॥वाल्मीकिरामायणम् ഉത്തരകാണ്ഡം · 77-ാം സർഗ്ഗം

ഉത്തരകാണ്ഡം

സർഗ്ഗം

സ്വർഗവാസി ശവം ഭക്ഷിക്കുന്നതു കാണുന്നു

നിർജനമായ മഹാവനം, അദ്ഭുതകരമായ സരസ്സ്, ശൂന്യമായ ആശ്രമം, സരസ്സിലെ ശവം, വിമാനത്തിൽനിന്നിറങ്ങിയ സ്വർഗവാസിയുടെ ശവഭക്ഷണം, അഗസ്ത്യന്റെ ചോദ്യം

അഗസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു: ‘രാമാ, പണ്ട് ത്രേതായുഗത്തിൽ അതിവിസ്തൃതമായ ഒരു വനമുണ്ടായിരുന്നു; ചുറ്റും നൂറു യോജന പരന്നുകിടന്ന അതിൽ മൃഗങ്ങളോ പക്ഷികളോ ഇല്ലായിരുന്നു. സൗമ്യാ, മനുഷ്യരില്ലാത്ത ആ കാട്ടിൽ ഉത്തമമായ തപസ്സു ചെയ്യാനായി ഞാൻ അതിൽ പ്രവേശിച്ചു. രുചികരമായ ഫലമൂലങ്ങളും പലതരം വൃക്ഷങ്ങളുമുള്ള ആ വനത്തിന്റെ രൂപം വിവരിക്കാനാവാത്തതായിരുന്നു. അതിന്റെ നടുവിൽ ഒരു യോജന നീളമുള്ള ഒരു സരസ്സുണ്ടായിരുന്നു — അരയന്നങ്ങളും കാരണ്ഡവങ്ങളും നിറഞ്ഞതും ചക്രവാകങ്ങളാൽ ശോഭിക്കുന്നതും താമരകളും ആമ്പലുകളും നിറഞ്ഞതും പായലില്ലാത്തതും; ആശ്ചര്യകരമെന്നപോലെ അത്യന്തം രുചികരവും അനുത്തമവുമായ ജലം, പൊടിയില്ലാത്തതും ഇളക്കമില്ലാത്തതും ശോഭയുള്ളതും പക്ഷിക്കൂട്ടങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞതും. ആ സരസ്സിനടുത്ത് വലിയൊരു അദ്ഭുതകരമായ ആശ്രമമുണ്ടായിരുന്നു — പുരാതനവും അത്യന്തം പുണ്യവുമെങ്കിലും തപസ്വികളില്ലാത്തത്. പുരുഷശ്രേഷ്ഠാ, അവിടെ ഞാൻ ഒരു വേനൽരാത്രി താമസിച്ചു.’ വർണനയിലെ വിരോധം ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതാണ് — വനം മൃഗങ്ങളും പക്ഷികളുമില്ലാത്തതെന്നു പറഞ്ഞു, എന്നാൽ സരസ്സ് പക്ഷിക്കൂട്ടങ്ങൾ നിറഞ്ഞതും; വനം മനുഷ്യരില്ലാത്തത്, ആശ്രമമാകട്ടെ പുണ്യമെങ്കിലും ശൂന്യം. ഈ രഹസ്യമയമായ പശ്ചാത്തലം വരാനിരിക്കുന്ന അദ്ഭുതദൃശ്യത്തിന്റെ മുന്നറിയിപ്പാണ്. അച്ചടിപ്പതിപ്പിൽ ആദ്യശ്ലോകം ‘പുരാ ത്രേതായുഗേ രാമ ബഭൂവ ബഹുവിസ്തരം’ എന്നാണ്, സമീക്ഷിതപാഠത്തിൽ ‘ഹ്യാസീദ് അരണ്യം ബഹുവിസ്തരം’; നാലാം ശ്ലോകത്തിന്റെ ഉത്തരാർധമായ ‘ഹംസകാരണ്ഡവാകീർണം ചക്രവാകോപശോഭിതം’ വൾഗേറ്റ് പാഠത്തിൽ മാത്രമാണ്. സ്വയം തപസ്വിയായിരുന്നിട്ടും അഗസ്ത്യൻ നിർജനമായ വനത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു — തപസ്സിനായി ഏകാന്തത തേടുകയായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം. ‘തസ്യ രൂപമരണ്യസ്യ നിർദേഷ്ടും ന ശശാക ഹ’ (ആ വനത്തിന്റെ രൂപം വിവരിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല) എന്ന വാക്യത്തിൽ വക്താവിന്റെ വിസ്മയം പ്രകടമാണ്. സരസ്സിന്റെ വർണന വിശേഷണങ്ങൾ നിറഞ്ഞതാണ്; അതിലൂടെ അതിന്റെ ദിവ്യത്വം സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. ആശ്രമം പുരാതനവും പുണ്യവുമാണ്, എങ്കിലും അവിടെ ഒരു തപസ്വിയുമില്ല — ഈ ശൂന്യതതന്നെയാണ് കഥയുടെ രഹസ്യം.

‘പ്രഭാതത്തിൽ അതിരാവിലെ എഴുന്നേറ്റ് ഞാൻ സരസ്സിലേക്കു ചെന്നു. രാജാവേ, അവിടെ ഒരിടത്ത്, ആ ജലാശയത്തിൽ, പരമശോഭയോടെ കിടക്കുന്ന, നന്നായി തടിച്ചതും കറയില്ലാത്തതുമായ ഒരു ശവം ഞാൻ കണ്ടു. പ്രഭോ, ഇതെന്തായിരിക്കും എന്ന് ആ കാര്യം ആലോചിച്ചുകൊണ്ട് ഞാൻ ഒരു മുഹൂർത്തനേരം സരസ്സിന്റെ തീരത്തു നിന്നു. പിന്നെ ഒരു മുഹൂർത്തം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, ദിവ്യവും അദ്ഭുതദർശനവും അരയന്നങ്ങളെ പൂട്ടിയതും മനോവേഗമുള്ളതും അതിശ്രേഷ്ഠവുമായ ഒരു വിമാനം ഞാൻ കണ്ടു; രഘുനന്ദനാ, ആ വിമാനത്തിൽ അതിതേജസ്വിയായ ഒരു സ്വർഗവാസിയെയും. ദിവ്യാഭരണങ്ങളണിഞ്ഞ ആയിരം അപ്സരസ്സുകൾ അദ്ദേഹത്തെ ശുശ്രൂഷിക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു; ചിലർ മനോഹരമായ ഗാനങ്ങൾ പാടുന്നു, മറ്റുചിലർ മൃദംഗവും വീണയും പണവവും വായിക്കുന്നു, ഇനിയും ചിലർ നൃത്തം ചെയ്യുന്നു; വെൺതാമരപോലെ കണ്ണുകളുള്ള മറ്റുചിലർ ചന്ദ്രരശ്മിപോലെ വെളുത്ത, സ്വർണപ്പിടിയുള്ള, വിലയേറിയ ചാമരങ്ങൾകൊണ്ട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുഖത്തു വീശുന്നു. പിന്നെ, മേരുവിന്റെ ശിഖരം വിട്ടിറങ്ങുന്ന സൂര്യനെപ്പോലെ, അദ്ദേഹം സിംഹാസനം വിട്ട് താഴേക്കിറങ്ങി.’ ശവത്തെ ‘സുപുഷ്ടം അരജസ്കം’ (നന്നായി തടിച്ചതും കറയില്ലാത്തതും) എന്നു വർണിച്ചിരിക്കുന്നതു വിസ്മയകരമാണ് — മൃതദേഹംപോലും മാലിന്യമില്ലാതെ, ശോഭയോടെ. അപ്സരസ്സുകളുടെ വാദ്യനൃത്തസേവനം സ്വർഗവാസിയുടെ മഹിമയുടെ ചിഹ്നമാണ്; അതിനാൽ മുന്നോട്ട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആഹാരത്തിന്റെ നിന്ദ്യത കൂടുതൽ തീവ്രമായി അനുഭവപ്പെടുന്നു. പതിമൂന്നാം ശ്ലോകവും പതിനാലാമത്തേതിന്റെ പൂർവാർധവും വൾഗേറ്റ് പാഠത്തിൽ മാത്രമുള്ളവയാണ്; സമീക്ഷിതപാഠത്തിൽ ‘ഗാന്തി ഗേയാനി രമ്യാണി വാദയന്തി തഥാപരാഃ’ (ചിലർ മനോഹരഗാനങ്ങൾ പാടുന്നു, മറ്റുചിലർ വാദ്യങ്ങൾ വായിക്കുന്നു) എന്ന ഒരു വരി മാത്രം. ‘മേരുകൂടമിവാംശുമാൻ’ (മേരുശിഖരത്തിൽനിന്നു സൂര്യനെന്നപോലെ) എന്ന ഉപമയാൽ സിംഹാസനം വിട്ടിറങ്ങുന്നത് സൂര്യൻ മേരുശിഖരത്തിൽനിന്ന് ഇറങ്ങുന്നതിനോടു താരതമ്യം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. ശവം കണ്ട് അഗസ്ത്യൻ ഓടിപ്പോകുന്നില്ല, ഭയപ്പെടുന്നുമില്ല; ഒരു മുഹൂർത്തം ആലോചിച്ചുകൊണ്ടു നിൽക്കുന്നു — തപസ്വിയുടെ ധൈര്യം ഇവിടെ കാണാം. വിമാനം അരയന്നങ്ങളെ പൂട്ടിയതും മനോവേഗമുള്ളതുമാണെന്നത് അതിന്റെ ഉടമയുടെ പുണ്യബലം കാണിക്കുന്നു.

‘രാമാ, ഞാൻ നോക്കിനിൽക്കെത്തന്നെ ആ സ്വർഗവാസി വിമാനത്തിൽനിന്നിറങ്ങി ആ ശവം ഭക്ഷിച്ചു, രഘുനന്ദനാ. ഇഷ്ടംപോലെ ധാരാളം തടിച്ച മാംസം ഭക്ഷിച്ചശേഷം ആ സ്വർഗവാസി സരസ്സിലിറങ്ങി ജലസ്പർശം ചെയ്യാൻ തുടങ്ങി. വിധിപോലെ ആചമനം ചെയ്തശേഷം ആ സ്വർഗവാസി ഉത്തമമായ ആ ശ്രേഷ്ഠവിമാനത്തിൽ കയറാൻ തുടങ്ങി.’ ദൃശ്യത്തിന്റെ ഭീകരത കവി സംയമത്തോടെയാണു വർണിക്കുന്നത് — ദീർഘവർണനയില്ല, കർമങ്ങളുടെ ക്രമം മാത്രം: ഇറക്കം, ഭക്ഷണം, സ്നാനം, വീണ്ടും കയറ്റം. ‘യഥാന്യായം’ (വിധിപോലെ) എന്ന പദത്താൽ സ്വർഗവാസി ആചമനം മുതലായ ശാസ്ത്രീയവിധി പാലിക്കുന്നുവെന്നു സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു — അദ്ദേഹം രാക്ഷസനല്ല, ധർമജ്ഞനായ പുണ്യാത്മാവാണ്; എന്നിട്ടും ഈ കർമം ചെയ്യുന്നു. ഈ വിരോധംതന്നെയാണ് അഗസ്ത്യന്റെ ചോദ്യത്തിനു കാരണം. സമീക്ഷിതപാഠത്തിൽ പതിനാറാം ശ്ലോകത്തിന്റെ പൂർവാർധം ‘മാംസം ബഹു ച സുഷ്ഠു ച’ (ധാരാളം മാംസം, നന്നായി) എന്നാണ്, അച്ചടിപ്പതിപ്പിൽ ‘മാംസം ബഹു സുപീവരം’ (ധാരാളം തടിച്ച മാംസം); പതിനേഴാം ശ്ലോകത്തിൽ ‘പുരുഷർഷഭ’ എന്നതിനു പകരം ‘രഘുനന്ദന’. അഗസ്ത്യന്റെ ദൃഷ്ടിയിൽ ഈ ദൃശ്യം അത്യന്തം അദ്ഭുതകരമാണ് — ദിവ്യനായ ഒരു പുരുഷൻ ശവമാംസം തിന്നുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭക്ഷണത്തിൽ ലജ്ജയില്ല, തിടുക്കവുമില്ല; ‘യഥാകാമം’ (ഇഷ്ടംപോലെ) എന്ന പദം അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിശപ്പിന്റെ തീവ്രത സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

‘ദേവതുല്യനായ അദ്ദേഹം വിമാനത്തിൽ കയറുന്നതു കണ്ട് ഞാൻ ആ പുരുഷശ്രേഷ്ഠനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: “ദേവതുല്യനായ അങ്ങ് ആരാണ്? അങ്ങയുടെ ആഹാരമാകട്ടെ നിന്ദ്യവും. സൗമ്യാ, എന്തിനാണ് അങ്ങ് ഇതു ഭക്ഷിക്കുന്നത് എന്നു പറഞ്ഞുതരണം. ദേവന്മാർക്കു സമ്മതനായ ഒരാൾക്ക് ഇത്തരമൊരു സ്വഭാവവും ഇത്തരമൊരു ആഹാരവും എങ്ങനെയുണ്ടാകും? സൗമ്യാ, ഇത് ആശ്ചര്യകരമായിരിക്കുന്നു; യഥാർഥം കേൾക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ഈ ശവം അങ്ങേക്കു യോജിച്ച ഭക്ഷണമാണെന്നു ഞാൻ കരുതുന്നില്ല.” നരേന്ദ്രാ, കൗതുകംകൊണ്ട് ഞാൻ ഇങ്ങനെ ചോദിച്ചപ്പോൾ ആ സ്വർഗവാസി എന്റെ ഈ വാക്കുകളെല്ലാം കേട്ട് സത്യവും പ്രിയവുമായ വാക്കുകളാൽ സംഭവിച്ചതെല്ലാം എന്നോടു പറഞ്ഞു.’ അഗസ്ത്യന്റെ ചോദ്യത്തിൽ നിന്ദയില്ല, ജിജ്ഞാസ മാത്രം — ‘ദേവസങ്കാശ’ (ദേവതുല്യൻ) എന്ന സംബോധനയാൽ അദ്ദേഹം ആദരം കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്നു. ഇരുപതാം ശ്ലോകം ആറു പാദങ്ങളുള്ളതാണ് — ‘കസ്യ സ്യാദീദൃശോ ഭാവഃ’, ‘ആശ്ചര്യം വർതതേ സൗമ്യ’, ‘നാഹമൗപയികം മന്യേ’ എന്നീ മൂന്ന് അർധങ്ങൾ ഒരേ അക്കത്തിൽ; അവസാനത്തെ അർധം വൾഗേറ്റ് പാഠത്തിൽ മാത്രമുള്ളതാണ്. അവസാനശ്ലോകം ഉപജാതിവൃത്തത്തിലാണ്, സമീക്ഷിതപാഠത്തിലില്ല; അതു സർഗത്തിന്റെ സമാപനത്തെയും കഥയുടെ അടുത്ത ഭാഗത്തെയും ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. ‘നാഹമൗപയികം മന്യേ’ (യോജിച്ചതാണെന്നു ഞാൻ കരുതുന്നില്ല) എന്ന വരിയിൽ മുനിയുടെ വിവേകം കാണാം — അദ്ദേഹം വിധി പറയുന്നില്ല, കാരണം അന്വേഷിക്കുക മാത്രം ചെയ്യുന്നു. സ്വർഗവാസിയുടെ മറുപടി ‘സൂനൃതയാ ഗിരാ’ (സത്യവും പ്രിയവുമായ വാക്കുകളാൽ) ആണ്; അതിനാൽ അടുത്ത സർഗത്തിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കഥ സത്യവും പ്രിയവുമായിരിക്കും എന്നു സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. ഇങ്ങനെ കവി സർഗാന്ത്യത്തിൽ ഒരു രഹസ്യം സ്ഥാപിക്കുന്നു, അടുത്ത സർഗത്തിൽ അതു തുറക്കുന്നു. സ്വർഗവാസിയുടെ പരിചയവും ഇനിയും ഗൂഢമാണ് — അദ്ദേഹം ആര്, ആരുടെ പുത്രൻ എന്നതു മുന്നോട്ടു മാത്രമേ അറിയൂ.

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये उत्तरकाण्डे सप्तसप्ततितमः सर्गः॥ ७७॥

തെറ്റ് അറിയിക്കുക

മൂലശ്ലോകങ്ങളോടും പദവിവരണത്തോടും കൂടി വായിക്കുക