॥वाल्मीकिरामायणम् ഉത്തരകാണ്ഡം · 103-ാം സർഗ്ഗം

ഉത്തരകാണ്ഡം

സർഗ്ഗം

കാലന്റെ ആഗമനവും സമയബന്ധനവും

താപസരൂപത്തിൽ കാലന്റെ ആഗമനം, ലക്ഷ്മണന്റെ അറിയിപ്പ്, രാമന്റെ സത്കാരം, ഏകാന്തസംഭാഷണത്തിനുള്ള വ്യവസ്ഥ, ലക്ഷ്മണനെ വാതിൽക്കൽ നിയോഗിക്കുന്നു

കുറെക്കാലത്തിനുശേഷം, രാമൻ ധർമപരനായി അയോധ്യയിൽ രാജ്യം പാലിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ, സാക്ഷാൽ കാലൻ താപസന്റെ രൂപം ധരിച്ച് രാജദ്വാരത്തിലെത്തി. വാതിൽക്കൽ നിൽക്കുന്ന ധൈര്യശാലിയും യശസ്വിയുമായ ലക്ഷ്മണനോട് അവൻ പറഞ്ഞു: ‘കാര്യത്തിന്റെ ഗൗരവം നിമിത്തമാണ് ഞാൻ വന്നിരിക്കുന്നത്; എന്റെ വരവ് രാമനെ അറിയിക്കുക. അളവറ്റ ഓജസ്സുള്ള അതിബലൻ എന്ന മഹർഷിയുടെ ദൂതനാണ് ഞാൻ; മഹാബലാ, ഒരു കാര്യത്തിനായി രാമനെ കാണാനാഗ്രഹിച്ചാണ് ഞാൻ വന്നത്.’ ‘അതിബലൻ’ എന്ന പേര് ഇവിടെ ഗൂഢമാണ് — കാലൻ തന്റെ സ്വാമിയായ ബ്രഹ്മാവിനെ പരോക്ഷമായി സൂചിപ്പിക്കുന്നു; അദ്ദേഹത്തിന്റെ ബലത്തെ ആർക്കും അതിക്രമിക്കാനാവില്ലല്ലോ. അവന്റെ വാക്കു കേട്ട് സൗമിത്രി തിടുക്കത്തോടെ അകത്തുചെന്ന് ആ താപസൻ വന്നിരിക്കുന്ന വിവരം രാമനെ അറിയിച്ചു: ‘മഹാദ്യുതേ, രാജധർമത്താൽ അങ്ങ് ഇരുലോകങ്ങളും ജയിക്കുക. തപസ്സിനാൽ സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശിക്കുന്ന ഒരു ദൂതൻ അങ്ങയെ കാണാൻ വന്നിരിക്കുന്നു.’ ലക്ഷ്മണൻ പറഞ്ഞ ആ വാക്കു കേട്ട് രാമൻ പറഞ്ഞു: ‘കുഞ്ഞേ, തന്റെ സ്വാമിയുടെ സന്ദേശം വഹിക്കുന്ന മഹൗജസ്സായ ആ മുനിയെ അകത്തേക്കു കൊണ്ടുവരിക.’ ‘അങ്ങനെയാകട്ടെ’ എന്നു പറഞ്ഞ് സൗമിത്രി ആ മുനിയെ അകത്തേക്കു പ്രവേശിപ്പിച്ചു. തേജസ്സുകൊണ്ടു ജ്വലിക്കുന്നവനെപ്പോലെയും രശ്മികൾകൊണ്ടു ദഹിപ്പിക്കുന്നവനെപ്പോലെയും അവൻ കാണപ്പെട്ടു. ഇതു സാധാരണ അതിഥിയല്ല, സർവസംഹാരകനായ കാലനാണ് എന്ന് കവി ആദ്യംതന്നെ വായനക്കാരനെ അറിയിക്കുന്നു; അവന്റെ തേജസ്സ് അഗ്നിയുടെയും സൂര്യന്റെയുംപോലെ ദുസ്സഹമാണ്. ലക്ഷ്മണൻതന്നെയാണ് അവനെ വാതിൽക്കൽനിന്ന് അകത്തേക്കു കൊണ്ടുവരുന്നത് — ഈ സേവനംതന്നെ ഒടുവിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പരിത്യാഗത്തിനു കാരണമാകും എന്നതാണ് കഥയിലെ കരുണമായ വ്യംഗ്യം. ‘കാര്യഗൗരവാത്’ (കാര്യത്തിന്റെ ഗൗരവം നിമിത്തം) എന്ന പദത്താലും ഈ ആഗമനത്തിന്റെ പ്രയോജനം നിസ്സാരമല്ല, സമഗ്രമായ അവതാരകാര്യത്തിന്റെ സമാപ്തിതന്നെയാണെന്നു സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. ‘എന്നെ അറിയിക്കുക’ എന്ന നിർബന്ധവും ‘മഹാബലാ’ എന്ന സംബോധനയും ലക്ഷ്മണനോട് അവനുള്ള ആദരം കാണിക്കുന്നു.

ആ ഋഷി സ്വന്തം തേജസ്സിനാൽ ദീപ്തനായ രഘുശ്രേഷ്ഠന്റെ അടുത്തുചെന്ന് മധുരമായ വാക്കിൽ ‘അഭിവൃദ്ധിപ്പെടുക’ എന്ന് രാഘവനോടു പറഞ്ഞു. മഹാതേജസ്വിയായ രാമൻ അർഘ്യം മുതലായവയോടുകൂടിയ പൂജ അവനു നൽകി; തിടുക്കമില്ലാതെ കുശലം ചോദിക്കാൻ തുടങ്ങി. രാമൻ കുശലം ചോദിച്ചപ്പോൾ വാഗ്മികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ആ മഹായശസ്വി ദിവ്യമായ സ്വർണാസനത്തിൽ ഇരുന്നു. തുടർന്ന് രാമൻ അവനോടു പറഞ്ഞു: ‘മഹാമതേ, നിനക്കു സ്വാഗതം. ആരുടെ ദൂതനായാണോ നീ വന്നത്, അദ്ദേഹത്തിന്റെ സന്ദേശം അറിയിക്കുക.’ ഇവിടെ രാമന്റെ ആതിഥ്യം ശാന്തവും മര്യാദപൂർണവുമാണ് — അതിഥിയുടെ സ്വരൂപം അറിഞ്ഞിട്ടും രാജധർമമനുസരിച്ച് പാദ്യം, അർഘ്യം മുതലായവകൊണ്ട് അദ്ദേഹം പൂജിക്കുന്നു; തിടുക്കം കാട്ടുന്നില്ല. അതിഥിസത്കാരം രാജാവിന്റെ പ്രഥമകർത്തവ്യമാണെന്ന് ഇവിടെ വീണ്ടും കാണിക്കുന്നു. ‘വർധസ്വ’ (അഭിവൃദ്ധിപ്പെടുക) എന്ന ആശീർവാദവും വ്യംഗ്യഗർഭമാണ് — സർവവും സംഹരിക്കുന്ന കാലൻതന്നെ രാമനോട് ‘അഭിവൃദ്ധിപ്പെടുക’ എന്നു പറയുന്നു; കാരണം ഇവിടെ രാമന്റെ അഭിവൃദ്ധി സ്വധാമത്തിലേക്കുള്ള മടക്കംതന്നെയാണ്. ദൂതന്റെ മര്യാദയും പാലിക്കപ്പെടുന്നു — രാജാവ് പ്രേരിപ്പിക്കുന്നതുവരെ അവൻ സ്വയം ഒന്നും പറയുന്നില്ല. ‘യതോ ദൂതസ്ത്വമാഗതഃ’ (ആരുടെ ദൂതനായി നീ വന്നുവോ) എന്ന വാക്കിലൂടെ സന്ദേശം കേൾക്കാൻ താൻ സജ്ജനാണെന്ന് രാമനും അറിയിക്കുന്നു; സന്ദേശമയച്ചയാളുടെ പേര് ഇപ്പോഴും ഗൂഢമാണ്.

രാജസിംഹനാൽ പ്രേരിപ്പിക്കപ്പെട്ട മുനി പറഞ്ഞു: ‘അങ്ങ് ഹിതം നോക്കുന്നുവെങ്കിൽ, ഇതു ദ്വന്ദ്വത്തിൽ — അതായത് നമ്മൾ രണ്ടുപേർക്കുമിടയിൽ മാത്രം — പറയേണ്ടതാണ്. ഇതു കേൾക്കുകയോ കാണുകയോ ചെയ്യുന്നവൻ അങ്ങയാൽ വധിക്കപ്പെടേണ്ടവനാകും — മുനിമുഖ്യന്റെ വാക്ക് അങ്ങ് മാനിക്കുന്നുവെങ്കിൽ അങ്ങനെയാകണം.’ ‘അങ്ങനെയാകട്ടെ’ എന്നു പ്രതിജ്ഞചെയ്ത് രാമൻ ലക്ഷ്മണനോടു പറഞ്ഞു: ‘മഹാബാഹോ, ദ്വാരപാലകനെ പറഞ്ഞയയ്ക്കുക; നീ തന്നെ വാതിൽക്കൽ നിൽക്കുക. സൗമിത്രേ, ഋഷിയും ഞാനും തനിച്ചു സംസാരിക്കുന്ന വാക്ക് ആരെങ്കിലും കേൾക്കുകയോ ഞങ്ങളെ കാണുകയോ ചെയ്താൽ അവൻ എന്നാൽ വധിക്കപ്പെടേണ്ടവനാകും.’ തുടർന്ന് കാകുത്സ്ഥൻ വിശ്വസ്തനായ ലക്ഷ്മണനെ വാതിൽക്കൽ നിർത്തി മുനിയോട് ‘പറയുക’ എന്നു പറഞ്ഞു: ‘ഏതു സന്ദേശവുമായാണോ നീ ശ്രദ്ധയോടെ അയയ്ക്കപ്പെട്ടത്, നിന്റെ മനസ്സിലുള്ളതെന്തോ, അതു ശങ്കയില്ലാതെ പറയുക; അതു കേൾക്കാൻ എന്റെ ഹൃദയത്തിലും ഉത്സുകതയുണ്ട്.’ ഇവിടെ ഈ വ്യവസ്ഥതന്നെയാണ് കഥയുടെ ആണി. ദ്വാരപാലകനെ മാറ്റി, അവന്റെ സ്ഥാനത്ത് ഒരിക്കലും ആജ്ഞ ലംഘിക്കാത്ത പ്രിയതമനായ സഹോദരൻ ലക്ഷ്മണനെ നിർത്തുന്നു. എന്നാൽ പ്രതിജ്ഞയുടെ കാഠിന്യംതന്നെ ഒടുവിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിയോഗത്തിനു കാരണമാകും. രാമൻ സത്യപ്രതിജ്ഞനാണ്; അതിനാൽ ഒരിക്കൽ പറഞ്ഞ വാക്ക് അദ്ദേഹത്തിന് അലംഘനീയമാണ് — ഇതാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചരിത്രത്തിന്റെ മൂലഗുണം; അതാണ് ഇവിടെ ദുഃഖകരമായ ഫലം നൽകാൻപോകുന്നത്. ‘ദ്വന്ദ്വേ’ (തനിച്ച്, രണ്ടുപേർക്കിടയിൽ) എന്ന പദം രണ്ടുതവണ പ്രയോഗിച്ചിരിക്കുന്നു — ദേവകാര്യത്തിന്റെ രഹസ്യം രാമൻ മാത്രമേ കേൾക്കാവൂ, അദ്ദേഹമാണല്ലോ അതിന്റെ അധികാരി. മുനി സ്വയം വധശിക്ഷ ആവശ്യപ്പെടുന്നില്ല; രാമന്റെ ഹിതം ഉദ്ദേശിച്ചാണ് ആ വ്യവസ്ഥ സ്ഥാപിക്കുന്നത്; രാമനാകട്ടെ ആലോചിക്കാതെതന്നെ അതു സ്വീകരിക്കുന്നു. കാലൻതന്നെ വ്യവസ്ഥ രചിക്കുന്നു, കാലൻതന്നെ അതിന്റെ ഭംഗവും വരുത്തും — രണ്ടു സർഗങ്ങൾക്കുശേഷം ദുർവാസാവിന്റെ ആഗമനത്തോടെ ഈ കെട്ട് വെളിപ്പെടും.

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये उत्तरकाण्डे त्र्यधिकशततमः सर्गः॥ १०३॥

തെറ്റ് അറിയിക്കുക

മൂലശ്ലോകങ്ങളോടും പദവിവരണത്തോടും കൂടി വായിക്കുക