॥वाल्मीकिरामायणम् ഉത്തരകാണ്ഡം · 74-ാം സർഗ്ഗം

ഉത്തരകാണ്ഡം

സർഗ്ഗം

നാരദൻ യുഗധർമം വിവരിക്കുന്നു

രാമൻ മന്ത്രിമാരെയും ഋഷിമാരെയും വിളിപ്പിക്കുന്നു, എട്ടു മഹർഷിമാരുടെ പ്രവേശം, നാരദന്റെ മറുപടി, കൃതത്രേതാദ്വാപരയുഗങ്ങളിൽ തപസ്സിന്റെ അധികാരികൾ, അധർമത്തിന്റെയും അനൃതത്തിന്റെയും പാദക്രമേണയുള്ള വളർച്ച, ശൂദ്രന്റെ തപസ്സിനാൽ ബാലവധം, രാജാവിന്റെ ആറിലൊന്നു ഭാഗവും കർത്തവ്യവും

ആ ബ്രാഹ്മണന്റെ ദുഃഖവും ശോകവും നിറഞ്ഞ കരുണമായ വിലാപം മുഴുവൻ രാഘവൻ അങ്ങനെ കേട്ടു. ദുഃഖത്താൽ തപിച്ച അദ്ദേഹം മന്ത്രിമാരെയും വസിഷ്ഠനെയും വാമദേവനെയും സഹോദരന്മാരെയും നഗരപ്രമുഖന്മാരെയും ഒരുമിച്ചു വിളിപ്പിച്ചു. ബ്രാഹ്മണന്റെ ആക്ഷേപം രാമൻ അവഗണിക്കുന്നില്ല, ഉടൻതന്നെ സഭ വിളിച്ചുകൂട്ടുന്നു — ഇത് ഉത്തരവാദിത്വമുള്ള രാജാവിന്റെ ലക്ഷണമാണ്. തുടർന്ന് വസിഷ്ഠനോടൊപ്പം എട്ടു ബ്രാഹ്മണരെ അകത്തേക്കു കൊണ്ടുവന്നു; അവർ ദേവതുല്യനായ രാജാവിനോട് ‘അഭിവൃദ്ധിപ്പെടുക’ എന്ന് ആശീർവദിച്ചു. അവരുടെ പേരുകൾ — മാർക്കണ്ഡേയൻ, മൗദ്ഗല്യൻ, വാമദേവൻ, കാശ്യപൻ, കാത്യായനൻ, ജാബാലി, ഗൗതമൻ, നാരദൻ. ഈ ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠന്മാരെയെല്ലാം ആസനങ്ങളിൽ ഇരുത്തി; എത്തിച്ചേർന്ന മഹർഷിമാരെ കൈകൂപ്പി നമസ്കരിച്ചശേഷം രാമനും ഇരുന്നു. മന്ത്രിമാരും നഗരപ്രമുഖന്മാരും യഥായോഗ്യം ഇരുന്നു. ദീപ്തതേജസ്വികളായ അവരെല്ലാം ഇരുന്നുകഴിഞ്ഞപ്പോൾ രാഘവൻ എല്ലാം വിവരിച്ചു — ഈ ബ്രാഹ്മണൻ രാജദ്വാരത്തിൽ പ്രതിഷേധിച്ചിരുന്ന് തന്നെ തടഞ്ഞുനിർത്തുന്നു എന്ന്. രാജസഭയിൽ ഋഷിമാരും മന്ത്രിമാരും പൗരജനങ്ങളും — എല്ലാ വിഭാഗങ്ങളും സന്നിഹിതരാണ്; ഗൗരവമുള്ള വിഷയത്തിൽ തീരുമാനം കൂട്ടായാണ്. ഋഷിമാരോടുള്ള രാമന്റെ ആദരം ഇവിടെ വ്യക്തമാണ് — രാജാവായിട്ടും അദ്ദേഹം കൈകൂപ്പി അവരെ നമസ്കരിക്കുന്നു. ‘ദുഃഖേന സന്തപ്തഃ’ (ദുഃഖത്താൽ തപിച്ച) എന്ന പദത്തിൽ രാമന്റെ സംവേദനക്ഷമത കാണാം — പ്രജയുടെ ദുഃഖം അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വന്തം ദുഃഖമാണ്. എട്ടു ഋഷിമാരുടെ പേരെടുത്തു പറയുന്നതു സഭയുടെ ഗൗരവം വർധിപ്പിക്കുന്നു. മാർക്കണ്ഡേയൻ ചിരായുസ്സാണ്, ജാബാലി അയോധ്യാകാണ്ഡത്തിൽ നാസ്തികവാദം ഉന്നയിച്ചവനാണ്, നാരദനാണ് വാല്മീകിക്ക് ആദ്യമായി രാമകഥ പറഞ്ഞുകൊടുത്തത് — ഇങ്ങനെ വിവിധ ഋഷിമാർ ഒരിടത്ത്. അവരുടെ ‘വർധസ്വ’ (അഭിവൃദ്ധിപ്പെടുക) എന്ന ആശീർവാദം രാജസഭയുടെ ശിഷ്ടാചാരമാണ്. വസിഷ്ഠൻ കുലഗുരുവായതിനാൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേര് ആദ്യം.

ദീനനായ രാജാവിന്റെ ആ വാക്കു കേട്ട് നാരദൻ ഋഷിമാരുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ സ്വയം ശുഭമായ ഈ വാക്കുകൾ മറുപടിയായി പറഞ്ഞു: ‘രാജാവേ, ബാലന് അകാലത്തിൽ മരണം സംഭവിച്ചത് എങ്ങനെയെന്നു കേൾക്കുക; കേട്ടിട്ട് രഘുനന്ദനാ, ചെയ്യേണ്ടതു ചെയ്യുക.’ നാരദൻ സർവലോകസഞ്ചാരിയും സർവജ്ഞനുമാണ്; അതിനാൽ അദ്ദേഹത്തിനാണു കാരണം അറിയാവുന്നത്. അദ്ദേഹം യുഗക്രമമനുസരിച്ചു ചരിത്രം വിവരിക്കുന്നു. ‘രാജാവേ, പണ്ട് കൃതയുഗത്തിൽ ബ്രാഹ്മണർ മാത്രമായിരുന്നു തപസ്വികൾ; അന്ന് ബ്രാഹ്മണനല്ലാത്ത ഒരാളും ഒരു വിധത്തിലും തപസ്വിയായിരുന്നില്ല. ബ്രഹ്മമയവും ആവരണമില്ലാത്തതുമായി ജ്വലിച്ചുനിന്ന ആ യുഗത്തിൽ — ജ്ഞാനത്താൽ പ്രകാശിച്ചും അജ്ഞാനത്താൽ മൂടപ്പെടാതെയും — എല്ലാവരും മരണമില്ലാത്തവരും ദീർഘദർശികളുമായി ജനിച്ചു.’ കൃതയുഗത്തിൽ അകാലമൃത്യു ഉണ്ടായിരുന്നില്ല, ജനങ്ങൾ ത്രികാലദർശികളായിരുന്നു. നാരദന്റെ കഥനം ഒരു പ്രത്യേക സാമൂഹികദർശനത്തെ ആധാരമാക്കിയുള്ളതാണ് — ഓരോ യുഗത്തിലും ധർമത്തിനു നിയതമായ ഒരു ക്രമമുണ്ട്, അതിന്റെ ലംഘനം ദോഷകരമാണ്. രാമായണകാലത്തെ സാമൂഹികചിന്ത വായനക്കാരൻ ഇവിടെ കാണുന്നു; ആധുനികവായനക്കാരൻ ഇതിലെ വർണവ്യവസ്ഥാവീക്ഷണം വിമർശനബുദ്ധിയോടെ വായിക്കണം. നാരദന്റെ വായിലൂടെ കവി ധർമശാസ്ത്രത്തിന്റെ പരമ്പരാഗതമായ മതം സ്ഥാപിക്കുന്നു. ‘ശൃണു’ (കേൾക്കുക) എന്ന ആരംഭവും ‘കർതവ്യതാം കുരുഷ്വ’ (ചെയ്യേണ്ടതു ചെയ്യുക) എന്ന വാക്കും — നാരദൻ കാരണം പറയുക മാത്രമല്ല, രാമനെ കർമത്തിനു പ്രേരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ‘ബ്രഹ്മഭൂതേ അനാവൃതേ’ (ബ്രഹ്മമയവും ആവരണമില്ലാത്തതും) എന്ന കൃതയുഗത്തിന്റെ രണ്ടു വിശേഷണങ്ങൾ — ജ്ഞാനമയം, ദോഷങ്ങളാൽ മൂടപ്പെടാത്തത് — ആ യുഗത്തിന്റെ പവിത്രത സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

‘പിന്നീട് ശരീരബലമുള്ള മനുഷ്യരുടെ ത്രേതായുഗം എന്ന യുഗം വന്നു; അതിൽ മുൻകാലത്തെ തപസ്സോടുകൂടിയ ക്ഷത്രിയർ ജനിക്കുന്നു. വീര്യത്താലും തപസ്സാലും അവർ മുൻജന്മത്തിൽ ശ്രേഷ്ഠരായിരുന്നു. ത്രേതായുഗത്തിലെ മഹാത്മാക്കളായ മനുഷ്യരിൽ ബ്രാഹ്മണ്യവും ക്ഷാത്രവും — മുമ്പുള്ളതും പിന്നീടുള്ളതും — എല്ലാം ഇരുയുഗങ്ങളിലും തുല്യവീര്യമുള്ളതായിരുന്നു. അതിനപ്പുറം വിശേഷമായ വ്യത്യാസമൊന്നും കാണാതെ അവരെല്ലാവരും എല്ലാവർക്കും സമ്മതമായ ചാതുർവർണ്യവ്യവസ്ഥ സ്ഥാപിച്ചു. ധർമമയവും ആവരണമില്ലാത്തതുമായി ജ്വലിച്ച ആ യുഗത്തിൽ അധർമം ഭൂതലത്തിൽ ഒരു പാദം വച്ചു; അധർമത്തോടു ചേരുന്നതോടെ തേജസ്സു മങ്ങിപ്പോകും. മുൻഗാമികളുടെ ആമിഷവും രാജസവും അത്യന്തം മലിനവുമായത് — അനൃതം എന്ന പേരിൽ — ഒരു പാദമായി ഭൂതലത്തിൽ സംഭവിച്ചു. അധർമത്താൽ അനൃതം ഒരു പാദം വീഴ്ത്തിയതോടെ മുമ്പത്തേതിൽനിന്നു വ്യത്യസ്തമായി ആയുസ്സ് പരിമിതമായിത്തീർന്നു. അധർമത്താൽ അനൃതം ഭൂതലത്തിൽ വീഴ്ത്തപ്പെട്ടപ്പോൾ, സത്യധർമപരായണരായ ലോകർ ശുഭകർമങ്ങൾ മാത്രം ആചരിച്ചു. ത്രേതായുഗത്തിൽ ബ്രാഹ്മണരും ക്ഷത്രിയരും എല്ലാവരും തപസ്സു ചെയ്തു; മറ്റുള്ളവർ ശുശ്രൂഷ ചെയ്തു.’ ധർമത്തിന്റെ നാലു പാദങ്ങൾ എന്ന സങ്കൽപമാണിവിടെ — കൃതയുഗത്തിൽ നാലു പാദം, ത്രേതയിൽ മൂന്ന്, ദ്വാപരത്തിൽ രണ്ട്, കലിയിൽ ഒന്ന്. അധർമം പ്രവേശിക്കുന്നതോടെ ആയുസ്സും തേജസ്സും ക്ഷയിക്കുന്നു എന്നാണ് നാരദന്റെ മതം. ‘അനൃതം’ (അസത്യം) ആണ് അധർമത്തിന്റെ ആദ്യപാദം — അസത്യമാണ് എല്ലാ ദോഷങ്ങളുടെയും മൂലം എന്നത് ഭാരതീയനീതിയുടെ ദൃഢമായ സിദ്ധാന്തമാണ്. ‘ആമിഷം രാജസം മലം’ എന്ന വർണനയിലൂടെ നാരദൻ ഹിംസയെയും രജോഗുണത്തെയും അനൃതത്തോടു ചേർക്കുന്നു. ഹിന്ദിഭാഷ്യം ഇവിടെ ‘ആമിഷം’ എന്ന പദത്തെ കൃഷി മുതലായ ഉപജീവനമാർഗം എന്നു വ്യാഖ്യാനിക്കുന്നു — രജോഗുണമൂലമായ കർമം. ത്രേതയിൽ ബ്രാഹ്മണരും ക്ഷത്രിയരും തുല്യവീര്യരായിരുന്നു എന്ന വാക്ക് രാമന്റെ യുഗത്തിന്റെ — ക്ഷത്രിയനായ രാമൻതന്നെ ധർമരക്ഷകനായിരിക്കുന്ന യുഗത്തിന്റെ — ഗൗരവം കാണിക്കുന്നു. ആയുസ്സ് ‘പരിനിഷ്ഠിതം’ (പരിമിതം) — കൃതയുഗത്തിൽ മരണമില്ലാത്തവർ, ത്രേതയിൽ പരിമിതായുസ്സുള്ളവർ.

‘അവർക്ക് സ്വധർമം പരമമായിരുന്നു; അക്കാലത്ത് വൈശ്യരും ശൂദ്രരും വന്നുചേർന്നു’ — വൈശ്യരുടെയും ശൂദ്രരുടെയും സ്വധർമം സേവ, കൃഷി, വാണിജ്യം മുതലായവയാണ്. ‘ശൂദ്രർ എല്ലാ വർണങ്ങളെയും വിശേഷിച്ചു പൂജിച്ചു. ഇതിനിടയിൽ അവരിൽ അധർമവും അനൃതവും വന്നുചേർന്നപ്പോൾ, നൃപശ്രേഷ്ഠാ, മുൻവർണങ്ങൾ വീണ്ടും ക്ഷയിച്ചു. അപ്പോൾ അധർമം രണ്ടാമത്തെ പാദം ഇറക്കിവച്ചു; അതോടെ യുഗത്തിനു ദ്വാപരം എന്ന പേരുണ്ടായി. പുരുഷശ്രേഷ്ഠാ, ദ്വാപരം എന്ന ആ ക്ഷയിക്കുന്ന യുഗം നിലനിൽക്കുമ്പോൾ അധർമവും അനൃതവും വളർന്നു. ഈ ദ്വാപരയുഗത്തിൽ തപസ്സ് വൈശ്യരിലും പ്രവേശിച്ചു; മൂന്നു യുഗങ്ങളിലായി മൂന്നു വർണങ്ങളിൽ ക്രമമായി തപസ്സു പ്രവേശിച്ചു. മൂന്നു യുഗങ്ങളിലായി മൂന്നു വർണങ്ങളിൽ ധർമം പ്രതിഷ്ഠിക്കപ്പെട്ടു; നരശ്രേഷ്ഠാ, ഈ യുഗത്തിൽ ശൂദ്രന് തപോരൂപമായ ധർമം ലഭിക്കുന്നില്ല. നൃപശ്രേഷ്ഠാ, ഹീനവർണത്തിൽപ്പെട്ടവൻ അതിമഹത്തായ തപസ്സു ചെയ്യുന്നു — കലിയുഗത്തിലാണ് ശൂദ്രജന്മത്തിൽ തപശ്ചര്യ ഉണ്ടാകുക.’ നാരദന്റെ കഥനമനുസരിച്ച് തപസ്സിന്റെ അധികാരം യുഗക്രമമനുസരിച്ചു വർണങ്ങളിലേക്കു വ്യാപിച്ചു; ശൂദ്രന്റെ തപസ്സ് കലിയുഗത്തിൽ മാത്രമാണു വിധിച്ചിട്ടുള്ളത്. ഇവിടെ ചരിത്രപരവും സാമൂഹികവുമായ ചിന്ത കഥാരൂപത്തിൽ അവതരിപ്പിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ‘ത്രിഭ്യോ യുഗേഭ്യസ്ത്രീൻ വർണാൻ’ (മൂന്നു യുഗങ്ങളിലായി മൂന്നു വർണങ്ങളിൽ) എന്ന വരിയുടെ ആവർത്തനം അച്ചടിപ്പതിപ്പിൽത്തന്നെയുള്ളതാണ് — ഒരിടത്ത് തപസ്സിന്റെ ക്രമമായ പ്രവേശം, മറ്റൊരിടത്ത് ധർമത്തിന്റെ പ്രതിഷ്ഠ എന്നതാണു ഭേദം. യുഗങ്ങളുടെ ക്രമം ധർമത്തിന്റെ ക്രമമായ ക്ഷയം കാണിക്കുന്നു — കൃതത്തിൽ പൂർണം, ത്രേതയിൽ ഒരു പാദം കുറഞ്ഞത്, ദ്വാപരത്തിൽ പകുതി. ‘യുഗക്ഷയേ’ എന്ന പദം യുഗത്തിന്റെ അധഃപതനാവസ്ഥ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ആധുനികദൃഷ്ടിയിൽ ഈ ഭാഗം വിവാദാസ്പദമാണ്; എങ്കിലും ഭാവാർഥം മൂലത്തിന്റെ മതം അതേപടി അവതരിപ്പിക്കുന്നു. ‘ശൂദ്രർ എല്ലാ വർണങ്ങളെയും പൂജിച്ചു’ എന്ന വാക്ക് നാരദൻ മനസ്സിലാക്കുന്നതുപോലെ ത്രേതയിലെ സാമൂഹികവ്യവസ്ഥയെ വർണിക്കുന്നു. ‘ഹീനവർണത്തിൽപ്പെട്ടവൻ അതിമഹത്തായ തപസ്സു ചെയ്യുന്നു’ എന്ന വർത്തമാനകാലപ്രയോഗം സൂചിപ്പിക്കുന്നത് — സാമാന്യനിയമം പറയുമ്പോഴും നാരദൻ ഇപ്പോൾ നടക്കുന്ന ഒരു സംഭവത്തിലേക്കു വിരൽചൂണ്ടുന്നു എന്നാണ്.

നാരദൻ കാരണം വ്യക്തമാക്കുന്നു: ‘രാജാവേ, ദ്വാപരത്തിൽപ്പോലും ശൂദ്രജന്മമുള്ളവന്റെ തപസ്സ് പരമമായ അധർമമാണ്; ത്രേതയിലെ കാര്യം പറയാനുണ്ടോ! രാജാവേ, അങ്ങയുടെ രാജ്യത്തിന്റെ അതിർത്തിയിൽ ദുർബുദ്ധിയായ ഒരു മഹാതപസ്വി ഇന്നു തപസ്സു ചെയ്യുന്നു; അതിനാലാണ് ഈ ബാലവധം.’ നാരദന്റെ മതത്തിൽ യുഗധർമത്തിന്റെ ലംഘനംതന്നെയാണ് അകാലമൃത്യുവിനു കാരണം. ‘രാജാവിന്റെ രാജ്യത്തിലോ നഗരത്തിലോ ഏതെങ്കിലും ദുർമതിയായ മനുഷ്യൻ അധർമമോ അരുതാത്തതോ ചെയ്താൽ അത് അശ്രീയുടെ — രാജ്യത്തിന്റെ ദാരിദ്ര്യത്തിന്റെ — മൂലമാകുന്നു; ആ രാജാവ് വേഗം നരകത്തിൽ പോകുന്നു, സംശയമില്ല.’ രാജാവിന്റെ ഉത്തരവാദിത്വം ഇവിടെ വീണ്ടും പറയപ്പെടുന്നു — പ്രജകളിലെ അധർമത്തിന്റെ ഫലം രാജാവിനുമുണ്ട്. കഴിഞ്ഞ സർഗത്തിൽ ബ്രാഹ്മണൻ ഉന്നയിച്ച ‘രാജദോഷത്താലാണ് അകാലമൃത്യു’ എന്ന ആക്ഷേപം നാരദൻ ശരിവയ്ക്കുന്നു; എന്നാൽ ദോഷം രാമന്റെ സ്വന്തം ആചരണത്തിലല്ല, അദ്ദേഹത്തിന്റെ രാജ്യത്തിലെ ആരുടെയോ അധർമത്തിലാണ്. ഇങ്ങനെ രാമന്റെ കർത്തവ്യം വ്യക്തമാകുന്നു — ആ ശൂദ്രതപസ്വിയെ കണ്ടെത്തി ധർമവ്യവസ്ഥ പുനഃസ്ഥാപിക്കുക. ‘നരകം യാതി’ (നരകത്തിൽ പോകുന്നു) എന്ന വാക്ക് രാജാവിന്റെ പരലോകത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചിന്തയും ഉണർത്തുന്നു; രാജധർമം ഐഹികം മാത്രമല്ല, പാരലൗകികംകൂടിയാണ്.

നാരദൻ രാജധർമത്തിന്റെ മൗലികസിദ്ധാന്തം ഓർമിപ്പിക്കുന്നു: ‘പ്രജകളെ ധർമമനുസരിച്ചു പാലിക്കുന്ന രാജാവ് അവരുടെ അധ്യയനത്തിന്റെയും തപസ്സിന്റെയും സുകൃതകർമത്തിന്റെയും ആറിലൊന്നു ഭാഗം അനുഭവിക്കുന്നു.’ പ്രജകളുടെ പുണ്യത്തിന്റെ ആറിലൊന്നു രാജാവിനുള്ളതാണ്; അതിനാൽ പാപത്തിന്റെയും. ‘ആറിലൊന്നു ഭാഗം അനുഭവിക്കുന്ന ഈ രാജാവ് പ്രജകളെ എങ്ങനെ രക്ഷിക്കാതിരിക്കും? അതുകൊണ്ട് പുരുഷശാർദൂലാ, അങ്ങ് സ്വന്തം രാജ്യം പരിശോധിക്കുക; എവിടെ ദുഷ്കൃതം കാണുന്നുവോ അവിടെ യത്നിക്കുക. അങ്ങനെയായാൽ ധർമം വർധിക്കും, മനുഷ്യരുടെ ആയുസ്സു വർധിക്കും, നരശ്രേഷ്ഠാ, ഈ ബാലന്റെ ജീവനും തിരികെക്കിട്ടും.’ നാരദന്റെ ഉപദേശം രണ്ടുതരമാണ് — കാരണത്തിന്റെ നിദാനവും ഉപായത്തിന്റെ നിർദേശവും. രാമൻ സ്വയം രാജ്യം പരിശോധിക്കാൻ പുറപ്പെടണമെന്നു സൂചിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു; അടുത്ത സർഗത്തിൽ അദ്ദേഹം പുഷ്പകത്തിൽ ദിക്കുകൾ അന്വേഷിക്കും. ബാലൻ വീണ്ടും ജീവിക്കുമെന്ന പ്രതീക്ഷയും ഇവിടെ നൽകപ്പെടുന്നു — ഇതിലൂടെ ബ്രാഹ്മണന്റെ ദുഃഖം നീക്കാനുള്ള മാർഗം വ്യക്തമാകുന്നു. കർത്തവ്യവും കരുണയും — രണ്ടും ഇവിടെ ഒന്നിക്കുന്നു. ആറിലൊന്നു ഭാഗം എന്ന സിദ്ധാന്തം രാജാവും പ്രജയും തമ്മിലുള്ള പരസ്പരബന്ധം വ്യക്തമാക്കുന്നു — രാജാവ് കരം വാങ്ങുന്നു, അതിനാൽ രക്ഷണവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ കടപ്പാടാണ്; രക്ഷണം ചെയ്യാതെ കരം വാങ്ങുന്നതു മോഷണംപോലെയാണെന്നു ധർമശാസ്ത്രങ്ങൾ പറയുന്നു.

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये उत्तरकाण्डे चतुःसप्ततितमः सर्गः॥ ७४॥

തെറ്റ് അറിയിക്കുക

മൂലശ്ലോകങ്ങളോടും പദവിവരണത്തോടും കൂടി വായിക്കുക