയിച്ചു എന്നുതന്നെ നിശ്ചയിക്കുക; എന്റെ സൈന്യം മുഴുവൻ കടന്നു, ജയിച്ചു എന്ന് ഉറപ്പിച്ചുകൊള്ളുക. യുദ്ധത്തിൽ ശൂരന്മാരും ഇഷ്ടരൂപം ധരിക്കുന്നവരുമായ ഈ വാനരന്മാർ പാറകളുടെയും മരങ്ങളുടെയും വർഷംകൊണ്ട് ആ ശത്രുക്കളെ തകർത്തുകളയും. ശത്രുസംഹാരകാ, എങ്ങനെയെങ്കിലും വരുണാലയമായ സമുദ്രം കടന്നതായി ഞാൻ കണ്ടാൽ, യുദ്ധത്തിൽ അവൻ കൊല്ലപ്പെട്ടു എന്നുതന്നെ ഞാൻ കരുതും. പലതും പറഞ്ഞിട്ടെന്ത്? എല്ലാവിധത്തിലും ഭവാൻ വിജയിയാകും. എന്റെ മനസ്സിനെ ഏറെ ഹർഷിപ്പിക്കുന്ന തരത്തിലുള്ള നിമിത്തങ്ങൾ ഞാൻ കാണുന്നു.’ ഇവിടെ സുഗ്രീവൻ ശോകത്തിന്റെ സ്ഥാനത്തു ക്രോധത്തെ സ്ഥാപിക്കുന്നു — ക്ഷത്രിയന്റെ ക്രോധമാണു ശത്രുക്കളുടെ ഭയം. ഇരുപത്തിരണ്ടാം ശ്ലോകം ‘സർവം തീർണം ച മേ സൈന്യം’ (എന്റെ സൈന്യം മുഴുവൻ കടന്നു) എന്ന പതിനൊന്നാം ശ്ലോകത്തിലെ പദം ഏതാണ്ട് ആവർത്തിക്കുന്നു; അതുവഴി സുഗ്രീവന്റെ ദൃഢനിശ്ചയം ഇരട്ടിക്കുന്നു. ഒടുവിൽ അവൻ നിമിത്തങ്ങൾ കാണുന്നു — ശകുനങ്ങളിലുള്ള വിശ്വാസം ഈ കാണ്ഡത്തിൽ പല സ്ഥലങ്ങളിലും ആവർത്തിച്ചു കാണാം. ഇങ്ങനെ സുഗ്രീവന്റെ വാക്കുകൾ രാമന്റെ ചിന്തയെ അകറ്റുന്നു; അടുത്ത സർഗത്തിൽ രാമൻ ഹനുമാനോടു ലങ്കയിലെ ദുർഗങ്ങളെക്കുറിച്ചു ചോദിക്കുന്നു. ‘സൂക്ഷ്മബുദ്ധിർവിചാരയ’ (സൂക്ഷ്മബുദ്ധിയോടെ ആലോചിക്കുക) എന്ന വാക്കിലൂടെ സുഗ്രീവൻ സമുദ്രം കടക്കാനുള്ള ഉപായത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ആലോചന രാമന്റെ ബുദ്ധിയിൽത്തന്നെ ഏൽപ്പിക്കുന്നു — സൈന്യം സജ്ജം, ഉപായം നായകൻ നിശ്ചയിക്കണം. ‘ശിലാപാദപവൃഷ്ടിഭിഃ’ (പാറകളുടെയും മരങ്ങളുടെയും വർഷംകൊണ്ട്) എന്ന പദത്താൽ വാനരന്മാരുടെ യുദ്ധരീതി സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു; അവരുടെ ആയുധങ്ങൾ പാറകളും മരങ്ങളും മാത്രമാണല്ലോ.
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये युद्धकाण्डे द्वितीयः सर्गः॥ २॥