॥वाल्मीकिरामायणम् ഉത്തരകാണ്ഡം · 81-ാം സർഗ്ഗം

ഉത്തരകാണ്ഡം

സർഗ്ഗം

ശുക്രശാപത്താൽ ദണ്ഡരാജ്യത്തിന്റെ നാശം

ശുക്രന്റെ ആഗമനം, അരജയെ കാണുന്നു, ക്രോധം, ഏഴു രാത്രിക്കകം പൊടിമഴയാൽ രാജ്യം നശിക്കുമെന്ന ശാപം, ആശ്രമവാസികളുടെ പുറപ്പാട്, അരജയുടെ സരസ്സിനരികിലെ വാസം, ദണ്ഡകാരണ്യം, ജനസ്ഥാനം എന്നീ പേരുകളുടെ നിരുക്തി, സന്ധ്യാകാലം

അമിതപ്രഭനായ ആ ദേവർഷി ഒരു മുഹൂർത്തത്തിനകം വൃത്താന്തം കേട്ടറിഞ്ഞ്, വിശന്നുവലഞ്ഞ്, ശിഷ്യന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് തന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്കു മടങ്ങിവന്നു. പ്രഭാതത്തിൽ ഗ്രഹണം ബാധിച്ച്, ശോഭയില്ലാതായ നിലാവുപോലെ, പൊടിയിൽ മുങ്ങി ദീനയായിരിക്കുന്ന അരജയെ അദ്ദേഹം കണ്ടു. വിശന്നിരുന്ന അദ്ദേഹത്തിനു വിശേഷിച്ചും കോപമുണ്ടായി; മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും ചുട്ടെരിക്കുന്നതുപോലെ അദ്ദേഹം ശിഷ്യരോടു പറഞ്ഞു: ‘നോക്കുവിൻ, വിപരീതബുദ്ധിയും ആത്മജ്ഞാനമില്ലാത്തവനുമായ ദണ്ഡനു വരാനിരിക്കുന്ന, ക്രുദ്ധമായ അഗ്നിജ്വാലപോലെ ഘോരമായ വിപത്ത്. ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിജ്വാലയെ തൊടാൻ തുനിയുന്ന ഈ ദുരാത്മാവായ ദുർമതിക്ക് അനുചരന്മാരോടൊപ്പം നാശം വന്നെത്തിയിരിക്കുന്നു.’ അരജയുടെ ഉപമ മർമസ്പർശിയാണ് — ഗ്രഹണം ബാധിച്ച നിലാവ് പ്രഭാതത്തിൽ നിഷ്പ്രഭമാകുന്നതുപോലെ അവളും നിഷ്പ്രഭയായി. അവളുടെ പേര് ‘അരജാ’ (പൊടിയില്ലാത്തവൾ, നിർമല) എന്നാണ്; എന്നാൽ ഇപ്പോൾ അവൾ ‘രജസാ സമഭിപ്ലുതാ’ (പൊടിയിൽ മുങ്ങിയവൾ) — പേരിന്റെ അർഥത്തിന്റെ വിപര്യയം കവി സൂക്ഷ്മമായി വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. ശുക്രന്റെ ക്രോധം വിശപ്പുകൊണ്ടും വർധിച്ചു എന്നു കവി ഒരു മാനുഷികവിവരണം നൽകുന്നു. ദണ്ഡന്റെ കർമം അഗ്നിജ്വാലയെ തൊടുന്നതുപോലെയാണ് — അഗ്നിയെ തൊടുന്നവൻ പൊള്ളുകതന്നെ ചെയ്യും. ശുക്രൻ മുമ്പ് ദണ്ഡന്റെ പുരോഹിതനായിരുന്നു; അതിനാൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശാപം പിതാവിന്റെ ക്രോധം മാത്രമല്ല, ഗുരുവിന്റെ ന്യായവിധികൂടിയാണ്. ശിഷ്യൻ ഗുരുപുത്രിയെ അപമാനിക്കുന്നത് ഇരട്ടി അപരാധമാണ്.

‘ഇത്തരം ഘോരമായ പാപം ചെയ്തതിനാൽ ആ ദുർബുദ്ധി തന്റെ പാപകർമത്തിന്റെ ഫലം അനുഭവിക്കും. പാപകർമങ്ങൾ ആചരിക്കുന്ന ദുർമതിയായ ആ രാജാവ് ഏഴു രാത്രിക്കകം പുത്രന്മാരോടും സൈന്യത്തോടും വാഹനങ്ങളോടുംകൂടി വധിക്കപ്പെടും. ഈ ദുർമതിയുടെ ചുറ്റും നൂറു യോജന വരുന്ന രാജ്യം ഇന്ദ്രൻ വലിയ പൊടിമഴകൊണ്ടു ചുട്ടെരിക്കും. ഇവിടെയുള്ള സ്ഥാവരങ്ങളും ജംഗമങ്ങളുമായ എല്ലാ ജീവികളും വലിയ പൊടിമഴയാൽ എല്ലായിടത്തും നശിച്ചു. ദണ്ഡന്റെ രാജ്യം എത്രത്തോളമുണ്ടോ അത്രയും — അതിലുള്ള ഉയർന്നതെല്ലാം — ഏഴു രാത്രി പൊടിമഴയിൽ മൂടി കാണാതാകും.’ ശാപത്തിന്റെ വ്യാപ്തി വിശാലമാണ് — രാജാവു മാത്രമല്ല, അവന്റെ പുത്രന്മാരും സേനയും വാഹനങ്ങളും ദേശം മുഴുവനും അവിടെയുള്ള എല്ലാ ജീവികളും. രാജാവിന്റെ പാപത്തിന്റെ ഫലം പ്രജകളും അനുഭവിക്കുന്നു — ഇതു പ്രാചീനമായ രാജധർമസിദ്ധാന്തമാണ്; മുമ്പ് ശംബൂകപ്രസംഗത്തിലും ഇതു കണ്ടു. ഒൻപതാം ശ്ലോകത്തിൽ ‘വിലയം സർവതോഽഗമൻ’ (എല്ലായിടത്തും നശിച്ചു) എന്ന് അച്ചടിപ്പതിപ്പിൽ ഭൂതകാലമാണ് — ശാപം നിശ്ചിതമായതിനാൽ ഭാവിയെയും ഭൂതകാലമെന്നപോലെ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; സമീക്ഷിതപാഠത്തിൽ ‘നാശം യാസ്യന്തി സർവശഃ’ (എല്ലാം നശിക്കും). ആറാം ശ്ലോകത്തിൽ സമീക്ഷിതപാഠത്തിൽ ‘ഘോരദർശനം’, അച്ചടിപ്പതിപ്പിൽ ‘ഘോരസംഹിതം’. പൊടിമഴ ഒരു അദ്ഭുതകരമായ ശിക്ഷയാണ് — അഗ്നിയല്ല, ജലമല്ല, പൊടി; അതിനാൽ എല്ലാം മൂടപ്പെടുന്നു. ‘സപ്തരാത്രേണ’ (ഏഴു രാത്രിക്കകം) എന്ന കാലനിർദേശം ശാപത്തിന്റെ വേഗം കാണിക്കുന്നു. ശുക്രൻ സ്വയം കൊല്ലുന്നില്ല, ഇന്ദ്രനെ കർത്താവായി നിർദേശിക്കുന്നു — ദേവന്മാർപോലും ഋഷിയുടെ വാക്ക് അനുസരിക്കുന്നു.

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ട് ക്രോധത്താൽ കണ്ണുചുവന്ന അദ്ദേഹം ആശ്രമവാസികളോട് ‘ജനപദത്തിന്റെ അതിരുകൾക്കപ്പുറം പോയി താമസിക്കുവിൻ’ എന്നു പറഞ്ഞു. ഉശനസ്സിന്റെ വാക്കു കേട്ട് ആശ്രമത്തിൽ വസിച്ചിരുന്ന ആ ജനങ്ങൾ ആ രാജ്യത്തുനിന്നു പുറത്തുകടന്ന് പുറമേ താമസമുറപ്പിച്ചു. മുനിജനങ്ങളോട് അങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം അദ്ദേഹം അരജയോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: ‘ദുർബുദ്ധീ, ഇവിടെ ഈ ആശ്രമത്തിൽത്തന്നെ ഏകാഗ്രതയോടെ വസിക്കുക. അരജേ, ഒരു യോജന പരന്നുകിടക്കുന്ന, മനോഹരമായി തിളങ്ങുന്ന ഈ സരസ്സ് ദുഃഖമില്ലാതെ അനുഭവിക്കുക; ഇവിടെ നിന്റെ കാലം കാത്തിരിക്കുക. ആ രാത്രി നിന്റെ അടുത്തു വസിക്കാൻ വരുന്ന ജീവികൾ പൊടിമഴയാൽ ഒരിക്കലും വധിക്കപ്പെടുകയില്ല.’ ബ്രഹ്മർഷിയുടെ ആജ്ഞ കേട്ട് ഭാർഗവിയായ അരജ അത്യന്തം ദുഃഖിതയായി പിതാവായ ഭാർഗവനോട് ‘അങ്ങനെയാകട്ടെ’ എന്നു പറഞ്ഞു. ശുക്രൻ മകളെ ‘ദുർമേധേ’ (ദുർബുദ്ധീ) എന്നു സംബോധന ചെയ്യുന്നു — ദണ്ഡനെ തടയാൻ അവൾക്കും കഴിഞ്ഞില്ലല്ലോ എന്ന ഖേദം. എങ്കിലും അദ്ദേഹം അവളെയും അവളുടെ സമീപത്തു വസിക്കുന്നവരെയും രക്ഷിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ ദണ്ഡകാരണ്യത്തിലും ഒരു പവിത്രപ്രദേശം അവശേഷിക്കുന്നു. പതിനാറാം ശ്ലോകം വൾഗേറ്റ് പാഠത്തിൽ മാത്രമുള്ളതാണ്. മകളുടെ ആജ്ഞാപാലനം ‘തഥേതി’ (അങ്ങനെയാകട്ടെ) എന്ന ഒറ്റ പദത്താൽ വ്യക്തമാകുന്നു; അവളുടെ ദുഃഖത്തിന്റെ ആഴം ‘ഭൃശദുഃഖിതാ’ (അത്യന്തം ദുഃഖിത) എന്ന പദത്താലും. നിരപരാധികളായ ആശ്രമവാസികളെ ശുക്രൻ മുൻകൂട്ടിത്തന്നെ പുറത്തേക്കയയ്ക്കുന്നു — ശാപം ദണ്ഡന്റെ രാജ്യത്തിനു മാത്രമാണ്, നിർദോഷികൾക്കല്ല. ഇങ്ങനെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ക്രോധത്തിലും വിവേകമുണ്ട്.

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ട് ഭാർഗവൻ മറ്റൊരിടത്തു താമസമാക്കി. ബ്രഹ്മവാദി പറഞ്ഞതുപോലെതന്നെ ആ നരേന്ദ്രന്റെ രാജ്യം ഭൃത്യരോടും സൈന്യത്തോടും വാഹനങ്ങളോടുംകൂടി ഏഴു ദിവസത്തിനകം ഭസ്മമായി. രാജാവേ, വിന്ധ്യനും ശൈവലത്തിനും ഇടയിലുള്ള ആ ദണ്ഡരാജ്യം, ആ അധർമം ചെയ്യപ്പെട്ടപ്പോൾ ആ ബ്രഹ്മർഷിയാൽ ശപിക്കപ്പെട്ടു; കാകുത്സ്ഥാ, അന്നുമുതൽ അതു ദണ്ഡകാരണ്യം എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു. ഇവിടെ തപസ്വികൾ വസിച്ചതിനാൽ അതു ജനസ്ഥാനം എന്നായി. രാഘവാ, നീ എന്നോടു ചോദിച്ചതെല്ലാം ഇതാ ഞാൻ പറഞ്ഞുതന്നു. ഇങ്ങനെ മുൻസർഗത്തിൽ രാമൻ ചോദിച്ച ചോദ്യത്തിന് — ‘ആ വനം എങ്ങനെ നിർജനമായി’ എന്നതിന് — ഉത്തരം പൂർണമാകുന്നു. ദണ്ഡന്റെ പേരിൽത്തന്നെ ദേശത്തിന്റെ പേര് — രാജാവിന്റെ അപരാധത്തിന്റെ സ്മാരകം. വനവാസകാലത്ത് രാമൻതന്നെ അവിടെ വസിച്ചു, ഖരൻ, ദൂഷണൻ മുതലായ രാക്ഷസരെ ജനസ്ഥാനത്തുവച്ചു വധിച്ചു; അതിനാൽ ഈ ആഖ്യാനത്തിനു രാമനെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം വിശേഷപ്രാധാന്യമുണ്ട്. പതിനെട്ടാം ശ്ലോകത്തിൽ ‘വിന്ധ്യശൈവലയോർനൃപ’, സമീക്ഷിതപാഠത്തിൽ ‘വിന്ധ്യശൈവലസാനുഷു’ (വിന്ധ്യന്റെയും ശൈവലത്തിന്റെയും സാനുക്കളിൽ); പത്തൊൻപതാമത്തേതിൽ ‘വൈധർമ്യേ സഹിതേ കൃതേ’, സമീക്ഷിതപാഠത്തിൽ ‘പുരാ വൈധർമകേ കൃതേ’ (പണ്ട് അധർമം ചെയ്യപ്പെട്ടപ്പോൾ). ഇങ്ങനെ ശ്വേതന്റെ തപോവനം എന്തുകൊണ്ടു ശൂന്യമായി എന്ന ചോദ്യത്തിനും ഉത്തരം ലഭിക്കുന്നു — ശാപത്തിനുശേഷം ആ പ്രദേശം മൃഗങ്ങളും പക്ഷികളുമില്ലാത്തതായി.

‘വീരാ, സന്ധ്യാവന്ദനത്തിനുള്ള സമയം കടന്നുപോകുന്നു. നരവ്യാഘ്രാ, ഈ മഹർഷിമാരെല്ലാം നിറകുടങ്ങളുമായി ചുറ്റും ജലക്രിയ ചെയ്ത് സൂര്യനെ ഉപാസിക്കുന്നു. ബ്രഹ്മജ്ഞരിൽ ശ്രേഷ്ഠരായ അവർ ഒരുമിച്ചു ബ്രാഹ്മണഭാഗം ഉരുവിട്ടുകഴിഞ്ഞു; രാമാ, സൂര്യൻ അസ്തമിച്ചു; പോയി ജലം സ്പർശിച്ച് ആചമിക്കുക.’ സായംസന്ധ്യയുടെ സമയം വന്നതിനാൽ അഗസ്ത്യൻ കഥ ഇവിടെ നിർത്തുന്നു — ധർമകൃത്യം കഥയെക്കാളും മുന്നിലാണ്. ഋഷിമാർ നിറകുടങ്ങളിൽ ജലമെടുത്ത് സൂര്യനെ ഉപസ്ഥാനം ചെയ്യുന്നു — ആശ്രമത്തിലെ സായാഹ്നചിത്രം. ഇരുപത്തിരണ്ടാം ശ്ലോകം ആറു പാദങ്ങളുള്ളതാണ് — ‘കൃതോദകാ നരവ്യാഘ്ര’, ‘സ തൈർബ്രാഹ്മണമഭ്യസ്തം’, ‘രവിരസ്തംഗതോ രാമ’ എന്നീ മൂന്ന് അർധങ്ങൾ ഒരേ അക്കത്തിൽ. അടുത്ത സർഗം രാമന്റെ സന്ധ്യോപാസനയോടെ ആരംഭിക്കുന്നു. ‘ബ്രാഹ്മണം’ എന്നത് അച്ചടിപ്പതിപ്പിലെ പാഠമാണ്; സമീക്ഷിതപാഠത്തിൽ ‘ഋഷിഭിരഭ്യസ്തഃ’ (ഋഷിമാരാൽ ഉപാസിക്കപ്പെട്ടു) എന്ന ഭിന്നപാഠം. ഇങ്ങനെ കഥയുടെ അവസാനത്തോടൊപ്പം ദിവസത്തിന്റെ അവസാനവും സർഗം കാണിക്കുന്നു.

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये उत्तरकाण्डे एकाशीतितमः सर्गः॥ ८१॥

തെറ്റ് അറിയിക്കുക

മൂലശ്ലോകങ്ങളോടും പദവിവരണത്തോടും കൂടി വായിക്കുക